Nkhani

Methylene blue pa kusokonezeka kwa ubongo chifukwa cha ifosfamide: zimene malipoti a odwala amasonyeza, ndi zimene sasonyeza

Methylene blue pa kusokonezeka kwa ubongo chifukwa cha ifosfamide: zimene malipoti a odwala amasonyeza, ndi zimene sasonyeza

Ifosfamide ndi mankhwala a gulu la alkylating omwe amagwiritsidwa ntchito kwambiri pochiza khansa, kuphatikizapo sarcoma, lymphoma, khansa ya khomo lachiberekero, ndi khansa ya m'mapapo. Kwa odwala ochepa, imayambitsa chinthu chochititsa mantha: patapita maola mpaka masiku kuchokera pamene kulowetsa mankhwalawa mumtsempha kwayamba, wodwala amasokonezeka maganizo, amakhala wosakhazikika, wogona kwambiri, ndipo nthawi zina amalephera kusiyanitsa zenizeni ndi zosakhala zenizeni kapena sayankha chilichonse. Zithunzi za m'kati mwa thupi nthawi zambiri sizisonyeza vuto. Kenako, nthawi zambiri, vutoli limatha m'masiku ochepa mankhwalawa akasiya kuperekedwa. Akatswiri a khansa amatcha zimenezi kusokonezeka kwa ntchito ya ubongo koyambitsidwa ndi ifosfamide. Popeza n'zovuta kulosera kuti kudzachitika liti kapena kwa ndani, lipoti la m'ma 1990 lonena kuti utoto wabuluu unathetsa vutoli likukambidwabe m'mawodi masiku ano.

Funso limene nkhaniyi ikuyankha ndi lachindunji. Kodi methylene blue imachiza kapena kupewa kusokonezeka kwa ubongo kumeneku, ndipo umboni wake ndi wamphamvu bwanji? Yankho lalifupi n'lakuti malipoti a kuthandiza odwala amene ali kale ndi vutoli ndi ochititsa chidwi, koma umboni wake ndi wofooka, ndipo umboni wa kupewa vutoli ndi wofookanso kwambiri. Kusiyanitsa zimenezi n'kofunika chifukwa ichi ndi chisankho cha m'chipatala chimene chimapangidwa mwachangu pa nthawi yovuta, osati chisankho chogwiritsa ntchito chowonjezera chakudya kunyumba.

Mmene kusokonezeka kwa ubongoku kumaonekera

Zizindikiro nthawi zambiri zimayamba pamene ifosfamide ikulowetsedwa mumtsempha kapena posakhalitsa pambuyo pake: kusadziwa kumene uli kapena zomwe zikuchitika, kusakhazikika, kuona kapena kumva zinthu zomwe palibe, kugona kwambiri, ndipo nthawi zina khunyu kapena chikomokere. EEG nthawi zambiri imasonyeza kuchepa kwa liwiro la mafunde a ubongo m'madera ambiri. Chiopsezo chimakwera ndi milingo yayikulu, kulowetsa mankhwala mofulumira, impso zosagwira bwino ntchito, albumin yochepa, matenda a ubongo omwe analipo kale, ndi mankhwala ena ogonetsa omwe akuperekedwa nthawi yomweyo. Nthawi zambiri vutoli limatha ndi chisamaliro chothandizira chokha m'masiku amodzi mpaka atatu, ngakhale kuti nthawi zina limakhala lalikulu kapena limatenga nthawi yaitali. Kuperekanso ifosfamide kungayambitse vutoli kachiwiri.

Muyenera kumvetsetsa mmene vutoli limayendera lokha musanawerenge lipoti lililonse la methylene blue. Mankhwala operekedwa pa tsiku lachiwiri la kusokonezeka maganizo, kenako wodwala n'kuchira pa tsiku lachitatu, angakhale sanachite chilichonse. Zonena zonse pansipa ziyenera kuyesedwa poganizira kuti wodwala akhoza kuchira yekha.

Kumene lingaliro la methylene blue linachokera

Mu 1994, gulu la ku Bern linanena kuti zinthu zopezeka mumkodzo wa odwala omwe anapatsidwa ifosfamide zinali zofanana ndi za vuto losowa lobadwa nalo la kusamutsa ma elekitironi m'mitochondria, kuphatikizapo glutaric acid ndi sarcosine zochuluka. Gulu limeneli linafotokozanso kutha kofulumira kwa kusokonezeka kwa ubongo pambuyo popereka methylene blue mu lipoti lalifupi la Lancet. Ndemanga yotsatira ya njira yogwirira ntchito inafotokoza osati njira imodzi, koma zitatu zomwe zingagwire ntchito pamodzi.

