မက်သလင်းဘလူးနှင့် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါ — လက်တွေ့သုတေသနကို ဆန်းစစ်ခြင်း

အကျဉ်းချုပ်

စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါတွင် မက်သလင်းဘလူးကို လေ့လာခဲ့သည့်သက်တမ်းသည် လူအများထင်ထားသည်ထက် ပိုကြာသည်။ သုတေသီများက လီသီယမ်အစား သုံးနိုင်မည့်ဆေးများနှင့် လီသီယမ်နှင့် တွဲဖက်သုံးနိုင်မည့်ဆေးများကို ရှာဖွေနေသည့် 1970 ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ အထောက်အထားစုစုပေါင်းမှာ နည်းပါးသည် — ကုသမှုကို ဖုံးကွယ်မထားသည့် လူနာဖြစ်ရပ်အစုလိုက်လေ့လာမှုတစ်ခု၊ အစောပိုင်းကာလ နှိုင်းယှဉ်အုပ်စုပါ စမ်းသပ်လေ့လာမှုနှစ်ခုနှင့် မျက်မှောက်ခေတ် ကျပန်းခွဲဝေ၍ ကုသမှုအလှည့်ကျပြောင်းပေးသည့် လေ့လာမှုတစ်ခုသာ ရှိသည်။ ထိုလေ့လာမှုများတစ်လျှောက် တူညီစွာတွေ့ရသည့်အချက်မှာ ရှိပြီးသားကုသမှုထဲသို့ မက်သလင်းဘလူး ထပ်ပေါင်းထည့်သောအခါ စိတ်ကျလက္ခဏာများနှင့် ကျန်ရှိနေသောလက္ခဏာများ တိုးတက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မည်သည့်လေ့လာမှုကမျှ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲခြင်းကို လျော့ကျစေသည့်အာနိသင် မပြသခဲ့သကဲ့သို့ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲသည့်အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းမှုကို ရှင်းလင်းစွာညွှန်ပြသည့် အချက်ပြလည်း မတွေ့ခဲ့ရပါ။ သို့သော် နမူနာအုပ်စုများမှာ ထိုသို့ကူးပြောင်းမှုရှိမရှိကို အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် အလွန်သေးငယ်လွန်းသည်။ ဤဒြပ်ပေါင်းကို အကဲဖြတ်သူတိုင်းသည် ဤလေ့လာမှုများကို ဆေးတစ်မျိုးတည်းဖြင့် ကုသခြင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ တွဲဖက်ကုသမှုလေ့လာမှုများအဖြစ် ဖတ်ရှုသင့်ပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်သည့် ကောက်ချက်မချမီ ဆေးအချင်းချင်း အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ သတိပြုချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။

စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါကို အစောပိုင်းကတည်းက အဘယ်ကြောင့် အာရုံစိုက်ခဲ့သနည်း

မက်သလင်းဘလူးသည် သမားရိုးကျ စိတ်အခြေအနေတည်ငြိမ်စေသည့်ဆေးနှင့် ဆင်တူသောကြောင့် လေ့လာခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ phenothiazine များနှင့် ဆင်တူပြီး အစောပိုင်းသုတေသီများက ၎င်းသည် သွေးရည်ကြည်အတွင်းရှိ vanadate ကို ဓာတ်လျှော့ခြင်းဖြင့် အာနိသင်နည်းသောပုံစံသို့ ပြောင်းလဲကာ စိတ်အခြေအနေ အလှည့်ကျပြောင်းလဲမှုနှင့် ဆက်နွယ်သည်ဟု ယူဆထားသော sodium-potassium ATPase ၏ လုပ်ဆောင်မှုကို ပြောင်းလဲနိုင်မည်ဟု အဆိုပြုခဲ့ကြသည်။ ယူဆချက်ကို စမ်းသပ်ကြည့်သည့်အနေဖြင့် Naylor နှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက စိတ်အခြေအနေ စဉ်ဆက်မပြတ် အလှည့်ကျပြောင်းလဲနေသော လူနာနှစ်ဦးကို ကုသခဲ့ရာ ပုံမှန်စိတ်အခြေအနေဖြင့် နေထိုင်နိုင်သည့်ကာလ ပိုရှည်လာသည်ကို တွေ့ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတွေ့ရှိချက်က နောက်ဆက်တွဲလေ့လာမှုအားလုံးအတွက် တွန်းအားဖြစ်ခဲ့သည်။ စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးပညာတွင် မက်သလင်းဘလူး၏ သမိုင်းကြောင်းကို Howland က ရေးသားထားသည့် မှတ်တမ်း သည် ဤသုတေသန၏ နောက်ခံအခြေအနေကို ဖော်ပြပြီး ဤဒြပ်ပေါင်းကို phenothiazine ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ရှေ့ပြေးပစ္စည်းမှ စမ်းသပ်ဆဲ စိတ်အခြေအနေအပေါ် သက်ရောက်သည့်ဆေးအဖြစ် လေ့လာလာပုံကို ခြေရာခံဖော်ပြထားသည်။

နောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ပုံယန္တရားဆိုင်ရာ သုတေသနများက လေ့လာရသည့်အကြောင်းရင်းကို မိုင်တိုကွန်ဒရီးယား၏ လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ဓာတ်တိုး-ဓာတ်လျှော့ ဟန်ချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ပြန်လည်ရှင်းပြလာသည်။ မိသားစုဆိုင်ရာလေ့လာမှုများ၊ သေဆုံးပြီးနောက် မျိုးဗီဇဖော်ပြမှုကို စစ်ဆေးသည့် တွေ့ရှိချက်များနှင့် POLG1 မျိုးဗီဇပြောင်းလဲထားသော ကြွက်ကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်ပုံစံများမှတစ်ဆင့် မိုင်တိုကွန်ဒရီးယား လုပ်ဆောင်ချက်ချို့ယွင်းမှုသည် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်ဟု ယူဆထားသည်။ ထိုကြွက်တွင် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါနှင့် ဆင်တူသည့် လက္ခဏာပုံစံရှိပြီး လီသီယမ်ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တုံ့ပြန်သည်။ အာရုံကြောနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာရောဂါများတွင် မက်သလင်းဘလူးအကြောင်း Alda ၏ 2019 သုံးသပ်ချက် က ဤဒြပ်ပေါင်းသည် အီလက်ထရွန်သယ်ပို့ကွင်းဆက်အတွင်း ပိတ်ဆို့နေသောနေရာများကို ကျော်၍ အီလက်ထရွန်များကို ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ပြီး ဓာတ်ပြုလွယ်သော အောက်ဆီဂျင်မျိုးစိတ်များ ယိုထွက်မှုကို လျှော့ချနိုင်သောကြောင့် မိုင်တိုကွန်ဒရီးယားလုပ်ဆောင်မှုကို ချိန်ညှိပေးနိုင်သည့်ပစ္စည်းအဖြစ် လေ့လာစူးစမ်းရန် တန်ဖိုးရှိသည်ဟု ဆွေးနွေးထားသည်။ သီးခြား စိတ်ကျခြင်းကုဆေးအဖြစ် အလားအလာရှိသည့် မက်သလင်းဘလူးကို သုံးသပ်ထားသောစာတမ်း ကလည်း MAO-A တားဆီးမှု၊ nitric oxide synthase နှင့် guanylate cyclase တားဆီးမှု၊ ရောင်ရမ်းမှုဆန့်ကျင်သော သက်ရောက်မှုတို့ကို လုပ်ဆောင်ပုံယန္တရား၏ အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် လုပ်ဆောင်ပုံယန္တရားများသည် ယူဆချက်များသာ ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ဆိုင်ရာ မေးခွန်းမှာ စမ်းသပ်လေ့လာမှုများက မည်သည့်အရာများကို မည်သည့်အခြေအနေများအောက်တွင် တိုင်းတာခဲ့သနည်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။

စမ်းသပ်လေ့လာမှုများကို တစ်ခုချင်းစီ ကြည့်ခြင်း

Narsapur နှင့် Naylor ၏ လူနာဖြစ်ရပ်အစုလိုက်လေ့လာမှု — ကုသမှုတုံ့ပြန်ရန်ခက်ခဲသော လူနာများကို ဖုံးကွယ်မှုမရှိဘဲ ကုသခြင်း

