རྩོམ་ཡིག
མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་སྙིང་གི་བདེ་ཐང་། ཕུང་གྲུབ་ཞིབ་འཇུག་དང་། སྲོག་ཆགས་དཔེ་གཞི། ནད་ཐོག་གནས་སྟངས།

ཀློག་པ་པོ་ཞིག་གིས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་ནང་བཤད་པ་གཉིས་མཐོང་། གཅིག་གིས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པའི་བྱི་བའི་སྙིང་ནང་གི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་དབུགས་འབྱིན་ལེན་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་བཤད། གཞན་ཞིག་གིས་སྙིང་གཤག་བཅོས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྨན་ཁང་ནང་དེ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་བཤད། དེ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡོམས་ཚིག་འདོན་པ་ནི། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་སྙིང་ནུས་ཉམས་ལ་ཕན་པ་འམ། སྙིང་ལ་སྤྱིར་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་ཡིན།
བསྡོམས་ཚིག་དེས་ཁ་ཁར་ཡིན་པའི་ལྟ་ཚུལ་གསུམ་མཉམ་དུ་བསྲེས་ཡོད། དང་པོ་ནི་ཁ་བྲལ་བའི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་ནང་གི་སྐྱེ་དངོས་རྫས་འགྱུར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། གཉིས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་རྫས་འགྱུར་ནང་གི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན། གསུམ་པ་ནི་ནད་པའི་ནད་ཐོག་འབྲས་བུ་སྟེ། ནད་རྟགས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྨན་ཁང་དུ་འགྲོ་ཐེངས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ། འཚོ་གནས་དུས་ཡུན་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་རེ་རེར་རང་གི་འཇུག་སྟངས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཡོད། རིམ་པ་གཅིག་གི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་རིམ་པ་རྗེས་མར་རང་འགུལ་གྱིས་སྤྱད་ཐུབ་པ་མ་ཡིན།
རྩོམ་འདིས་རིམ་པ་དེ་དག་ཁ་ཁར་འཇོག འདིར་སྙིང་གི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་ཞིབ་འཇུག་དང་། མིའི་སྙིང་ཁྲག་རྩའི་ཕུང་གྲུབ་ཞིབ་འཇུག ལུས་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཞིབ་འཇུག མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཁྲག་འཁོར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་སྨན་ཁང་གི་གནས་སྟངས་ཐ་དད་པ་བཅས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱེད།
སྙིང་གི་དཔང་རྟགས་རེའུ་མིག
རེའུ་མིག་འདི་ནི་བརྗོད་གཞི་འདིའི་ལམ་སྟོན་གཙོ་བོ་ཡིན། ཁ་བྲལ་བའི་ཕུང་གྲུབ་མ་དཔེ་དང་། ལུས་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས། ནད་ཐོག་གནས་སྟངས་བཅས་ཀྱིས་དྲི་བ་མི་འདྲ་བར་ལན་སྟེར་བས། དེ་དག་ཁ་ཁར་དབྱེ་ཡོད།
| དཔང་རྟགས་ཀྱི་རིམ་པ། | གང་ཞིག་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ། | གང་ཞིག་འགྱུར་བ། | གང་ཞིག་ར་སྤྲོད་མི་བྱེད་པ། |
|---|---|---|---|
| གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པ་དང་བདེ་ཐང་ཡིན་པའི་བྱི་བ་ལས་ཁ་བྲལ་བའི་སྙིང་གི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡ། | ཚོགས་སྡེ་ I འམ་ཚོགས་སྡེ་ II ཡི་འཕྲད་རྫས་སྤྲད་པའི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡར་ 0.1 micromolar གྱི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཐུང་དུས་སུ་བསྣན་པ། | འཕྲད་རྫས་རིགས་གཉིས་ཀར་ཨོག་སི་ཇེན་བེད་སྤྱོད་འཕེལ། ཚོགས་སྡེ་ I ཡི་འཕྲད་རྫས་དང་མཉམ་དུ་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་འདོན་པ་འཕེལ་ཞིང་། ཚོགས་སྡེ་ II ཡི་འཕྲད་རྫས་སག་སི་ནེཊ་དང་མཉམ་དུ་དེ་ཉུང་དུ་སོང་། ཀེལ་སི་ཡམ་འཛིན་ཉར་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད། | འདིས་གསོན་པོར་ཡོད་པའི་ནད་པའི་ཁྲག་འདྲེན་ནུས་པ་དང་། ནད་རྟགས། འཚོ་གནས་བཅས་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་མི་སྟོན། མ་དཔེ་འདིར་སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུད་ཁྲག་འགྲོས་དང་། ཁྲག་ཤེད་ཚོད་འཛིན། མཁལ་མ། དབང་རྩ། སྨན་གྱི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་བཅས་མེད། |
| གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པའི་བྱི་བའི་སྙིང་ཆ་ཚང་། དུས་རིང་སྨན་སྟེར་བ། | མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ 10 mg per kg per day སྤྲད་དེ། སྙིང་གི་སྒྲ་བརྙན་དང་། ཁྲག་འགྲོས་ཞིབ་འཇུག དབུགས་འབྱིན་ལེན་འཇལ་བ། སྤྲི་དཀར་ཚོགས་ཞིབ་འཇུག་བཅས་བྱས་པ། | NADH ཡི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་འཕེལ། NAD འཕེལ། སིར་ཊུ་ཨིན་ 3 གྱི་བྱེད་ནུས་འཕེལ། མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་སྤྲི་དཀར་ 34 ཡི་ས་གནས་ 83 ནས་ལའི་སིན་གྱི་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ་ཉུང་དུ་སོང་། ཚིལ་སྐྱུར་གྱི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་འགྱུར་ཞིང་། གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྙིང་གི་བྱེད་ལས་ལེགས་སུ་སོང་། གཅིན་སྙི་ནད་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་སྡེ་ I ཡི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་བཅོས་མེད། | འདིས་མིའི་སྙིང་ནུས་ཉམས་ལ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་བཅོས་ཐབས་བྱེད་ཐུབ་པ་ར་སྤྲོད་མི་བྱེད། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་དང་། གཅིན་སྙི་ནད་ཀྱི་དཔེ་གཞི། སྨན་ཚད། ཚབ་མཚོན་མཇུག་འབྲས་ཚད་གཞི་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མིའི་སྙིང་ནུས་ཉམས་ལ་ཐད་ཀར་སྤྱོད་མི་ཐུབ། |
| ལུས་ཕྱིར་ཡོད་པའི་མིའི་སྙིང་ཁྲག་རྩའི་ཚིལ། | སྙིང་གཤག་བཅོས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྙིང་ནུས་ཉམས་ནད་པ་ 25 ལས་བླངས་པའི་སྙིང་གི་ཕྱི་ཤུན་ཚིལ་དང་ཁྲག་རྩའི་མཐའ་སྐོར་ཚིལ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ 0.1 micromolar དང་མཉམ་དུ་ 24 hours རིང་གསོ་ཉར་བྱས་པ། | མོ་ནོ་ཨ་མིན་ཨོག་སི་ཌེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཅིང་། གཙོ་བོ་ MAO-A ཡིན། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ MAO ཡི་མངོན་འདོན་དང་འཕྲད་ནུས་ཅན་གྱི་ཨོག་སི་ཇེན་རིགས་ཉུང་དུ་བཏང་། སེ་རོ་ཊོ་ནིན་བསྣན་པས་ MAO-A བརྒྱུད་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་འཕེལ་ཞིང་། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་འཕེལ་བ་དེ་ཆ་ཤས་ཤིག་ཕྱིར་བཟློགས། | ལུས་ཕྱིའི་ཕུང་གྲུབ་ནི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་མ་ཡིན། འདིས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་བསྟེན་པས་སྙིང་གི་འོག་ཁང་གི་བྱེད་ལས་སམ་ནད་ཐོག་འབྲས་བུ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་མི་སྟོན། |
