Litroyndir við metýlenbláum fyri landlekar og fistlar: hvat ein bláur vattpinnur prógvar

Nakrar vikur eftir eina skurðviðgerð í kokuni varnast ein sjúklingur, at hon støðugt lekur land. Hon heldur, at tað er bløðrubruni, tekur eitt skeið við antibiotika og skilir ikki, hví lekin heldur fram óbroyttur. Antibiotika fór ongantíð at hjálpa, tí fatanin av trupulleikanum var skeiv. Ein infektión er, tá ið mikroverur treingja inn í vevnað. Ein fistil er eitt hol: ein óvanlig rás, sum bindur tvey rúm saman, ið áttu at verið atskild, í hesum føri bløðruna og skeiðina. Einki antibiotikum letur eitt hol aftur.

Hetta er støðan, sum litroyndir við metýlenbláum vórðu mentar til. Royndin viðger einki, ávísir ikki infektión og gevur ikki í sjálvum sær eina diagnosu. Hon svarar einum avmarkaðum spurningi: kemur vøki í skeiðini úr bløðruni, sum er fylt við litvøkva? Alt við mannagongdini, eisini tað, sum kann fara galið, stavar frá hesum eina endamálinum. Okkara yvirlit yvir metýlenblátt í læknavísindum setur hesa diagnostisku nýtslu í samanhang við góðkendar nýtslur av evninum og nýtslur, sum verða kannaðar.

Grundhugsanin: stýrdur bláur vøki sum sporevni

Meginreglan er tilvitað einføld. Bløðran verður fylt aftureftir gjøgnum eitt katetur við sterilum skolivøkva, sum inniheldur tynt metýlenblátt. Eingin bláur vøki eigur at vera í skeiðini. Um bláur vøki síðani kemur fram á einum óvanligum staði í skeiðini, er samband millum bløðruna ella landrásina og skeiðina. Litevnið er eitt sporevni, og royndin er ein háttur at staðseta lekan.

Hetta hevur beinanvegin tvær avleiðingar. Í fyrsta lagi kann royndin bert finna lekar niðanfyri staðið, har litevnið verður sett. Blátt litevni í bløðruni kann ongantíð ávísa ein fistil millum landleiðara og skeið, tí landið úr viðkomandi landleiðara kemur í skeiðina uttan nakrantíð at fara inn í bløðruna. Í øðrum lagi staðsetur eitt positivt úrslit ein leka, men sigur einki um góðskuna á vevnaðinum, støddina á fistlinum ella hvussu hann skal umvælast. Tí fer ætlan av skurðviðgerð og diagnostiskum mannagongdum altíð longur enn litroyndin.

Tríggjavattpinnaroyndin, stig fyri stig

Kanningin byrjar, áðrenn nakað litevni verður brúkt. Við eini spekulumkanning verður hugt eftir uppsavning av klárum landi og, um hann sæst, skeiðarmunnanum á fistlinum. Í evropeisku urologisku leiðreglunum um landfistlar verður staðiliga mælt til sjúkrasøgu og miðaða kanning, og einki úrslit av eini litroynd gongur fram um tað, sum kann síggjast beinleiðis.

Formliga tríggjavattpinnaroyndin, sum er lýst í hugtaksfrágreiðingini hjá ICS/IUGA, fer fram soleiðis. Tríggir turrir svampvattpinnar verða settir í skeiðina hvør eftir annan: ein ovast, ein í miðjuna og ein niðast. Aðrir hættir brúka gasapakkar, vattkúlur ella ein tampon, men teir tríggir atskildu vattpinnarnir eru tann standardiseraða mannagongdin. Bløðran verður síðani fylt gjøgnum kateturið við tunnum bláum skolivøkva, og klinikarin hyggur eftir, um bláur vøki kemur úr einum munni í skeiðini undir áfyllingini. Tað hevur týdning at seta vattpinnarnar áðrenn áfyllingina: verður ein tampon settur inn, eftir at litevni er komið uttan um inngongdina, verður hann við vissu dálkaður, og úrslitið verður meiningsleyst.

Tað er eingin einasta almenn mongd, styrki ella liggitíð, og ein álítandi grein eigur at siga tað. Venjingarhandbókin hjá FIGO um fistilskurðviðgerð lýsir 60 til 100 mL av tyntum litevni við beinanvegin eftirliti og, um einki sæst, gongd og drekka í 30 til 60 minuttir, meðan litevnið framvegis er í bløðruni. Ein mannagongd eftir skurðviðgerð brúkti 250 til 300 mL og ávaraði serliga um, at ov lítil áfylling gevur falskt negativ úrslit við smáum fistlum. Sambært allýsingini hjá ICS/IUGA verða vattpinnarnir tiknir út eftir 10 minuttir, men upp í 30 minuttir kunnu loyvast fyri eina lítla ella snúna rás. Ein fakliga verjandi leiðbeining er at fylla nóg mikið av tunnari loysn sambært staðbundnu mannagongdini, ikki at áseta eina almenna uppskrift.

