Inqaku
I-methylene blue nonyango lokujongana nento eyoyikwayo: kutheni ukufunda okuphumelelayo kubalulekile

Khawucinge ngabantu ababini abagqiba iseshoni efanayo yokujongana noloyiko lweendawo ezivaliweyo. Owokuqala uhamba ezolile. Ekupheleni komjikelo wokugqibela, uloyiko lusondele ku-zero. Owesibini uhamba engcangcazela. Ekupheleni, uloyiko lusephezulu. Bobabini bathatha ikhapsuli efanayo emva koko. Kwinyanga enye kamva, lowo ebezolile ungcono, kanti lowo ebengcangcazela umbi ngakumbi. Ichiza elifanayo, idosi efanayo, iziphumo ezichaseneyo.
Yiloo nto ichazwa luncwadi lophando nge-methylene blue nokupheliswa kwempendulo yoloyiko. Ichiza alizange lisebenze njengesithomalalisi esithoba uloyiko ngokuthe ngqo. Lasebenza njengoncedo ekuqinisweni kwenkumbulo, luqinisa nantoni na ingqondo ebiyicubungula emva kweseshoni. Xa iseshoni yayivelise ukufunda kokupheliswa kwempendulo yoloyiko, iimvavanyo zamva zabonisa uloyiko oluncinane. Xa ingazange ikwenze oko, uncedo lwaphela kwaye umkhwa weziphumo wabhekisa kwelinye icala. Eli nqaku lithelekisa iimvavanyo zezilwanyana nesifundo sonyango lokujongana nento eyoyikwayo ebantwini ukuze lo mahluko uhlale ucacile.
Ukupheliswa kwempendulo yoloyiko kukufunda okutsha, hayi ukucima inkumbulo
Ukufundiswa koloyiko kudibanisa umqondiso ongathathi cala nesiganeko esingathandekiyo de umqondiso uwodwa ubangele ukuma ungashukumi okanye ukuphepha. Uqeqesho lokuphelisa impendulo yoloyiko luthi ke lubonise umqondiso amaxesha amaninzi ngaphandle kwesiganeko. Lowo uqeqeshwayo ufunda into entsha: umqondiso awusaxeli kwangaphambili ukwenzakala kule ndawo. Unxulumano oludala alucinywa. Lukhuphisana nolutsha, kwaye lunokubuya xa kutshintsha imeko, ngokuhamba kwexesha, okanye emva kwento ekhumbuza ngesiganeko. Abaphandi bakubiza oku kubuya koloyiko ngokuba kukuhlaziyeka, ukubuya okuzenzekelayo, nokubuyiselwa kwempendulo.
Olu khuphiswano sesona sizathu sokuba ixesha libaluleke. Ikhompawundi enikwe ngaphambi kweseshoni inokutshintsha indlela izinto ezibonwa ngayo okanye ixhala ngexesha layo. Ikhompawundi enikwe emva kwayo ayinakukwenza oko. Inokuchaphazela kuphela ukuqiniswa kwenkumbulo, inkqubo ethatha iiyure eziliqela ezinzisa umkhondo wenkumbulo entsha. Yonke into engezantsi ixhomekeke kulo mahluko.

Umzobo ubonisa la manqanaba mane. Ukufunda kwenzeka kwinqanaba lesibini. I-methylene blue ingena kwinqanaba lesithathu. Uvavanyo lwempumelelo lwenzeka kwinqanaba lesine, kukhethwa imeko eyahlukileyo kuleyo yoqeqesho, kuba uloyiko olungekhoyo kuphela kwigumbi lonyango luluncedo olulinganiselweyo.
Oko kwaboniswa ziimpuku kuqala
Isiqalo yayiluvavanyo lokugcinwa kwenkumbulo. UGonzalez-Lima noBruchey bafundisa iimpuku ukuba zime zingashukumi xa zisiva isandi, bayiphelisa loo mpendulo, baza bazitofa nge-methylene blue okanye ngesisombululo setyuwa emva kweseshoni nganye. Idosi yayiyi-4 mg/kg, itofwa kumngxuma wesisu, yaqala ukunikwa kwimizuzu engama-30 emva koqeqesho lokuphelisa impendulo yoloyiko yaza yaphindwa kwiintsuku ezintlanu. Kwiimvavanyo zamva, iimpuku ezinikwe ichiza zema zingashukumi kancinci xa zisiva isandi, malunga nesiqingatha sexesha xa kujongwa zonke iimvavanyo, yaye malunga nesinye kwisihlanu kwiimvavanyo zokugqibela, ngoxa ukuma zingashukumi ngaphambi kwesandi nemilinganiselo yentshukumo ngokubanzi nokoyika ingazange yahluke. Ukugcinwa ngcono kwenkumbulo kwahambelana nomsebenzi ophezulu we-cytochrome oxidase, isalathisi somthamo wemitochondria wokuvelisa amandla, ingakumbi kwimimandla engaphambili yobuchopho, kuquka i-anterior infralimbic, i-dorsal ne-medial frontal, kunye ne-lateral orbital cortex. Ababhali bakutolika oku njengenkxaso yemetabolism ekuqinisweni kwenkumbulo kuthungelwano olugcina ukufunda kokupheliswa kwempendulo yoloyiko.