| ལུས་རྩལ་སྐབས་ཀྱི་དྲན་པ་ཡོད་པའི་ཁྱི་ལུས་ཆ་ཚང་། | འགྲོ་རྒྱུག་འཕྲུལ་ཆས་སྟེང་ལུས་རྩལ་བྱེད་སྐབས། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་གསར་པའི་ཐོག་མའི་སྨན་ཚད་དང་རྒྱུན་མཐུད་གཤེར་འཇུག་སྤྲད་དེ་ཚྭ་ཆུ་དང་བསྡུར་བ། | འཕར་རྩའི་ལེག་ཊེཊ་དང་པའི་རུ་ཝེཊ་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་མར་ཆག་པས་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་དང་རི་ཌག་ཤོན་གྱི་འགྱུར་བ་བསྟན། འོན་ཀྱང་ལུས་རྩལ་སྐབས་ཀྱི་སྙིང་ནས་ཁྲག་འདོན་ཚད་དང་། སྙིང་གི་འཕར་ཚད། བསྐུམ་ནུས། འཕར་རྩའི་གནོན་ཤུགས། ཀེ་ཊེ་ཁོ་ལ་མིན་གྱི་ཡ་ལན་བཅས་འགྱུར་མེད། | ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་དང་རི་ཌག་ཤོན་གྱི་འགྱུར་བ་ལས་ལུས་རྩལ་ནུས་པ་འམ་སྙིང་གི་བྱེད་ནུས་ལེགས་སུ་འགྲོ་བར་འདིས་རྒྱབ་སྐྱོར་མི་བྱེད། ཁྱི་དེ་དག་ལ་ནད་ཐོག་གི་སྙིང་ནུས་ཉམས་མེད། |
| སྨན་ཁང་གི་ཁྲག་འགྲོས་གནས་སྟངས། | སྙིང་གཤག་བཅོས་རྗེས་ཀྱི་ཁྲག་རྩའི་འཁུམ་ཤུགས་ཤོར་བ་དང་། འགོས་ནད་ལས་བྱུང་བའི་ཤོག་གི་རོགས་རམ་བཅོས་ཐབས། རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་མེཊ་ཧི་མོ་གློ་བིན་མང་བའི་ནད་ཀྱི་ཆོག་མཆན་ཡོད་པའི་བཅོས་ཐབས་བཅས་ལ་སྡོད་རྩར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་འཇུག་པ། | ཁྲག་རྩ་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་བའི་ཤོག་གི་གནས་སྟངས་འདེམས་བསལ་བྱས་པ་ཁག་ནང་། འཕར་རྩའི་ཆ་སྙོམས་གནོན་ཤུགས་དང་ཁྲག་རྩའི་འགོག་ཤུགས་འཕེལ་ཐུབ་ཅིང་། ཁྲག་ཤེད་སྤོར་སྨན་གྱི་དགོས་མཁོ་ཉུང་དུ་འགྲོ་ཐུབ། མེཊ་ཧི་མོ་གློ་བིན་མང་བའི་ནད་ནང་མེཊ་ཧི་མོ་གློ་བིན་ཉུང་དུ་སོང་ནས་ཨོག་སི་ཇེན་འཁྱེར་ནུས་སླར་གསོ་བྱེད། | ཁྲག་ཤེད་དམ་ཨོག་སི་ཇེན་འཁྱེར་ནུས་ལ་མྱུར་བའི་སྡོད་རྩ་གཤེར་འཇུག་གི་རོགས་རམ་བྱེད་པ་ནི། སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུད་ནད་དང་། འཕར་རྩར་ཚིལ་སྙིགས་ཆགས་ནས་མཁྲེགས་པ། སྙིང་ནུས་ཉམས་བཅས་ལ་ཁ་ནས་སྨན་བཏང་སྟེ་དུས་རིང་བཅོས་ཐབས་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས་མ་ཡིན། འཇུག་ལམ་དང་། སྨན་ཚད། དུས་ཡུན། ནད་བཅས་མི་འདྲ། |
ཐོག་མར་མཐའ་མའི་ཀ་ཐིག་ནང་གི་ནང་དོན་རྣམས་ཀློག ཀ་ཐིག་དེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་སྙིང་ལ་ཕན་པའི་བཤད་པ་མང་ཆེ་བས་སྣང་མེད་བཞག་པའི་བསམ་གཞི་ཡོ་བསྲང་གི་ནང་དོན་ཡོད།
ཁ་བྲལ་བའི་སྙིང་གི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡས་གང་ཞིག་སྟོན་པ།
གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པའི་སྙིང་གི་ཞིབ་འཇུག་དེས། བདེ་ཐང་ཡིན་པའི་བྱི་བ་དང་། སྟྲེབ་ཊོ་ཟོ་ཊོ་སིན་གྱིས་གཅིན་སྙི་ནད་བསྐྱེད་པའི་བྱི་བ་ལས་བཏོན་པའི་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡར་ཚོད་ལྟ་བྱས། ཞིབ་ཚད་མཐོ་བའི་དབུགས་འབྱིན་ལེན་འཇལ་ཐབས་ཀྱིས་ཨོག་སི་ཇེན་བེད་སྤྱོད་འཇལ། འོད་འཚེར་ཚོད་བཤེར་གྱིས་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་དང་ཀེལ་སི་ཡམ་གྱི་སྒྲིག་འཛིན་འཇལ།
