Methylene blue fún àìsàn iṣan-ara àti ìrora: àwọn ipò wo ni a ti ṣe ìwádìí?

Ṣé methylene blue ń dín àìsàn iṣan-ara àti ìrora kù? Ìbéèrè náà dà bí ìbéèrè kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n àwọn ìwé ìwádìí dáhùn ọ̀pọ̀ ìbéèrè tí ó yàtọ̀ síra. Àwọ̀ tí a fi abẹrẹ sínú dísíkì ọpa-ẹ̀yìn, àwọ̀ tí a fi abẹrẹ sábẹ́ àwọ̀ ní àyíká ihò ìdí, àwọ̀ tí a fi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀, àti àwọ̀ tí a fi ṣan ẹnu ní orúkọ kan náà, ṣùgbọ́n wọ́n ń dán àwọn èrò tí ó yàtọ̀ wò pẹ̀lú àwọn ìlànà iṣẹ́ tí ó yàtọ̀. Àbájáde ọ̀kan kò kan àwọn yòókù.

Wò ó bí èrò mẹ́rin tí wọ́n ru àmì orúkọ kan náà. Èrò àkọ́kọ́ ń ba àwọn ìparí iṣan-ara kéékèèké tí ń dàgbà sínú dísíkì tí ó ti bà jẹ́ jẹ́, tàbí ń dín agbára wọn láti mọ̀lára kù. Èrò kejì ń mú àwọn iṣan-ara àwọ̀ ní ibi tí a ti fi abẹrẹ sí di aláìmọ̀lára tàbí ń dákẹ́ iṣẹ́ wọn. Èrò kẹta ń ṣiṣẹ́ lórí ètò iṣan-ara jákèjádò ara nípasẹ̀ ìṣàn ẹ̀jẹ̀. Èrò kẹrin ń bo ojú ibi tí ó farapa láti dín ìrora ní agbègbè náà kù. Nígbà tí o bá fi ìyàtọ̀ yẹn sọ́kàn, ó rọrùn láti pín ẹ̀rí sí ẹ̀ka, àlàfo náà sì hàn gbangba: ohun tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ń sọ kan èrò kẹta tí a lò gẹ́gẹ́ bí omi tí a gbé mì, èyí sì ni ibi tí ẹ̀rí nínú ènìyàn ti kéré jù lọ.

Tábìlì ẹ̀rí gẹ́gẹ́ bí ipò àti ọ̀nà lílò

Tábìlì yìí jẹ́ àkótán àpilẹ̀kọ náà. Ìlà kọ̀ọ̀kan so ipò, ọ̀nà lílò, àti ìtọ́jú pọ̀, nítorí yíya wọn sọ́tọ̀ ni ó ń mú kí a sọ àsọdùn nípa ìrora.

Ka òpó ọ̀nà lílò láti òkè dé ìsàlẹ̀ kí o tó ka àkọlé èyíkéyìí. Gbogbo àmì àbájáde rere nínú ènìyàn wà nínú ìlà fún lílò ní agbègbè kan tàbí nígbà ìlànà ìtọ́jú. Àwọn ìlà fún lílò jákèjádò ara ní ìdánwò àkọ́bẹ̀rẹ̀ kékeré kan àti àwọn ààyè tí kò ní ẹ̀rí.

Ìrora ẹ̀yìn láti dísíkì: ìdánwò kan tó yanilẹ́nu, àtúndánwò kan tí kò ṣàṣeyọrí

Ìtàn lílò sínú dísíkì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdánwò àkọ́bẹ̀rẹ̀ tí kò ní ẹgbẹ́ àfiwé ní 2007 nínú aláìsàn 24 tí àyẹ̀wò dísíkì fi ìrora wọn múlẹ̀, tí wọn kò sì dáhùn sí ìtọ́jú tí kì í ṣe iṣẹ́ abẹ́. Lẹ́yìn abẹrẹ 10 mg methylene blue kan ṣoṣo sínú dísíkì, 21 nínú 24 sọ pé ìrora ti pòórá tàbí pé ó dín kù gidigidi ní àkókò ìtẹ̀lé tó tó bí oṣù 18. Láìsí ẹgbẹ́ àfiwé, àbájáde náà lè jẹ́ nítorí bí a ṣe yan àwọn aláìsàn, ìyípadà àdánidá àìsàn, tàbí lidocaine tí a lò pọ̀ mọ́ ọn. Nítorí náà, ó mú kí a fẹ́ ṣe ìwádìí sí i dípò kí ó dáhùn ìbéèrè bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́.