ပထမဆုံးအစီရင်ခံစာမှာ နာတာရှည် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာနာမကျန်းဖြစ်နေသော လူနာ 24 ဦးကို မက်သလင်းဘလူး တစ်နေ့လျှင် 200 သို့မဟုတ် 300 mg ထပ်ပေါင်းပေး၍ ရက်အနည်းငယ်မှ တစ်နှစ်ကျော်အထိ ကုသခဲ့သည့် နှိုင်းယှဉ်အုပ်စုမပါသော လူနာဖြစ်ရပ်အစုလိုက်လေ့လာမှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အနက် 19 ဦးတွင် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါ (စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲခြင်းနှင့် စိတ်ကျခြင်း အလှည့်ကျဖြစ်သောရောဂါ) ရှိပြီး ထို 19 ဦးအနက် 14 ဦးမှာ သိသာစွာ တိုးတက်လာသည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်မှုအချိုးမှာ 74 ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါဟုတ်မဟုတ် မသေချာဟု သတ်မှတ်ထားသော လူနာသုံးဦးမှာ တုံ့ပြန်မှုမရှိခဲ့ပါ။

ဤအချက်အလက်ကို ထိရောက်မှုဒေတာအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ ယူဆချက်အသစ် ဖော်ထုတ်ရန်အဖြစ်သာ သဘောထားသင့်သည်။ ကျပန်းခွဲဝေမှုမရှိ၊ ကုသမှုအချက်အလက် ဖုံးကွယ်မှုမရှိ၊ စံသတ်မှတ်ထားသော အကဲဖြတ်စကေးမရှိသကဲ့သို့ နောက်ခံသုံးစွဲနေသော ဆေးဝါးများကိုလည်း အပြည့်အစုံ မဖော်ပြထားပါ။ ကုသမှုတုံ့ပြန်ရန်ခက်ခဲသော လူနာများကို ဖုံးကွယ်မှုမရှိဘဲ လေ့လာရာမှရသည့် 74 ရာခိုင်နှုန်းသည် ဆေး၏သက်ရောက်မှုကို ထင်ဟပ်သလောက်ပင် အကဲဖြတ်သူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် လူနာရွေးချယ်မှုကိုလည်း ထင်ဟပ်နေသည်။

Naylor နှင့်အဖွဲ့၊ 1986 — လီသီယမ်နှင့် တွဲဖက်၍ နှစ်နှစ်ကြာ အလှည့်ကျပြောင်းပေးသော ကြိုတင်ကာကွယ်ကုသမှု

ဤလေ့လာမှုသည် အစောပိုင်းလေ့လာမှုများအနက် ရည်မှန်းချက်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါရှိသူ 31 ဦးတွင် နှစ်နှစ်ကြာ ကုသမှုအချက်အလက်ကို နှစ်ဖက်စလုံးမှ ဖုံးကွယ်ထားပြီး ကျပန်းခွဲဝေကာ ကုသမှုအလှည့်ကျပြောင်းပေးသည့် စမ်းသပ်လေ့လာမှုဖြစ်သည်။ ပါဝင်သူတစ်ဦးစီကို တစ်နှစ်တွင် တစ်နေ့လျှင် 300 mg နှင့် နောက်တစ်နှစ်တွင် တစ်နေ့လျှင် 15 mg ပေးရန် စီစဉ်ထားပြီး မည်သည့်ပမာဏကို အရင်ပေးမည်ကို ကျပန်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 15 mg ပမာဏကို နှိုင်းယှဉ်ကုသမှုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ဆီးအရောင်ပြောင်းခြင်းကြောင့် အာနိသင်အမှန်တကယ်မရှိသော ဆေးအတုကို အသုံးပြုလျှင် ကုသမှုအချက်အလက် ဖုံးကွယ်ထားရန် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးသည့်အချက်မှာ ပါဝင်သူတိုင်းသည် လေ့လာမှုတစ်လျှောက် လီသီယမ်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဤလေ့လာမှုသည် အစကတည်းက တွဲဖက်ကြိုတင်ကာကွယ်ကုသမှု ဖြစ်သည်။