Isifundo sesibini seempuku sabuza ukuba ingaba isiphumo sihlala sikhona kwizilwanyana ezityekele ekungaphumeleleni ukuphelisa impendulo yoloyiko. UWrubel noogxa bakhe basebenzisa iimpuku ezingenakuzinceda ngokwemvelo, uhlobo olucetyiswe njengomzekelo wokuba sesichengeni soloyiko oluqhubekayo. Ezi mpuku zalufunda uloyiko ngendlela eqhelekileyo kodwa phantse azizange ziyiphelise impendulo yalo; iigrafu zokuma kwazo zingashukumi zahlala zingehli ngoxa ezo zeqela lolawulo zazisihla. Emva kwenyanga, ezi zilwanyana zingenakuzinceda zafumana ezinye iintsuku ezintlanu zokuvezwa kwisandi kuphela, zilandelwa suku ngalunye yi-4 mg/kg ye-methylene blue okanye sisisombululo setyuwa. Kule meko yoqeqesho lokuphelisa impendulo yoloyiko, ichiza latshintsha kancinci. Xa zibuyiselwa kwimeko yokuqala yokufunda uloyiko, ukuhlaziyeka koloyiko kwakuphantsi kakhulu kwiqela le-methylene blue. Kunyango lokujongana nento eyoyikwayo, eso sisiphumo esinomdla, kuba izigulana zifuna impucuko eqhubeka nakwiindawo ezintsha.
Emva koko kwavavanywa umqathango omisela umda wesiphumo. UAuchter noogxa bakhe bavavanya iimpuku ezikhuliswe ngokukhethwa ukuze zibe nesakhono esiphezulu, esisezantsi, okanye esiphakathi sokuphelisa impendulo yoloyiko, baza bazinika inaliti enye emva kweseshoni, kwangoko emva koqeqesho. I-methylene blue yanciphisa ukubuyiselwa kwempendulo kamva kuphela kwiimpuku ezaziyiphelise kakuhle impendulo yoloyiko kuloo seshoni, impumelelo eyachazwa njengokusebenza malunga ne-0.2 yokutenxa okusemgangathweni ngaphezu komndilili wesampulu. Kwabo babengaphumelelanga kakuhle, ichiza alizange lenze nto. Inkqubo eyenziwa ngokunxuseneyo yokukhumbuza elandelwa kukupheliswa kwempendulo yoloyiko yanceda kungakhathaliseki impumelelo yeseshoni, nto leyo eyabonisa ukuba ukusilela kwakukhethekile kwicandelo elinikwe ichiza, kungekhona uphawu lwezilwanyana. Umgaqo owachazwa ngababhali ngulowo ulungelelanisa eli candelo lophando: into ephucula ukuqiniswa kwenkumbulo iqinisa uthungelwano olwalusebenza, kwaye ukufunda okuphumelelayo kubalulekile.
Uvavanyo lwabantu: iseshoni enye yokujongana noloyiko lweendawo ezivaliweyo
Isifundo seklinikhi sayisebenzisa ebantwini inkqubo yeempuku ngokusondeleyo kangangoko kuvunyelwa yimigaqo yokuziphatha yophando. UTelch noogxa bakhe babela ngokungakhethiyo abantu abadala abangama-42 abanoloyiko olukhulu lweendawo ezivaliweyo ukuba bafumane i-methylene blue okanye i-placebo, zinikwe kuphela emva kweseshoni enye yokujongana nento eyoyikwayo. Iseshoni yayinemijikelo emithandathu yokujongana noloyiko, ngamnye uyimizuzu emihlanu, belele kwigumbi elincinane elivaliweyo, iyonke iyimizuzu engama-30. Umndilili woloyiko oluphezulu wehla ukusuka kuma-73 kwali-100 kumjikelo wokuqala ukuya malunga nama-24 kowokugqibela. Ukunikwa kwedosi kwaqala kwangoko emva kweseshoni: iyonke yayiyi-260 mg ye-methylene blue, yahlulwe yazikhapsuli ezintathu ezinikwe ngesithuba esimalunga neeyure ezintandathu ukuya kwezilishumi ukuze zigubungele ixesha lokuqiniswa kwenkumbulo. Ubungqina babantu nge-methylene blue yoxinzelelo lwengqondo nexhala bunika umxholo wolu vavanyo; lulo lodwa oluyimvavanyo elawulwayo yonyango lokujongana nento eyoyikwayo.