Ìwádìí tó tẹ̀lé e jẹ́ ìdánwò ní 2010 tí a fi ìdánimọ̀ ẹgbẹ́ pa mọ́ ní ìpele méjì, tí ó sì ní ẹgbẹ́ àfiwé placebo nínú aláìsàn 72, tí ó fi methylene blue pẹ̀lú lidocaine wé omi iyọ̀ pẹ̀lú lidocaine. Ní oṣù 24, àwọn ìyàtọ̀ tí a ròyìn tóbi gan-an: ìdínkù àpapọ̀ ìwọ̀n ìrora jẹ́ 52.5 ní ìfiwéra pẹ̀lú 0.7 àmì, ìtẹ́lọ́rùn sì jẹ́ 91.6% ní ìfiwéra pẹ̀lú 14.3%. Àpilẹ̀kọ èrò olootu tí ó bá a jáde béèrè ní gbangba bóyá èyí jẹ́ ìwòsàn fún ìrora ẹ̀yìn, èyí tí ó fi hàn bí ohun tí a sọ náà ṣe yanilẹ́nu sí àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nígbà yẹn.

Àwọn ohun tí a sọ tí ó yanilẹ́nu nílò àtúndánwò, àtúndánwò náà kò sì fìdí àbájáde múlẹ̀. Ìdánwò IMBI ní ọ̀pọ̀ ibùdó lẹ́yìn náà dán methylene blue sínú dísíkì wò káàkiri àwọn ibùdó, kò sì fìdí àbájáde Peng múlẹ̀. Àwọn ìwádìí olómìnira kéékèèké tí kò ní ẹgbẹ́ àfiwé sábà máa ń ròyìn pé iye àwọn tó dáhùn sí ìtọ́jú kéré sí i tàbí pé ó ń dín kù bí àkókò ṣe ń lọ. Àkótán tó jẹ́ olóòótọ́ ni pé ẹ̀rí kò bára mu: àṣeyọrí tó yanilẹ́nu ní ibùdó kan ṣoṣo ní ìfiwéra pẹ̀lú àtúndánwò ní ọ̀pọ̀ ibùdó tí kò ṣàṣeyọrí. Àpẹẹrẹ yẹn kò fìdí ìtọ́jú múlẹ̀, kò sì sọ ohunkóhun nípa gbígbé methylene blue mì, èyí tí kò wọ inú dísíkì ní ìwọ̀n agbára tó jọra. Àkótán ẹ̀rí ìrora oníbàárà wa fi àríyànjiyàn yìí sí ẹ̀gbẹ́ àwọn ìtọ́jú mìíràn tí a ń ṣe nípasẹ̀ ìlànà ìtọ́jú.

Abẹrẹ ní àyíká ihò ìdí: àmì àbájáde gidi, ààlà lílò tó dín

Lílò methylene blue sínú àwọ̀ fún yíyún ihò ìdí tí kò dáhùn sí ìtọ́jú ní àkọsílẹ̀ ìwádìí àwọn ọ̀ràn aláìsàn tẹ̀léra tó pẹ́ jù lọ, láti 1990 dé àwọn ẹgbẹ́ aláìsàn 25, 30, 49, àti 103. Iye àwọn tó dáhùn sí ìtọ́jú dà bí ẹni pé ó ga, ọ̀pọ̀ jù lọ sì sábà máa ń wà láìsí àmì àìsàn lẹ́yìn abẹrẹ kan tàbí méjì, ṣùgbọ́n kò sí ìwádìí kankan nínú wọn tí ó ní ẹgbẹ́ àfiwé. Yíyún tí ó mú aláìsàn wá fún ìlànà ìtọ́jú tí ń wọ inú ara lè pọ̀ sí i tàbí dín kù, abẹrẹ fúnra rẹ̀ sì lè ní ipa nítorí ìrètí aláìsàn. Nítorí náà, iye ìdínkù àmì àìsàn láìsí ẹgbẹ́ àfiwé kò lè fìdí bí ìtọ́jú ṣe ń ṣiṣẹ́ múlẹ̀.

