Metylenblátt til betta-fiskar: spurningar um viðgerð

Ein betta-eigari sær upptrevjaðar fjaðrar, tekur eina bláa fløsku fram og byrjar við skeiva spurninginum. Spurningurin er vanliga „hvussu nógv“, hóast hann átti at verið „móti hvørjum, í hvørjum vatni og mátað hvussu“. Hjá betta-fiskum savnast øll vanlig mistøk við fiskabúrsviðgerð í einum lítlum búri: smáar vatnnøgdir, ið økja um ávirkanina av mátivillum, ein fiskur, ið andar luft við vatnskorpuna, og eitt sjúkueyðkenni, upptrevjaðar fjaðrar, ið ikki vísir á eina ávísa sjúku.

Henda greinin svarar vanligum spurningum, ið serliga viðvíkja betta-fiskum. Hon tekur støði í, at tú longu hevur farið ígjøgnum almenna avgerðartæið fyri viðgerð í fiskabúrum, og letur tvey evni vera á sínum egnu síðum: almenna vitan um fonnurot og soppsjúku og almennar mannagongdir fyri baðviðgerð samanborið við viðgerð í búri.

Viðger metylenblátt fonnurot hjá betta-fiskum?

Tað ber ikki til at siga sum eina almenna niðurstøðu. Les vørumerkingina fyrst. Vøruupplýsingarnar hjá Kordon um metylenblátt lýsa eina 2.303% vatnloysn, ið er ætlað at basa soppi á fiskarognum og yvirfladiskum soppígerðum. Aðrar tilskilaðar nýtslur eru móti summum útvortis frumdýrum og sum hjálp við staðfestari nitrit- ella cyanideitran. Sama vørumerking útilokar bakteriígerðir, sogormar, Oodinium og álvarsligari soppsjúku frá teimum viðgerðum, vøran er ætlað til.

Henda avmarking er avgerandi í flestu førum av fonnuroti. Fonnurot hjá betta-fiskum skyldast oftast bakteriur, til dømis Aeromonas ella Pseudomonas, ella columnaris, meðan soppur kemur afturat á vevnað, ið longu er skaddur. Ein bummullarlíkur kantur á einari fjøður kann tí vera ein soppígerð oman á einum bakteriutrupulleika, sum litevnið ikki er ætlað at viðgera. At viðgera sjónliga hvíta vøksturin, meðan undirliggjandi bakteriígerðin heldur fram, er tann klassiska orsøkin til miseydnaða viðgerð: vatnið verður blátt, eigarin kennir, at okkurt er gjørt, og fjaðrarnar halda fram at minka.

Tí er tað erliga svarið treytað. Um ein djóralækni við serkunnleika í vatndjórum staðfestir eina yvirfladiska soppígerð hjá tínum betta-fiski, er metylenblátt innan fyri nýtslurnar, ið eru tilskilaðar á vørumerkingini. Um greiningin er bakteriutengt fonnurot, er tað ikki, og tær tørvar eina aðra ætlan. Próvgrundarlagið fyri hesum marki, harímillum hvat er og ikki er prógvað um virknaðin av metylenbláum móti hvítblettasjúku, fonnuroti og soppsjúku, verður gjøgnumgingið í leiðbeiningini um próvgrundarlagið fyri fonnurot og soppsjúku. Nýt ikki eina niðurstøðu av teirri síðuni sum skamtanarleiðbeining; hav í staðin eina staðfesta sjúkugreining sum útgangsstøði.

Kann eg viðgera mín betta-fisk í hansara egna búri?

Vel helst eitt serstakt viðgerðarílát uttan botntilfar og prýði. Trý viðurskifti í vanliga búrinum tala ímóti at lata vøruna beinleiðis í tað, og øll trý standa á vørumerkingini og eru ikki bara leysar søgur.

Fyri tað fyrsta ávarar framleiðarin móti nýtslu í skipanum, ið eru tengdar at lívfrøðiligari filtrering. Nitrifiserandi bakteriur umseta ammoniakkið, sum betta-fiskurin heldur fram at framleiða undir viðgerðini, og ein viðgerð, ið órógvar tær, skiftir ein trupulleika út við ein annan. Fyri tað annað ávarar vørumerkingin um ávirkan á plantuvøkstur og upplýsir, at virkið kol tekur evnið úr vatninum, og at porøst tilfar sýgur tað í seg. Tað ger veruligu ávirkanina í einum prýddum búri við filtri ófyrisigandi. Fyri tað triðja kann silikonið í fiskabúrinum fáa varandi liting. Tað er ein útsjóndarbroyting, ið ikki kann gerast aftur, og sum er verd at vita um, áðrenn tú hellir vøruna í.

