Wa ya ƙirƙiro rinin jini na shunayya? Methylene blue, Malachowski, Romanowsky, da Giemsa

Eosin ja ne. Methylene blue shuɗi ne. Haɗa su biyun, shafa haɗin a kan busasshen siririn shimfiɗar jini, sai wasu sassan shimfiɗar su zama shunayya.

Ba kowane sashe ba. A samfurin da aka shirya da kyau, cibiyoyin fararen ƙwayoyin jini suna ɗaukar ja-shunayya, kuma a cikin ƙwayar cutar malaria, chromatin yana ɗaukar wannan launin, yayin da jajayen ƙwayoyin jinin da ke kewaye suka kasance hoda, cytoplasm kuma ya kasance toka-shuɗi. Shunayyar ce take ba da damar bambance nau'ikan ƙwayoyin.

Babu shunayya a cikin kowacce kwalba. Launin yana bayyana ne kawai idan wani takamaiman sinadarin da ke samuwa daga rugujewar methylene blue ya haɗu da eosin a kan faifan gilashin madubin ƙara girma. A shekarun 1880s da 1890s kuwa, babu wanda ya san cewa wannan sinadarin yana wanzuwa, balle a san mene ne shi. Mutanen da suka bi sawun launin suna aiki ne da rinai marasa tsarki, su kaɗai, ba tare da wata amintacciyar hanyar gano abin da ke cikin kwalba bayan ta yi watanni biyu a kan shiryayye ba.

Shi ya sa tambayar da ke cikin take tana da amsa fiye da ɗaya da za a iya karewa, kuma shi ya sa amsar ta canza a 2011.

Abin da ake gani ya canza tare da haɗin

Ba a ƙirƙiro rinin gaba ɗaya a lokaci ɗaya ba. Ya samu ne a hankali. Kowane canji ga haɗin ya ƙara sabon bayani guda ɗaya da ido zai iya gani, kuma jerin waɗannan bayanai shi ne mafi sauƙin hanyar fahimtar tarihin.

Tsarin da ke cikin ginshiƙin ƙarshe shi ne mai muhimmanci. Kowane ci gaba ya faɗaɗa nau'ikan launuka, kuma kowane faɗaɗawa ya sa an iya ganin ƙarin wani tsari. Shunayyar ba ado ba ce a wannan dabara; ita ce bambanci tsakanin ganin cewa akwai ƙwayar cuta da kuma ganin abubuwan da ta ƙunsa. Yadda rinin da kansa ya fita daga masana'antar rini ta BASF ya shiga fannin likitanci yana da tarihi mai tsawo tare da nasa takardu. An adana cikakken jerin da ke sama, tare da majiyar kowane bayani, a matsayin jadawalin tarihin masu ba da gudummawa mai hanyoyin zuwa majiyoyi.

Hoto: waɗannan haɗe-haɗe guda shida an zana su a matsayin abin da ke cikin kwanon da abin da ya fito daga gare shi. Da'irorin suna nuna rinai; tubalan da ke ƙarƙashinsu suna nuna launukan da waɗannan rinai za su iya samarwa a siririn shimfiɗar jini. Babu wani kafin 1890 da ya nuna tubalin ja-shunayya, kuma babu wani bayan wannan lokacin da bai nuna shi ba.

Mutumin da ya yi amfani da borax da gangan

Ernst Malachowski likita ne a Breslau, wadda yanzu ake kira Wrocław. Ya yi aikinsa a zaman likita mai zaman kansa da kuma a wani ƙaramin asibitin da yake gudanarwa tare da abokin aiki, yana yin aikin ɗakin gwaje-gwaje a lokacinsa na kashin kansa. An haife shi a Strzelno a ranar 12 ga Maris 1857, ya karanta likitanci a Jami'ar Breslau, kuma daga 1882 zuwa 1887 ya yi aiki a matsayin mataimaki a fannin cututtukan cikin jiki a Asibitin All Saints, wanda a lokacin shi ne asibiti na biyu mafi girma a Jamus.

Ya fara a 1888 da rinin biyu na Chęciński da Plehn. A wani samfurin da aka shirya a 1889, ya ga chromatin na cibiyar ƙwayar Plasmodium ya ɗauki rini dabam da cytoplasm, amma daga baya ya kasa maimaita hakan. Ya gwada ƙara wa methylene blue acidity, wanda ya ƙara lalata sakamakon. Ya gwada mai da shi alkaline da borax, wanda ya yi aiki a kowane lokaci. Ya nuna hanyar a gaban jama'a a ranar 15 ga Yuni 1890, sannan ya wallafa cikakken bayani a Agusta 1891, ciki har da umarnin amfani da borax. Ya lura cewa rinin yana ɗaukar sa'o'i ashirin da huɗu kuma ana iya maimaita sakamakon cikin sauƙi.