31 ဦးအနက် 17 ဦးက နှစ်နှစ်လုံး ပြီးဆုံးအောင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပြီးဆုံးအောင် ပါဝင်ခဲ့သူများတွင် 300 mg ပေးသောနှစ်၌ စိတ်ကျလက္ခဏာပြင်းထန်မှုသည် 15 mg ပေးသောနှစ်ထက် စာရင်းအင်းအရ သိသာစွာ လျော့နည်းခဲ့သော်လည်း စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲမှုလက္ခဏာပြင်းထန်မှုမှာ ပမာဏနှစ်မျိုးအကြား မကွာခြားခဲ့ပါ။ ဆေးရုံတက်ရမှုနှုန်းများသည် လေ့လာမှုမတိုင်မီကထက် လေ့လာမှုအတွင်း ပိုနည်းသည်ဟု အစီရင်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် Alda ၏ နောက်ပိုင်းသုံးသပ်ချက်က ထိုလျော့နည်းမှုသည် 15 mg ပေးသောကာလများတွင်ပင် တွေ့ရကြောင်း ထောက်ပြထားသဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် ပိုရှုပ်ထွေးစေသည်။ သုတေသီများကိုယ်တိုင်က အားနည်းချက်များကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည် — နမူနာအုပ်စုသေးငယ်ခြင်း၊ ပါဝင်သူ 45 ရာခိုင်နှုန်း ထွက်ခွာသွားခြင်း၊ ရိုးရှင်းသော အကဲဖြတ်စကေးများသာ အသုံးပြုခြင်း၊ ဖုံးကွယ်မှုအပေါ် သံသယရှိခြင်းနှင့် 15 mg သည် ဆေးဝါးဗေဒအရ အာနိသင်မရှိဟုတ်မဟုတ် မသေချာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အောက်တွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ နောက်ဆုံးစိုးရိမ်ချက်မှာ ကြိုတင်သတိပြုမိခဲ့သည့် မှန်ကန်သောအချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

Naylor ၏ ပမာဏနည်း စိတ်ကျခြင်းလေ့လာမှု — “ဆေးအတု” တွင် အာနိသင်ရှိနေနိုင်သည့် အကြောင်းရင်း

နောက်ဆက်တွဲ သုံးပတ်ကြာ နှစ်ဖက်စလုံးမှ ကုသမှုအချက်အလက် ဖုံးကွယ်ထားသော နှိုင်းယှဉ်လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် ပြင်းထန်သော စိတ်ကျရောဂါရှိသူ 35 ဦးအား တစ်နေ့လျှင် 15 mg နှင့် အာနိသင်မရှိသော ဆေးအတုကို နှိုင်းယှဉ်စမ်းသပ်ခဲ့ရာ မက်သလင်းဘလူးက စာရင်းအင်းအရ သိသာစွာ ပိုကောင်းကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤအုပ်စုသည် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါကို စမ်းသပ်သည့်အုပ်စုမဟုတ်ဘဲ စိတ်ကျခြင်းတစ်မျိုးတည်းသာ ဖြစ်သူများ အများစုပါဝင်သောအုပ်စု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါဆိုင်ရာ အထောက်အထားအုပ်စုထဲတွင် မဟုတ်ဘဲ ယေဘုယျ စိတ်ကျခြင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ ထဲတွင် ထည့်သွင်းသင့်သည်။ စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါအကြောင်း ဖတ်ရှုသူများအတွက် ၎င်း၏အရေးပါမှုမှာ သုတေသနနည်းစနစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည်။ အလှည့်ကျကုသမှု စမ်းသပ်လေ့လာမှုနှစ်ခုစလုံးတွင် နှိုင်းယှဉ်ပမာဏအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည့် 15 mg သည် အာနိသင်မရှိသော ဆေးအတုထက် ပိုကောင်းကြောင်း တွေ့ထားပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် 15 mg နှင့် နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာသော ကုသမှုကွာခြားချက်သည် မည်သည့်ဆေးမျှ မပေးခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ရနိုင်မည့် ကွာခြားချက်အပြည့်အစုံကို လျော့နည်းဖော်ပြထားနိုင်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစောပိုင်းစမ်းသပ်လေ့လာမှုနှစ်ခုစလုံးတွင် ဆေးအတုအစစ်ကို သုံးသည့်အုပ်စု မရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ဆိုလိုသည်။