Alternativið er eitt sjúkraílát uttan botntilfar og prýði við kendari vatnnøgd, einum hitara, varligari lufting og ongum porøsum tilfari. Henda uppseting verjir eisini vanliga fiskabúrið móti ávirkan av evninum. Men avbyrging einsamøll ger ikki vatnið trygt. Sjúkraílátið hevur einki innarbeitt lívfrøðiligt filtur, so ammoniakkinnihaldið kann vaksa skjótt í einari lítlari vatnnøgd. Leiðbeiningin hjá UF/IFAS um kemikaliur í endurrenslisskipanum mælir til at avbyrgja sjúkan fisk til viðgerð og greiðir samstundis frá, at ávirkanin av kemikalium veldst um útsetingina og viðurskiftini í skipanini. Hav eftirlit við viðgerðarvatninum, stýr hitanum og halt viðgerðarútgerðina fyri seg. Nærri upplýsingar um samvirkni við filtur, plantur, rækjur og sjógvsskipanir eru savnaðar í leiðbeiningini um samvirkni við fiskabúr og djór.

Mín betta-fiskur livir í einum lítlum búri. Hvussu sleppi eg undan ov stórum skamti?

Í smáum vatnnøgdum verða smáar mátivillur til stórar villur í styrkleikanum. Ein dropi, ið verður taldur skeivt í einum sjúkraíláti við 2 liter, broytir styrkleikan fleiri ferðir meira enn sami skeivt taldi dropin í einum búri við 40 liter. Betta-fiskar verða ofta hildnir, og tí eisini viðgjørdir, í júst hesum smáu vatnnøgdunum.

Verjan er ein føst mannagongd. Skriva fýra ting niður, áðrenn tú gert viðgerðarvatnið til: nágreiniliga vørunavnið, styrkleikan av virka evninum sambært fløskuni, mátaðu vatnnøgdina í teimum eindum, sum vørumerkingin brúkar, og ætlaða viðgerðarháttin. Prosenttalið á einari fløsku lýsir stamloysnina, ikki viðgerðina; leiðbeiningin lýsir, hvussu nógv av stamloysnini skal latast í eina ávísa vatnnøgd. Eitt stutt bað og ein longri viðgerð eru ymiskar samansetingar av styrkleika og tíð. Tí mást tú ongantíð seta styrkleikan úr einari mannagongd saman við tíðarlongdini úr einari aðrari. Leiðbeiningin um baðviðgerð samanborið við viðgerð í búri greiðir frá, hví hesar samansetingar ikki kunnu býtast um, og fer ígjøgnum mannagongdirnar á vørumerkingini.

Máta vatnnøgdina í staðin fyri at líta á tilskilaðu støddina á búrinum. Botntilfar, prýði og lægri vatnstøða minka øll um rúmdina, ið er lýst, og í einum lítlum íláti er hvør manglandi hálvur liter ein stórur partur. Brúka metriskar mátieindir og eina sproytu ella eina pipettu við mátistrikum til stamloysnina, ikki dropar, ið verða kroystir úr fløskuni. Ger alla viðgerðarvatnnøgdina til, áðrenn fiskurin verður settur í.

Broytir labyrintorganið nakað við viðgerðini?

Ja, á ein praktiskan hátt. Betta-fiskar eru labyrintfiskar: teir fara upp at anda luft úr atmosferuni gjøgnum eitt serligt organ, umframt at taka súrevni úr vatninum gjøgnum táknurnar. Tí mælir røktarleiðbeiningin til óhindraða atgongd til vatnskorpuna. Eitt viðgerðarílát má tí altíð geva atgongd til vatnskorpuna og hava heita, slavna luft oman fyri hana heldur enn eitt tætt, kalt lok.