At tulka vattpinnarnar

Hvør vattpinnur verður tikin út fyri seg, og væta og litur verða skrásett. Vanliga tulkingin sambært allýsingunum hjá ICS/IUGA:

Tann vandamiklasta røðin er tann næsta. Blátt á niðasta vattpinnanum einsamøllum er tann funnurin, sum lættast kann koma uttan nakran fistil yvirhøvur, við vanligum leka úr landrásini ella við bláum vøkva, sum rennur aftur frá landrásarmunnanum. Ein bláur vattpinnur niðast einsamallur avger ongantíð málið.

Tvílitroyndin: at skilja bløðru frá landleiðara

Tá ið land heldur fram at koma í skeiðina, men litevnið úr bløðruni ongantíð sæst í tí, vendir illgrunin sær uppeftir móti landleiðaranum. Tvílitroyndin ger tær báðar keldurnar sjónliga ymiskar. Sjúklingurin tekur fenazopyridin gjøgnum munnin, til landið verður skært appilsingult (formliga allýsingin brúkar 200 mg tríggjar ferðir dagliga í ein til tveir dagar, hóast summar mannagongdir á læknastovum brúka ein einstakan skamt), og síðani verður bløðran fylt við bláum skolivøkva sum áður.

Hugsanin er ein lítil venjing í at fylgja renslinum. Blá litfarging í skeiðini merkir, at vøkin kom úr bløðruni ella landrásini. Appilsingul litfarging uttan blátt merkir, at vøkin kom úr landleiðarunum omanfyri bløðruna. Báðir litir benda á samband á báðum støðum. Klárt land ovast í skeiðini, hóast bløðran er blá, bendir somuleiðis uppeftir, eins og appilsinguli liturin. Hetta er ein diagnostisk mannagongd undir leiðslu av einum klinikara, ikki ein roynd at gera heima.

Bløðruspeglan og skurðstovan

Litroyndir kunnu eisini gerast frá hinari síðuni. Undir skurðviðgerð í kokuni kann bløðran fyllast aftureftir við blálitaðum skolivøkva, meðan skurðøkið verður kannað; bláur vøki, sum kemur fram í økinum, ávísir eitt brek í bløðruni, og mannagongdin kann endurtakast eftir umvæling fyri at kanna, um afturlatingin sær út til at vera vatntøtt. Ein lýstur háttur brúkti upp í 600 mL til hetta endamálið, sum eigur at skiljast sum ein skurðfrágreiðing heldur enn ein standardur, ið allar bløðrur skulu fylgja.

Bløðruspeglan staðfestir tað, sum vattpinnarnir ikki kunnu: tal, stødd og staðseting av brekum í bløðruni og samband teirra við bløðrutríkantin og munnarnar á landleiðarunum. Evropeiskar leiðreglur mæla til bløðruspeglan við aftureftir áfylling av litaðum vøkva til at staðfesta fistil, men vísa samstundis á, at próvgrundarlagið er avmarkað. Ein skyld, men øðrvísi mannagongd kannar, um landleiðararnir eru opnir undir bløðruspeglan, við at hyggja eftir litstrálum úr munnunum á landleiðarunum. Her má sporevnið koma omanífrá, gjøgnum blóðrenslið ella landið, tí litevni, sum verður sett í bløðruna, longu er niðanfyri landleiðararnar og ikki kann kanna teir. At blanda hesar báðar leiðirnar hjá litevninum saman er júst tann slagið av fatanarvillu, sum talvan við vattpinnunum skal fyribyrgja. Nágreiningar um hesar skurðmannagongdir hoyra til okkara fylgivegleiðing um metýlenblátt í skurðviðgerð og diagnostikki.

