लेख
मिथिलिन ब्लु र टेस्टोस्टेरोन: दाबीहरूको परीक्षण

मिथिलिन ब्लु पुरुषमा टेस्टोस्टेरोनसम्बन्धी उपचार वा टेस्टोस्टेरोन बढाउने पदार्थका रूपमा स्थापित भएको छैन। यस लेखका लागि गरिएको खोजमा मुखबाट लिइने मिथिलिन ब्लुले स्वस्थ पुरुषमा टेस्टोस्टेरोन बढाउँछ वा टेस्टोस्टेरोनको कमीको उपचार गर्छ भन्ने देखाउने कुनै नियन्त्रित मानव परीक्षण भेटिएन। सान्दर्भिक प्रमाणमा जनावरका क्षति मोडेल, मुसाको पिट्युटरी ग्रन्थिमा गरिएका प्रयोग, मानवमा प्रोल्याक्टिनसम्बन्धी प्रारम्भिक अन्वेषणात्मक निष्कर्ष र शरीरबाहिर मानव शुक्राणुलाई प्रत्यक्ष सम्पर्कमा राखिएका प्रयोग समावेश छन्।
यी अध्ययनहरू ध्यान दिन योग्य छन्, तर तिनका परिणामलाई जोडेर मिथिलिन ब्लुले टेस्टोस्टेरोन बढाउँछ, एस्ट्रोजेन र प्रोल्याक्टिन घटाउँछ तथा प्रजनन क्षमता सुधार्छ भन्ने सामान्य दाबी गर्न मिल्दैन। प्रत्येक दाबीका लागि त्यसैसँग सम्बन्धित नतिजा मापन गरिएको हुनुपर्छ।
टेस्टोस्टेरोन बढेको प्रमाण केलाई मानिन्छ?
उपयोगी मानव अध्ययनले सहभागीहरू, औषधिको स्वरूप, प्रयोग मार्ग, तुलना समूह, अवधि र हर्मोन परीक्षण विधि स्पष्ट पार्नुपर्छ। त्यसले कुल टेस्टोस्टेरोन र मुक्त टेस्टोस्टेरोन छुट्याउनुपर्छ, र कुनै परिवर्तन कायम रह्यो कि रहेन भनेर मापन गर्नुपर्छ। लक्षण, शुक्राणुको गुणस्तर र प्रतिकूल असरहरूको छुट्टै मूल्याङ्कन आवश्यक हुन्छ।
बढी चनाखो महसुस हुनु टेस्टोस्टेरोनको मापन होइन। शुक्राणुको चालमा सुधार हुनु पनि टेस्टोस्टेरोनको मापन होइन। अण्डकोषमा शुक्राणु विकसित हुने शुक्राणुजनक नलिकाहरूबीच टेस्टोस्टेरोन उत्पादन गर्ने लेडिग कोषहरू हुन्छन्। यी कार्यहरू एकअर्कासँग सम्बन्धित छन्, तर एउटासम्बन्धी परिणामले अर्को स्थापित गर्दैन। मानव अनुसन्धानमा मिथिलिन ब्लुका लाभहरूको विस्तृत समीक्षा ले पुरुषलाई लक्षित दाबीसहित सामान्य स्वास्थ्य दाबीहरू समेट्छ।
टेस्टोस्टेरोनसम्बन्धी दाबीहरूको प्रमाण तालिका
यो तालिकाले अध्ययनका निष्कर्ष र उपभोक्तालाई गरिने दाबीका लागि आवश्यक प्रमाण छुट्याउँछ। प्रयोगमा प्रयोग गरिएका मात्राहरू अध्ययनको विवरण हुन्, मानिसका लागि प्रयोग तालिका होइनन्।
| दाबी वा प्रश्न | अध्ययन समूह र मोडेल | प्रयोग मार्ग र सम्पर्क | मापन गरिएको नतिजा र निष्कर्ष | प्रमाणले के समर्थन गर्छ |
|---|---|---|---|---|
