न्युरोप्याथी र दुखाइका लागि मिथिलिन ब्लू: कुन अवस्थाहरूमा अध्ययन गरिएको छ?

के मिथिलिन ब्लूले न्युरोप्याथी र दुखाइ कम गर्छ? सुन्दा यो एउटै प्रश्नजस्तो लाग्छ, तर अनुसन्धान साहित्यले धेरै फरक प्रश्नहरूको जवाफ दिन्छ। मेरुदण्डको डिस्कमा सुईबाट दिइने रङ, गुदद्वार वरपरको छालामुनि सुईबाट दिइने रङ, नसामा बिस्तारै चढाइने रङ र मुख कुल्ला गर्दा प्रयोग गरिने रङको नाम एउटै भए पनि तिनले फरक कार्यसिद्धान्त भएका फरक अवधारणाहरू परीक्षण गर्छन्। एउटाको नतिजा अरूमा लागू हुँदैन।

यसलाई एउटै नाम बोकेका चार अवधारणाका रूपमा बुझ्नुहोस्। पहिलो अवधारणाले क्षतिग्रस्त डिस्कभित्र बढेका साना स्नायु अन्त्यहरूलाई नष्ट गर्छ वा तिनको संवेदनशीलता घटाउँछ। दोस्रोले सुई दिइएको ठाउँका छालाका स्नायुहरूलाई सुन्न बनाउँछ वा तिनको सक्रियता कम गर्छ। तेस्रोले रक्तसञ्चारमार्फत स्नायु प्रणालीमा शरीरव्यापी प्रभाव पार्छ। चौथोले चोटग्रस्त सतहलाई ढाकेर त्यहाँको दुखाइ कम गर्छ। यो भिन्नता बुझिसकेपछि प्रमाण छिट्टै छुट्टिन्छ र एउटा कमी स्पष्ट हुन्छ: लोकप्रिय दाबी तेस्रो अवधारणालाई निलिने तरलका रूपमा प्रयोग गर्नेबारे हो, र मानव प्रमाण सबैभन्दा कम भएको ठाउँ ठ्याक्कै यही हो।

अवस्था र प्रयोगमार्गअनुसार प्रमाण तालिका

यो तालिका लेखको संक्षिप्त रूप हो। प्रत्येक पङ्क्तिले अवस्था, प्रयोगमार्ग र उपचारात्मक हस्तक्षेपलाई एकसाथ राख्छ, किनभने यिनलाई छुट्याउँदा दुखाइसम्बन्धी दाबीहरू बढाइचढाइ गरिन्छन्।

कुनै पनि शीर्षक पढ्नुअघि प्रयोगमार्गको स्तम्भ तलसम्म पढ्नुहोस्। मानवमा देखिएको हरेक सकारात्मक सङ्केत स्थानीय वा प्रक्रियागत पङ्क्तिमा पर्छ। शरीरव्यापी प्रयोगका पङ्क्तिमा एउटा अत्यन्त सानो प्रारम्भिक परीक्षण र बाँकी खाली ठाउँहरू छन्।

डिस्कबाट उत्पन्न ढाड दुखाइ: एउटा उल्लेखनीय परीक्षण, एउटा असफल पुनरावृत्ति

डिस्कभित्रको प्रयोगको कथा 2007 को नियन्त्रण समूहबिनाको प्रारम्भिक परीक्षण बाट सुरु हुन्छ। यसमा डिस्कोग्राफीबाट पुष्टि भएको र गैरशल्य उपचारले कम नभएको दुखाइ भएका 24 बिरामी थिए। डिस्कभित्र एकपटक 10 mg मिथिलिन ब्लू दिएपछि, करिब 18 महिनाको अनुगमनमा 24 मध्ये 21 जनाले दुखाइ हराएको वा उल्लेख्य राहत भएको बताए। नियन्त्रण समूह नहुँदा यो नतिजा बिरामी छनोट, रोगको प्राकृतिक क्रम वा सँगै दिइएको लिडोकेनका कारण हुन सक्थ्यो। त्यसैले यसले प्रभावकारिताको प्रश्नको उत्तर दिनुभन्दा थप अध्ययनलाई प्रेरित गर्‍यो।