Choyamba, ifosfamide imasweka m'chiwindi n'kupanga chloroethylamine yochuluka. Imeneyi imalumikizana ndi cysteine kupanga chinthu chokhala ndi sulfure komanso chopangidwa mozungulira, chotchedwa thialysine ketimine. Chinthu chimenechi chimalepheretsa flavoproteins mu unyolo wa kupuma kwa maselo m'mitochondria, motero kutsekereza kusintha kwachibadwa kwa NADH kudzera mu oxidation. Methylene blue, monga cholandirira china cha ma elekitironi, ingalowe m'malo mwa sitepe yotsekerezedwayo. Lingaliro limeneli linachokera ku kagwiritsidwe kake kakale pa mitundu ina ya glutaric aciduria.

Chachiwiri, unyolo wa redox wotsekerezedwawo, pamodzi ndi aldehyde yochuluka yochokera pakusinthidwa kwa ifosfamide m'thupi, zimachepetsa chiŵerengero cha NAD poyerekezera ndi NADH. Izi zimasokoneza kuchotsa aldehyde ndi kupanga glucose. Methylene blue imathandiza kusintha NADH kubwerera ku NAD kudzera mu oxidation, kubwezeretsa gawo lina la kulinganako. Khalidwe lomweli la kusamutsa ma elekitironi pa redox ndilo maziko a zambiri mwa zotsatira zina pa maselo zomwe amaganiza kuti ili nazo. Mfundo ya mmene methylene blue imasamutsera ma elekitironi ndi yofunika kumvetsetsa payokha, mosiyana ndi kagwiritsidwe kake pa vutoli.

Chachitatu, methylene blue imalepheretsa ma enzyme a amine oxidase omwe akanatembenuza chloroethylamine kukhala chloroacetaldehyde. Imeneyi ndi chinthu chopangidwa pamene mankhwala akusinthidwa m'thupi, chomwe chimawononga mwachindunji minyewa ndi impso, ndipo chimapezeka chosamangiriridwa mu plasma ya odwala omwe amapatsidwa ifosfamide. Chloroacetaldehyde ikakhala yochepa, kuwonongeka komwe kumatsatira kumakhalanso kochepa, kuphatikizapo kusokonezeka kochepa kwa oxidation ya fatty acid komwe kunasonyezedwa m'mitochondria yolekanitsidwa ndi maselo.

Njira yogwirira ntchitoyi ndi yomveka ndipo yafotokozedwa mwatsatanetsatane kuposa mmene zimakhalira nthawi zambiri. Kukhala yomveka sikutanthauza kuti yatsimikiziridwa, koma kumafotokoza chifukwa chake akatswiri a khansa anaona kuti malipoti oyambirirawo anali ofunika.

Malipoti a kuthandiza odwala: kusintha kofulumira, koma opanda magulu oyerekezera

Lipoti limene limatchulidwa kwambiri likadali la mu 1995, la mayi wazaka 68 yemwe anali ndi khansa ya khomo lachiberekero ndipo anasokonezeka maganizo ndi kukhala wosakhazikika atalandira ifosfamide ya 5 g pa mita imodzi ya sikweya m'maola 24. CT yake sinasonyeze vuto ndipo EEG yake inasonyeza kuchepa kwa liwiro la mafunde a ubongo m'madera ambiri. Anapatsidwa methylene blue ya 50 mg mumtsempha kwa mphindi zisanu ndipo anafotokozedwa kuti anali maso komanso ankaganiza ndi kulankhula momveka bwino pasanathe mphindi khumi. Mphindi khumi ndi nthawi yachidule kwambiri kuposa mmene vutoli limathera lokha, n'chifukwa chake lipoti la wodwala mmodzi limeneli linali ndi mphamvu yaikulu pa maganizo a anthu.