| अण्डकोषमा क्षतिपछि टेस्टोस्टेरोन बढाउँछ | सिस्प्लाटिनबाट क्षति पुर्याइएको समूहसहित पाँच समूहमा 35 भाले विस्टार मुसा | उदरावरणीय गुहाभित्र इन्जेक्सन; सात दिनसम्म मिथिलिन ब्लु 2 वा 4 mg/kg | सिस्प्लाटिन मात्र दिइएको अवस्थाभन्दा मिथिलिन ब्लुसहितको उपचारमा रक्त सीरमको टेस्टोस्टेरोन र शुक्राणुसम्बन्धी मापनहरू उच्च रहेको रिपोर्ट गरियो | केमोथेरापीजन्य क्षति मोडेलमा सुरक्षात्मक असरको सङ्केत; स्वस्थ पुरुषमा वृद्धि प्रमाणित भएको छैन |
| सधैँ अण्डकोषलाई फाइदा गर्छ | स्थानीय इन्जेक्सन अध्ययनमा 30 वयस्क मुसा | अण्डकोषको ऊतकभित्र वा अण्डकोषका आवरणहरूबीच इन्जेक्सन; दुई हप्तापछि मूल्याङ्कन | गहिरो ऊतकमा इन्जेक्सनले रक्त सीरमको टेस्टोस्टेरोन र एपिडिडिमिसमा शुक्राणुको सान्द्रता घटायो; आवरणहरूबीच इन्जेक्सन दिइएको समूहमा यी मापनमा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएन | स्थानीय सम्पर्कको स्थान महत्त्वपूर्ण हुन्छ; हर्मोनमा सामान्य लाभकारी असर हुन्छ भनेर मान्न सकिँदैन |
| प्रोल्याक्टिन घटाउँछ | तुलना समूहहरूसहित एस्ट्राडियोल बेन्जोएट दिइएका भाले मुसा | तीन हप्तासम्म खानामा 0.5% मिथिलिन ब्लु | एस्ट्राडियोलसँग सम्बन्धित रगतको प्रोल्याक्टिन वृद्धि घटायो; मिथिलिन ब्लु मात्र दिँदा रगतको प्रोल्याक्टिन घटेन | प्रयोगात्मक रूपमा परिवर्तन गरिएको अन्तःस्रावी प्रणालीभित्रको प्रतिक्रिया |
| मानवमा प्रोल्याक्टिन परिवर्तन गर्छ | उपचारले नियन्त्रण हुन नसकेको स्नायुसम्बन्धी दुखाइ भएका दश बिरामी, आठ पुरुष र दुई महिला | 60 मिनेटमा नसाबाट इन्फ्युजन; 2 mg/kg लाई 0.02 mg/kg सँग तुलना | दुवै मात्रापछि प्रोल्याक्टिनको सापेक्ष सङ्केत घट्यो; दुई उपचारबीच भिन्नता रहेको रिपोर्ट गरियो | दुखाइ भएका बिरामीमा जैविक सूचकसम्बन्धी अन्वेषणात्मक निष्कर्ष, उच्च प्रोल्याक्टिनका लागि स्थापित उपचार होइन |
| पुरुषको प्रजनन क्षमता सुधार्छ | 20 स्वस्थ पुरुषका वीर्य नमुना | शरीरबाहिर शल्यक्रियामा प्रयोग हुने रङका घोल र तिनका पातला घोलसँग प्रत्यक्ष मिश्रण | मिथिलिन ब्लुसँग सम्पर्कपछि शुक्राणुको गतिशीलता तुरुन्तै निकै घट्यो | प्रयोगशालामा शुक्राणुलाई प्रत्यक्ष सम्पर्कमा राखेर प्राप्त निष्कर्ष, मुखबाट लिइने पदार्थको प्रजनन क्षमतासम्बन्धी परीक्षण वा टेस्टोस्टेरोन मापन होइन |