Ẹ̀rí ìfiwéra tó lágbára sí i wà nínú ìrora lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ́, tí ó sún mọ́ ọ̀ràn yìí. Ìdánwò méjì pẹ̀lú pípín sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ lórí methylene blue sínú àwọ̀ ní àyíká ihò ìdí ní àkókò iṣẹ́ abẹ́ yíyọ ẹ̀jẹ̀dọ̀dọ̀ rí ìwọ̀n ìrora tó dín kù àti lílò oògùn àfikún fún ìrora tó kéré sí i ní ọjọ́ 1 sí 3 nínú ìdánwò aláìsàn 67 àti ní ọjọ́ 1 sí 7 nínú ìdánwò aláìsàn 97. Èyí jẹ́ ẹ̀rí gidi fún ìdínkù ìrora ní ìlànà ìtọ́jú, ìwọ̀n oògùn, àti ọ̀sẹ̀ tí a sọ pàtó. Kì í ṣe ẹ̀rí fún àìsàn iṣan-ara oníbàárà, ọ̀nà iṣẹ́ tí a ń jíròrò sì ni dídín ìmọ̀lára iṣan-ara kù ní agbègbè ọgbẹ́, èyí tí omi díẹ̀ tí a gbé mì kò lè tún ṣe. Àlàyé nípa bí methylene blue ṣe ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn iṣan-ara àti mitochondria ṣàlàyé ìdí tí iṣẹ́ kẹ́míkà ní agbègbè kan fi dúró sí agbègbè náà.

Lílò jákèjádò ara fún ìrora láti àìsàn iṣan-ara: ìdánwò àkọ́bẹ̀rẹ̀ kékeré kan ṣoṣo

Fún ohun tí ọ̀pọ̀ àwọn olùrà nífẹ̀ẹ́ sí, ìyẹn methylene blue tí ń ṣiṣẹ́ jákèjádò ara láti dín ìrora láti àìsàn iṣan-ara kù, gbogbo àkọsílẹ̀ ìwádìí nínú ènìyàn tí ó ní ẹgbẹ́ àfiwé dà bí ẹni pé ó jẹ́ ìdánwò àkọ́bẹ̀rẹ̀ kan ṣoṣo ní 2015 nínú aláìsàn 10 tí wọ́n ní ìrora oníbàárà láti àìsàn iṣan-ara tí kò dáhùn sí ìtọ́jú, pẹ̀lú oríṣiríṣi okùnfà. Methylene blue sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ ní 2 mg/kg ṣe dáadáa ju ẹgbẹ́ àfiwé tí ó gba ìwọ̀n kéré gan-an lọ lórí ìwọ̀n ìrora ní ọjọ́ ìtọ́jú àti ọjọ́ tó tẹ̀lé e, ṣùgbọ́n àǹfààní náà fẹ́rẹ̀ẹ́ pòórá pátápátá láàárín ọjọ́ díẹ̀. Aláìsàn mẹ́ta fi ìdínkù hàn nínú ìrora tí ìfọwọ́kan tàbí ìfúnpá tí kì í sábà fa ìrora ń mú wá.

Aláìsàn mẹ́wàá tí wọ́n yàtọ̀ síra àti ìdínkù ìrora fún ọjọ́ méjì jẹ́ ìdí fún ìwádìí sí i, kì í ṣe ìpìlẹ̀ ìtọ́jú. Olùkópa kan ṣoṣo ló ní ìrora iṣan-ara lẹ́yìn shingles, nítorí náà, kì í ṣe ìdánwò fún ìrora iṣan-ara lẹ́yìn shingles náà. A kò rí ìdánwò nínú ènìyàn tí ó bá àwọn àlàyé yíyan mu fún methylene blue tí ń ṣiṣẹ́ jákèjádò ara fún àìsàn iṣan-ara etí ara láti àtọ̀gbẹ, ìrora iṣan-ara trigeminal, tàbí àrùn ìrora agbègbè tó díjú. Àwọn ìwádìí lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọpa-ẹ̀yìn fún ìrora iṣan-ara lẹ́yìn shingles tí àwọn ẹ̀rọ ìṣàwárí máa ń fi hàn nígbà míì darapọ̀ methylene blue mọ́ oògùn anesitetiki agbègbè ní ọpa-ẹ̀yìn, èyí sì jẹ́ ti èrò ìlànà ìtọ́jú, kì í ṣe ti lílò jákèjádò ara.