Malipoti otsatira a magulu a odwala sanasonyeze kusintha kodabwitsa choncho. Pa kafukufuku wobwerera m'mbuyo wa odwala 52 omwe anapatsidwa ifosfamide, 12 anakhala ndi kusokonezeka kwa ubongo kwa giredi 2 kapena kupitirira apo. Mwa amenewa, asanu ndi atatu anapatsidwa methylene blue ya 50 mg mumtsempha kasanu ndi kamodzi patsiku. Anayi anachira kwathunthu pasanathe maola 24, kuphatikizapo mmodzi yemwe anali ndi vuto lalikulu ndipo anachira pasanathe pafupifupi ola limodzi; ena awiri anachira pofika maola 48, ndipo awiri ena pofika maola 72. Koma odwala onse anayi omwe sanapatsidwe mankhwalawa nawonso anachira pasanathe maola 48, monga olemba kafukufukuyu eni ake ananenera. Kafukufuku wa ana 15 omwe anali ndi vutoli anapeza phindu looneka mwa mwana mmodzi yekha mwa ana asanu omwe anapatsidwa mankhwalawa. Malipoti a akuluakulu awiri omwe anasindikizidwa mu 2018, omwe anapatsidwa 50 mg pa maola anayi aliwonse, anasonyeza kuti kusintha kunayamba patapita maola 12 mpaka 16 ndipo anabwerera mmene analili kale patapita masiku awiri mpaka atatu. Nthawi imeneyi sinasiyane ndi ya odwala omwe amalandira chisamaliro chothandizira.

Ndemanga ya zofalitsidwa ya mu 2020 inawerengera odwala 38 omwe anapatsidwa methylene blue m'malipoti osindikizidwa, ndipo pafupifupi magawo atatu mwa anayi anafotokozedwa kuti anayankha bwino ku mankhwalawo. Chiŵerengero chimenechi chimaoneka cholimbikitsa mpaka mukumbukire kuti kuchira kofulumira kumalembedwa m'malipoti, pamene kuchira kochedwa nthawi zambiri sikulembedwa. Kukondera kumeneku pa zimene zimasindikizidwa kumapangitsa magulu a malipoti a odwala kuoneka bwino kuposa mmene zinthu zilili kwenikweni.

Tebulo la umboni: siyanitsani njira za kafukufuku

Tebulo ili m'munsimu ndilo maziko a ndemangayi. Malipoti a wodwala mmodzi angangopereka lingaliro; malipoti a magulu opanda gulu loyerekezera angangofotokoza zomwe zinachitika; ndipo pa funsoli palibe mayesero a mphamvu ya chithandizo omwe odwala anagawidwa mwachisawawa m'magulu.

Mulingo wa umboniKafukufukuNjira ndi odwalaNdondomeko ya methylene blueZimene zinachitika
Lipoti la wodwala mmodziKupfer et al., Lancet 1994Wodwala woyamba wochizidwa ndi mmodzi wopatsidwa mankhwala oletsa vutoli; zomwe zinapezeka poyesa zinthu za m'thupi zinali zofanana ndi glutaric aciduriaChithandizo 50 mg IV; yoletsa vutoli yapakamwaKutha kofulumira kwa vutoli kunanenedwa; wodwala wachiwiri sanabwererenso ndi vutoli atapatsidwanso ifosfamide
Lipoti la wodwala mmodziZulian et al., N Engl J Med 1995Mayi wazaka 68, khansa ya khomo lachiberekero, kusokonezeka maganizo pambuyo pa ifosfamide 5 g/m2 pa 24 h50 mg IV pa 5 min, madzi a mankhwala a 1 percentAnali maso komanso ankaganiza ndi kulankhula momveka bwino pasanathe 10 min
Lipoti la gulu la odwala, lobwerera m'mbuyo loyerekezera ndi osapatsidwa mankhwalaPelgrims et al., Br J Cancer 2000Odwala 52 a ifosfamide; 12 okhala ndi kusokonezeka kwa ubongo kwa giredi 2 kapena kupitirira; 8 anapatsidwa mankhwala, 4 sanapatsidweChithandizo 50 mg IV kasanu ndi kamodzi patsiku; yoletsa vutoli 50 mg kanayi patsiku kwa odwala 3Opatsidwa mankhwala: 4 mwa 8 anachira pasanathe 24 h, onse pasanathe 72 h. Osapatsidwa: onse 4 anachira pasanathe 48 h
Lipoti la gulu la odwalaTurner et al., Clin Oncol 2003Odwala 4 omwe vutoli linayamba mwadzidzidzi, 2 kenako anapatsidwa mankhwala oletsa vutoliNthawi zambiri 50 mg pakamwa katatu patsikuKusintha kwakukulu pasanathe 24 h kunanenedwa; vutoli linali locheperako atapatsidwanso ifosfamide pamodzi ndi mankhwala oletsa vutoli
Lipoti la gulu la anaDufour et al., Arch Pediatr 2006Ana 15 okhala ndi kusokonezeka kwa ubongoChithandizo 50 mg IV pa 4 h aliwonse; yoletsa vutoli pa 6 h aliwonsePhindu linaonedwa mwa 1 mwa 5 opatsidwa chithandizo; 2 mwa 2 opatsidwa yoletsa vutoli sanabwererenso ndi vutoli
Kafukufuku wa mmene mankhwala amayendera m'thupi, wopanda gulu loyerekezera mphamvu yakeAeschlimann et al., Drug Metab Dispos 1998Odwala 9 a khansa ya m'mapapo omwe ankapatsidwa ifosfamide, mesna, etoposide50 mg pakamwa katatu patsiku kuyambira madzulo a tsiku lisanafike chithandizo cha khansaOdwala anatha kulandira mankhwalawo; palibe kusintha kwakukulu pa kusinthidwa kwa ifosfamide kukhala yogwira ntchito; kuteteza minyewa kunanenedwa koma panalibe gulu loyerekezera
Wobwerera m'mbuyo, wokhudza kupewa vutoliSweiss et al., Drug Safety 2008Odwala 19 a ifosfamide ya mlingo waukulu; 8 okhala ndi kusokonezeka kwa ubongo; 5 anapatsidwanso ifosfamide ndi mankhwala oletsa vutoliMethylene blue yoletsa vutoli, ndondomeko zinali zosiyanasiyanaOnse 5 omwe anapatsidwanso ifosfamide ndi mankhwala oletsa vutoli anabwereranso ndi kusokonezeka kwa ubongo
Kuyerekezera mizere ya chithandizo pobwerera m'mbuyoRichards et al., J Oncol Pharm Pract 2011Mizere 166 yokhala ndi methylene blue, thiamine, kapena albumin yoletsa vutoli poyerekeza ndi yopanda zimeneziNjira zosiyanasiyana zoletsa vutoliKusokonezeka kwa ubongo pa 21.1 percent ya mizere yokhala ndi yoletsa vutoli poyerekeza ndi 8.4 percent ya yopanda; kusiyana kwa zifukwa zoperekera chithandizo kuyenera kuti kunasokoneza kuyerekezera
Lipoti la gulu la odwala lobwerera m'mbuyoGulu la ana ndi achinyamata akulu a MD Anderson, 2025Odwala 24 okhala ndi kusokonezeka kwa ubongo; 20 anapatsidwa methylene blueNthawi zambiri 50 mg IV pa 6 h aliwonse, chiŵerengero chapakati cha milingo 519 mwa 20 anachira pa 24 mpaka 120 h popanda gulu la osapatsidwa mankhwala loyerekezera; 3 mwa 5 opatsidwanso ifosfamide ndi mankhwala oletsa vutoli anabwereranso ndi vutoli

