Мәкалә
Сөт өчен метилен зәңгәренең кайтарылу тесты: принцип һәм чикләүләр
Студент кыз сөт салынган ике пробирканы күтәреп күрсәтә. Берсе бер сәгать эчендә ак төскә кергән. Икенчесе биш сәгать буе зәңгәр булып калган. Ул зәңгәр пробиркага төртеп күрсәтә һәм андагы сөтне эчү куркынычсыз дип әйтә.
Бу нәтиҗә тест турында ялгыш күзаллауны күрсәтә. Метилен зәңгәренә нигезләнгән сөт тесты куркынычсызлыкны ачыкламый. Ул билгеләнгән шартларда шул пробиркадагы микроорганизмнар популяциясенең оксидлашу-кайтарылу потенциалын никадәр тиз киметүен күрсәтә. Акрын нәтиҗә үрнәктәге гомуми метаболик активлыкның түбән булуын аңлата. Ул нинди организмнар булуы, алар арасында патоген бармы-юкмы яки сөтнең дөрес пастеризацияләнүе турында бернәрсә дә әйтми.
Бу аерма мөһим, чөнки тест ышандырырлык күренә. Зәңгәр төс югала. Сәгать сан бирә. Саннар артык киң нәтиҗәләр ясарга этәрә. Бу мәкалә файдалы аңлатманы саклый һәм куркыныч аңлатмага юл куймый.
Кайтарылу чынлыкта нәрсәне үлчи
Метилен зәңгәре оксидлашкан хәлдә зәңгәр була, ә лейкометилен зәңгәренә кайтарылганда диярлек төссезләнә. Яңа савылган сөттә эрегән кислород бар, ул буягычны зәңгәр хәлдә тота. Сулыш алучы һәм әчү процессларын башкаручы бактерияләр шул кислородны сарыф итә һәм кайтаручы кушылмалар бүлеп чыгара. Оксидлашу-кайтарылу потенциалы җитәрлек дәрәҗәдә төшкәч, буягыч электроннар кабул итә һәм төсен югалта. Гуэлф университетының сөт микробиологиясе буенча дәреслеге дә шушы ук эзлеклелекне тасвирлый: башта кислород бетерелә, аннары бактерияләр метаболизмы барышында кайтаручы матдәләр барлыкка килә.
Journal of Dairy Science журналындагы классик хезмәт моны ике этаплы процесс итеп аңлата: башта микрофлора кислородны сарыф итеп бетерә, аннары сөт компонентлары буягычны тиз кайтара. Шуңа күрә сөт өчен метилен зәңгәренең кайтарылу тестын күзәнәкләрне санау ысулы түгел, ә гомуми метаболик активлыкның функциональ анализы дип аңлау дөресрәк. Метилен зәңгәренең оксидлашу-кайтарылу үзлекләре бу күчешнең химик нигезен аңлата.
Кислород соңгы ноктадагы үзгәрешне кирегә бора. Кайтарылган лейко-буягыч һава белән очрашкач, яңадан оксидлаша һәм зәңгәр төскә керә. Шуңа күрә селкетү, бер савыттан икенчесенә агызу, киң пробиркалар һәм сыеклык өстендәге зур һава бушлыгы нәтиҗәне тоткарлый. Пробиркадагы сыеклыкның төп өлеше төссезләнгәннән соң да, һава белән чиктә еш кына нечкә зәңгәр боҗра саклана. Стандарт процедураларда бу боҗра рөхсәт ителә, аның югалуын көтмиләр.
Организм төре тагын бер тайпылыш кертә. Колиформнар һәм күп кенә сөт әчетүче организмнар буягычны тиз кайтара. Күп кенә психротроф һәм термодурик организмнар аны акрын кайтара яки бөтенләй диярлек кайтармый. Туклыклы тирәлектә үстереп саналган микроорганизмнар саны бер үк булган ике сөт үрнәгенең зәңгәр төсе берничә сәгать аерма белән югалырга мөмкин. Шушы факт үзе генә дә вакытны колонияләр санына әйләндереп исәпләү мөмкинлеген кире кага.
Контрольдә тотылган лаборатория процедурасы
Урыннарда кулланыла торган һәм дәреслекләрдәге вариантлар ваклыклары белән аерыла, шуңа күрә нәтиҗә аны биргән ысул кысаларында гына дөрес була. Азык-төлек лабораториясендә кулланыла торган гадәти вариант түбәндәгечә башкарыла:
- Чи сөтне һава белән мөмкин кадәр аз аралаштырып җыегыз һәм тиз арада суытыгыз. Үрнәк алганчы, савытны сак кына әйләндереп катнаштырыгыз.
- Стериль пробиркага 10 mL сөт һәм 1 mL буягычның эш эремәсен салыгыз. Киң кулланыла торган эш концентрацияләренең берсе — 0.005 процент буягыч; сөтнең буягычка нисбәте — 10 га 1.