Omi fífi ẹnu ṣan, ọgbẹ́, àti oríkèé: ẹ̀rí agbègbè tí a kò lè yá fún lílò mìíràn

Gbogbo àmì àbájáde nínú ènìyàn tó kù jẹ́ ti lílò ní agbègbè kan. Ìdánwò ìpele 2 pẹ̀lú pípín sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ ní 2022 rí i pé omi fífi ẹnu ṣan methylene blue ní ìwọ̀n agbára mẹ́ta dín ìrora ìgbóná awọ inú ẹnu láti ìtọ́jú àrùn jẹjẹrẹ kù ju ìtọ́jú ìbílẹ̀ lọ nígbà tí ọjọ́ 2 fi máa dé. Omi fífi ẹnu ṣan ń bo awọ inú ẹnu tí ó farapa, a sì ń tu ú jáde. Títọ́ka sí i fún àwọn omi síṣọ̀ tí a gbé mì ń da ìfarahàn ní ojú agbègbè pọ̀ mọ́ fífún ní ìwọ̀n tí ń ṣiṣẹ́ jákèjádò ara.

Bákan náà, fífi methylene blue tí a ti fomi pò bo àsopọ̀ ibi iṣẹ́ abẹ́ nígbà yíyọ dísíkì ìsàlẹ̀ ẹ̀yìn dín ìwọ̀n ìrora ẹ̀yìn kù nínú ìdánwò aláìsàn 115 tí a fi ìdánimọ̀ ẹgbẹ́ pa mọ́ ní ìpele mẹ́ta, nígbà tí ìdánwò abẹrẹ sínú oríkèé facet ròyìn ìwọ̀n ìrora àti àìlera tó dín kù ní oṣù 3 àti 6. Àbájáde kọ̀ọ̀kan so mọ́ ibi tí a fi í sí. Kò sí èyíkéyìí nínú wọn tí ó kan ọjà fún lílò nípasẹ̀ ẹnu.

Ohun tí ẹranko fi hàn, àti ibi tí ọ̀nà iṣẹ́ ti ń ní ipa méjì tó yàtọ̀

Àwọn àwòṣe ìrora láti àìsàn iṣan-ara nínú eku ni ó ń pèsè ìdí tí ọ̀nà iṣẹ́ náà fi ṣeé gbà gbọ́, tí a sábà máa ń tọ́ka sí. Methylene blue sínú ààyè omi tó yí ọpa-ẹ̀yìn ká dènà ìmọ̀lára ìrora sí ooru tí ó ti pọ̀ sí i fún bí wákàtí 4 lẹ́yìn dídì iṣan-ara sciatic nínú ìdánwò àkọ́kọ́ ní 1992, èyí tí ó bá ipa ọ̀nà nitric oxide sí cGMP ní ọpa-ẹ̀yìn mu. Ìwádìí lẹ́yìn náà lórí ìpalára nípasẹ̀ fífún iṣan-ara mọ́ra fún ìgbà pípẹ́ rí i pé methylene blue fúnra rẹ̀ dín ìmọ̀lára ìrora kù, ó sì lè dènà ìmọ̀lára ìrora tó pọ̀ sí i tí sildenafil mú wá, èyí tún tọ́ka sí ipa ìfiránṣẹ́ àmì nitric oxide. Ìwádìí ní 2021 fi ọ̀nà iṣẹ́ kejì kún un: dídín fífi àmì iná ránṣẹ́ nínú iṣan-ara kù ní tààràtà, tó jọ ipa lórí àwọn ikanni sodium, pẹ̀lú ìdènà tó pẹ́ ju ti lidocaine lọ nínú àpẹẹrẹ tí a dán wò.

Ìyàtọ̀ pàtàkì kan yẹ kí a pa mọ́ nítorí àwọn olùtà máa ń yọ ọ́ kúrò. Àwọn ìwé ìwádìí nitric oxide ṣáájú ìdánwò nínú ènìyàn kò fi hàn ní gbogbo ìgbà pé methylene blue túmọ̀ sí ìdínkù ìrora. Nínú àwọn àwòṣe kan, ìfiránṣẹ́ àmì nitric oxide fúnra rẹ̀ ló ń mú ìrora dín kù, methylene blue sì ń dènà ìdínkù yẹn. Nínú àwòṣe ìdánwò àìsàn iṣan-ara láti àtọ̀gbẹ, methylene blue dènà ìdínkù ìmọ̀lára ìrora tó ní í ṣe pẹ̀lú sildenafil, fúnra rẹ̀ sì mú ìmọ̀lára ìrora pọ̀ sí i. Ipa ọ̀nà iṣẹ́ sinmi lórí àwòṣe àti ọ̀nà inú ara, èyí sì jẹ́ ìdí mìíràn tí a kò fi lè ka àbájáde nínú ẹranko gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ràn ìwọ̀n lílò.