དོན་ཕན་ཡོད་པའི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི་འཕྲད་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཡིན། ཚོགས་སྡེ་ I ལ་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་གླུ་ཊ་མེཊ་དང་མེ་ལེཊ་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་དབུགས་འབྱིན་ལེན་འཕེལ་བར་བྱས་ཀྱང་། ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་འདོན་པའང་འཕེལ་བར་བྱས། ཚོགས་སྡེ་ II ལ་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་སག་སི་ནེཊ་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས། དེས་དབུགས་འབྱིན་ལེན་འཕེལ་བར་བྱས་ཤིང་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་ཉུང་དུ་བཏང་། དེར་བརྟེན་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་འགོག་རྫས་ཞེས་པའི་མིང་གིས་དེའི་བྱེད་སྟངས་ཆ་ཚང་མི་མཚོན། འཕྲད་ནུས་ཅན་གྱི་ཨོག་སི་ཇེན་རིགས་འཕེལ་མིན་ནམ་ཉུང་དུ་འགྲོ་མིན་ནི། དབུགས་འབྱིན་ལེན་གྱི་ལམ་གང་ཞིག་འཇུག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། མཉམ་སྦྱར་སྨིན་རྫས་ Q ཡི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་དང་རི་ཌག་ཤོན་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་བརྟེན།
དེ་དང་འབྲེལ་བའི་གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པའི་བྱི་བའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་གིས་བྱེད་ཚུལ་དེ་སྔར་ལས་གསལ་བར་བྱེད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་གློག་རྡུལ་འཁྱེར་མཁན་གྱི་ལམ་གཞན་ཞིག་ཏུ་བྱེད་ལས་བྱེད། དེས་ NADH ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་བྱས་ནས་ NAD དུ་འགྱུར་བར་རོགས་བྱེད་ཅིང་། དེས་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་ཨ་སི་ཊིལ་སེལ་སྨིན་རྫས་སིར་ཊུ་ཨིན་ 3 གྱི་བྱེད་ནུས་འཕེལ་བར་བྱེད། སྨིན་རྫས་དེས་མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་སྤྲི་དཀར་སྟེང་གི་ལའི་སིན་ལྷག་ཆ་ལས་ཨ་སི་ཊིལ་ཚོགས་པ་སེལ། སྤྲི་དཀར་ཚོགས་ཞིབ་འཇུག་གིས། ཚིལ་སྐྱུར་སྐྱེལ་འདྲེན་དང་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན། ཊྲའི་ཀར་བོག་སི་ལིག་སྐྱུར་གྱི་འཁོར་རྒྱུན། གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་གྱི་བརྗེ་ཚབ། སྐྱེལ་འདྲེན་སྤྲི་དཀར་བཅས་ཁྱབ་པའི་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ་ཉུང་དུ་སོང་བ་རྙེད། རྩ་བའི་ཚོགས་སྡེ་ I ཡི་སྐྱོན་གནས་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། བཅོས་ཐབས་བྱས་པའི་གཅིན་སྙི་ནད་ཡོད་པའི་བྱི་བའི་སྙིང་གི་བྱེད་ལས་ལེགས་སུ་སོང་།
འདི་ནི་རང་དབང་རྡུལ་སེལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། གློག་རྡུལ་གྱི་འགྲོ་ལམ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཏུ་བསམ་དགོས། མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ལམ་སྟོན་གྱིས་འགྲོ་ལམ་བསྒྱུར་བའི་ལྟ་ཚུལ་འདི་ཕྲེང་རྒྱུན་ཆེ་བའི་ནང་བཞག་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད། འདི་ནི་ད་དུང་ཕུང་གྲུབ་རིམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཅིག་ཡིན་པ་ལས། སྨན་བསྟེན་གྱི་བཀའ་བཀོད་ཅིག་མ་ཡིན།