| पुरुषमा एस्ट्रोजेन घटाउँछ वा DHT परिवर्तन गर्छ | यस खोजमा हर्मोनसम्बन्धी नतिजा जाँच्ने कुनै नियन्त्रित मानव परीक्षण भेटिएन | यी नतिजाका लागि मुखबाट दिइने कुनै प्रमाणित हस्तक्षेप स्थापित भएको छैन | असरको दिशा वा परिमाण चिकित्सकीय रूपमा स्थापित भएको पाइएन | एस्ट्राडियोल र डाइहाइड्रोटेस्टोस्टेरोनका लागि छुट्टाछुट्टै प्रमाण आवश्यक छन् |
| एन्जाइम अवरोधमार्फत टेस्टोस्टेरोन बढाउँछ | औषधि प्रयोगसम्बन्धी आधिकारिक जानकारीमा समावेश प्रयोगशालाका औषधि अन्तरक्रिया प्रयोगहरू | शरीरबाहिरको प्रयोगशाला सम्पर्क; टेस्टोस्टेरोनलाई CYP3A4/5 को सब्सट्रेटका रूपमा प्रयोग गरिएको | एन्जाइम अवरोध देखियो | चयापचयको परीक्षण, चिकित्सकीय टेस्टोस्टेरोन नतिजा होइन |
यी पङ्क्तिहरूका आधार बनेका अध्ययनहरूको तल समीक्षा गरिएको छ। मिथिलिन ब्लु अनुसन्धान सङ्ग्रह ले अध्ययन समूह र प्रयोगको ढाँचाअनुसार प्रमाण व्यवस्थित गर्छ।
सिस्प्लाटिन प्रयोगले वास्तवमा के देखाउँछ
2020 मा अनलाइन र 2021 मा एन्ड्रोलोजिया मा प्रकाशित घोलामी जुराबी र सहकर्मीहरूको मुसासम्बन्धी अध्ययन मा सिस्प्लाटिनले रक्त सीरमको टेस्टोस्टेरोन र शुक्राणुसम्बन्धी मापनहरू घटायो। लेखकहरूले सिस्प्लाटिन समूहको तुलनामा मिथिलिन ब्लु प्रयोग गर्दा सुधार देखिएको रिपोर्ट गरे। साथै, ऊतक परीक्षणका निष्कर्ष पनि क्षति कम भएकोसँग मेल खान्थे।
यहाँ निर्णायक तुलना रासायनिक रूपमा क्षति पुर्याइएका जनावरसँग गरिएको छ। क्षति पुगेको नियन्त्रण समूहको भन्दा उच्च मान देखिनु उपचारले स्वस्थ अवस्थाको आधारभूत स्तरभन्दा माथि पुर्याउँछ भन्ने प्रमाण होइन। अध्ययनमा मिथिलिन ब्लु मात्र दिइएको समूह पनि थियो, तर सारांशमा टेस्टोस्टेरोनको तुलना सिस्प्लाटिनसँग गरिएको छ; उपचार नदिइएका स्वस्थ नियन्त्रण समूहभन्दा बढी भएको प्रमाणित गरिएको छैन। छोटो अवधिको यो इन्जेक्सन प्रयोगले पुरुषका लागि मुखबाट लिइने हस्तक्षेप वा क्यान्सर उपचारका क्रममा प्रजनन क्षमता जोगाउने उपाय स्थापित गर्दैन।
फरक परिस्थितिमा प्रमाणले अर्को दिशा पनि देखाउँछ। मजरोआ र सहकर्मीहरूको 2016 को स्थानीय इन्जेक्सन प्रयोग मा मुसाको अण्डकोषको ऊतकभित्र मिथिलिन ब्लु इन्जेक्सन गर्दा व्यापक संरचनात्मक क्षति भयो र रक्त सीरमको टेस्टोस्टेरोन घट्यो। अण्डकोषका आवरणहरूबीच इन्जेक्सन गर्दा स्थानीय क्षति बढी सीमित थियो। यसले मुखबाट लिँदाको असर अनुमान गर्दैन, तर सबै अवस्थामा अण्डकोषको सुरक्षा हुन्छ भन्ने दाबी गर्न रोक्छ।
प्रोल्याक्टिन, एस्ट्रोजेन र DHT फरक प्रश्न हुन्