Sa'o'i ashirin da huɗu lokaci ne mai tsawo a ɗakin gwaje-gwajen gano cututtuka, kuma takardarsa ba ta yi dogon bayani kan launin shunayya-ja na cibiyar ƙwayar cutar ba. Ko mene ne dalili, babu wanda ya rungumi mai da methylene blue alkaline da gangan har sai Nocht ya sake yin hakan a 1898. Malachowski bai sake rubuta wani abu game da rina jini ba.

Dalilin da ya sa ba a san abubuwa da yawa game da shi ba sai kwanan nan ya shafi takardun tarihi ne, ba wani abin al'ajabi ba. Kusan babu wata alamar rayuwarsa da ta tsira a rubuce-rubucen likitanci, kuma abin da ya tsira ya biyo hanya guda ne. 'Yarsa Marie ta bar Jamus zuwa Landan a 1939, ta yi hidima a rundunar sojan Birtaniya, sannan ta zauna a Kanada, kuma tarin takardun iyalinta ya ƙare a Cibiyar Leo Baeck da ke New York. An kashe ɗan'uwanta Leo a Yaƙin Duniya na Ɗaya. An kori 'yar'uwarta Eva daga Breslau zuwa sansanin wucewa na Izbica a Afrilu 1942, kuma ba ta dawo ba. Mahaifiyarta Hedwig ta kashe kanta a ranar 22 ga Afrilu 1942 maimakon ta jira a kore ta ita ma. Malachowski ya rasu a 1934, kafin duk waɗannan abubuwa.

Tarihin iyali da ya ƙare haka tarihin iyali ne da ake daina ambato. Takardu biyu da suka dawo da Malachowski cikin tarihin bunƙasar rinin, dukansu an wallafa su a 2011, an haɗa su ne daga takardun tarihi a Poznań da Wrocław da kuma takardun Marie a New York.

Kwalba mai naman gwari da ɗan Rasha mai sa'a

Dmitri Romanowsky ya karanta likitanci a Kwalejin Likitancin Soja da ke St Petersburg, kuma ya yi aiki kan malaria a mafi yawan shekarun aikinsa. A 1890 ya wallafa wata hanya wadda, a rubuce, ta yi kusan daidai da ta Chęciński: methylene blue da ba a canza shi ba da eosin, amma da ɗan ƙarin eosin.

A Satumba 1891 ya wallafa hanyar da ta sa aka san sunansa, kuma muhimmin bayani yana ɓoye a cikin umarnin. Mafi kyawun sakamakonsa ya fito daga die vorräthige Methylenlösung, wani ruwan methylene blue da aka tanada wanda ya yi fiye da watanni biyu a tsaye, naman gwari yana tsirowa a kansa. Naman gwarin da tsawon lokacin ajiyar sun cire wani ɓangare na rukunin methyl daga rinin. Romanowsky bai san haka ba kuma bai iya sarrafa hakan ba, kuma wasu ma'aikatan da suka gwada hanyarsa ba su iya samun shunayyar ba. An gabatar da kundin bincikensa a St Petersburg a Yuni 1891, shi ya sa labarin da aka saba bayarwa yake ɗaukar 1891 a matsayin shekarar ganowar.

Malachowski ya yi nasa nunin ne a Yuni 1890, fiye da shekara ɗaya kafin wannan, kuma hanyarsa ta yi aiki ne da gangan.

Dalilin da ya sa aka ba hanyar sunan mutumin da bai dace ba

Kristine Krafts, Ernst Hempelmann da Barbara Oleksyn ne suka tattara hujjojin da ke goyon bayan Malachowski, kuma sun dogara ne kan abubuwa huɗu. Ranar nunin a gaban jama'a: Yuni 1890 idan aka kwatanta da Satumba 1891. Kalmar da gangan idan aka kwatanta da sa'ar bazata. Gaskiyar cewa Malachowski ya wallafa hanyarsa, har da borax da duk sauran bayanai, yayin da ta Romanowsky ta dogara kan wani abu mai sauyawa da ba a sarrafa shi ba. Da kuma lura da cewa bayanin cibiyar ƙwayar Plasmodium, tare da shunayyar da ta bayyana ta, ya ɓace kusan gaba ɗaya daga rubuce-rubucen kimiyya na tsawon shekaru bakwai, saboda babu wanda ya iya maimaita nau'in da aka samu bisa bazata.