त्यसपछिको अध्ययन 72 बिरामीमा गरिएको 2010 को दोहोरो-अन्ध प्लासिबो-नियन्त्रित परीक्षण थियो, जसले मिथिलिन ब्लू र लिडोकेनलाई सलाइन र लिडोकेनसँग तुलना गर्‍यो। 24 महिनामा रिपोर्ट गरिएका भिन्नताहरू अत्यन्त ठूला थिए: औसत दुखाइ स्कोरमा 52.5 विरुद्ध 0.7 अङ्कको कमी र सन्तुष्टि 91.6% विरुद्ध 14.3%। सँगै प्रकाशित सम्पादकीय ले यो ढाड दुखाइको पूर्ण उपचार हो कि भनेर खुलेर प्रश्न उठायो, जसले त्यतिबेला विशेषज्ञहरूलाई यो दाबी कति असाधारण लागेको थियो भन्ने देखाउँछ।

असाधारण दाबीका लागि नतिजा दोहोरिनु आवश्यक हुन्छ, तर पुनरावृत्तिमा त्यो नतिजा टिकेन। पछिल्लो बहुकेन्द्रीय IMBI परीक्षण ले विभिन्न केन्द्रमा डिस्कभित्र मिथिलिन ब्लूको परीक्षण गर्‍यो र पेङको प्रभाव पुष्टि गरेन। साना स्वतन्त्र, नियन्त्रण समूहबिनाका बिरामी समूहहरूले सामान्यतया कम वा समयसँगै घट्दै गएको प्रतिक्रिया दर रिपोर्ट गरे। इमानदार सारांश भनेको बाझिएका प्रमाण हुन्: एउटा उल्लेखनीय एकल-केन्द्रीय सफलताका विपरीत असफल बहुकेन्द्रीय पुनरावृत्ति। यो ढाँचाले उपचार स्थापित गर्दैन, र यसले मिथिलिन ब्लू निल्नेबारे केही बताउँदैन, किनभने निल्दा यो डिस्कभित्र तुलनीय सान्द्रतामा पुग्दैन। हाम्रो दीर्घकालीन दुखाइसम्बन्धी प्रमाणको सिंहावलोकनले यस विवादलाई अन्य प्रक्रियागत हस्तक्षेपसँगै राख्छ।

गुदद्वार वरपर सुईद्वारा प्रयोग: वास्तविक सङ्केत, सीमित दायरा

उपचारले नियन्त्रण नभएको गुदद्वारको चिलाइका लागि छालाभित्र मिथिलिन ब्लू प्रयोगको केस शृङ्खलासम्बन्धी अभिलेख सबैभन्दा लामो छ। यो 1990 मा सुरु भएर 25, 30, 49 र 103 बिरामीका समूहसम्म जारी छ। प्रतिक्रिया दर उच्च देखिन्छ; एक वा दुईपटक सुई दिएपछि प्रायः बहुसङ्ख्यक लक्षणमुक्त हुन्छन्। तर हरेक शृङ्खला नियन्त्रण समूहबिनाको छ। बिरामीलाई शरीरमा सुई वा उपकरण प्रवेश गराइने प्रक्रियासम्म पुर्‍याउने चिलाइ घटबढ हुन सक्छ, र सुई दिनुले आफैँ पनि अपेक्षाजन्य प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले नियन्त्रण समूहबिनाका राहत दरले प्रभावकारिता स्थापित गर्न सक्दैनन्।