Alda နှင့်အဖွဲ့၊ 2017 — မျက်မှောက်ခေတ် တွဲဖက်ကုသမှု အလှည့်ကျပြောင်းပေးသည့် စမ်းသပ်လေ့လာမှု

ယနေ့အထိ အတိကျဆုံးလေ့လာမှုတွင် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါ အမျိုးအစား I သို့မဟုတ် II ရှိပြီး ကျန်ရှိနေသောလက္ခဏာများရှိသည့် အရွယ်ရောက်သူ 37 ဦးကို မက်သလင်းဘလူး တစ်နေ့လျှင် 195 mg နှင့် 15 mg တို့အား တစ်မျိုးစီ 13 ပတ်ကြာ အလှည့်ကျပြောင်းပေးရန် ကျပန်းခွဲဝေခဲ့သည်။ ဤလေ့လာမှုသည် တွဲဖက်ကုသမှုဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ပါဝင်သူတိုင်းသည် အနည်းဆုံး သုံးလကြာ lamotrigine သုံးစွဲနေစဉ် အခြေအနေတည်ငြိမ်နေခဲ့ပြီး လေ့လာမှုအတွင်းလည်း ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ လီသီယမ်၊ divalproex၊ စိတ်ဖောက်ပြန်လက္ခဏာကုဆေးများနှင့် စိတ်ကျခြင်းကုဆေးများကို ပမာဏမပြောင်းဘဲ ဆက်သုံးရန်လည်း ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဤစမ်းသပ်လေ့လာမှုကို PubMed 27284082 တွင် စာရင်းသွင်းထားသည်။ စတင်ချိန်လက္ခဏာများသည် အပျော့စားမှ အလယ်အလတ်အထိ ဖြစ်ပြီး Hamilton စိတ်ကျခြင်းအမှတ် ပျမ်းမျှမှာ 7.6 ခန့်၊ Montgomery-Asberg အမှတ်မှာ 12.7 ခန့် ဖြစ်သည်။

စိတ်ကျခြင်းနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း တိုင်းတာချက်များတွင် ရလဒ်များက 195 mg ဘက်ကို အားသာခဲ့သည်။ ပြီးဆုံးအောင် ပါဝင်သူများတွင် သက်ရောက်မှုအရွယ်အစားမှာ Hamilton စိတ်ကျခြင်းစကေး၌ 0.71 ခန့်၊ Montgomery-Asberg စကေး၌ 0.80 ခန့်နှင့် Hamilton စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းစကေး၌ 0.79 ခန့် ရှိပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် စာရင်းအင်းအရ သိသာသည်။ လူနာ 37 ဦးလုံးကို နောက်ဆုံးရရှိထားသော တိုင်းတာချက်ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲပျောက်နေသော ဒေတာကို ဖြည့်သွင်းသည့်နည်းလမ်းဖြင့် ဆန်းစစ်ရာတွင်လည်း အလားတူ သိသာသောရလဒ်များ ရရှိခဲ့သည်။ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲမှုအမှတ်များသည် နိမ့်ပြီး တည်ငြိမ်နေကာ ကုသမှုသက်ရောက်မှု မတွေ့ရပါ။ သိမြင်မှုဆိုင်ရာ စမ်းသပ်ချက်အစုတွင်လည်း စကားလုံးမှတ်ဉာဏ်၊ အစီအစဉ်ချမှတ်၍ ထိန်းချုပ်ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် အာရုံစူးစိုက်မှု တိုင်းတာချက်များအပေါ် သိသာသော အကျိုးကျေးဇူး မတွေ့ရပါ။ စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါလက္ခဏာများ ပိုဆိုးလာခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အရည်စုပုံခြင်းနှင့် ပါဝင်ရန်သဘောတူညီချက် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း အပါအဝင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပါဝင်သူ ဆယ်ဦး ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ အဓိကအားဖြင့် ယာယီ ဆီးပူခြင်း၊ အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

