Metylenblátt og kognitivir førleikar eftir skurðviðgerð: royndir við menniskjum og mekanismur hjá djórum

Eldri fólk hugsa viðhvørt minni greitt eftir eina stóra skurðviðgerð enn undan henni. Familjurnar leggja tað til merkis. Klinikarar máta tað. Spurningurin er, um metylenblátt, givið um tað mundið, tá doyving fer fram, verjir heilan. Tvey sløg av próvtilfari lýsa henda spurningin, og tey svara hvør sínum parti av honum. Ein roynd við menniskjum kring skurðviðgerð lýsir, hvat hendi sjúklingunum. Eitt modell við gomlum músum gevur eitt boð upp á, hvussu verjan kann virka inni í nervakyknunum. Hvørki kann koma í staðin fyri hitt.

Fyrsta stigið er at skilja ímillum tvey úrslit, sum ofta verða blandað saman.

Delirium og máld versnan í kognitivum førleikum eru ymisk hugtøk

Delirium eftir skurðviðgerð er ein bráðfeingis, skiftandi órógvan av uppmerksemi og tilviti. Ein sjúklingur er klárur eina løtu og ørkymlaður ta næstu. Sjúkrahús kanna hetta við metingaramboðum við sjúkrasongina, eitt nú 3D-CAM, vanliga meira enn eina ferð um dagin, tí ein einstøk kanning kann fara framvið tí.

Kognitiv vanvirkan eftir skurðviðgerð er nakað annað. Hon er ein máld afturgongd í skipaðum royndum samanborið við egnu grundmátingar sjúklingsins undan skurðviðgerðini og fevnir um minni, uppmerksemi og stýriførleikar. Royndirnar verða gjørdar dagar ella vikur seinni. Ein sjúklingur kann hava annað uttan hitt.

Hesin munurin hevur týdning, tí hesi bæði úrslitini verða máld við ymiskum amboðum, á ymiskum tíðum og av ymiskum metarum. Tá ein roynd lýsir bæði, skalt tú lesa tey sum tvær atskildar staðfestingar. Bakgrundin fyri hesum háttinum at lesa royndarbókmentir verður lýst í hvussu tú lesur gransking um metylenblátt.

Hvat royndin við menniskjum gjørdi

Høvuðspróvtilfarið frá menniskjum kemur frá einari opnari, randomiseraðari roynd á Huashan Hospital, sum varð útgivin í Journal of Clinical Anesthesia í 2021. Hon tók við 248 sjúklingum í aldrinum 60 til 80 ár, sum skuldu hava eina ætlaða stóra skurðviðgerð, tó ikki hjarta- ella nervaskurðviðgerð. Viðgerðirnar fevndu millum annað um bróstholsskurðviðgerðir, ortopediskar og urologiskar skurðviðgerðir og stórar búkskurðviðgerðir. Helvtin fekk metylenblátt 2 mg/kg í æðr, tynt til 50 mL og givið sum innrenning innan 60 minuttir beint eftir innleiðslu av doyving. Helvtin fekk 50 mL av saltvatni eftir somu tíðarætlan.

Delirium var høvuðsúrslitsmátið. Metarar kannaðu við 3D-CAM tvær ferðir um dagin, við í minsta lagi seks tímum ímillum, á døgunum 1 til 5 eftir skurðviðgerðina ella til útskriving. Teir lýstu kanningar, sum vístu delirium, nærri við Memorial Delirium Assessment Scale. Ørkymlan á uppvakningarstovuni varð skrásett fyri seg sum delirium við uppvakning. Kognitivir førleikar vóru annað úrslitsmátið: ein røð av skipaðum royndum dagin fyri skurðviðgerðina og aftur umleið dag 7 eftir hana. Versnan varð skilmarkað sum ein afturgongd størri enn eitt standardfrávik í í minsta lagi tveimum royndum. Hetta er tíðlig versnan, sum nú vanliga verður nevnd seinkað neurokognitiv endurmenning. Eftir tríggjar mánaðir brúktu granskararnir eina telefonkanning, TICS-m, men eingin TICS-m-grundmáting var gjørd undan skurðviðgerðini at samanbera við.

Tey tíðligu úrslitini vóru til fyrimuns fyri metylenblátt. Delirium kom fyri hjá 9 av 124 sjúklingum, sum fingu metylenblátt (7.3 prosent), samanborið við 30 av 124 í samanberingarbólkinum (24.2 prosent). Tillagaða odds-lutfallið var 0.24 við einum 95 prosent álitisbili frá 0.11 til 0.53. Tíðlig versnan í kognitivum førleikum kom fyri hjá 20 av 124 (16.1 prosent), samanborið við 49 av 122 (40.2 prosent). Delirium við uppvakning á uppvakningarstovuni var líkt í báðum bólkum, umleið 18 móti 23 prosentum. Eftir tríggjar mánaðir vóru stigini í telefonkanningini næstan eins (miðvirði 34.5 og 34.0), uttan hagtalsligan mun.

Avmarkingarnar mugu lesast saman við hesum tølum. Royndin var beinleiðis lýst sum opin. Doyvingarlæknarnir vistu, hvønn bólk sjúklingarnir vóru tillutaðir, og metylenblátt ger landið blágrønt í tríggjar til fimm dagar, sum kann avdúka bólkin fyri sjúklingum og metarum. Royndin fór fram á einum einstøkum staði. Eftirfylgingin av kognitivum førleikum við hóskandi grundmátingum vardi umleið eina viku; telefonkanningin eftir tríggjar mánaðir kann ikki vísa broyting frá grundmátingini, tí eingin upprunalig telefonmáting er til. Skrásettar hendingar sum kvalmi, spýggja og svimbul vóru líkar í báðum bólkum, og hjá ongum sjúklingi varð fráboðað serotoninsyndrom ella kliniskt týðandi hemolytiskt blóðtrot. Fepur var vanligari við metylenbláum (16 av 124 móti 3 av 124). Óvanlig livravirkni sást í báðum bólkum og fylgdi tilburðum, har partar av livrini vóru skurðtiknir burtur.