अझ बलियो तुलनात्मक प्रमाण यसैसँग सम्बन्धित शल्यक्रियापछिको दुखाइमा छ। बवासीरको शल्यक्रियासँग सम्बन्धित गुदद्वार वरपर छालाभित्र मिथिलिन ब्लू प्रयोगका दुई यादृच्छिक परीक्षणले 67 बिरामीको परीक्षण मा दिन 1 देखि 3 सम्म र 97 बिरामीको परीक्षण मा दिन 1 देखि 7 सम्म दुखाइको स्कोर र अतिरिक्त राहत औषधिको प्रयोग कम भएको पाए। यो निश्चित प्रक्रिया, मात्रा र एक हप्ताको अवधिका लागि वास्तविक दुखाइ राहतको प्रमाण हो। यो दीर्घकालीन न्युरोप्याथीको प्रमाण होइन। यहाँ छलफल गरिएको कार्यविधि घाउमा रहेका स्थानीय स्नायुको संवेदनशीलता घटाउनु हो, जुन निलिएको थोपाले दोहोर्‍याउन सक्दैन। मिथिलिन ब्लूले स्नायु र माइटोकन्ड्रियामा कसरी काम गर्छ भन्ने पृष्ठभूमिले स्थानीय रासायनिक प्रभाव किन स्थानीय नै रहन्छ भनेर बुझाउँछ।

स्नायुजन्य दुखाइका लागि शरीरव्यापी प्रयोग: एउटा अत्यन्त सानो प्रारम्भिक परीक्षण

धेरैजसो खरिदकर्ताले चासो राख्ने दाबी, अर्थात् शरीरव्यापी मिथिलिन ब्लूले स्नायुजन्य दुखाइ कम गर्छ भन्ने विषयमा, सम्पूर्ण नियन्त्रित मानव अध्ययनको अभिलेख मिश्रित कारणका उपचार-प्रतिरोधी दीर्घकालीन स्नायुजन्य दुखाइ भएका 10 बिरामीमा गरिएको एउटै 2015 को प्रारम्भिक परीक्षण मात्र देखिन्छ। नसाभित्र दिइएको 2 mg/kg मिथिलिन ब्लूले उपचारको दिन र त्यसपछिको दिन दुखाइको स्कोरमा अत्यन्त कम मात्रा दिइएको नियन्त्रण समूहभन्दा राम्रो नतिजा दियो, तर केही दिनमै लाभ लगभग हरायो। तीन बिरामीमा सामान्यतः नदुख्ने स्पर्श वा दबाबबाट हुने दुखाइ घटेको देखियो।

फरक विशेषता भएका दस बिरामीमा दुई दिनको राहत थप अनुसन्धानको आधार हो, उपचारको आधार होइन। केवल एक सहभागीमा दादपछिको स्नायु दुखाइ थियो, त्यसैले यो दादपछिको स्नायु दुखाइको परीक्षण पनि होइन। मधुमेहजन्य परिधीय न्युरोप्याथी, ट्राइजेमिनल न्युराल्जिया वा जटिल क्षेत्रीय दुखाइ सिन्ड्रोमका लागि शरीरव्यापी मिथिलिन ब्लूको मापदण्ड पूरा गर्ने मानव परीक्षण भेटिएन। खोज इन्जिनले कहिलेकाहीँ देखाउने दादपछिको स्नायु दुखाइका मेरुदण्ड छेउमा गरिएका अध्ययनले मिथिलिन ब्लूलाई मेरुदण्डनजिक स्थानीय संवेदनाहारीसँग मिसाएर प्रयोग गरेका थिए। यो शरीरव्यापी होइन, प्रक्रियागत अवधारणामा पर्छ।

कुल्ला, घाउ र जोर्नी: अन्य प्रयोगमा सार्न नमिल्ने स्थानीय प्रमाण

बाँकी मानव सङ्केतहरू सबै स्थानीय हुन्। 2022 को यादृच्छिक चरण 2 परीक्षण ले तीन सान्द्रतामा मिथिलिन ब्लूको मुख कुल्लाले क्यान्सर उपचारबाट भएको मुखको श्लेष्म झिल्लीको सूजनको दुखाइलाई दिन 2 सम्ममा प्रचलित हेरचाहभन्दा बढी घटाएको पायो। कुल्लाले क्षतिग्रस्त श्लेष्म झिल्ली ढाक्छ र त्यसलाई थुकिन्छ। निलिने थोपाका लागि यसलाई उद्धृत गर्नु स्थानीय सतहमा सम्पर्क र शरीरव्यापी मात्रा दिनुलाई एउटै ठान्नु हो।