လက်တွေ့စမ်းသပ်လေ့လာမှုဇယား — အမှန်တကယ် စမ်းသပ်ခဲ့သည့်အရာများ

တွေ့ရှိချက်ပုံစံကို အရှိအတိုင်း သုံးသပ်ခြင်း

ကန့်သတ်ချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီးနောက် ဆက်လက်ခိုင်မာနေသည့် တွေ့ရှိချက် သုံးခုရှိသည်။ ပထမ၊ သက်ရောက်မှု၏ဦးတည်ချက်သည် တူညီသည်။ နှိုင်းယှဉ်အုပ်စုပါသော စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါလေ့လာမှုနှစ်ခုစလုံးတွင် ပမာဏပိုများသည့်အခါ စိတ်ကျလက္ခဏာများနှင့် ကျန်ရှိနေသောလက္ခဏာများ တိုးတက်ခဲ့ပြီး မျက်မှောက်ခေတ်စမ်းသပ်လေ့လာမှု၌ အလယ်အလတ်အရွယ်အစားရှိသော သက်ရောက်မှုများ တွေ့ခဲ့သည်။ ဒုတိယ၊ ဤသုတေသနစာတမ်းများထဲတွင် မည်သည့်အချက်ကမျှ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲခြင်းကို လျော့ကျစေသည်ဟူသော ပြောဆိုချက်ကို မထောက်ခံပါ။ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲမှုအတွက် သီးသန့်ပြုလုပ်သော စမ်းသပ်လေ့လာမှုတွင် အကျိုးမတွေ့ရသကဲ့သို့ အလှည့်ကျကုသမှုလေ့လာမှုများတွင်လည်း စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲမှု ကွာခြားချက်မတွေ့ရပါ။ ယင်းသည် စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲခြင်းကို လျော့ကျစေသည့် ထိရောက်မှုမရှိခြင်းကို ဆိုလိုပြီး စိတ်အတက်နှင့် စိတ်အကျ နှစ်ဖက်စလုံးကို တည်ငြိမ်စေသည့် အထောက်အထားမဟုတ်ပါ။ တတိယ၊ ကုသမှုစတင်ပြီးနောက် အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲမှုအချက်ပြ မတွေ့ရသော်လည်း ထိုဖော်ပြချက်၏ အထောက်အထားတန်ဖိုးမှာ နည်းပါးသည်။ စတင်ချိန် စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲမှုအမှတ်များသည် သုညနီးပါးဖြစ်ပြီး ဆေးခံယူခဲ့သည့် နမူနာအုပ်စုများမှာ လူဆယ်ဂဏန်းမျှသာ ရှိသဖြင့် ဤလေ့လာမှုများသည် လက်တွေ့ဆေးပညာအရ အရေးပါသောအရွယ်အစားရှိသည့် ကူးပြောင်းမှုအန္တရာယ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ မှန်ကန်သော အသုံးအနှုန်းမှာ ကူးပြောင်းမှုအချက်ပြကို မတွေ့ခဲ့ရဟူ၍ဖြစ်ပြီး ကူးပြောင်းမှုအန္တရာယ် မရှိကြောင်း ပယ်ဖျက်အတည်ပြုခဲ့သည်ဟူ၍ မဟုတ်ပါ။