མིའི་སྙིང་གི་ཕུང་གྲུབ་ཀྱིས་གང་ཞིག་ཁ་སྣོན་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་གང་ཞིག་བྱེད་མི་ཐུབ་པ།
མིའི་ཞིབ་འཇུག་དེ་ནད་པར་གོམ་པ་གཅིག་ཇེ་ཉེར་སོང་ཡོད་ཀྱང་། བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་མེད། གཤག་བཅོས་སྨན་པས་སྙིང་ནུས་ཉམས་ཡོད་པའི་ནད་པ་ལས། སྙིང་ཐོག་ཐད་ཀར་གནས་པའི་སྙིང་ཕྱི་ཤུན་གྱི་ཚིལ་དང་། ཁྲག་རྩའི་མཐའ་སྐོར་དུ་གནས་པའི་ཚིལ་བསྡུས། ཚོད་ལྟ་ཁང་ནང་མ་དཔེ་རྣམས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་གར་ཚད་དམའ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཉིན་གཅིག་རིང་གསོ་ཉར་བྱས།
ཕུང་གྲུབ་གཉིས་ཀས་མོ་ནོ་ཨ་མིན་ཨོག་སི་ཌེས་སྨིན་རྫས་མངོན་འདོན་བྱས་ཤིང་། གཙོ་བོ་ MAO-A ཡི་རྣམ་པ་ཡིན། སྨིན་རྫས་འདི་དག་གིས་ས་གནས་དེ་ཉིད་དུ་འཕྲད་ནུས་ཅན་གྱི་ཨོག་སི་ཇེན་རིགས་བསྐྱེད་ཐུབ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ MAO ཡི་མངོན་འདོན་ཉུང་དུ་བཏང་ཞིང་། ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་གྱི་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་བརྡ་རྟགས་དམའ་རུ་བཏང་། ཞིབ་འཇུག་པས་ MAO-A ཡི་འཕྲད་རྫས་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་བསྣན་སྐབས། ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་འཕེལ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་འཕེལ་བ་དེ་ཆ་ཤས་ཤིག་ཕྱིར་བཟློགས།
འདི་གལ་ཆེ་བ་ནི། ད་ལྟ་སྙིང་དང་ཁྲག་རྩའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་ཚིལ་ནི་བྱེད་ལས་མེད་པའི་བར་འགེངས་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། སྙིང་དང་བརྗེ་ཚབ་འབྲེལ་བའི་ནད་ནང་གཉན་ཚད་དང་ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་གྱི་བརྡ་རྟགས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་ཅན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཤིག་ཏུ་ལྟ་བས་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་དེས་མིའི་ཕུང་གྲུབ་ངོ་མའི་ཁུལ་དེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཡོད་སྲིད་པའི་གནས་ས་གསལ་བར་བྱེད།
འོན་ཀྱང་མཚམས་དེ་ད་དུང་གནས་ཡོད། གཤག་བཅོས་ཀྱི་མ་དཔེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་ལུས་ཕྱིར་ 24 hours རིང་བཅོས་ཐབས་བྱས་པས། ཁ་ནས་མིད་པའི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དེ་ཁུལ་དེར་ནུས་པ་ཡོད་པའི་གར་ཚད་ཀྱིས་སླེབས་པ་དང་། དེར་ཉེན་མེད་ངང་གནས་པ། སྙིང་གི་བྱེད་ལས་བསྒྱུར་བ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་བསྒྱུར་བ་བཅས་མི་སྟོན། མཚམས་དེའི་རྒྱབ་ཀྱི་སྤྱིའི་རྩ་དོན་རྣམས་ཤེས་པར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་ཞིབ་འཇུག་ཇི་ལྟར་ཀློག་དགོས་པ་ལ་གཟིགས།
ལུས་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་གང་ཞིག་སྟོན་པ།
ཁྱིའི་ཞིབ་འཇུག་དེའི་རིན་ཐང་གཙོ་བོ་ནི་སྔོན་དཔག་གི་ཕན་འབྲས་མ་མཐོང་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དེ་ཡིན། དྲན་པ་ཡོད་པའི་ཁྱི་རྣམས་འགྲོ་རྒྱུག་འཕྲུལ་ཆས་སྟེང་ལུས་རྩལ་གྱི་ལས་ཚད་གཉིས་ལ་རྒྱུགས། ཚོགས་གཅིག་ལ་ཚྭ་ཆུ་སྤྲད། ཚོགས་གཅིག་ལ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་ཐོག་མའི་སྨན་ཚད་དང་རྒྱུན་མཐུད་གཤེར་འཇུག་སྤྲད། ཚོགས་གསུམ་པར་ལུས་རྩལ་མ་བྱས་པར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྲད།
མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་འཕར་རྩའི་ལེག་ཊེཊ་དང་པའི་རུ་ཝེཊ་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་དམའ་རུ་བཏང་། དེ་ནི་ NADH དང་ NAD ཡི་དོ་མཉམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚད་རྟགས་ཤིག་ཡིན། ངལ་གསོའི་སྐབས་ཀྱི་སྙིང་ནས་ཁྲག་འདོན་ཚད་དང་། སྙིང་གི་འཕར་ཚད། གནོན་ཤུགས། བསྐུམ་ནུས་ཀྱི་ཚད་གཞི་བཅས་ལ་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ལས་མ་བྱུང་། ལུས་རྩལ་སྐབས་ཚྭ་ཆུ་དང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྲད་པའི་ཚོགས་གཉིས་ཀར། སྙིང་ནས་ཁྲག་འདོན་ཚད་ལྡབ་གཉིས་སུ་འཕེལ་ཞིང་། ལུས་ཧྲིལ་པོའི་ཨོག་སི་ཇེན་བེད་སྤྱོད་ལྡབ་གསུམ་ནས་བཞི་བར་འཕེལ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་སྙིང་ནས་ཁྲག་འདོན་ཚད་དང་ཨོག་སི་ཇེན་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བསྒྱུར་མེད།
ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། ཨོག་སི་ཌེ་ཤོན་དང་རི་ཌག་ཤོན་གྱི་ཆ་འགྱུར་ཡོད་ཀྱང་། ཁྲག་འདྲེན་གྱི་ཆ་འགྱུར་མེད། སྐྱེ་དངོས་རྫས་འགྱུར་གྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་གིས་ལུས་རྩལ་སྐབས་ཀྱི་སྙིང་ནས་ཁྲག་འདོན་ཚད་ལྟ་བུའི་མཉམ་སྦྱོར་ཡ་ལན་ལ་འགྱུར་བ་ངེས་པར་བཟོ་དགོས་པ་མེད། ཁ་ཁར་ཡིན་པ་འདི་ནི། མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་ཚད་གཞི་ལེགས་སུ་སོང་ན་འགུལ་སྐྱོད་སྐབས་ཀྱི་སྙིང་ངེས་པར་སྟོབས་ཆེར་འགྲོ་དགོས་ཞེས་པའི་བཤད་པ་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ།
སྨན་ཁང་གི་བེད་སྤྱོད་ནི་དུས་རིང་བཅོས་ཐབས་དང་མི་འདྲ་བའི་ལྟ་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།
སྨན་ཁང་གིས་སྙིང་དང་འབྲེལ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་། དྲི་བ་མི་འདྲ་བ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་གསུམ་ནང་སྡོད་རྩའི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
དང་པོ། སྙིང་གཤག་བཅོས་རྗེས་ཀྱི་ཁྲག་རྩའི་འཁུམ་ཤུགས་ཤོར་བ་ནི། ཁྲག་འདྲེན་ནུས་པ་འདང་ངེས་ཡོད་ཀྱང་ཁྲག་རྩའི་འཁུམ་ཤུགས་ཚབས་ཆེན་ཤོར་བར་གོ ཚོད་ལྟ་ཁག་ནང་སྤྱིར་བཏང་ 1.5 to 2 mg per kg IV ཙམ་གཤེར་འཇུག་ཐེངས་གཅིག་གིས་སྤྲད། ཡང་ཡང་རྙེད་པའི་གྲུབ་འབྲས་ནི། ཆ་སྙོམས་གནོན་ཤུགས་དང་ཁྲག་རྩའི་འགོག་ཤུགས་འཕེལ་ཞིང་། ཁྲག་ཤེད་སྤོར་སྨན་གྱི་དགོས་མཁོ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡིན། སྙིང་ནས་ཁྲག་འདོན་ཚད་འཕེལ་བ་རྟག་ཏུ་མཐོང་མེད། ཚོད་ལྟའི་བསྐྱར་ཞིབ་ཞིབ་ཕྲ་ཁྲག་རྩའི་འཁུམ་ཤུགས་ཤོར་བ་དང་འགོས་ནད་ལས་བྱུང་བའི་ཤོག་གི་དཔང་རྟགས་ཤོག་ངོས་ནང་ཡོད།