- Пробирканы бөке белән ябыгыз, сак кына ике тапкыр әйләндерегез һәм берничә минут эчендә су мунчасына урнаштырыгыз. Инкубация гадәттә кулланылган стандартка карап 35 тән 38 градус Цельсийга кадәр температурада үткәрелә. Кайсы стандартка таянуыгызны теркәгез.
- Инкубация вакытында пробиркаларны яктылыктан саклагыз, чөнки яктылык кайтарылуны тизләтә.
- 30 минуттан соң, аннары билгеләнгән вакыт аралыкларында тикшерегез. Ахыргы нокта — пробиркадагы төс кайнатылган сөт эталонына туры килгән яки процедурада билгеләнгән дәрәҗәдә югалган вакыт.
- Ысул таләп иткән очракта, шул ук сөттән алынган, эшкәртелмәгән пробирканы визуаль контроль итеп саклагыз.
FAOның сөтне сынау кулланмасында бу эзлеклелекнең урыннарда кулланыла торган төгәл варианты бирелә: 10 mL сөткә 1 mL буягыч өстәү, бөке белән ябу, сак кына әйләндерү, якынча 37 дән 38 градуска кадәр температурада инкубацияләү һәм һәр 30 минут саен тикшерү. Андагы контроль пробиркаларда табигый кайтаручы системаны җимерү һәм төсләрне чагыштыру өчен эталон булдыру максатында кайнатылган сөт кулланыла.
Өстәге схема контроль чикләрен билгели. Бер үк күләмнәр, бер үк буягыч, бер үк температура, бер үк катнаштыру, яктылыктан бер үк саклау, ахыргы ноктаның бер үк кагыйдәсе. Шуларның берсен генә үзгәртсәгез дә, вакыт та үзгәрә. Шуңа күрә буягыч концентрациясе ирекле сайланган өй вариантларын лабораториядәге сыйфат дәрәҗәләре белән чагыштырып булмый.
Кайтарылу вакыты нәрсәне күрсәтә
Озаграк вакыт күрсәтелгән шартларда гомуми активлыкның түбәнрәк булуын аңлата. Кыскарак вакыт гомуми активлыкның югарырак булуын аңлата. Сөт эшенә өйрәтү таблицалары бу вакытларга якынча сыйфат дәрәҗәләре бәйли. Мәсәлән, BIS нигезендәге бер схемада 5 яки күбрәк сәгать — бик яхшы, ә 30 минуттан азрак вакыт начар дип бәяләнә.
Иң мөһиме — бәяләүләрнең төрлелеге. 5 сәгатьлек нәтиҗәнең универсаль сыйфат дәрәҗәсе юк. Ул аны билгеләгән процедурага карый. Шуңа күрә нигезләп була торган хисап форматы түбәндәгечә:
Күрсәтелгән ысул буенча MBRT X сәгатькә тигез һәм шул ысулның сыйфат дәрәҗәсенә туры килә.
MBRT беркайчан да бер mL га X колония барлыкка китерүче берәмлеккә тигез түгел. Standard Methods нигезендәге күрсәтмәләр буягычның кайтарылу нәтиҗәләрен бактерияләр саны рәвешендә күрсәтергә ярамавын билгели. Метилен зәңгәре белән гади буяу процедурасы да башка сорауга җавап бирә, чөнки ул пробиркадагы гомуми активлыкны түгел, ә микроскоп астында күзәнәк формасын күрсәтә.
Аңлату һәм чикләүләр таблицасы
Бу таблица — мәкаләнең төп белешмәсе. Һәр юлны тулысынча укыгыз. Аерым ячейканы башкаларыннан аерып карарга ярамый.
| Күзәтү яки раслау | Ул нәрсәне күрсәтә | Ул нәрсәне раслый алмый | Төп йогынты ясаучы факторлар |
|---|---|---|---|
| Зәңгәр төснең тиз югалуы, чи сөт өчен бер схемада 2 сәгатьтән азрак вакыт | Кайтаручы активлыкның югары булуы; бу микроорганизмнарның күп булуына яки сөтнең начар саклануына туры килә | Төрләрне, төгәл санны, токсиннарны яки пастеризациянең уңышсыз булуын | Җылыда саклау, колиформнарга бай микрофлора, яктылык, буягычның аз күләме |
| Уртача вакыт, 2 дән 4 сәгатькә кадәр | Уртача активлык; сыйфат дәрәҗәсе күрсәтелгән схема кысаларында гына билгеләнә | Куркынычсызлыкны яки акрын кайтаручы организмнарның булмавын | Инкубация температурасының югары булуы, һава белән аралашу аермалары, майның аерылуы |
| Акрын кайтарылу, 5 яки күбрәк сәгать | Шул схемада гомуми активлыкның түбән булуы | Патогеннарның булмавын, пастеризацияне яки химик куркынычсызлыкны | Антибиотик калдыклары, консервантлар, өстәмә эрегән кислород, буягычның күп күләме |
| Сыеклыкның төп өлеше төссезләнгәндә өслектә зәңгәр боҗра саклана | Һава белән чиктә яңадан оксидлашу, гадәти чик эффекты | Тестның уңышсыз булуын яки реакциянең тәмамланмавын | Киң пробирка, тыгыз ябылмаган бөке, тикшерү өчен кабат-кабат ачу |
| Җылытылган сөтне инкубацияләгәннән соң ак пробирка | Үзгәргән кайтаручы система һәм сакланып калган активлык | Җылытуның расланган пастеризациягә тиң булуын | Җылылык тәэсиреннән зарарлану, инкубация вакытында торгызылу, соңрак пычрану |
| Ысул күрсәтелмичә китерелгән теләсә нинди аерым MBRT күрсәткече | Тест шартлары билгесез | Теләсә нинди сыйфат дәрәҗәсен яки санны | Буягыч составы, нисбәт, температура, катнаштыру, ахыргы нокта кагыйдәсе — берсе дә күрсәтелмәгән |
Бактерияләрне үстерү өчен туклыклы тирәлекләр куллану кебек үсешкә нигезләнгән тикшерүләр санны билгеләү һәм аерып алу ысулы булып кала. Кайтарылу пробиркасы беренчел тикшерү үткәрә. Туклыклы тирәлекле тәлинкә микроорганизмнарны ачыклый һәм саный.