Ohun tí a kò tíì ṣe ìwádìí, àti ààlà ààbò

A kò rí ìdánwò pẹ̀lú pípín sí ẹgbẹ́ láìròtẹ́lẹ̀ tàbí ìwádìí àwọn ọ̀ràn aláìsàn tẹ̀léra tó ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé fún methylene blue tí a gbé mì nípasẹ̀ ẹnu fún ìrora oníbàárà láti àìsàn iṣan-ara, àìsàn iṣan-ara láti àtọ̀gbẹ, ìrora iṣan-ara trigeminal, àrùn ìrora agbègbè tó díjú, tàbí ìrora iṣan-ara lẹ́yìn shingles. Ìdánwò ìrora láti àìsàn iṣan-ara kan ṣoṣo tí ó kan lílò jákèjádò ara ní tààràtà ni ìdánwò àkọ́bẹ̀rẹ̀ sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ nínú aláìsàn 10, pẹ̀lú àmì àbájáde fún ọjọ́ 1 sí 2. Àbájáde lílò sínú dísíkì, sínú àwọ̀, sínú oríkèé, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọpa-ẹ̀yìn, àti omi fífi ẹnu ṣan kò lè di ẹ̀rí lórí ìṣe oògùn fún àwọn omi síṣọ̀ tí a ń tà. Ìwọ̀n agbára wọn ní ibi àfojúsùn yàtọ̀ ní ọ̀pọ̀ ìlọ́po mẹ́wàá, a kò sì fi wọ́n sí ibẹ̀ nípasẹ̀ ìlànà ìtọ́jú kankan.

Dídarú ọ̀nà lílò tún ní ìkìlọ̀ ààbò. Àwọn ààyè ní ọpa-ẹ̀yìn kò ṣeé rọ́pò ara wọn: ìfarahàn sínú dísíkì, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọpa-ẹ̀yìn, sínú ààyè epidural, àti sínú ààyè omi tó yí ọpa-ẹ̀yìn ká yàtọ̀ nípa ìṣe oògùn àti ipa májèlé. Ìpalára májèlé tó le sí iṣan-ara lẹ́yìn ìfarahàn methylene blue sínú ààyè omi tó yí ọpa-ẹ̀yìn ká ló mú kí a gbé ìkìlọ̀ ewu jáde ní kedere. Yàtọ̀ sí èyí, methylene blue ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn tó ní ipa lórí serotonin, a kò sì gbọdọ̀ lò ó nígbà àìtó G6PD. Nítorí náà, aláìsàn ìrora èyíkéyìí tó ń ronú lílò rẹ̀ nílò àkótán àwọn ipa ẹgbẹ́ àti àwọn ipò tí a kò gbọdọ̀ lò ó àti ìjíròrò pẹ̀lú oníṣègùn kọ́kọ́, nípa lílo àwọn ìbéèrè yìí láti béèrè nípa methylene blue.

Bí a ṣe lè lo ẹ̀rí yìí

Ẹnikẹ́ni tó ń ṣe àyẹ̀wò methylene blue fún ìrora yẹ kí ó béèrè ìbéèrè mẹ́ta nípa ìtọ́kasí kọ̀ọ̀kan. Ipò wo gan-an, nítorí ìmúláradá lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ́ yíyọ ẹ̀jẹ̀dọ̀dọ̀ kì í ṣe àìsàn iṣan-ara láti àtọ̀gbẹ. Ọ̀nà lílò wo gan-an, nítorí fífi sínú dísíkì tàbí sínú àwọ̀ kì í ṣe ìwọ̀n tí a gbé mì. Àti pé àbájáde wo ni a wọn ní àkókò wo, nítorí ìdínkù ìrora fún ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn ìlànà ìtọ́jú kì í ṣe dídarí àìsàn iṣan-ara fún ọ̀pọ̀ oṣù.

Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́, àwọn àmì ìdínkù ìrora fún methylene blue nínú ènìyàn jẹ́ fún lílò ní agbègbè kan tàbí nígbà ìlànà ìtọ́jú nìkan, bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ sì kò déédé ní gbogbo ipò tí a lò ó fún. Ẹ̀rí fún lílò jákèjádò ara jẹ́ ìdánwò àkọ́bẹ̀rẹ̀ kékeré gan-an kan ṣoṣo sínú iṣan ẹ̀jẹ̀, kò sì sí ẹ̀rí ìtọ́jú nínú ènìyàn tó ṣe àtìlẹ́yìn fún methylene blue tí a ń tà fún mímu nípasẹ̀ ẹnu fún ìrora láti àìsàn iṣan-ara tàbí ìrora oníbàárà.