Ìpalára májèlé methylene blue àti lílo ju ìwọ̀n lọ: àwọn àmì ìkìlọ̀

Lẹ́yìn ìfarahàn sí methylene blue tí a fura pé ó lewu gan-an, wá àyẹ̀wò lọ́dọ̀ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Má ṣe dúró de àwọn àmì àìsàn tàbí ṣírò ìwọ̀n lílo ju ìwọ̀n lọ tí a rò pé kò léwu. Bí ẹni náà bá ṣubú, bá ní ìkọlù warápá, bá ní ìṣòro mímí, tàbí tí a kò lè jí i, pe nọ́ńbà pàjáwìrì agbègbè rẹ. Ní United States, pe 911 fún àwọn pàjáwìrì wọ̀nyí; bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, kàn sí Poison Control ní 1-800-222-1222 kíákíá fún ìmọ̀ràn nípa ìfarahàn náà. Àwọn àmì wọ̀nyí tó nílò ìgbésẹ̀ pàjáwìrì bá ìtọ́sọ́nà ìrànlọ́wọ́ àkọ́kọ́ ti National Capital Poison Center mu.

Ọ̀rọ̀ “ìpalára májèlé methylene blue” lè ṣàpèjúwe ipò méjì tó yàtọ̀: ìpalára májèlé tí oníṣègùn ń lo methylene blue láti tọ́jú, àti ìpalára tí methylene blue fúnra rẹ̀ fà. Àìmọ ìyàtọ̀ wọn lè mú kí ẹnìkan tún mu púpọ̀ sí i nínú nǹkan kan náà tí ó yẹ kí a ṣe àyẹ̀wò rẹ̀.

Òògùn atakò fún ìṣòro ẹ̀jẹ̀ kan pàtó

Hemoglobin tó wà nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ń gbé afẹ́fẹ́ oxygen lọ sí àwọn àsopọ̀ ara. Nínú methemoglobinemia, ìpín tí kò bójú mu nínú rẹ̀ wà ní ìrísí methemoglobin, èyí sì ń dí gbígbé oxygen lọ́wọ́. Àlàyé MedlinePlus nípa methemoglobinemia ya àwọn irú ti àjogúnbá sọ́tọ̀ kúrò nínú àìsàn tí a jèrè nípasẹ̀ ìfarahàn sí àwọn nǹkan bí àwọn òògùn tàbí kẹ́míkà kan. Àwọn àmì àìsàn lè ní àwọ̀ ara búlúù, àìtó èémí, àti ìyípadà nínú bí ènìyàn ṣe jí sí ohun tó ń ṣẹlẹ̀.

Methylene blue tí a ń fi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ jẹ́ ìtọ́jú fún methemoglobinemia tí a jèrè. Ète rẹ̀ ni láti ran hemoglobin lọ́wọ́ láti tún ṣiṣẹ́ dáadáa. Ìdí ìṣègùn pàtó ni èyí, kì í ṣe ìtọ́jú gbogbogbò fún gbogbo ìpalára májèlé tàbí gbogbo ìgbà tí àwọ̀ ara bá dà bí búlúù. Ìtọ́sọ́nà nípa methylene blue fún methemoglobinemia ṣàlàyé àyíká ìtọ́jú yẹn.

Ìbéèrè	Lílo gẹ́gẹ́ bí òògùn atakò májèlé	Ìfarahàn tí a fura pé ó lè fa májèlé
Kí ni ìṣòro ìbẹ̀rẹ̀?	Methemoglobinemia tí a jèrè, tí àwọn oníṣègùn ti dá mọ̀ tí wọ́n sì ti ṣe àyẹ̀wò rẹ̀	Ìfarahàn sí methylene blue tó lè fa ìpalára
Ipa wo ni methylene blue ní?	Òògùn tí a yàn fún ìdí ìṣègùn pàtó	Nǹkan tí àwọn oníṣègùn gbọ́dọ̀ gbé yẹ̀ wò gẹ́gẹ́ bí ohun tó lè fa àìsàn
Ìsọfúnni wo ló ṣe pàtàkì?	Àbájáde ìdánimọ̀ àìsàn, àwọn ohun tó jẹ mọ́ aláìsàn, ìdáhùn sí ìtọ́jú	Ọjà, ọ̀nà ìfarahàn, iye, àkókò, àwọn àmì àìsàn, àti àwọn òògùn mìíràn
Kí ló yẹ kí òǹkàwé ṣe?	Tẹ̀ lé ìtọ́ni ẹgbẹ́ tó ń ṣe ìtọ́jú	Kàn sí ilé-iṣẹ́ májèlé tàbí iṣẹ́ pàjáwìrì kíákíá