Umbuzo owamiselwa kwangaphambili wawungekokuba ichiza laliyigqwesa kusini na i-placebo ngokomndilili. Wawungowokuba isiphumo sasixhomekeke kusini na kuloyiko olwalusele ekupheleni komjikelo wesithandathu. Kwaba njalo. Kwinyanga enye kamva, xa bevavanywa kwigumbi elahlukileyo, izigulana ezagqiba iseshoni zinoloyiko olungu-zero zaba nomndilili woloyiko oluphezulu osondele kwi-11 xa zazifumene i-methylene blue, xa kuthelekiswa nolusondele kuma-30 nge-placebo. Izigulana ezagqiba zinoloyiko olusondele kuma-47 zabonisa okuchaseneyo, malunga nama-33 xa kuthelekiswa ne-17, nangona oko kujika kwakungumkhwa weziphumo kunokuba sisiphumo esiqinisekileyo. Kwiqela le-methylene blue, uloyiko oluphezulu ekupheleni kweseshoni lwaxela kwangaphambili uloyiko oluphezulu kwinyanga enye kamva; kwiqela le-placebo akuzange kube njalo.
Isiphumo sesibini sixhasa ingcaciso enxulumene nenkumbulo. Abathathi-nxaxheba babona neenkcukacha ezingathathi cala kwigumbi, amanani neendawo ababengenasizathu sokuzicengceleza. Ukukhumbula akuzange kwahluke emva kosuku olunye, kodwa emva kweentsuku ezingama-30 iqela le-methylene blue lakhumbula malunga nezinto eziphindwe kabini. Ababhali bazitolika zombini ezi ziphumo kunye: i-methylene blue enikwe emva kweseshoni yaphucula ukugcinwa kwenkumbulo, ukufunda kokupheliswa kwempendulo yoloyiko xa kwakuphumelele, neenkcukacha zemeko kungakhathaliseki oko. Oku kuyahambelana nesiphumo esiqhelekileyo sokuqiniswa kwenkumbulo kunokuba ibe sisiphumo sokuthomalalisa ngoko nangoko.
Uthelekiso phakathi kweentlobo zezidalwa
| Isifundo | Abavavanywayo noyilo | Idosi nexesha | Isiphumo esiphambili |
|---|---|---|---|
| Gonzalez-Lima noBruchey, 2004 | Iimpuku eziqhelekileyo ezili-16, ukufundiswa uloyiko ngesandi kulandelwa kukupheliswa kwempendulo | 4 mg/kg IP, 30 min emva kweseshoni nganye, iintsuku ezi-5 | Ukuma zingashukumi okubangelwa sisandi kwancipha kwiimvavanyo zamva; akukho tshintsho ekumeni zingashukumi ngaphambi kwesandi okanye kwimilinganiselo yentshukumo; ukugcinwa kwenkumbulo kwahambelana ne-cytochrome oxidase kwindawo engaphambili yobuchopho |
| Wrubel nabanye, 2007 | Iimpuku ezingenakuzinceda ngokwemvelo ezineegrafu zokupheliswa kwempendulo yoloyiko ezingehliyo | 4 mg/kg IP, 30 min emva kweseshoni nganye kwezi-5 zemihla ngemihla zesandi | Utshintsho oluncinane kwimeko yokupheliswa kwempendulo yoloyiko; ukuncipha okukhulu kokuhlaziyeka koloyiko xa zibuyiselwa kwimeko yokufunda kwasekuqaleni |
| Auchter nabanye, 2017 | Iimpuku ezingama-84 ezikhuliselwe ukuba zibe nesakhono esiphezulu, esisezantsi, okanye esiphakathi sokuphelisa impendulo yoloyiko | 4 mg/kg IP kwangoko emva kokupheliswa kwempendulo yoloyiko | Ukubuyiselwa kwempendulo kwancipha kuphela kwezo zaziphumelele ukuphelisa impendulo yoloyiko; ukukhumbuza okulandelwa kukupheliswa kwempendulo kwanceda kungakhathaliseki impumelelo |
| Telch nabanye, 2014 | Abantu abadala abangama-42 aboyika iindawo ezivaliweyo, iseshoni enye ye-30-min yokujongana noloyiko | 260 mg ngomlomo, yahlulwe ngexesha elimalunga ne-12 ukuya kwi-20 h emva kweseshoni | Kwinyanga e-1 kwigumbi elitsha, uncedo lwaxhomekeka kuloyiko lokugqibela: iziphumo ezingcono emva kokugqiba bezolile, umkhwa oya kwiziphumo ezimbi ngakumbi emva kokugqiba besoyika; ukukhunjulwa kweenkcukacha zemeko ezingafundwanga ngabom kwaphindeka kabini kwiintsuku ezingama-30 |
Itheyibhile yenza umkhwa ucace. Kuzo zone izifundo, idosi inikwa emva kweseshoni. Uncedo luhambelana nempumelelo yeseshoni kwizifundo ezibini ezaziyilelwe ukuvavanya olo nxulumano. Ukudlulela kwesiphumo kwimeko entsha kuvavanywa kwizifundo ezibini zamva kwaye kufunyanwa kuzo zombini, nto leyo ebalulekileyo ngokweklinikhi.