Ba su ɓoye ra'ayinsu game da sakamakon ba. A takardar tarihin rayuwarsa, sun kira wannan dangantawar “wani babban karkatar da gaskiya”, kuma sun kawo maganar Ralph Lillie, wanda a 1978 ya rubuta cewa “wataƙila ya kamata mu kira wannan rukunin rinai rinain Malachowski”.

Ana jayayya da wannan da'awa, kamar yadda ake yawan yi da da'awar fifikon wanda ya fara, kuma ya dace a bayyana yanayin jayayyar maimakon a yanke hukunci a kanta. Hujja kan wanda ya fara dole ta bayyana mene ne aka gano. Idan abin da aka gano shi ne launin shunayya, Malachowski ne yake da nunin da aka rubuta a baya. Idan abin da aka gano shi ne hanyar da aka wallafa, mutanen biyu sun wallafa a 1891 kuma aka ba hanyar sunan Romanowsky. Idan abin da aka gano shi ne bayanin dalilin faruwar hakan, babu wanda cikinsu yake da hujjar da'awar, domin babu wanda ya san cewa balagar rinin ita ce cire rukunin methyl, kuma babu wanda ya iya faɗin dalilin da ya sa launin ya bayyana. Wannan batu na ƙarshe shi ne labaran da aka fi sani suke tsallakewa. Sinadarin da ke haifar da sakamakon wani gurɓataccen sinadari ne da babu wanda ya gano, kuma mutumin farko da ya samar da launin da gangan ya yi haka ne ta hanyar tsarin haɗawa da aka tabbatar da shi ta gwaji kuma ana iya maimaitawa, ba ta hanyar fahimtar abin da tsarin haɗawar yake yi ba.

Takardun biyu na 2011 su ne mafi cikakken bayanin da aka wallafa na hujjojin goyon bayan Malachowski, kuma ana iya karanta su biyun kyauta a PubMed: dogon nazarin a PMID 21235291 da takardar tarihin rayuwarsa a PMID 21660627. Rajistar PubMed ta nazarin ta kuma jera wani sharhi a kansa, wanda aka wallafa a wannan mujallar daga baya a wannan shekarar a 86(5):366. Wannan tunatarwa ce mai dacewa cewa an fara jayayya da hujjar a rubuce da zarar ta bayyana.

Wannan jayayyar ba saɓanin fahimtar ilimin sinadarai ba ce. Duk waɗanda abin ya shafa sun yarda kan mene ne shunayyar da kuma waɗanne sinadarai ne suke samar da ita. Saɓanin ya shafi wanda ya fara kaiwa ga sakamakon, da kuma ko bazatar da babu wanda ya iya maimaitawa za a iya ɗauka a matsayin kaiwa ga sakamakon kwata-kwata.

Abin da sunayen da suka zo daga baya suka ƙara

Idan Malachowski ne ya fara samar da shunayyar, me ya sa rinin yake ɗauke da sunayen Romanowsky, Wright da Giemsa?

Saboda rinin da yake yin aiki sau ɗaya a hannun wanda ya ƙirƙiro shi ba abin dogaro ba ne a matsayin sinadarin gwaji. Ayyukan da suka zo daga baya sun mayar da haɗin da yake sauya hali zuwa abin da ma'aikacin fasaha a wata ƙasa zai iya amfani da shi a ranar Talata.

Nocht ya kai ga hakan ta hanyar tunani da bincike. Bayan ya kasa samun amintaccen sakamako daga rini mai sauƙi na tsaka-tsaki, ya yanke cewa dole shunayyar ta fito daga wani abu a cikin methylene blue wanda ba methylene blue ba ne, sai ya fara nemansa. Unna ya riga ya lura cewa ruwan methylene blue da ya daɗe yana rina ƙwayaƙwayan ƙwayoyin mast da ja, kuma ya ba da shawarar cewa wani sabon sinadari yana samuwa yayin da rinin yake balaga. Bernthsen ya nuna a 1885 cewa yanayi na alkaline yana cire rukunin methyl daga methylene blue, kuma waɗannan sinadaran da suke samuwa su ne abin da yanzu muke kira azures. Nocht ya ware sashen da ke aiki ta amfani da chloroform, kuma abin da kawai ya iya kiransa shi ne Rot aus Methylenblau, ja daga methylene blue; Michaelis ya ba shi suna azure I a 1901. Jenner ya warware matsalar shiryawa da amfani. Sake narkar da methylene blue da eosin da suka taru a ƙasa cikin methanol marar ruwa ya samar da ruwan haɗi guda ɗaya mai ɗorewa, wanda yake tsayar da shimfiɗar jinin a faifan gilashi yayin da yake rina ta, ya kuma kawo ƙarshen tsayar da ita ta hanyar zafi. Leishman da Reuter sun haɗa rini da aka sarrafa ya zama mai launuka da yawa da sinadarin narkarwa na barasa, suka samu ɗorewa da shunayyar tare. Wright ya maye gurbin barin haɗin na sa'o'i goma sha biyu a 65 °C da kwanaki goma a tsaye da sa'a ɗaya a tururin da yake gudana. Giemsa ya daina dogara gaba ɗaya kan ruwan haɗi da ya balaga ba bisa tsari ba, ya yi amfani da aunaɗɗun sanannun rinai tare da glycerol a cikin methanol domin samfurin ya jure zafin yankunan masu zafi. Bai taɓa wallafa yadda yake samar da tsarkakakken methylene azure ba. Ya sayar da shi ga ɗakin gwaje-gwajen Dr Grübler a Leipzig, wanda ya tallata shi da sunan azure I kuma ya yi da'awar cewa nau'insa kaɗai ne sahihin rinin Giemsa.

