Àpilẹ̀kọ
Kápsúlù àti wàláà búlú mẹ́tílínì ní àfiwé pẹ̀lú àwọn ẹ̀kán omi
Kápsúlù àti wàláà búlú mẹ́tílínì pèsè ẹyọ tí a ti díwọ̀n tẹ́lẹ̀. Àwọn ẹ̀kán omi nílò ìfojúsùn àti ìwọ̀n omi tí a díwọ̀n láti mọ iye tó wà nínú wọn. Ìyàtọ̀ yẹn nínú bí a ṣe ń lò wọ́n ṣe kedere. Irú èyí tó ń mú búlú mẹ́tílínì púpọ̀ sí i wọ inú ẹ̀jẹ̀ jẹ́ ìbéèrè mìíràn tí ó nílò ẹ̀rí nípa àkópọ̀ ọja náà gan-an.
Kápsúlù, wàláà, fíìmù fún ẹnu, tàbí wàláà tí ń yọ́ ní ẹnu jẹ́ ọ̀nà fífi nkan sínú ara, kì í ṣe ìpele dídára. Ìrísí tó rọrùn láti lò kò lè fi ìdánimọ̀ èròjà, ìpéye ohun tó wà nínú rẹ̀, àǹfààní ìtọ́jú, tàbí bóyá ó yẹ fún ẹnì kan múlẹ̀. Ṣàyẹ̀wò àwọn ìbéèrè wọ̀nyẹn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ kí o tó yan irú tí o fẹ́.
Kí ló ń yí padà nígbà tí búlú mẹ́tílínì bá di òògùn líle?
Kápsúlù fi ohun tí a kún inú rẹ̀ sínú àpò kan. Wàláà jẹ́ àwọn èròjà tí a tẹ̀ pọ̀ sí ẹyọ líle kan, nígbà míì pẹ̀lú ìbòrí. Àwọn èròjà àfikún jẹ́ àwọn èròjà tí kì í ṣe èròjà tó ń ṣiṣẹ́: wọ́n lè mú kí iye pọ̀ sí i, di wàláà pọ̀, ràn án lọ́wọ́ láti tú ká, tàbí ṣàkóso ìtúsílẹ̀. Wíwà wọn kì í ṣe ẹ̀rí àìdára fúnra rẹ̀. Ó yẹ kí a sọ ohun tí wọ́n jẹ́ àti iṣẹ́ wọn.
Omi tí a ń gbà ní ẹnu ti ní ohun tí ó ti yọ́ sínú rẹ̀ tẹ́lẹ̀, nítorí náà kò nílò kí àpò kápsúlù tàbí inú wàláà tú ká. Èyí mú ìgbésẹ̀ kan kúrò nínú ìlànà àkópọ̀; kò fi hàn pé ipa ìtọ́jú yóò yára sí i tàbí pé àpapọ̀ iye tí ara ń gbà yóò pọ̀ sí i. Àkópọ̀ náà ṣì ní ìfojúsùn, àwọn èròjà mìíràn, àpò ìṣàkójọ, àti àwọn ohun tí a nílò fún ìpamọ́.
Àpẹrẹ ìtúsílẹ̀ tún lè jẹ́ ohun tí a mọ̀ọ́mọ̀ ṣe. Àpèjúwe EMA fún Lumeblue ṣàkọsílẹ̀ wàláà búlú mẹ́tílínì tí a ń fún ní àṣẹ dókítà, tí a ń lò láti mú kí ríran inú ìfun ńlá dára sí i nígbà àyẹ̀wò colonoscopy. Ìbòrí rẹ̀ àti ìtúsílẹ̀ díẹ̀díẹ̀ ń ràn án lọ́wọ́ láti mú àwọ̀ dé ìfun ńlá. Èyí jẹ́ òògùn àyẹ̀wò kan pàtó fún ète kan pàtó. Wíwà rẹ̀ kò fìdí wàláà tí a ń tà fún àwọn lílò tí kò tan mọ́ ọn múlẹ̀, kò sì yẹ kí a ka ìṣe ìtúsílẹ̀ rẹ̀ sí ti gbogbo ọja tí a pè ní wàláà.