Тест куркынычсызлык турында нәрсәне раслый алмый
Акрын нәтиҗә патогеннарның булмавын раслый алмый. Клиник яктан әһәмиятле күләмдә булган патоген гомуми кислород сарыфына бик аз өлеш кертергә мөмкин. Патогеннарны ачыклау өчен организмга хас ысуллар кулланыла; гамәлдәге Standard Methods моны гомуми сыйфатны беренчел тикшерүдән аерым өлкә итеп карый.
Ул пастеризацияне тикшереп раслый алмый. Codexның сөт гигиенасы буенча күрсәтмәләре нигезендә җылылык белән эшкәртүне тикшерү өчен селтеле фосфатаза тесты яки башка расланган ысул кулланыла. Ак яки зәңгәр пробирка партиянең вакыт һәм температура тарихы турында бернәрсә дә әйтми.
Ул азык-төлек куркынычсызлыгын раслый алмый. Куркынычсызлык патогеннарга, алдан барлыкка килгән токсиннарга, дару калдыкларына, химик пычраткычларга, салкын чылбыр тарихына һәм үрнәк алынганнан соң пычрануга бәйле. Codex сөт куркынычсызлыгын бер генә беренчел тикшерү нәтиҗәсе түгел, ә контроль чаралары чылбыры итеп карый.
Азык-төлек лабораториясе шартлары өйдәге сынауга тиң түгел
Сөт лабораториясендә бу тест кабул ителә торган сөтне беренчел тикшерү, вакыт узу белән тәэмин итүчеләрне чагыштыру яки күзәтү астында оксидлашу-кайтарылу микробиологиясен өйрәнү өчен кулланыла. Үрнәкләрнең килеп чыгышын күзәтеп була. Реактивлар стандартлаштырылган. Температуралар теркәлә. Калдыклар лаборатория тәртибе буенча утильләштерелә.
Өйдәге сынауда боларның берсе дә юк. Аш бүлмәсендә күләмнәр якынча үлчәнә. Интернетта сатылган буягычларның концентрацияләре бик нык аерыла. Инкубация еш кына калибрланган су мунчасында түгел, ә җылы бүлмәдә үтә. Төс барыбер үзгәрә, шуңа күрә нәтиҗә ышанычлы тоела, әмма аңа мәгънә биргән барлык контроль шартлары җитми.
Зуррак куркыныч — тәртипкә йогынтысы. Өйдәге зәңгәр пробирка чи сөтне эчәргә этәрә, ә лаборатория аны һаман да туклыклы тирәлектә үстереп санауга, патогеннарны ачыклауга һәм калдыкларны тикшерүгә җибәрер иде. Сөт өчен метилен зәңгәренә нигезләнгән тест чи сөтне кабул иткәндә сыйфатын бәяләү өчен эшләнгән, аны эчәргә рөхсәт бирү өчен түгел. Резазурин белән тизрәк беренчел тикшерүнең дә чикләре шундый ук: төс нәтиҗәсе тизрәк алына, ләкин патогеннар турында җавап барыбер юк.
Лаборатория өстәле өчен кыска кагыйдә
Буягычны, нисбәтне, температураны, катнаштыруны, яктылыкны һәм ахыргы ноктаны стандартлаштырыгыз. Вакытны ысул исеме һәм сыйфат дәрәҗәсе белән бергә күрсәтегез. Минутларны саклау тарихы, микрофлора төре, калдыклар һәм үрнәк алу сыйфаты белән бергә аңлатыгыз. Кыска вакыт тикшерергә кирәк булган активлыкны күрсәтә. Озын вакыт беркайчан да куркынычсызлыкны расламый.