Ìyàtọ̀ yìí ṣì ṣe pàtàkì bí ìfarahàn ìbẹ̀rẹ̀ bá jẹ́ ohun tí a mọ̀ọ́mọ̀ ṣe, tí a sì pè ní àfikún oúnjẹ tàbí ìtọ́jú fún ìlera gbogbogbò. Ìdí tí ènìyàn fi mu nǹkan kan kò fi hàn pé ìfarahàn sí i kò léwu.

Bí ìpalára májèlé ṣe lè farahàn

Ìtọ́sọ́nà National Capital Poison Center nípa methylene blue ṣàpèjúwe ríru inú, ẹ̀fọ́rí, yíyí ojú, àti ìyípadà àwọ̀ sí búlúù, pẹ̀lú ohun tó dà bí ìtakora pé ìwọ̀n gíga lè fa methemoglobinemia. Ìtọ̀ búlúù nìkan kò fi bí ìfarahàn náà ṣe le tó hàn. Bákan náà, a kò gbọ́dọ̀ fojú kéré ètè tó ṣẹ̀ṣẹ̀ yí sí búlúù pẹ̀lú àìtó èémí, ká sì rò pé àbàwọ́n àwọ̀ lásán ni.

Ìpalára láti inú serotonin jẹ́ ohun mìíràn tó ń fa ìdààmú, pàápàá pẹ̀lú àwọn òògùn tó ń ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ara wọn. Ibà, àìbalẹ̀ tàbí ìdàrúdàpọ̀, òógùn, lílu ọkàn kíákíá, àti líle àwọn iṣan lè ṣẹlẹ̀ papọ̀. Àwọn àmì àìsàn tuntun lẹ́yìn ìfarahàn nílò àyẹ̀wò kíákíá; òǹkàwé kò yẹ kí ó gbìyànjú láti dá àìsàn mọ̀ látinú àtòjọ àyẹ̀wò kan.

Ìsọfúnni ìkọ̀wé òògùn PROVAYBLUE tún ṣàpèjúwe hemolysis, ìyẹn ìfọ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa, àti àwọn ìhùwàpadà àìfaradà tó le gan-an. Àìtó G6PD jẹ́ ipò tí kò yẹ kí a lo òògùn náà nítorí ewu àìtó ẹ̀jẹ̀ tí ìfọ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa lè fà. Àìtó ẹ̀jẹ̀ lè farahàn ní ọjọ́ kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lẹ́yìn ìtọ́jú. Ìrora àyà, mímí pẹ̀lú ìró súfèé, tàbí dídín oxygen kù nínú ara wà lára àwọn ipa lílo ju ìwọ̀n lọ tí a ti ròyìn. Nítorí náà, rírí ara dáadáa lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn ìfarahàn kò lè fi hàn pé ìṣòro kì yóò ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn náà.

Àkọlé òògùn náà kìlọ̀ nípa àwọn òògùn tó ń ní ipa lórí serotonin àti àwọn opioid, títí kan ewu pẹ̀lú dextromethorphan. Fún àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ní àtòjọ gbogbo òògùn. Àlàyé nípa àìtó G6PD àti methylene blue ṣàpèjúwe ìdí mìíràn tí ipò ẹni kọ̀ọ̀kan fi ṣe pàtàkì.

Ìdí tí ọ̀nà ìfarahàn fi ń yí ìbéèrè náà padà

Gbígbé ojútùú mì, gbígba abẹ́rẹ́, títú sí ojú, àti fífa lulú sínú ara nípasẹ̀ mímí jẹ́ àwọn ìtàn ìfarahàn tó yàtọ̀. Ròyìn ọ̀nà tí ó ṣẹlẹ̀ gan-an, àní bí ó bá yàtọ̀ sí lílo tí a pinnu fún ọjà náà. “Ẹ̀kán méjì” kò pé láìmọ ìgò tí a lò; “síríńjì kan” kò pé láìmọ bí ojútùú náà ṣe lágbára tó àti ìwọ̀n omi rẹ̀. Ìtọ́sọ́nà nípa ìtumọ̀ àwọn ẹyọ ìwọ̀n methylene blue ṣàlàyé àwọn ìyàtọ̀ ìwọ̀n wọ̀nyí.