Ohun tí ìwádìí nípa gbígba sínú ara lè sọ fún ọ ní tòótọ́
Nínú ìwádìí ìpele I ti Walter-Sack àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, àwọn olùyọ̀ǹda 16 tí ara wọn le kópa nínú àfiwé tí a fi ìpín láìsí ètò yan ọ̀nà tí ọkọọkan yóò gbà kọ́kọ́, kí wọ́n sì gba èkejì lẹ́yìn náà, láàárín búlú mẹ́tílínì tí a fi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ àti àkópọ̀ olómi tí a gbà ní ẹnu. Àwọn olùwádìí ròyìn pé ìpíndọ́gba ìwọ̀n wíwà fún ara lápapọ̀ jẹ́ 72.3%, pẹ̀lú ìyapa boṣewa 23.9%. Ìwọ̀n wíwà fún ara lápapọ̀ ń ṣe àfojúsùn iye tí ó dé ìṣàn ẹ̀jẹ̀ gbogbo ara ní àfiwé pẹ̀lú fífi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀, ní fífi iye tí a fún ènìyàn sí ìṣírò.
Èyí ń ṣe àtìlẹ́yìn fún pé ara gba iye tó pọ̀ nínú àkópọ̀ olómi tí a dán wò yẹn lábẹ́ àwọn ipò wọ̀nyẹn. Kò fi ìdá ọgọ́rùn-ún kan tí ó kan gbogbo ìgò ẹ̀kán múlẹ̀. Ìwádìí náà kò sì ṣe àfiwé tààrà láàárín kápsúlù, wàláà, fíìmù fún ẹnu, àti wàláà tí ń yọ́ ní ẹnu tí a ń tà ní àkókò yìí.
Àfiwé láàárín àwọn ìwádìí tí kò tan mọ́ ara wọn lè ṣìni lọ́nà nígbà tí iye tí a fún ènìyàn, àwọn olùkópa, ipò oúnjẹ, ètò gbígba àpẹẹrẹ, tàbí ọ̀nà ìtúpalẹ̀ bá yàtọ̀. Ìdá ọgọ́rùn-ún tó ga jù tí àpilẹ̀kọ mìíràn ròyìn kò tó láti fi to ọja méjì tí a ń tà sí ipò.
Ìtọ́sọ́nà ICH M13A nípa ìbámu ìwọ̀n wíwà fún ara ṣàlàyé ìdí tí àfiwé ọja fi ń ṣàyẹ̀wò àwọn ìwọ̀n iye tí ara bá pàdé, bí ìfojúsùn tó ga jù àti ààyè lábẹ́ ìlà ìfojúsùn-àkókò. Ìfojúsùn tó ga jù ń ṣàpèjúwe ìpele tó ga jù tí a díwọ̀n; ààyè lábẹ́ ìlà náà ń ṣe àkópọ̀ iye tí ara bá pàdé ní gbogbo àkókò. Àkópọ̀ kan lè yí àkókò tí ara bá nkan náà pàdé padà láìsí ìyípadà tó bá a mu nínú àpapọ̀ iye rẹ̀.
Fún olùtajà tó sọ pé ara ń gba ọja rẹ̀ dáadáa ju àwọn mìíràn lọ, béèrè fún gbogbo àkópọ̀ ọja tí a dán wò, ọ̀nà gbígbà rẹ̀, ohun tí a fi wé e, àwùjọ àwọn tí a ṣe ìwádìí sí, àti àbájáde tí a díwọ̀n. Fídíò yíyọ́ nkan ń fi bí nkan ṣe ń tú ká hàn. Kò díwọ̀n bí ara ènìyàn ṣe ń gba a.