Indlela yokufunda obu bungqina ngaphandle kokubutolika ngokugqithisileyo
Okokuqala, yahlula ukufunda kwindlela umntu aqhuba ngayo. Uloyiko olulinganiswa ngexesha leseshoni lubonisa indlela umntu aqhuba ngayo enenkxaso: ingcali yonyango ikhona, igumbi liyaziwa, imithetho icacile. Uloyiko olulinganiswa kwinyanga kamva kwigumbi elitsha lubonisa oko kugcinwe kwinkumbulo. I-methylene blue ayizange ivavanywe njengento eyenza iseshoni ivakale ilula ngakumbi. Yavavanywa njengento eyenza oko kufundwe kwiseshoni kuhlale.
Okwesibini, yithathele ingqalelo imida yesampulu. Abathathi-nxaxheba abangamashumi amane anesibini, ubukhulu becala bengabafundi abaselula, iseshoni enye yokujongana noloyiko, inkqubo enye emiselweyo yokunikwa ngomlomo, nomqondiso obhekisa kwiziphumo ezinobungozi ongazange ufikelele kukubaluleka ngokwezibalo, bubungqina bendlela yokusebenza, hayi inkqubo yonyango. Uphando olubanzi nge-methylene blue kwiiseli nakwizilwanyana, nemibuzo enxulumene needosi nokhuseleko, ichaza ukuba kutheni kungekho siphumo sokuqiniswa kwenkumbulo esifanele sikhokelele ekuzinyangeni. Umngcipheko wokusebenzisana neserotonin uwodwa, obhalwe kuncwadi lweengxaki zesimo sengqondo, wenza ukusetyenziswa ngokungakhathali kungafaneleki, kwaye ababhali bovavanyo bacebisa ukusetyenziswa emva kweseshoni kuphela xa iseshoni ihambe kakuhle, kungekhona ukunikwa kwedosi rhoqo.
Okwesithathu, gcina ibango lendlela yokusebenza lilinganiselwe. I-methylene blue kwidosi ephantsi ixhasa ukuphefumla kweeseli kwimitochondria, kwaye uphando lweempuku lunxulumanisa ukugcinwa kwenkumbulo ne-cytochrome oxidase kwi-prefrontal cortex. Oko kuxhasa inkqubo yokuqiniswa kwenkumbulo efuna amandla, hayi ibango lokuba ikhompawundi icima uloyiko. Abafundi abavavanya amabango anxulumene nezifo ezithile bangasebenzisa indlela yokuhlola ekwisikhokelo sethu sokufunda izifundo ze-methylene blue: buza ukuba kwafundwa ntoni, ichiza lanikwa nini, ukugcinwa kwenkumbulo kwavavanywa phi, nokuba amaqela olawulo ayalukhupha na utshintsho kwintshukumo okanye kwixhala elisisiseko njengengcaciso.
Isishwankathelo esinyanisekileyo sifutshane. Emva kokupheliswa okuyimpumelelo kwempendulo yoloyiko, i-methylene blue enikwe emva kweseshoni yaphucula ukugcinwa kwenkumbulo kwiimpuku kwaye, kuvavanyo olunye, kubantu aboyika iindawo ezivaliweyo. Emva kokungaphumeleli kokupheliswa kwempendulo yoloyiko, ayizange incede kwaye kusenokwenzeka ukuba yaqinisa umkhondo wenkumbulo ongafanelekanga. Ukuphucula inkumbulo akufani nokunciphisa uloyiko. Inkumbulo ephuculwayo imiselwa yiseshoni, hayi yikhapsuli.