Mukawerenga mzati wa zotsatira kuchokera pamwamba kufika pansi, njira yake ndi yofanana: poyamba pali malipoti odabwitsa a odwala ochepa, kenako zotsatira zimakhala zochedwa komanso zosakanikirana pamene chiŵerengero cha odwala chikukula ndipo kuyerekezera kukuyamba kupezeka. Izi ndi zomwe zimaoneka pa chithandizo chimene mphamvu yake yeniyeni, ngati ilipo, ndi yochepa.

Umboni wa kupewa vutoli sukhala wolimba

Zonena za kupewa vutoli ziyenera kuweruzidwa paokha chifukwa zimakhudza mmene mankhwala amaperekedwera. Pambuyo pa zomwe zinachitika koyambirira ku Bern pogwiritsa ntchito ifosfamide yapakamwa pamodzi ndi 50 mg katatu patsiku, popanda kuwonongeka kwa minyewa komwe kunaonedwa, malo angapo anayesa methylene blue yoletsa vutoli poperekanso ifosfamide. Zotsatira zake zinali zosiyanasiyana. Odwala ena omwe anapatsidwanso ifosfamide anali ndi vutoli locheperako kapena sanakhale nalo; m'magulu ena, aliyense amene anapatsidwanso ifosfamide ndi mankhwala oletsa vutoli anakhalabe ndi kusokonezeka kwa ubongo. Kuyerekezera kumodzi kobwerera m'mbuyo kunapeza kusokonezeka kwa ubongo kochuluka m'mizere ya chithandizo yokhala ndi mankhwala oletsa vutoli kuposa yopanda. Zimenezi pafupifupi ndithu zinali chifukwa odwala omwe anali pachiwopsezo chachikulu kwambiri ndi amene anasankhidwa kuti alandire mankhwala oletsa vutoli.