Àlàyé Poison Control nípa àwọn ọ̀rọ̀ ìfarahàn àti lílo ju ìwọ̀n lọ ṣe ìyàtọ̀ tó wúlò: ìfarahàn ṣàpèjúwe ìfọwọ́kan tàbí ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú nǹkan tó lè fa ìpalára, nígbà tí ìpalára májèlé ṣàpèjúwe àwọn ipa tó ń ṣe ìpalára. Kíkọ tẹlifóònù nípa ìfarahàn kò nílò ẹ̀rí pé ìpalára májèlé ti ṣẹlẹ̀. Ọ̀nà ìfarahàn, iye, àkókò, àti àwọn àmì àìsàn ń ran àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ lọ́wọ́ láti pinnu àyẹ̀wò tí a nílò.

Bí ó bá tú sí ojú, bẹ̀rẹ̀ sí í fi omi tó wà ní ìwọ̀n ooru yàrá fi ojú ṣàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ fún 15–20 minutes, kí o sì yọ àwọn lẹ́ǹsì tí a fi sí ojú. Bí ó bá kan awọ ara, bọ aṣọ tí ó ti kàn, kí o sì fi omi tó ń ṣàn fọ ara fún ó kéré tán 15 minutes. Lẹ́yìn fífa a sínú ara nípasẹ̀ mímí, lọ sí ibi afẹ́fẹ́ tútù láìwọ ibi tí kò ní ààbò. Gba ìtọ́sọ́nà láti ilé-iṣẹ́ májèlé nígbà àwọn ìgbésẹ̀ ìrànlọ́wọ́ àkọ́kọ́ wọ̀nyí tàbí lẹ́yìn wọn. Má ṣe mú kí ènìyàn pọ́n lẹ́yìn tí ó bá gbé ọjà kan mì. Ìrànlọ́wọ́ àkọ́kọ́ kò gbọ́dọ̀ fa ìdádúró ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì fún àwọn àmì àìsàn tó le gan-an.

Àtòjọ àyẹ̀wò ìsọfúnni ìfarahàn

Lo àwọn ìbéèrè ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyí nígbà ìpè náà. Má ṣe sún ìpè síwájú láti parí tábìlì náà. Ka àwọn àkọlé ọjà bí a ṣe kọ wọ́n gan-an; fi hàn pé o kò mọ àlàyé tí kò dá ọ lójú dípò fífòye bá a. Fọ́tò lè pa àkọlé ọjà mọ́ láìtú kẹ́míkà náà sínú àpò mìíràn.

Ìsọfúnni láti ròyìn	Àwọn àlàyé láti kọ sílẹ̀ tàbí kà sókè
Ẹni náà àti ipò rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́	Ọjọ́ orí; ìwọ̀n ara tó sún mọ́ òótọ́ bí a bá mọ̀; bóyá ó jí, ó sì ń dáhùn tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́; bóyá ó ń mí déédéé tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́; ibi tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́
Ọjà pàtó	Orúkọ àti olùpèsè; agbára ojútùú àti àwọn ẹyọ ìwọ̀n bí a ṣe tẹ̀ wọ́n; àwọn èròjà; ìwọ̀n ìgò; lílo tí a pinnu fún un; fọ́tò àkọlé ọjà tàbí àpò ìpilẹ̀ṣẹ̀
Ìṣẹ̀lẹ̀ ìfarahàn	Gbígbé mì, fífi sínú ara pẹ̀lú abẹ́rẹ́, ojú, awọ ara, tàbí fífà sínú ara nípasẹ̀ mímí; àkókò tàbí ìfojúdíwọ̀n tó dára jù; ìṣẹ̀lẹ̀ ẹyọ kan tàbí ìfarahàn léraléra; iye tí a fojú díwọ̀n àti bí a ṣe wọn ọn
Àwọn àmì àìsàn àti ìyípadà	Ohun tó kọ́kọ́ ṣẹlẹ̀; ìgbà tí àwọn àmì àìsàn bẹ̀rẹ̀; bóyá wọ́n ń burú sí i; pípọn, ìyípadà nínú mímí, ìdàrúdàpọ̀, ibà, tàbí àwọn àmì ìṣòro iṣan
Ipò ìṣègùn àti àwọn ìgbésẹ̀	Àwọn òògùn, àfikún oúnjẹ, àti àwọn nǹkan mìíràn tí a ti mu; àìtó G6PD tí a mọ̀; oyún; àìsàn kíndìnrín tàbí ẹ̀dọ̀; fífi omi ṣàn tàbí àwọn ìgbésẹ̀ mìíràn tí a ti ṣe