အထောက်အထားတစ်ရပ်လုံးနှင့် သက်ဆိုင်နေသောကြောင့် နည်းစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာနှစ်ခုကို အလေးပေးသင့်သည်။ မက်သလင်းဘလူးသည် ဆီးအရောင်ကို ပြောင်းစေသောကြောင့် အလှည့်ကျကုသမှုလေ့လာမှုတိုင်းတွင် ဖုံးကွယ်မှုသည် လေ့လာမှုပုံစံ၏ သဘာဝအရ အားနည်းနေခဲ့သည်။ ပမာဏနည်း နှိုင်းယှဉ်ကုသမှုကိုလည်း အာနိသင်မရှိဟု ယူဆထားသော်လည်း ဆီးအရောင်ပြောင်းသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တုပနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုယူဆချက်မှာ မှားယွင်းခဲ့သည်။ ပမာဏနည်းဆေးသည် စိတ်ကျခြင်းတွင် အာနိသင်မရှိသော ဆေးအတုထက် ပိုကောင်းခဲ့သဖြင့် အဓိကနှိုင်းယှဉ်ချက်များသည် ဆေးနှင့် ဆေးအတုကို စမ်းသပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အာနိသင်ရှိနိုင်သည့် ကုသမှုပုံစံနှစ်ခု၏ ပမာဏများကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ဖြစ်နေသည်။ ဤနည်းဖြင့် တိုင်းတာသော သက်ရောက်မှုအရွယ်အစားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် ခက်ခဲပြီး ပုံမှန် ဆေးအတုနှိုင်းယှဉ်အုပ်စုပါသော စိတ်ကျခြင်းကုဆေး စမ်းသပ်လေ့လာမှုများနှင့် ပေါင်းစည်း၍ ဆန်းစစ်မရပါ။

ဤနေရာတွင် သုံးသပ်မှုနယ်ပယ်ကို တိကျစွာ ကန့်သတ်ထားရန် အရေးကြီးသည်။ ဤလေ့လာမှုများသည် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါဆိုင်ရာ ရလဒ်တိုင်းတာချက်များကို အသုံးပြုသည့် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါ စမ်းသပ်လေ့လာမှုများဖြစ်ပြီး အခြားလူနာအုပ်စုများမှ အထောက်အထားများနှင့် မရောထွေးသင့်ပါ။ ဆက်စပ်သုတေသနစာတမ်းများကို စိတ်ဝင်စားသူများသည် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ၊ သိမြင်မှုဆိုင်ရာ သုတေသန နှင့် ဘေးကင်းမှုနှင့် ဆေးအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ကို သီးခြားစီ လေ့လာသင့်သည်။ အကြောင်းမှာ တစ်ခုစီတွင် လေ့လာမှုပုံစံများနှင့် အန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စဉ်းစားရမည့်အချက်များ မတူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါအတွက် ဆေးမျိုးစုံသုံးစွဲရာတွင် ဘေးကင်းမှုဆိုင်ရာ နောက်ခံအချက်များ

ဆီရိုတိုနင်စနစ်အပေါ် သက်ရောက်သည့်ဆေးများကို မကြာခဏ ညွှန်းပေးခံရသော စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါ လူနာများအတွက် သတိပြုချက်နှစ်ခုသည် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သည်။ မက်သလင်းဘလူးနှင့် ၎င်း၏ ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုပြောင်းလဲထွက်ပစ္စည်း Azure B တို့သည် အာနိသင်ပြင်းပြီး ပြန်လည်ပြေလျော့နိုင်သော MAO-A တားဆီးပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ SSRIs၊ SNRIs နှင့် ဆီရိုတိုနင်စနစ်အပေါ် သက်ရောက်သည့် အခြားဆေးများနှင့် တွဲပေးခြင်းက ဆီရိုတိုနင်လွန်ကဲမှုရောဂါစုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထုတ်ဝေထားသော အဆိပ်သင့်မှုဖြစ်ရပ်များ အားလုံးနီးပါးသည် သွေးကြောထဲသို့ ပေးသော မက်သလင်းဘလူးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ မျက်မှောက်ခေတ် စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါ စမ်းသပ်လေ့လာမှုတွင်လည်း ပါဝင်သူ 37 ဦးအနက် 20 ဦးအား စိတ်ကျခြင်းကုဆေး သုံးခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ဆီရိုတိုနင်နှင့် သက်ဆိုင်သော ဆိုးရွားဖြစ်ရပ် မတွေ့ခဲ့ပါ။ သို့သော် ထိုအတွေ့အကြုံအနည်းငယ်ကြောင့် ဆေးအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု သတိပေးချက်ကို လျစ်လျူရှု၍ မရပါ။ လက်ရှိ သွေးကြောထဲသို့ပေးသော ဆေးထုတ်ကုန်၏ အညွှန်းတွင်လည်း ဤအချက်အတွက် ဘောင်ခတ်ထားသော အထူးသတိပေးချက် ပါရှိသည်။ ထို့အပြင် မက်သလင်းဘလူးသည် သွေးနီဥများ ပျက်စီးပြိုကွဲခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် glucose-6-phosphate dehydrogenase ချို့တဲ့မှုရှိသူများတွင် မသုံးရပါ။ မျက်မှောက်ခေတ် စမ်းသပ်လေ့လာမှုကလည်း ထိုလူနာများကို မပါဝင်စေခဲ့ပါ။ ဤဆေးများကို တွဲသုံးသူတိုင်းသည် ဆရာဝန်၏ ကြီးကြပ်မှု လိုအပ်သည်။ ဤသည်မှာ အမှန်တကယ် ဆိုးရွားသောပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် ဆေးဝါးဗေဒဆိုင်ရာကိစ္စဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်ကင်းသည့် ဖြည့်စွက်ပစ္စည်း အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုမျိုး မဟုတ်ပါ။