གཉིས་པ། འགོས་ནད་ལས་བྱུང་བའི་ཤོག་གི་རོགས་རམ་བཅོས་ཐབས་ནང་སྡོད་རྩའི་སྨན་སྟེར་སྟངས་མི་འདྲ་བ་བེད་སྤྱོད་བྱེད། དེའི་ནང་ 2023 ལོའི་སྨན་སྟེར་སྟངས་ཤིག་ཚུད་ཅིང་། 100 mg ཉིན་རེར་ཆུ་ཚོད་དྲུག་རིང་གཤེར་འཇུག་བྱས་ཏེ་སྨན་ཐེངས་གསུམ་སྤྲད། ཁྲག་ཤེད་སྤོར་སྨན་མཚམས་འཇོག་བྱེད་པར་དགོས་པའི་དུས་ཡུན་གྱི་དཀྱིལ་གནས་ཚད་ 94 ནས་ 69 hours བར་མར་ཆག་ཀྱང་། ཤི་ཚད་དང་དབུགས་རོགས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་དུས་ཡུན་འདྲ་མཚུངས་ཡིན། རྗེས་ཀྱི་མཉམ་བསྡུས་དཔྱད་ཞིབ་ཁག་གིས་ཐུང་དུས་ཀྱི་ཤི་ཚད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་སྲིད་པའི་བརྡ་རྟགས་སྟོན་ཡང་། དེའི་ངེས་གཏན་གྱི་ཚད་དམའ་བ་དང་ཚོད་ལྟ་འདེམས་སྟངས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་སླ་བར་བརྩི། དཔང་རྟགས་སྲ་བརྟན་ཆེ་བའི་བཤད་པ་ནི་ཁྲག་ཤེད་སྤོར་སྨན་གྱི་དགོས་མཁོ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་ཡིན་པ་ལས། འཚོ་གནས་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་ར་སྤྲོད་བྱས་པ་མ་ཡིན།
གསུམ་པ། རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་མེཊ་ཧི་མོ་གློ་བིན་མང་བའི་ནད་ནི་སྡོད་རྩར་འཇུག་པའི་ཆོག་མཆན་ཡོད་པའི་བེད་སྤྱོད་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་ 1 mg per kg IV སྤྲད་ཅིང་། དགོས་ན་སྨན་ཚད་དེ་ཐེངས་གཅིག་བསྐྱར་དུ་སྟེར། འདིར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཧི་མོ་གློ་བིན་གྱི་བྱེད་ལས་དང་ཨོག་སི་ཇེན་སྐྱེལ་འདྲེན་སླར་གསོ་བྱེད། བྲང་ཁོག་གི་ནད་རྟགས་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཨོག་སི་ཇེན་འཁྱེར་ནུས་ལེགས་སུ་འགྲོ་བས་ཡིན་པ་ལས། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་སྙིང་གི་བཀོད་པ་བསྐྱར་བསྒྲིགས་བྱེད་པས་མ་ཡིན།
གནས་སྟངས་འདི་དག་གཅིག་གིས་ཀྱང་། གཅོང་ནད་རང་བཞིན་གྱི་སྙིང་ནུས་ཉམས་དང་། སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུད་ནད། ཡང་ན་སྔོན་འགོག་གི་ཆེད་དུ་ཉིན་ལྟར་ཁ་ནས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་བསྟེན་པར་ཚོད་ལྟ་བྱས་མེད། ད་ལྟའི་སྙིང་ནུས་ཉམས་དང་སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུད་ནད་ཀྱི་བཅོས་ཐབས་ལམ་སྟོན་ནང་། དེ་དུས་རིང་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་འོས་སྦྱོར་ཐོ་གཞུང་དུ་བཀོད་མེད། ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྲག་རྩའི་འཁུམ་ཤུགས་ཐད་འཇུག་ལམ་དང་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་འབྱེད། ཤོག་གི་སྐབས་སྡོད་རྩར་འཇུག་པས་བྱུང་བའི་ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ཡ་ལན་ལས། ཁ་ནས་བསྟེན་པའི་ཐོན་རྫས་ཤིག་གིས་ཁྱིམ་གྱི་ཁྲག་ཤེད་འཇལ་ཆས་སྟེང་གང་འདྲའི་ཡ་ལན་སྟོན་མིན་སྔོན་དཔག་བྱེད་མི་ཐུབ།
མ་འོངས་པར་གཅོང་ནད་ཐད་ཀྱི་བཤད་པ་མཉམ་བསྡུས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་ན། ཁ་ནས་སྨན་བསྟེན་པའི་ལག་ལེན་ངོ་མར་བརྟེན་པའི་ནད་རྟགས་དང་། བྱེད་ལས། སྨན་ཁང་དུ་སྡོད་པ། ཉེན་མེད་བཅས་ཀྱི་སྐབས་བསྟུན་བགོ་བཤའི་གྲངས་གཞི་དགོས་པ་ལས། མི་ཊོ་ཁོན་ཌྲི་ཡའི་ཚོད་བཤེར་གཞན་ཞིག་ཙམ་མི་འདང་།
སྙིང་གི་བདེ་ཐང་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་ཀློག་པ་པོས་ཐོག་མར་གསལ་པོ་བཟོ་དགོས་པའི་ཉེན་མེད་དྲི་བ།
སྙིང་ནད་པས་རྒྱུན་དུ་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པའི་སྨན་མང་པོ་བསྟེན། བྱེད་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་རེ་བ་བཟང་པོ་འཛིན་པའི་སྔོན་ལ། ཉེན་མེད་ཀྱི་ཞིབ་བཤེར་གསུམ་བྱེད་དགོས།