Bí iye náà kò bá dá ọ lójú, ṣàlàyé ẹ̀rí tó wà: fún àpẹẹrẹ, “Ìgò náà ṣí sílẹ̀, díẹ̀ nínú omi náà sì ti dín kù; kò sí ẹni tó rí i tí a gbé e mì.” Èyí wúlò ju yíyí ohun tí kò dájú padà sí ìwọ̀n òògùn tó dà bí ohun tó péye lọ. Jẹ́ kí àpò náà wà fún ẹgbẹ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ bí kò bá léwu láti ṣe bẹ́ẹ̀.

Kò sí ìlànà òògùn atakò májèlé fún ilé

Má ṣe mu methylene blue sí i, èédú tí a ti mú ṣiṣẹ́ fún fífa àwọn nǹkan mọ́ra, tàbí nǹkan mìíràn láti “sọ ìfarahàn náà di aláìléwu” láìsí ìtọ́ni akọ́ṣẹ́mọṣẹ́. Ìtọ́sọ́nà NHS nípa ìpalára májèlé gbà níyànjú pé kí a wá ìrànlọ́wọ́ ìṣègùn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ fún ìpalára májèlé tí a fura sí, ó kìlọ̀ pé àwọn àmì àìsàn lè pẹ́ kí wọ́n tó farahàn, ó sì gbà níyànjú pé ká má ṣe mú kí ènìyàn pọ́n tàbí fún un ní oúnjẹ tàbí ohun mímu nígbà tí a ń dúró de ìrànlọ́wọ́. Ìtọ́jú àti àkíyèsí dá lórí nǹkan náà àti ohun tí àyẹ̀wò ìṣègùn fi hàn.

Àkọlé methylene blue sọ pé kí a ṣe àbójútó ìpalára májèlé sí ọkàn àti ẹ̀dọ̀fóró, ẹ̀jẹ̀, àti ètò iṣan ara lẹ́yìn lílo ju ìwọ̀n lọ, pẹ̀lú àwọn ìgbésẹ̀ ìtọ́jú àtìlẹ́yìn bí a ṣe nílò wọn. Ó tún sọ pé methylene blue lè dá ìwọ̀n ẹ̀rọ pulse-oximeter rú. Ìwọ̀n oxygen tí a kà ní ilé kò lè rọ́pò àyẹ̀wò.

Ìdí kan tó jẹ mọ́ bí nǹkan ṣe ń ṣiṣẹ́ wà tí kíkà àwọn ẹ̀kán kò fi lè yanjú ewu ìbáṣepọ̀ òògùn. Nínú ìwádìí ensáyímù ti Ramsay àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ ní 2007, methylene blue dí iṣẹ́ monoamine oxidase A ènìyàn tí a ti sọ di mímọ́ lọ́wọ́; ensáyímù yìí kópa nínú bí ara ṣe ń yí serotonin padà. Àwọn ìdánwò yìí jẹ́ ti yàrá ìdánwò, kì í ṣe ìdánwò ìṣègùn tó ń ṣàlàyé iye tí a lè mu lẹ́nu láìsí ewu tàbí ààlà lílo ju ìwọ̀n lọ. Ìmọ̀ràn ìṣègùn nípa ìfarahàn gbọ́dọ̀ gbé ọjà pàtó, ọ̀nà ìfarahàn, aláìsàn, àti àwọn nǹkan mìíràn tó wà nínú ọ̀ràn náà yẹ̀ wò.