प्रोल्याक्टिनसम्बन्धी प्रायः उद्धृत निष्कर्ष जानाजानी परिवर्तन गरिएको अन्तःस्रावी प्रणालीबाट आएको हो। श्राइबर र सहकर्मीहरूको 1993 को प्रयोग मा भाले मुसालाई एस्ट्राडियोल बेन्जोएटको इन्जेक्सन, खानामा मिथिलिन ब्लु, दुवै वा कुनै पनि दिइएन। दुवैको संयोजनले एस्ट्राडियोलसँग सम्बन्धित रक्तसञ्चारमा रहेको प्रोल्याक्टिनको वृद्धि घटायो। मिथिलिन ब्लु एक्लैले रगतको प्रोल्याक्टिन परिवर्तन गरेन।
रगत र ऊतकबीचको भिन्नता पनि महत्त्वपूर्ण छ: उपचारले अग्र पिट्युटरी ग्रन्थिभित्र प्रोल्याक्टिनको मात्रा बढ्नबाट रोकेन। त्यसैले यस अध्ययनले शरीरभरि प्रोल्याक्टिनको सरल र एकसमान दमन देखाउँदैन।
स्नायुसम्बन्धी दुखाइ भएका दश बिरामीमा गरिएको 2015 को यादृच्छिक, दोहोरो-अन्ध अध्ययन ले मानवमा सीमित सङ्केत दिन्छ। यसको मुख्य मापनयोग्य नतिजा दुखाइ थियो। अनुसन्धानकर्ताहरूले नसाबाट मिथिलिन ब्लु दिनुअघि र दिएपछि प्रोटिनहरू पनि मापन गरे र दुई मात्राको तुलना गरे। दुवैपछि प्रोल्याक्टिन घट्यो, र उपचारहरूबीच भिन्नता देखियो। परीक्षणले प्रोटिनको सापेक्ष मापन दिएको थियो, हर्मोनको निरपेक्ष चिकित्सकीय सान्द्रता होइन। यो अन्वेषणात्मक निष्कर्षले प्रोल्याक्टिन दीर्घकालसम्म घट्ने, हाइपरप्रोल्याक्टिनेमियाको उपचार हुने वा टेस्टोस्टेरोनसम्बन्धी लाभ हुने कुरा स्थापित गर्दैन।
दिइएको एस्ट्राडियोलप्रतिको प्रतिक्रिया घट्नुले पनि मिथिलिन ब्लुले पुरुषमा रक्तसञ्चारमा रहेको एस्ट्रोजेन घटाउँछ वा एरोमाटेज अवरोध गर्छ भन्ने प्रमाणित गर्दैन। DHT, अर्थात् डाइहाइड्रोटेस्टोस्टेरोन, अर्को छुट्टै हर्मोनसम्बन्धी नतिजा हो। टेस्टोस्टेरोनसम्बन्धी निष्कर्षले नभएको DHT नतिजाको स्थान लिन सक्दैन। यीमध्ये कुनै पनि हर्मोनसम्बन्धी दाबीका लागि प्रस्तावित प्रयोगका परिस्थितिमा प्रत्यक्ष मापन आवश्यक हुन्छ।
मानव शुक्राणुसम्बन्धी प्रमाण हर्मोन परीक्षण होइन
शेन्किन र सहकर्मीहरूको 1999 को मानव शुक्राणु प्रयोग मा अनुसन्धानकर्ताहरूले वीर्यका साना नमुनाहरूलाई प्रजननसम्बन्धी शल्यक्रियामा प्रयोग हुने पदार्थसँग मिसाए। मिथिलिन ब्लुले परीक्षण गरिएका पातला घोलहरूसहित शुक्राणुको गतिशीलतामा गम्भीर र तत्काल गिरावट ल्यायो। ल्याक्टेटयुक्त रिङ्गर्स घोलले गतिशीलतामा असर गरेन।