Har yanzu ana jayayya kan ainihin wannan azure. Wasu suna ganin cewa methylene blue ne kawai da aka sarrafa ya zama mai launuka da yawa, wasu kuma suna ganin ya ƙunshi azure B mai yawa. Amsar ta fito ne daga wani yaƙi. Lokacin da aka kasa samun rinai na Jamus, wata ƙungiyar Hukumar Kiwon Lafiyar Jama'a ta Amurka, Ralph Lillie tare da Maurice Roe da Aimee Wilcox, ta gano cewa mafi kyawun rini yana fitowa daga sinadarai guda uku da aka ware: methylene blue da ba a canza shi ba, azure B wanda yake samuwa bayan cire rukunin methyl daga methylene blue, da eosin. Azure B ya maye gurbin azure I da ba a iya samu, kuma waɗannan sinadarai uku har yanzu su ne tushen rinin da ake amfani da shi wajen gano malaria a yau.

Ilimin sinadaran yadda waɗannan abubuwa uku suke mu'amala a kan faifan gilashi wata tambaya ce dabam, kuma yana da nasa shafin. Shafin rawar rinai da ilimin sinadaran rinai irin na Romanowsky yana bayanin abin da azure B da eosin kowannensu yake yi da kuma dalilin da ya sa haɗinsu yake samar da launin da babu ɗayansu da yake samarwa shi kaɗai. Abin da shafin amfani da madubin ƙara girma da aikace-aikacen ɗakin gwaje-gwaje yake bayani shi ne ɓangaren aikace-aikace: abin da wani takamaiman samfurin da aka shirya yake nunawa, da yadda za a tantance ko wani samfurin rini ya dace da hanyar da ake son amfani da ita.

Ɓangaren tarihin da har yanzu yake da alaƙa da yau

Wani bayani a wannan labarin bai daina zama gaskiya a 1902 ba. Na kusan shekaru hamsin, sinadari mafi muhimmanci a daidaitaccen rinin malaria na duniya wani gurɓataccen sinadari ne marar suna. Ya kasance a ciki bisa bazata, yawansa ya bambanta daga kwalba zuwa kwalba, ainihin abin da yake ya zama sirrin kasuwanci na wani ɓangare na wannan lokacin, kuma an yi jayayya kan rabonsa har zuwa shekarun 1940s. Mutanen da suke amfani da rinin ba sakaci suke yi ba. Ba su da hanyar sanin abin da ke cikin kwalbar.

Nau'in wannan matsalar a zamanin yau shi ne ƙayyadaddun bayanai da suke bayyana wani ɓangare na sinadarin kawai. Bin ƙa'idodin USP shi ne hanyar samun matakin tsarki mafi girma da kasuwa take bayarwa, domin cikakken ma'auni ne da aka wallafa, ba auna abu guda ɗaya ba: tabbatar da ainihin sinadarin, tsarki, gurɓatattun sinadarai na organic ciki har da rinain azure, ragowar sinadaran narkarwa, gurɓatattun sinadarai na elements, ragowar bayan ƙonawa, iyakokin ƙananan halittu da endotoxins na ƙwayoyin bacteria. Blupreme yana samun methylene blue ɗinsa daga masana'antar magunguna kuma yana wallafa cikakkiyar takardar shaidar binciken sinadarin, domin a iya tantance kowane abu a wannan jeri maimakon a yi da'awa kawai. Takardar shaida da take bayar da sakamakon ƙarafa masu nauyi kawai sannan ta kira hakan bin ƙa'idodin USP ita ce kwatankwacin kwalbar da aka yi wa lakabi da “methylene blue da ya balaga” a zamanin yau: wataƙila sinadarin gwaji ne mai kyau, amma lakabin ba ya gaya maka abin da ke cikinsa.