ဤမေးခွန်းအတွက် ယခုရောက်ရှိနေသည့်အခြေအနေ

စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါတွင် မက်သလင်းဘလူးအကြောင်း အထောက်အထားများမှာ နည်းပါးပြီး ဟောင်းနွမ်းသော်လည်း ဆက်လက်လေ့လာဖွယ် အရိပ်အမြွက်ပေးသော စာတမ်းများနှင့် ယုံကြည်လက်ခံနိုင်လောက်သော မျက်မှောက်ခေတ် ရှေ့ပြေးလေ့လာမှုတစ်ခုတို့ ဖြစ်သည်။ အရှိအတိုင်း အနှစ်ချုပ်ရလျှင် တစ်နေ့လျှင် 195 မှ 300 mg ခန့် မက်သလင်းဘလူးကို တွဲဖက်ပေးခြင်းသည် သေးငယ်သော နမူနာအုပ်စုများတွင် စိတ်ကျလက္ခဏာများနှင့် ကျန်ရှိနေသောလက္ခဏာများကို ထပ်တလဲလဲ သက်သာစေခဲ့သည်။ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းအပေါ် အကျိုးရှိနိုင်သည့်အချက်ပြကို တစ်ကြိမ် တွေ့ခဲ့သည်။ သိမြင်မှုဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးမပြခဲ့၊ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲခြင်းကို လျော့ကျစေသည့် သက်ရောက်မှုမပြခဲ့သကဲ့သို့ ဤနမူနာအရွယ်အစားများဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည့် စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲသောအဆင့်သို့ ကူးပြောင်းမှုအချက်ပြကိုလည်း မပြခဲ့ပါ။ ဆေးအတုအစစ် နှိုင်းယှဉ်အုပ်စုပါဝင်ပြီး လတ်တလော ပြင်းထန်သော စိတ်အတက်အကျနှစ်မျိုးရောဂါဆိုင်ရာ စိတ်ကျခြင်းရှိသူများကို လေ့လာကာ စိတ်တက်ကြွလွန်ကဲသည့်အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းမှုကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းဖြင့် စောင့်ကြည့်၍ လုံလောက်သော ဖုံးကွယ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များ အသုံးပြုသည့် ပိုကြီးသော စမ်းသပ်လေ့လာမှုများကို မပြုလုပ်ရသေးပါ။ ထိုလေ့လာမှုများ မပြီးမချင်း မက်သလင်းဘလူးသည် ဤအခြေအနေတွင် စမ်းသပ်လေ့လာဆဲ တွဲဖက်ကုသမှုအဖြစ်သာ ဆက်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ဆက်လက်လေ့လာရန် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း ကောက်ချက်များကို ထောက်ခံရန် အထောက်အထားမှာ များစွာမလုံလောက်သေးပါ။