यो मानवबाट प्राप्त नमुनामा आधारित प्रयोगशाला प्रमाण हो। सहभागीहरूले मुखबाट मिथिलिन ब्लु लिएका थिएनन्, र अनुसन्धानकर्ताहरूले उनीहरूको रगतको टेस्टोस्टेरोन, गर्भधारण वा जीवित शिशुको जन्म मापन गरेका थिएनन्। यो निष्कर्षले शरीरभरि पुग्ने फरक प्रकारको सम्पर्कबाट प्रजनन क्षमतामा हुने लाभ वा जोखिममध्ये कुनै पनि स्थापित गर्न सक्दैन। तर यसले “मानव शुक्राणुमा अध्ययन गरिएको” भन्ने कुरालाई छोट्याएर “पुरुषको प्रजनन क्षमता सुधार्छ” भन्न किन कहिल्यै मिल्दैन भन्ने देखाउँछ।
टेस्टोस्टेरोनको उल्लेखको अर्थ पूर्णतः अर्कै पनि हुन सक्छ
ProvayBlue को औषधि प्रयोगसम्बन्धी आधिकारिक जानकारी ले टेस्टोस्टेरोनलाई सब्सट्रेटका रूपमा प्रयोग गरेर शरीरबाहिरको प्रयोगशालामा सम्भावित समय-निर्भर CYP3A4/5 अवरोधको वर्णन गर्छ। यहाँ टेस्टोस्टेरोन एन्जाइमको गतिविधि परीक्षण गर्न प्रयोग गरिएको पदार्थ हो। त्यो अनुच्छेदमा यसको उल्लेख हुनुले बिरामीमा हर्मोन उत्पादन बढेको वा रगतमा यसको सान्द्रता उच्च भएको स्थापित गर्दैन।
त्यसैगरी, कोषीय ऊर्जाको कार्यप्रणालीसम्बन्धी विवरणले हर्मोन परीक्षणको स्थान लिन सक्दैन। प्रस्तावित सम्पर्कले लक्षित अध्ययन समूहमा सान्दर्भिक नतिजा परिवर्तन गर्छ भन्ने अझै देखाउनुपर्छ।
यदि चिन्ता कम टेस्टोस्टेरोनको हो भने
व्यावहारिक काम भनेको टेस्टोस्टेरोनको कमी छ कि छैन र छ भने किन छ भन्ने स्थापित गर्नु हो। इन्डोक्राइन सोसाइटीका निदानसम्बन्धी सिफारिसहरू अनुसार त्यससँग मेल खाने लक्षण र लगातार कम मापन गरिएको टेस्टोस्टेरोन आवश्यक छन्, जसका लागि बिहान खाली पेटमा परीक्षण दोहोर्याउनुपर्छ। थप मूल्याङ्कनले अण्डकोषसम्बन्धी कारणलाई पिट्युटरी वा हाइपोथालामससम्बन्धी कारणबाट छुट्याउँछ। एउटा मात्र नतिजा वा ऊर्जामा परिवर्तन पर्याप्त हुँदैन।
मिथिलिन ब्लुलाई चिकित्सकले तोकेको अन्तःस्रावी उपचार वा असामान्य प्रोल्याक्टिन वा टेस्टोस्टेरोनको मूल्याङ्कनको विकल्प बनाउनु हुँदैन। हर्मोनसम्बन्धी यसको अनिश्चित लाभले स्थापित जोखिम हटाउँदैन: औषधि प्रयोगसम्बन्धी आधिकारिक जानकारीले सेरोटोनिनमा प्रभाव पार्ने औषधिसँग सेरोटोनिन सिन्ड्रोमको चेतावनी दिन्छ र हेमोलाइसिसको जोखिमका कारण G6PD को कमी भएका व्यक्तिमा यसको प्रयोग निषेध गर्छ। मिथिलिन ब्लु सुरक्षा मार्गदर्शिका ले यी जोखिमलाई सन्दर्भसहित व्याख्या गर्छ।
टेस्टोस्टेरोनसम्बन्धी कुनै पनि दाबीका लागि के मापन गरिएको थियो, कसमा, कुन मार्गबाट र कुन तुलना समूहसँग भन्ने सोध्नुहोस्। अहिले यी प्रश्नहरूले प्रयोगात्मक निष्कर्षतर्फ डोर्याउँछन्, पुरुषमा टेस्टोस्टेरोन बढाउने प्रमाणित असरतर्फ होइन।