Tuhinga
Te kikorangi methylene me te mate mumura whēkau: te rangahau me te whakatae hei tautohu

He rāpoi ngota kikorangi tō ngā tukanga e rua, engari tata kore he āhuatanga kē e rite ana. I tētahi, ka hoatu e ngā kairangahau te kikorangi methylene ki ngā kiore kua whara ō rātou whēkau nui i te matū, ka ine hoki mēnā ka heke te mumura. I tērā atu, ka rehu tētahi mātanga tirohanga ā-roto i te waikano kikorangi kua waimehatia ki te kiriuhi o te whēkau o tētahi tangata he mumura whai mariao tōna o te whēkau nui, he mumura rānei o te whēkau nui nā te mate Crohn, kia mārama ake ai te kite i ngā wāhi whakapae. Ka ui te tuatahi mēnā ka whakarerekē te pūhui i te mate. Ka ui te tuarua mēnā ka whakaatu te tae i taua mate. Me wehe ēnei kōrero e rua mō ngā kaipānui e rapu taunakitanga ana mō te kikorangi methylene me te mumura whai mariao o te whēkau nui, nā te mea mā te whakakotahi ka huri tētahi āwhina kite hei rongoā pohewa.
Te whakamātau i whai ki te whakarerekē i te mumura
Ko te ngana ki te rongoā he rangahau kiore nō 2015 nā Dinc me ōna hoa, i whakaputaina hei ka aukati te kikorangi methylene i te tukanga mumura o te whēkau nui ka whakatupuria e te waikawa ahetiki. He whakamātau matapōkere i mua i te whakamātau haumanu, ehara i te whakamātau ki ngā tūroro. I wehea ngā kiore Sprague-Dawley toa e waru tekau ki ngā rōpū e whā, e rua tekau ki ia rōpū: he rōpū whakatairite hauora, he kararehe hauora i hoatu ki te waikano, he kararehe mumura whēkau nui kāore i rongoātia, me ērā i rongoātia. I whakatupuria te mumura o te whēkau nui mā te waikawa ahetiki, ā, i whiwhi ngā kararehe o ngā rōpū i rongoātia ki te 2 mL o te wairewa kikorangi methylene 1%. E toru rā i muri mai, ka tirotiro te tīma i tētahi wāhanga 8 cm o te pito whakararo o te whēkau nui.
I kapi ngā inenga putanga i ētahi momo whara: ngā kaute mō te wharanga e kitea ana mā te karu noa me te karu whārahi, te uruhanga o te whēkau, te mahi a ngā neutrophil mā te myeloperoxidase, te whakahaoratanga o ngā lipid mā te malondialdehyde, ngā whākōkī ārai hāora arā te superoxide dismutase me te catalase, ngā cytokine TNF-alpha, IL-1beta me te IL-6, me ngā inenga o te ara waikura hauota, tae atu ki te tapeke nitrite/nitrate me te mahi a te whākōkī nitric oxide synthase.
I puta i te waikawa ahetiki te wharanga i tūmanakohia. I runga i tērā tūāpapa, he iti ake te wharanga i kitea mā te karu noa me te karu whārahi i ngā kiore mumura whēkau nui i rongoātia ki te waikano, he pai ake te uruhanga, he iti ake te myeloperoxidase me te malondialdehyde, i whakahokia te superoxide dismutase me te catalase, ā, he iti ake ngā cytokine, te nitrite/nitrate me te mahi a te synthase. I whakatakoto ngā kaituhi i te aukatinga o te hanga waikura hauota nui rawa hei tikanga matua, me te whai wāhi anō o te hekenga o te ahotea whakahaora me te ahotea hauota hohe. He whakapae arorau tērā mō tēnei tauira, ā, ka whakarōpū te arotake whānui i ngā taunakitanga mō te mumura i taua kitenga ki ētahi atu kitenga taiwhanga, kaua hei taunakitanga haumanu.
He nui ake te hiranga o ngā mea kāore i mahia e te rangahau. E toru rā noa iho te roa, ko ngā toa anake i whakamahia, kotahi anake te hōtaka pūmau i whakamātauria, kāore i tirohia te urupare ki ngā rahinga rongoā rerekē, kāore he rongoā IBD paerewa hei whakatairite, ā, i inea ngā tohu kiko me ngā tohu matū koiora hei whakakapi, kaua ko te wā tau o te mate, ko te hokinga mai o te mate, ko tētahi putanga rānei mō te tūroro. Tae noa ki Mahuru 2026, kāore anō kia whakaputaina he whakamātau tangata e whakamātau ana i te kikorangi methylene hei rongoā mō te mumura whai mariao o te whēkau nui, i te kikorangi methylene rānei mō te mate Crohn, me ngā inenga putanga e pā ana ki te rongoā. He tīmatanga te hua kiore mō te rangahau, ehara i te tūāpapa mō ngā whakatau whaiaro mō te rahinga rongoā.