Olemba malangizo a chithandizo azindikira zimenezi. Malangizo ogwirizana okhudza kuwonongeka kwa minyewa ochokera ku mabungwe a ku Ulaya a akatswiri a khansa ndi a minyewa anamaliza kuti palibe mayesero okhala ndi magulu oyerekezera, ndipo methylene blue singalimbikitsidwe popewa kapena pochiza vutoli pogwiritsa ntchito umboni womwe ulipo. Zolemba zoperekera mankhwala ndi ndondomeko zina za zipatala sizili zokhwima choncho; zimati ingaganiziridwe ngati kusokonezeka kwa ubongo kuli kwapakatikati kapena kwakukulu. Maganizo onsewa akufotokoza umboni womwewo; amasiyana pa mphamvu imene amapereka ku malipoti a odwala ochepa pamene palibe njira ina yabwinoko.

Zokhudza chisamaliro cha akatswiri zimene munthu wosakhala katswiri wa khansa ayenera kudziwa

Mfundo zitatu zothandiza zimayika maziko a chisankho chilichonse pa bedi la wodwala. Choyamba, methylene blue ikagwiritsidwa ntchito pano imakhala yogwiritsidwa ntchito pa cholinga chosavomerezedwa mwalamulo, ndipo imaperekedwa mumtsempha m'chipatala, nthawi zambiri 50 mg pa maola anayi mpaka asanu ndi atatu aliwonse mpaka zizindikiro zitatha. Si mankhwala ogwiritsa ntchito kunyumba, ndipo nkhaniyi si malangizo a mlingo wa mankhwala.

Chachiwiri, methylene blue imalepheretsa monoamine oxidase A ndipo ili ndi chenjezo lalikulu loikidwa m'bokosi lokhudza serotonin syndrome ikaphatikizidwa ndi mankhwala a kuvutika maganizo omwe amagwira pa serotonin komanso ma opioid ena. Serotonin syndrome yanenedwa makamaka panthawi yochiza kusokonezeka kwa ubongo chifukwa cha ifosfamide. Siyeneranso kuperekedwa kwa anthu omwe ali ndi kuchepa kwa glucose-6-phosphate dehydrogenase chifukwa cha chiopsezo cha kusweka kwa maselo ofiira a magazi. Mfundo zachitetezo ndi mmene imagwirizanirana ndi mankhwala ena komanso funso lalikulu la ngati kugwiritsa ntchito methylene blue n'kotetezeka kwa wodwala winawake ziyenera kuganiziridwa musanatsegule botolo lililonse la mankhwala abuluuwa.

Chachitatu, kusiya ifosfamide, kupereka madzi okwanira m'thupi, kukonza kusalingana kwa ma electrolyte ndi mankhwala ena omwe akuperekedwa nthawi yomweyo, komanso kuonetsetsa kuti palibe zifukwa zina za kusokonezeka maganizo, zikadali maziko a chisamaliro. Methylene blue, ikagwiritsidwa ntchito, imawonjezedwa pa maziko amenewa, osati kuwalowa m'malo. Kuphunzira mmene mungawerengere kafukufuku wa methylene blue kumathandiza pano: funsani ngati lipotilo linali ndi gulu loyerekezera, mmene kukula kwa kusokonezeka kwa ubongo kunayesedwera, zinthu zina zimene zinasintha nthawi yomweyo, komanso ngati nthawi yochira ikusiyana ndi masiku amodzi mpaka atatu omwe amadziwika kuti vutoli lingathere lokha.

Mfundo yaikulu

Kugwiritsa ntchito methylene blue pa kusokonezeka kwa ubongo chifukwa cha ifosfamide kumadalira njira yomveka yogwirira ntchito m'mitochondria, malipoti ochepa a kuthandiza odwala omwe anasintha mofulumira komanso mochititsa chidwi, ndi malipoti ambiri a magulu omwe odwala opatsidwa mankhwala ndi osapatsidwa amachira pa nthawi zofanana. Monga chithandizo chothandizira pa kusokonezeka kwa ubongo kwakukulu kapena kotenga nthawi yaitali, akatswiri ena a khansa amaona kuti kugwiritsa ntchito mankhwalawa n'komveka chifukwa chosowa njira zina. Koma ngati mankhwala oletsa vutoli operekedwa mwachizolowezi, umboni suwachirikiza. Aliyense amene akukumana ndi funsoli, kaya wodwala, womusamalira, kapena katswiri wa zachipatala, ayenera kuliona ngati chisankho cha akatswiri chokhudza wodwala wogonekedwa m'chipatala, chowunikidwa kwa wodwala aliyense payekha. Kuchira kofulumirako kuyenera kuwerengedwa ngati lingaliro loti lifufuzidwe, osati umboni wotsimikizira.