त्यसैगरी, तल्लो ढाडको डिस्क हटाउने शल्यक्रियाका बेला शल्य तन्तुलाई पातलो मिथिलिन ब्लूले ढाक्दा 115 बिरामीको त्रि-अन्ध परीक्षण मा ढाड दुखाइको स्कोर घट्यो। अर्को फ्यासेट जोर्नीमा सुई दिने परीक्षणले 3 र 6 महिनामा दुखाइ र कार्यक्षमता ह्रासका स्कोर कम भएको रिपोर्ट गर्‍यो। प्रत्येक नतिजा त्यसलाई दिइएको स्थानसँग जोडिएको छ। तीमध्ये कुनै पनि मुखबाट सेवन गर्ने उत्पादनमा लागू हुँदैन।

जनावरले के देखाउँछन्, र कार्यविधिले कहाँ विपरीत प्रभाव पनि पार्छ

मुसामा स्नायुजन्य दुखाइका मोडेलहरूले प्रायः उद्धृत गरिने कार्यविधिगत सम्भाव्यता दिन्छन्। प्रारम्भिक 1992 को प्रयोग मा सायाटिक स्नायु बाँधिएपछि स्थापित भएको तापबाट हुने अत्यधिक दुखाइ संवेदनशीलतालाई मेरुदण्डको तरल रहने स्थानभित्र दिइएको मिथिलिन ब्लूले करिब 4 घण्टा रोक्यो। यो मेरुदण्डमा नाइट्रिक अक्साइडदेखि cGMP सम्मको प्रक्रियाको योगदानसँग मेल खान्छ। दीर्घकालीन संकुचनजन्य चोटमा गरिएको पछिल्लो अध्ययनले मिथिलिन ब्लू आफैँ दुखाइ प्रतिक्रिया घटाउने र सिल्डेनाफिलले बढाएको अत्यधिक दुखाइ संवेदनशीलतालाई रोक्न सक्ने पायो। यसले फेरि नाइट्रिक अक्साइड सङ्केत प्रक्रियाको भूमिका देखायो। 2021 को अध्ययन ले दोस्रो कार्यविधि थप्यो: सोडियम च्यानलमा पर्ने प्रभावसँग मिल्दोजुल्दो गरी स्नायुको विद्युतीय सक्रियतालाई प्रत्यक्ष दबाउनु। परीक्षण गरिएको नमुनामा यो दमन लिडोकेनभन्दा लामो समय रह्यो।

विक्रेताहरूले छुटाउने भएकाले एउटा सूक्ष्म पक्ष याद राख्नुपर्छ। पूर्वनैदानिक नाइट्रिक अक्साइडसम्बन्धी साहित्यले सधैँ मिथिलिन ब्लू भनेको दुखाइ कम गर्ने पदार्थ हो भन्दैन। केही प्रयोगात्मक ढाँचामा नाइट्रिक अक्साइडको सङ्केत प्रक्रियाले आफैँ दुखाइ राहत दिन्छ, र मिथिलिन ब्लूले त्यो राहत रोक्छ। प्रयोगात्मक मधुमेहजन्य न्युरोप्याथीमा मिथिलिन ब्लूले सिल्डेनाफिलसँग सम्बन्धित दुखाइ प्रतिक्रिया घट्ने प्रभाव रोक्यो र आफैँले अत्यधिक दुखाइ संवेदनशीलता बढायो। कार्यविधिका प्रभावहरू मोडेल र जैविक मार्गमा निर्भर हुन्छन्। जनावरका निष्कर्षलाई मात्रा प्रयोगको सल्लाहका रूपमा लिन नहुने यो अर्को कारण हो।