Hvat modellið við gomlum músum leggur afturat

Ein serstøk kanning við 18 mánaða gomlum músum setur ein spurning um mekanismu, ikki ein kliniskan spurning. Fimmogfjøruti hannmýs av slagnum C57BL/6J vórðu býttar í tríggjar bólkar við fimtan í hvørjum: bara súrevni, 3 prosent sevofluran í tveir tímar, ella sama sevofluranávirkan, men við einari einstakari innspræning av metylenbláum, 5 mg/kg, í búkholuna tveir tímar frammanundan. Læring og minni vórðu kannað við Morris-vatnlabyrintini, og vevnaður úr hippocampus varð kannaður fyri skap á mitokondrium og fyri proteinum, sum stýra býtinum av mitokondrium.

Sevofluran økti mongdina av proteasuni SENP3, tók eitt lítið broytiprotein (SUMO2/3) av býtisstýraranum Drp1, sundraði mitokondriur og versnaði avrikini í labyrintini. Undanviðgerð við metylenbláum vendi hvørjum liði í hesi ketuni: minni deSUMOylering av Drp1, minni sundran og betri minnistig. Høvundarnir lýsa SUMOyleringsstøðuna hjá Drp1 sum ein skiftara, ið knýtir doyvingarávirkan at skaða á mitokondriur og kognitivar førleikar.

Hetta er ein ítøkiligur mekanismusamanhangur, sum ber til at kanna, og hann ger ábendingina hjá menniskjum minni lívfrøðiliga óvæntaða. Men legg til merkis alt tað, sum modellið ikki er. Hetta vóru gamlar, men annars frískar mýs, sum bara fingu doyving, uttan skurðviðgerð og uttan aðra samstundis sjúku. Evnið varð sprænt í búkholuna tveir tímar undan ávirkanini. Hetta var ein undanviðgerð, ólík klinisku innrenningini eftir innleiðslu av doyving. Próv í vevnaði úr hippocampus hjá músum staðfesta ikki, at sami mekanismusamanhangur greiðir frá úrslitinum hjá menniskjum.

Báðar kanningarnar lið um lið

Ein onnur og størri royndarætlan ger tað greiðari, hvørja leið økið fer. Skrásetta royndin við skurðviðgerð á brisinum, NCT04529265, ætlaði at taka við 314 sjúklingum í aldrinum 55 til 80 ár, við blinding av bæði luttakarum og úrslitsmetarum og tveimum skamtum undir skurðviðgerðini, tilsamans 3 mg/kg. Delirium undir sjúkrahúsinnlegging var høvuðsúrslitsmátið, meðan kognitivir førleikar á degi 7, brunanarkar og longri krabbameinsfrøðilig eftirfylging vóru onnur úrslitsmát. Skrásetingin vísir, at royndin varð liðug í desember 2024, og úrslit eru síðan útgivin í Journal of Clinical Anesthesia í 2026. Henda blindaða endurtøkan er kanningin at fylgja við, áðrenn úrslitið úr opnu royndini verður mett sum ein staðfest niðurstøða.

Trygd á skurðstovuni kann ikki flytast heim

Hvørt úrslit um kognitivar førleikar omanfyri kemur frá nýtslu í æðr undir skurðviðgerð og undir eftirliti. Í hesum umhvørvinum eru doyvingarlæknar, eftirlitsútgerð, endurlívgingarheilivágur og kanning fyri heilivági, sum kann hava samvirkan. Einki av hesum kann flytast til inntøku gjøgnum munnin heima.

Tvær ávaringar eru serstakar. Metylenblátt tálmar monoaminoksidasu, so samanseting við serotonergum tunglyndisheilivági kann útloysa serotoninsyndrom. Forskrivingarupplýsingarnar fyri innspræning hava henda váðan sum eina ávaring í rammu; heilivágur við samvirkan verður lýstur nærri í samvirkan millum metylenblátt og heilivág. Sjúklingar við G6PD-troti eru í vanda fyri hemolysu. Bláa mislitingin av landi og húð, sum í sjálvum sær er vandamikil leys, er eisini orsøkin til, at komandi royndir mugu leggja størri dent á blinding enn opna kanningin gjørdi. Almennar trygdarreglur fyri handfaring og útvegan eru samanfataðar í grundleggjandi trygd við metylenbláum.

Niðurstøða

Ein opin roynd við eldri skurðsjúklingum lýsir munandi minni delirium og minni tíðliga málda versnan eftir ein einstakan IV-skamt undir skurðviðgerðini, men ongan mun í kognitivum førleikum eftir tríggjar mánaðir og teir veikleikar í blindingini, sum høvundarnir sjálvir vísa á. Eitt doyvingarmodell við gomlum músum gevur eina samanhangandi mitokondriella frágreiðing um, hvussu slík verja kundi komið í lag. Met hetta sum tvær atskildar útsagnir: eina kliniska ábending, sum bíðar eftir blindaðari endurtøku, og ein mekanismu, sum bíðar eftir staðfesting hjá menniskjum. Lesarar, sum fylgja úrslitum um minni við aldrinum í einum breiðari høpi, kunnu eisini hava áhuga fyri metylenbláum og minni við aldrinum.