དང་པོ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་མོ་ནོ་ཨ་མིན་ཨོག་སི་ཌེས་འགོག་རྫས་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། སྡོད་རྩར་འཇུག་པའི་སྨན་གྱི་གསལ་བཤད་སྟེང་། SSRIs དང་། SNRIs། MAO འགོག་རྫས། ཨོ་པི་ཨོའིཌ་སྨན་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་སྤྱད་ན་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ནད་རྟགས་ཚོགས་འབྱུང་ཉེན་ཡོད་པའི་སྒྲོམ་ནང་ཉེན་བརྡ་བཀོད་ཡོད། ནད་རྟགས་ནང་འཚབ་འཚུབ་དང་། རིག་པ་འཁྲུལ་བ། ཚ་བ། རྔུལ་ཆུ་འདོན་པ། སྙིང་གི་འཕར་ཚད་དམ་ཁྲག་ཤེད་མི་བརྟན་པ། འདར་བ། རེངས་པ། རྒྱུན་མཐུད་རྒྱུ་འཕར་ལྟ་བུའི་ཤ་གནད་འདར་བ་བཅས་ཚུད། སྙིང་ནད་པས་སྨན་ཐོ་ཆ་ཚང་སྨན་པ་འམ་སྨན་རྫས་མཁས་པར་སྟོན་དགོས་ཤིང་། སེམས་ཞུམ་འགོག་སྨན་དང་ན་ཟུག་སྨན་རང་གིས་མཚམས་འཇོག་མི་བྱེད་དགོས།
གཉིས་པ། གླུ་ཀོས་-6-ཕོས་ཕེཊ་ཌི་ཧའི་ཌྲོ་ཇེ་ནེས་མི་འདང་བ་ནི་བསྟེན་མི་རུང་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཁྲག་གི་ཕྲ་ཕུང་དམར་པོ་ཚབས་ཆེན་འཇིག་པར་བྱེད་ཐུབ་པས་ཡིན། འཕར་རྩའི་ཨོག་སི་ཇེན་འཇལ་ཆས་ཀྱི་ཀློག་ཚད་རྒྱུན་ལྡན་ཡིན་པས་ཉེན་ཁ་འདི་མེད་པར་ངེས་གཏན་བྱེད་མི་ཐུབ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཨོག་སི་ཇེན་འཇལ་ཆས་ཀྱི་ཀློག་ཚད་དང་སྦྲིད་སྨན་ལྟ་ཞིབ་འཕྲུལ་ཆས་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡང་འཁྲུལ་བར་བཟོ་ཐུབ། དེ་ནི་སྨན་ཁང་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྐབས་རྒྱུན་དུ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡིན།
གསུམ་པ། བྱེད་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དཔྱད་པ་ནི་སྨན་ཚད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་མ་ཡིན། ནའི་ཊྲེཊ་སྨན་རྣམས་ནའི་ཊྲིག་ཨོག་སའིཌ་དང་འཁོར་རྒྱུན་ GMP བརྒྱུད་བྱེད་ལས་བྱེད། ཚོད་ལྟ་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ནའི་ཊྲིག་ཨོག་སའིཌ་བརྒྱུད་པའི་ཁྲག་རྩ་ལྷོད་པའི་བྱེད་ལས་ཉམས་སུ་གཏོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་དེས་ནའི་ཊྲེཊ་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཉེན་མེད་ངང་ཕྱིར་བཟློག་ཐུབ་པ་འམ། སྨན་པས་བཀོད་པའི་སྙིང་སྨན་གྱི་ཚབ་བྱེད་ཐུབ་པ་མི་སྟོན། སྡོད་རྩར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་འཇུག་པའི་སྐབས་སྙན་ཞུ་བྱས་པའི་ཁྲག་ཤེད་ཤུགས་རྐྱེན་ནང་། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་གཉིས་ཀ་དང་། སྙིང་འཕར་མགྱོགས་པ། སྙིང་འཕར་མི་སྙོམས་པ་བཅས་ཚུད་པས། ལྟ་ཞིབ་གལ་ཆེ།
ལག་ལེན་གྱི་རྩ་དོན་ནི་གོ་བདེ་ཞིག་ཡིན། ཕུང་གྲུབ་དང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ནི་གཟབ་ནན་གྱི་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་ལས། སྙིང་གི་ནད་རང་གིས་བཅོས་ཐབས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མ་ཡིན། སྙིང་ནུས་ཉམས་དང་། སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུད་ནད། སྙིང་འཕར་མི་སྙོམས་པ། ཡང་ན་སྙིང་གི་འཕྲུལ་ཆས་ཡོད་པའི་མི་སུ་ཡིན་ཡང་། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ལུས་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་རུང་སྙིང་ནད་སྨན་བཅོས་ཚོགས་པ་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས། དེ་དང་མཉམ་དུ་ཐོན་རྫས་དང་། གར་ཚད། འབོར་ཚད། འཇུག་ལམ། དུས་ཚོད། ནད་རྟགས་བཅས་ཐོ་འགོད་བྱེད་དགོས།