Àfiwé àwọn irú ọja: àkọlé, èròjà, ẹ̀rí, bí a ṣe ń lò wọ́n
Tábìlì yìí jẹ́ ìrànlọ́wọ́ fún ríra, kì í ṣe àtòjọ ìpele bí wọ́n ṣe munadoko fún ìtọ́jú. Àwọn àkọsílẹ̀ ṣàpèjúwe ohun tí a ó ṣàyẹ̀wò; àwọn ọja gan-an yàtọ̀ sí ara wọn.
| Irú ọja | Àkọlé iye tí a ó ṣàyẹ̀wò | Àwọn èròjà àfikún tí a ó dá mọ̀ | Ìwé ẹ̀rí tí a ó béèrè fún | Ìyàtọ̀ nínú bí a ṣe ń lò ó |
|---|---|---|---|---|
| Kápsúlù | Mílígírámù nínú kápsúlù kọ̀ọ̀kan àti iye kápsúlù nínú ìpín tí a sọ | Ohun tí a fi ṣe àpò, èròjà inú rẹ̀, àwọn èròjà tó ń ṣiṣẹ́ tí a fi kún un | Àyẹ̀wò iye èròjà nínú ẹyọ tí a ti parí, ìṣọ̀kan iye inú ẹyọ kọ̀ọ̀kan, ìsọfúnni ìtúsílẹ̀, ìdánimọ̀ ìpele iṣelọpọ | Ẹyọ tí iye rẹ̀ dúró ṣinṣin tí ó rọrùn láti gbé kiri; àwọn ohun tí gbígbé mì nílò àti ìtọ́nisọ́nà nípa ṣíṣí rẹ̀ ṣe pàtàkì |
| Wàláà | Mílígírámù nínú wàláà kọ̀ọ̀kan; ìtúsílẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, tí a dá dúró, tàbí tí ó pẹ́; èyíkéyìí ìpín sí wẹ́wẹ́ tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ | Àwọn ohun tó ń di pọ̀, tó ń mú iye pọ̀ sí i, tó ń mú tú ká, tó ń jẹ́ kí yọ́ rọrùn, ìbòrí | Àyẹ̀wò iye èròjà, ìṣọ̀kan, títú ká tàbí yíyọ́ bí ó ṣe yẹ; ẹ̀rí fún pípín rẹ̀ bí a bá sọ pé ó ṣeé pín | Kò nílò dídiwọ̀n omi; lílọ̀ tàbí pípín lè yí bí ó ṣe ń fi nkan sínú ara padà |
| Àwọn ẹ̀kán omi | Mílígírámù nínú mílílítà kọ̀ọ̀kan, ìpìlẹ̀ ìfojúsùn tí a ṣàlàyé, ìwọ̀n ìpín omi tí a díwọ̀n | Omi tàbí nkan tí a fi ń tú èròjà, àwọn ohun tó ń dènà bàjẹ́, adùn, àwọn èròjà tó ń ṣiṣẹ́ mìíràn | Ìfojúsùn omi ọja tí a ti parí, àyẹ̀wò àìmọ́ àti kòkòrò tó yẹ, ìsọfúnni àpò ìṣàkójọ àti ìdúróṣinṣin | Ó nílò dídiwọ̀n; dídà nù àti àbàwọ́n nígbà ìfọwọ́kàn jẹ́ ohun tí a ní láti ronú lé lórí |
| Fíìmù fún ẹnu | Mílígírámù nínú fíìmù odindi kọ̀ọ̀kan àti iye fíìmù nínú ìpín kan | Àwọn èròjà tó ń dá fíìmù, tó ń mú kí ó rọ, tó ń fún ní dídùn, àti adùn | Ìṣọ̀kan iye inú ẹyọ kọ̀ọ̀kan, ìdúróṣinṣin, títú ká; dátà láti ọ̀dọ̀ ènìyàn fún èyíkéyìí ìsọ̀rọ̀ nípa gbígba sínú ara | Ẹyọ kékeré; àpò ìṣàkójọ àti ìtọ́nisọ́nà ọ̀rinrin ṣe pàtàkì; má ṣe rò pé gígé rẹ̀ ṣì ń jẹ́ kí iye péye |
| Wàláà tí ń yọ́ ní ẹnu | Mílígírámù nínú wàláà tí ń yọ́ ní ẹnu kọ̀ọ̀kan, ìwọ̀n ìpín, ọ̀nà gbígbà tí a pinnu | Ìpìlẹ̀ ṣúgà tàbí èyí tí kò ní ṣúgà, àwọn ohun tó ń di pọ̀, adùn, àwọn èròjà tó ń ṣiṣẹ́ tí a fi kún un | Ìṣọ̀kan iye inú ẹyọ kọ̀ọ̀kan, ìṣe ìtúsílẹ̀, ẹ̀rí láti ọ̀dọ̀ ènìyàn tó dá lórí ọ̀nà gbígbà pàtó | Ó ń yọ́ ní ẹnu; àkókò ìfọwọ́kàn àti bí a ṣe ń gbé e mì yàtọ̀ sí ti kápsúlù odindi |
O lè ṣe àgbàsílẹ̀ ìwé iṣẹ́ àfiwé àti olùpèsè láti ṣàkọsílẹ̀ ẹ̀rí fún ọja méjì tí o ń gbèrò.