He aha i ngoikore ai te weranga matū hei tauira mō te IBD
He tauira wharanga te mumura whēkau nui nā te waikawa ahetiki, ehara i te tauira mate e rite ana ki te mate o te tangata. Ka tahu tētahi wairewa matū i te kiriuhi o te pito whakararo o te whēkau nui, ka tere tomo mai ngā neutrophil, ka puta ngā mariao, ā, ka tirotirohia te kararehe i roto i ētahi rā. Ko te mumura whai mariao o te whēkau nui i te tangata he mate mauroa, hoki anō, nā te pūnaha ārai mate, e aweawehia ana e ngā ira, ngā moroiti noho tahi, me te ārai mate urutau me te ārai mate taketake; he wā ka mura, he wā ka tau, i roto i ngā tau maha. Ka tārua te tauira i ētahi āhuatanga ā-hanga o te pito whakararo o te whēkau nui me ētahi inenga mumura, engari tata kore e whakaatu i te tīmatanga, te mauroatanga me te hokinga mai o te mate.
Mō te mate Crohn, ka nui ake te korenga e ōrite. Kei te pito whakararo o te whēkau nui te wharanga nā te waikawa ahetiki, ā, ka noho ki te kiriuhi me te paparanga i raro iho. Ka taea e te mate Crohn te pā ki tētahi wāhanga o te ara nakunaku, me ngā wharanga mokowhiti kāore e tūhonohono; ka toro puta noa i te pakitara o te whēkau, ka whakarerekē hoki i te kiko kia puta ai ngā whāititanga me ngā ara tūhono rerekē. Nō reira, kāore e taea ngā pātai mō te kikorangi methylene me te mate Crohn te whakautu mā te weranga o te pito whakararo o te whēkau nui o ngā kiore mō ngā rā e toru. Me whai horopaki ake ngā rangahau kararehe e pā ana ki ngā hapori moroiti, e kōrerotia ana i te aratohu mō te rangahau kiore mō ngā moroiti o te whēkau.
He māmā te tikanga hei whai. Ina whakahua tētahi kerēme i te tauira mumura whēkau nui kua āta whakatupuria, me ui he aha te matū, he aha te momo kararehe me tōna ira tangata, pēhea te roa o te whakamātau, mēnā i whakamahia tētahi rongoā paerewa hei whakatairite, ā, mēnā he tohu kiko ngā inenga putanga, he putanga haumanu rānei. Kāore e taea e tētahi tauira e whakautu ana i te āhua o te mumura o te whēkau nui o te kiore i te rā tuatoru te whakautu mēnā ka tau tonu te mate o tētahi tangata i te marama tekau mā rua.
Te rangahau i tirotiro noa
He kaupapa rerekē tō te pepa tuarua. I whakahaere a Marion me ōna hoa i tētahi rangahau aroturuki anga whakamua mō te tipu rerekē o ngā pūtau i ngā tāngata 102 kua roa e pāngia ana e te mumura whēkau nui: 79 he mumura whai mariao o te whēkau nui, ā, 23 he mumura whēkau nui nā te mate Crohn. I pūrongotia hei he pai ake ngā tango tīpako kiko kua whāia mā te tirohanga ā-roto whai tae i te aroturuki paerewa. Ko ia tūroro anō tōna ake whakatairite i roto i te tirohanga kotahi, e rua ngā huringa o te taputapu tirotiro whēkau nui. I whakatairite te tīma i ngā tango tīpako kiko matapōkere tikanga noa, ngā tango tīpako kiko kua whāia ki ngā rerekētanga i kitea i raro i te rama mā noa, me ngā tango tīpako kiko kua whāia i muri i te rehu kikorangi methylene 0.01% puta noa i te whēkau nui. Kotahi te mātanga mātai mate o te ara nakunaku i pānui i ngā tīpako, kāore ia i mōhio ki te tikanga i whakamahia hei tango.
I kitea te tipu rerekē o ngā pūtau i ngā tūroro 17 mā te whai wāhi me te āwhina a te waikano, ki te 3 mō te tango tīpako kiko matapōkere — he rerekētanga whai hiranga tauanga. I whakatairitea hoki ki te 9 mō te whai wāhi mā te rama mā anake — he pikinga ā-tau kāore i eke ki te paepae hiranga tikanga noa. Mā te whakakotahi i ngā tikanga whai wāhi, i kitea te tipu rerekē o ngā pūtau i ngā tūroro 20, ki te 3 mā te tango tīpako matapōkere. Kāore i pūrongotia he takahanga kino.
Kāore he wāhanga o tēnei i whakamātau i te rongoā. He matū whakakaha rerekētanga tirohanga te waikano i pania ki te mata, kia māmā ake ai te kite i ngā rerekētanga o te tauira kōruarua me te tango tīpako kiko. Kāore i inea ngā tohumate, te kaha o te mate, ngā taumata cytokine, te wā tau o te mate, te hokinga mai rānei, ā, kāore e tika kia whakahuahia hei taunakitanga tangata e rongoā ana te kikorangi methylene i te IBD. Ko te kitenga te inenga putanga, ā, me hono te kitenga ki te aratohu mō te tirohanga ā-roto o te ara nakunaku me te tirohanga ā-roto whai tae, e whakamārama ana i te whakatae kiko ora, te hanga papa Lumeblue hei horomi, me te take ehara te kimi wharanga i te rongoā i aua wharanga.