के अध्ययन गरिएको छैन, र सुरक्षाको सीमा

दीर्घकालीन स्नायुजन्य दुखाइ, मधुमेहजन्य न्युरोप्याथी, ट्राइजेमिनल न्युराल्जिया, जटिल क्षेत्रीय दुखाइ सिन्ड्रोम वा दादपछिको स्नायु दुखाइका लागि मुखबाट निलिने मिथिलिन ब्लूको कुनै यादृच्छिक परीक्षण वा विश्वसनीय नैदानिक केस शृङ्खला भेटिएन। स्नायुजन्य दुखाइमा प्रत्यक्ष शरीरव्यापी प्रयोगको एकमात्र परीक्षण 10 बिरामीको नसाभित्र दिने प्रारम्भिक परीक्षण हो, जसमा 1 देखि 2 दिनको सङ्केत देखियो। डिस्कभित्र, छालाभित्र, जोर्नीभित्र, मेरुदण्ड छेउमा र कुल्लाबाट प्राप्त नतिजालाई औषधीय आधारमा खुद्रा थोपामा लागू गर्न सकिँदैन। लक्षित स्थानमा तिनको सान्द्रता निकै धेरै गुणाले फरक हुन्छ र तिनलाई कुनै प्रक्रियाबाट निश्चित स्थानमा पुर्‍याइँदैन।

प्रयोगमार्गको भ्रममा सुरक्षासम्बन्धी चेतावनी पनि जोडिएको छ। मेरुदण्डका विभिन्न स्थान एकअर्काका विकल्प होइनन्: डिस्कभित्र, मेरुदण्ड छेउमा, मेरुदण्डको बाहिरी आवरणबाहिर र मेरुदण्डको तरल रहने स्थानभित्रको सम्पर्क औषधीय र विषाक्तताका हिसाबले फरक हुन्छ। मेरुदण्डको तरल रहने स्थानभित्र मिथिलिन ब्लूको सम्पर्कपछि भएको गम्भीर स्नायु विषाक्तताले स्पष्ट खतराको चेतावनी जारी गर्नुपर्ने अवस्था ल्यायो। अलग रूपमा, मिथिलिन ब्लूले सेरोटोनिनसम्बन्धी औषधिहरूसँग अन्तरक्रिया गर्छ र G6PD कमी भएका व्यक्तिमा यसको प्रयोग निषेधित छ। त्यसैले यसको प्रयोग विचार गरिरहेका कुनै पनि दुखाइका बिरामीले पहिले साइड इफेक्ट र प्रयोग निषेध हुने अवस्थाहरूको सिंहावलोकन पढ्नुपर्छ र यी मिथिलिन ब्लूबारे सोध्नुपर्ने प्रश्नहरू प्रयोग गरेर चिकित्सकसँग छलफल गर्नुपर्छ।

यो प्रमाण कसरी प्रयोग गर्ने

दुखाइका लागि मिथिलिन ब्लूको मूल्याङ्कन गर्ने जोसुकैले प्रत्येक उद्धृत अध्ययनबारे तीन प्रश्न सोध्नुपर्छ। ठ्याक्कै कुन अवस्था, किनभने बवासीरको शल्यक्रियापछिको निको हुने प्रक्रिया मधुमेहजन्य न्युरोप्याथी होइन। ठ्याक्कै कुन प्रयोगमार्ग, किनभने डिस्कभित्र वा छालाभित्र दिनु निलिने मात्रा लिनु होइन। अनि कुन अवधिमा कुन परिणाम मापन गरिएको हो, किनभने प्रक्रियापछि केही दिनको राहत भनेको महिनौँसम्म न्युरोप्याथी नियन्त्रण हुनु होइन।

हालका प्रमाणअनुसार, मानवमा मिथिलिन ब्लूबाट दुखाइ राहतका सङ्केत स्थानीय वा प्रक्रियागत प्रयोगमा सीमित छन्, र विभिन्न अवस्थाहरूमा यसको प्रभावकारिता एकरूप छैन। शरीरव्यापी प्रयोगको प्रमाण नसाभित्र दिने एउटै अत्यन्त सानो प्रारम्भिक परीक्षणमा सीमित छ। स्नायुजन्य वा दीर्घकालीन दुखाइका लागि खुद्रा बिक्री हुने मिथिलिन ब्लूलाई मुखबाट सेवन गर्ने प्रयोगलाई कुनै नैदानिक प्रमाणले समर्थन गर्दैन।