Hetta hevur týdning á tveir hættir. Fyri tað fyrsta stríðir ein mannagongd, ið mælir til at leggja lok tætt oman á viðgerðarvatnið ella at fylla ílátið upp undir tromina, móti andingarháttinum hjá fiskinum. Lat eitt loftrúm vera oman fyri vatnið og brúka eitt lok, ið letur luft sleppa ígjøgnum. Halt viðgerðarvatnið við sama javna, heita hita, sum fiskurin er vanur við; djóralæknalig leiðbeining mælir til 76 til 81F í betta-búrum, vanliga við hjálp av einum hitara. Fyri tað annað verjir anding við vatnskorpuna ikki móti vánaligum vatni. Ammoniakk og nitrit skaða táknurnar og strongja fiskin, sama um hann hevur atgongd til luft ella ikki. Tí krevur sjúkraílátið framvegis eftirlit, hóast fiskurin í tí kann taka luft inn við vatnskorpuna. Um tú sært áhaldandi gisping, slappleika ella at fiskurin gníggjar seg móti lutum, skalt tú fata tað sum tekin um ein óloystan vatn- ella sjúkutrupulleika, ikki sum tørv á meira litevni.

Hvat skal eg kanna, áðrenn eg yvirhøvur brúki metylenblátt?

Kanna umhvørvið, áðrenn tú setur navn á sjúkuna. Leiðbeiningin hjá UF/IFAS um fiskheilsurøkt mælir til at kanna vatngóðskuna fyrst, tá fiskar síggja sjúkir út. Upployst súrevni, ammoniakk, nitrit og pH eru minstu kanningarnar við einum sjúkuútbroti. Eitt betta-búr við vatni, ið sær klárt út, kann kortini innihalda skaðiligt ammoniakk. Tað er litleyst og luktleyst við styrkleikum, ið skaða fisk. Fyri at tulka samlaða ammoniakkinnihaldið krevst vitan um hita og pH, sum UF/IFAS greiðir frá viðvíkjandi ammoniakki í aliskipanum.

Fylg somu avgerðargongd sum fyri aðrar fiskabúrsfiskar: kanna vatngóðsku og útgerð, tryggja tær, at staðfesti trupulleikin samsvarar við veruligu nýtslurnar hjá vøruni, vátta nágreiniligu vøruna og at leiðbeiningin er lesilig, kanna at viðgerðarílátið lýkur treytirnar um samvirkni á vørumerkingini, máta veruligu vatnnøgdina og ger eina ætlan fyri eygleiðing og lok av viðgerðini við einari mannagongd fyri nær víðari hjálp skal fáast. Sár, áhaldandi andingartrupulleikar ella framhaldandi deyði krevja skjóta meting frá einum djóralækna við serkunnleika í vatndjórum ella einum fiskheilsuserfrøðingi heldur enn enn eitt umfar við litevni.

Skal hvør nýggjur betta-fiskur fáa eitt fyribyrgjandi bað?

Tað er eingin grund til at gera hetta sum fasta mannagongd. Blátt flutningsvatn er ikki prógv fyri, at hvør nýggjur fiskur hevur gagn av einum baði. Í royndum, sum Tropical Aquaculture Laboratory við University of Florida hevur greitt frá, bøtti metylenblátt brúkt sum fyribyrgjandi bað ikki um mátaðu útsjóndina ella atferðina hjá fiskunum. Ein serstøk flutningsroynd við floyals-svørðhalafiskum vísti betri útsjónd beint eftir viðgerðina, men eftir eina viku var útsjóndin lík í báðum bólkum. Ymisk útseting, ymiskar eygleiðingar og einki alment tilmæli um nýtslu undir flutningi.

Hjá einum nýggjum betta-fiski geva sóttarhald og eygleiðing betri úrslit enn fyribyrgjandi viðgerð. Leiðbeiningin hjá UF/IFAS um ábyrgdarfulla fiskabúrshald nevnir sóttarhald, hóskandi filtrering, føðslu og vatngóðsku sum partar av vanligari sjúkufyribyrging. Eygleið fiskin, kanna vatnið og goym heilivágsnýtslu til ein staðfestan tørv innan fyri ta ætlanina.

Stutta útgávan

Greið frá staðfesta trupulleikanum, tryggja tær, at hann er innan fyri nýtslurnar, ið eru tilskilaðar á vørumerkingini, og viðger í einum íláti uttan botntilfar og prýði, við mátaðari vatnnøgd, atgongd til vatnskorpuna og einari eftirlitsætlan. Fonnurot uttan sjúkugreining er ikki ein ábending fyri viðgerð. Eitt lítið búr uttan mátaða vatnnøgd er ikki ein skamtur. Og eitt blátt búr uttan eygleiðingarætlan er ikki ein viðgerð.