Te wawaotanga me te whakaatu ā-kanohi: he ripanga taunakitanga
| Dinc 2015: wawaotanga whakamātau | Marion 2008: whakaatu ā-kanohi hei tautohu | |
|---|---|---|
| Te mahi a te waikano | He matū e whakaarohia ana hei ārai mumura | He whakatae whakakaha rerekētanga tirohanga ki te mata |
| Te pātai i uia | Ka whakaiti rānei te kikorangi methylene i te wharanga mumura whēkau nui o ngā kiore | Ka whakapai rānei te rehu waikano i te kitenga o te tipu rerekē o ngā pūtau i te tangata |
| Ngā mea i rangahaua | 80 kiore toa, mumura whēkau nui whakapeka nā te waikawa ahetiki, inenga putanga i te rā 3 | 102 tūroro e aroturukihia ana, 79 he mumura whai mariao o te whēkau nui, ā, 23 he mumura whēkau nui nā te mate Crohn |
| Te hōtaka whakamahi | 2 mL o te wairewa 1%, kotahi te hōtaka pūmau | Rehu 0.01% i te wā o te tirohanga ā-roto o te whēkau nui, ka momia atu i muri i te ngongo |
| Ngā inenga putanga | Ngā kaute wharanga, te uruhanga, MPO, MDA, SOD, catalase, ngā cytokine, te mahi a NOS | Ngā tūroro kua whakaūngia te tipu rerekē o ngā pūtau mā te mātai kiko, mō ia tikanga tango tīpako kiko |
| Te hua matua | I pai ake ngā tohu mātai kiko me ngā tohu matū koiora o ngā kiore mumura whēkau nui i rongoātia | I kitea te tipu rerekē o ngā pūtau mā te whai waikano i te 17 ki te 3 mā te tango matapōkere, P 0.001; 17 ki te 9 mā te whai rama mā, P 0.057 |
| Ngā mea kāore e whakaaturia | Kāore he taunakitanga whai hua ki te tangata, kāore he raraunga mō te wā tau o te mate, kāore he aratohu rahinga rongoā | Kāore he pānga rongoā ki te mumura, ngā tohumate, te ahunga rānei o te mate |
Me pēhea te pānui i te kerēme IBD e whai ake nei
Whakaarohia ia kerēme hei mahi whakarōpū iti. Tuatahi, tautohua te mahi: ka hoatu rānei te waikano hei whakarerekē i ngā tukanga koiora, ka pania rānei hei tirotiro i te kiko. Tuarua, tautohua te mate: ko te mumura whai mariao e noho ana ki te whēkau nui anake ehara i te mate Crohn me ōna wharanga mokowhiti me ōna raruraru puta noa i te pakitara whēkau, ā, kāore te hua mō tētahi e whakawhiti noa ki tērā atu. Tuatoru, tautohua te taumata: he rerekē ngā pātai ka whakautua e te tauira kiore kua whakatupuria mā te matū, e te rangahau kitenga ki te tangata, me te whakamātau rongoā ki te tangata; kāore tētahi e whakakapi i tētahi atu. Tuawhā, tirohia ngā inenga putanga: he tohu whakakapi ngā tohu kiko me ngā tatauranga kitenga, engari ko te wā tau o te mate, te hokinga mai, te urunga ki te hōhipera me te pokanga ngā putanga ka pā tūturu ki ngā tūroro. Ka tika kia arohia tētahi kerēme ka puta i ēnei tirohanga e whā. Ki te tango tētahi kerēme i ngā tatauranga kitenga a Marion hei tautoko i tētahi whakatau rongoā, ka taka i te tirohanga tuatahi, ā, me waiho ki tahaki.
Ngā akoranga matua
Puritia kia rua ngā pouaka, kaua rawa e whakaranua ngā mea o roto. Kei te pouaka tuatahi tētahi whakamātau kiore poto, i whakaiti ai te kikorangi methylene i ngā tohu wharanga whēkau nui i whakatupuria mā te matū. Ko te ara waikura hauota te tino tikanga e whakapaetia ana, ā, kei reira tonu ngā here katoa mō te whakawhiti i ngā hua o ngā tauira whakapeka ki te tangata. Kei te pouaka tuarua tētahi rangahau aroturuki tangata, i āwhina ai te waikano kikorangi i ngā mātanga tirohanga ā-roto ki te kimi tipu rerekē o ngā pūtau e tika ana kia tangohia hei tīpako kiko, kāore rawa he mōhiohio mō te rongoā i te mate whēkau. Hei aronga whānui mō ngā whakamahinga kua whakamanatia me ngā whakamahinga whakamātau, tirohia te tirohanga whānui ki te kikorangi methylene i te mahi hauora. Ka whakarārangi te kohinga rangahau mō te kikorangi methylene i ngā rangahau kei muri i ēnei wehenga.