Ka ẹyọ tí a ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ kí o tó ṣe àfiwé nọ́ńbà
“Mílígírámù nínú ìpín kan” lè túmọ̀ sí kápsúlù tàbí fíìmù púpọ̀. “Mílígírámù nínú ìgò kan” ń tọ́ka sí gbogbo ohun tó wà nínú ìgò náà. Kò sí èyíkéyìí nínú wọn tí ó túmọ̀ sí ẹyọ kan fúnra rẹ̀. Fún omi, iye tó wà nínú ìpín tí a díwọ̀n jẹ́ ìfojúsùn tí a fi ìwọ̀n omi sọ di púpọ̀; kíkà ẹ̀kán nílò ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìwọ̀n omi tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ fún ohun èlò tí a pèsè fún fífún ẹ̀kán náà.
Àkọlé àpẹẹrẹ tí ó ka “12 mg nínú ìpín kan; ìwọ̀n ìpín jẹ́ kápsúlù 3” ń sọ pé 4 mg wà nínú kápsúlù kọ̀ọ̀kan, bí ohun tó wà nínú rẹ̀ bá bá àkọlé mu. Kò sọ pé 12 mg wà nínú kápsúlù kọ̀ọ̀kan. Èyí jẹ́ ìṣírò àkọlé, kì í ṣe iye tí a dábàá pé kí o gbà.
Béèrè pé irú nkan wo ni a fi ṣe ìpìlẹ̀ mílígírámù tí a sọ, nígbà tí àkọlé tàbí ìwé-ẹ̀rí bá sọ àwọn irú kẹ́míkà tàbí ìlànà àyẹ̀wò iye èròjà tí ó yàtọ̀. Ṣíṣe àfiwé iye owó ìgò kí o tó mọ ẹyọ àti ìdánimọ̀ kẹ́míkà dájú lè mú àfiwé iye tó ń rà tí kò ní ìtumọ̀ wá.
Àwọn ẹyọ tí a ti díwọ̀n tẹ́lẹ̀ tún gbára lé ìṣọ̀kan nínú iṣelọpọ. Àyẹ̀wò iye èròjà nínú ohun tí a kó jọ lè ṣàpèjúwe ìpíndọ́gba nígbà tí ìyàtọ̀ láàárín ẹyọ kọ̀ọ̀kan kò tíì ní ìdáhùn. Ìbéèrè náà ni bóyá ẹyọ kọ̀ọ̀kan tí a ti parí ń bá àlàyé pàtó tí a sọ mu ní gbogbo ìgbà, kì í ṣe pé èròjà àkọ́kọ́ kọjá àyẹ̀wò ìmọ́ nìkan.
Fíìmù àti wàláà tí ń yọ́ ní ẹnu: yíyọ́ kì í ṣe àbájáde gbígba sínú ara
“Ní ẹnu,” “lábẹ́ ahọ́n,” àti “lẹ́gbẹ̀ẹ́ inú ẹ̀rẹ̀kẹ́” kì í ṣe àpèjúwe tí a lè fi ọ̀kan rọ́pò èkejì. Sublingual túmọ̀ sí lábẹ́ ahọ́n; buccal ń tọ́ka sí fífi nkan sí ẹ̀gbẹ́ inú ẹ̀rẹ̀kẹ́. Ọja tí ó yọ́ nínú itọ́ lè wá di ohun tí a gbé mì. Bí ó ṣe parẹ́ kúrò ní ẹnu kò fi iye tí ó kọjá àwọ̀ inú ẹnu múlẹ̀.