Hví royndin kann geva skeiv úrslit báðar vegir

Eitt falskt negativt úrslit hevur ein stuttan lista av vanligum orsøkum: ov lítil áfylling av bløðruni, ein lítil ella snúin rás, sum hevði tørv á meira enn tíggju minuttum, ein tíðarbundin ella støðubundin leki, ein fistil millum landleiðara og skeið, sum litevnið í bløðruni ongantíð kundi røkka, ella ein annar fistil, sum fjaldi seg aftan fyri tann fyrsta, ið varð funnin. Í eini afturlítandi røð av 56 sjúklingum við fistlum eftir skurðviðgerð vóru 10 av 13 litroyndum, sum vórðu gjørdar áðrenn ávísing, positivar. Hetta 10-av-13 talið verður onkuntíð endurgivið, sum um tað var næmi. Tað er tað ikki: sjúklingabólkurin var sera útvaldur, og kanningin var ongantíð løgd til rættis sum ein roynd av diagnostiskari neyvleika. Røðin eftir skurðviðgerð frá 2020 stuðlar litroyndum sum eini skjótari fyrstu kanning, ikki sum einum máldum næmistali.

Falskt positiv og villleiðandi úrslit snúgva seg oftast um dálking: litevni, sum verður stoytt undir innseting av tamponi, land, sum verður sogið fram eftir pakkitilfarinum, landlát undir royndini ella vanlig strongdar- ella trongdarinkontinens, sum litar niðasta vattpinnan. Einki av hesum vísir á ein fistil, og tí eru beinleiðis eygleiðing undir áfyllingini og eftirlit við landrásarmunnanum fyri afturrensli partar av mannagongdini heldur enn valfrí eyka stig.

Ein positiv litroynd er ikki eitt úrslit fyri landvegsinfektión, og øvut

Ein landvegsinfektión skapar ikki eina rás millum bløðruna og skeiðina, so infektión einsamøll kann ongantíð elva til bláan leka uttan fyri landrásarmunnan undir stýrdum umstøðum. Tær báðar støðurnar hava lutvíst somu sjúkueyðkenni og kunnu vera samstundis, og júst tí verða tær blandaðar saman. Bráð landlátsstrongd og trongdarinkontinens av infektión fara út gjøgnum vanligu landrásina; leki úr einum fistli fer uttan um hana. Landgreining og dyrking hava framvegis týdning, tá ið illgruni er um infektión, og máting av kreatinini í innsavnaðum skeiðarvøkva kann staðfesta, at vøkin er land, hóast hon ikki í sjálvum sær kann staðseta lekan. Legg til merkis enn ein viðurskiftapart, sum kann ørkymla: summi samansett heilivág til landvegirnar, sum innihalda metýlenblátt, broyta sjálv litin á landinum, og tað er vert at nevna fyri klinikaranum áðrenn nakra meting við litevni.

Hvat framvegis má gerast eftir vattpinnarnar

Litroyndin byrjar útgreiningina; hon ger hana ikki lidna. Ein kokukanning metir um góðskuna á vevnaðinum, arr og staðsetingina av fistlinum. Bløðruspeglan og landrásspeglan kortleggja innaru munnarnar áðrenn nakra umvæling. Tá ið illgruni er um eina keldu í landleiðaranum, ella anatomiin er ógreið, vísir CT við kontrasti og eini seinari útskiljingarfasu ella MRI ovaru landvegirnar, og retrográd pyelografi kann beinleiðis kortleggja ein landleiðara, sum óvissa er um. Samanberingar við ultraljóð eru gjørdar: í eini lítlari kanning av nýtiligheit við tólv sjúklingum flokkaði kontraststyrkt lita-Doppler 11 av 12 førum rætt, men tað úrslitið hoyrir til ultraljóðsháttin, ikki litroyndina (Volkmer og starvsfelagar, 2000).

Litroyndin verður eisini brúkt aftur eftir viðgerð. Tilmælini hjá FIGO um góðan sið mæla til eina litkanning 10 til 14 dagar eftir fistilumvæling, áðrenn kateturið verður tikið úr, har sjúklingurin hostar undir eygleiðing (Browning og starvsfelagar, 2025). Ein negativ roynd við ta vitjanina merkir, at eingin fistilleki varð ávístur tá; hon tryggjar ikki, at seinni leki av inkontinensi, landsteðgi, infektión ella eini óuppdagaðari keldu í landleiðaranum ongantíð fer at koma.

Metýlenblátt hevur enn ein diagnostiskan leiklut, sum er verdur at halda atskildan frá fistilkanningum: tað verður eisini brúkt til at kanna, um eggleiðararnir eru opnir, ein mannagongd, sum verður lýst í okkara vegleiðing um fruktkanningar og meting av opnum eggleiðarum. Sama litevni, annar spurningur, onnur anatomi. At halda spurninginum knýttum at úrslitinum er sjálv grundreglan í litroyndum. Ein bláur vattpinnur prógvar, at ein leið er til. Alt annað, støddin, møguleikin fyri umvæling og framtíðarútlitini, má framvegis kannast.