Ìtọ́sọ́nà FDA nípa wàláà tí ń tú ká ní ẹnu ń wo títú ká gẹ́gẹ́ bí àbùdá irú òògùn. Kì í ṣe ìwé-ẹ̀rí pé iye tí ara ń gbà dára ju ti àwọn mìíràn lọ. Fún fíìmù tàbí wàláà búlú mẹ́tílínì tí ń yọ́ ní ẹnu, béèrè fún ẹ̀rí láti ọ̀dọ̀ ènìyàn nípa bí òògùn ṣe ń wọ ara, pín ká, yí padà, àti jáde, tí a rí ní lílo àkópọ̀ gan-an àti ọ̀nà gbígbà tí a pinnu. Àwọn orísun tí a rí fún àfiwé yìí kò fi hàn pé fíìmù tàbí wàláà tí ń yọ́ ní ẹnu tí a ń tà dára ju kápsúlù tàbí omi lọ.
Ṣàyẹ̀wò gbogbo èròjà dípò kí o ka ìsọ̀rọ̀ “kò ní ṣúgà” tàbí “ó ń yọ́ kíákíá” sí àpèjúwe àkópọ̀ tó pé. Súìtì jíjẹ rírọ búlú mẹ́tílínì ní àwọn ìbéèrè èròjà àti àyẹ̀wò tirẹ̀.
Yan bó ṣe yẹ tí ẹ̀rí fi múlẹ̀, lẹ́yìn náà wo ìrọ̀rùn
Má ṣe pín ẹyọ sí wẹ́wẹ́ bí o ṣe fẹ́ nípa ṣíṣí kápsúlù tàbí gígé fíìmù. Fún wàláà, ìmọ̀ràn FDA nípa pípín wàláà ṣàlàyé pé ọja tí kò ní ìtọ́nisọ́nà pípín tí a ti ṣe àyẹ̀wò sí kò fi dandan hàn pé iye òògùn dọ́gba tàbí pé ìṣe rẹ̀ bá ara mu nínú ìdajì méjèèjì. Àwọn àpẹrẹ tí a ṣe láti yí ìtúsílẹ̀ padà nílò àbójútó pàtó.
Yíyí irú ọja padà kò sì mú bí búlú mẹ́tílínì ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú ara kúrò. Bó ṣe bá àwọn òògùn mìíràn mu ṣì ṣe pàtàkì; lo ìtọ́sọ́nà ìbáṣepọ̀ búlú mẹ́tílínì pẹ̀lú òògùn nígbà tí o bá ń pèsè àwọn ìbéèrè fún oníṣègùn tàbí onímọ̀ òògùn. Ọja àyẹ̀wò EMA tí a ń gbà ní ẹnu tún ní àwọn ipò tí a kò gbọdọ̀ lò ó, tó ní àìtó G6PD àti oyún nínú, èyí tó fi hàn ìdí tí “ní ẹnu” kò fi túmọ̀ sí pé ó yẹ fún gbogbo ènìyàn láìsí ààlà.
Fún ìpinnu ríra, kọ́kọ́ mọ lílò tí a pinnu, ipò ọja lábẹ́ òfin, àkọlé tó ṣe kedere, àti ẹ̀rí ọja tí a ti parí tí a so mọ́ ìpele iṣelọpọ rẹ̀. Lẹ́yìn náà ṣe àfiwé gbígbé mì, dídiwọ̀n, bí ó ṣe rọrùn láti gbé kiri, èròjà, àti àpò ìṣàkójọ pẹ̀lú àìní gan-an. Àtòjọ àyẹ̀wò àfiwé fún olùra ń pèsè ìlànà dídára tó gbòòrò sí i. Kápsúlù lè yanjú ìṣòro bí a ṣe ń lò ọja; omi lè bá àìní dídiwọ̀n mu. Kò sí èyíkéyìí nínú àwọn ìparí wọ̀nyẹn tí ó fi ìdọ́gba gbígba sínú ara tàbí àǹfààní ìtọ́jú múlẹ̀.