Мукозитта метилен зәңгәре белән авыз чайкау: клиник сынау нәтиҗәләре

Яман шешне дәвалауга бәйле мукозит — аерым төшенчә. Химиотерапия яки трансплантациягә әзерләү дәвасы авызның лайлалы тышчасын зарарлый, җәрәхәтләр барлыкка килә, ә ачылып калган нерв очлары ашауны, йотуны һәм сөйләшүне авыртулы итә. Ярдәмче дәвалау күрсәтмәләрендә тасвирланган WHO мукозит шкаласы буенча, 2 дәрәҗәдә каты ризык ашарга әле мөмкин, ә 3 дәрәҗәдә пациент сыеклыклар белән генә чикләнә. Авыртуны контрольдә тоту һәм тукыманың төзәлүе — аерым нәтиҗәләр. Чайкау эремәсе беренчесен яхшыртып, икенчесен үзгәртмәскә мөмкин.

Шушы аерма метилен зәңгәре белән авыз чайкауның бу кулланышы буенча кешеләрдә үткәрелгән иң ышанычлы булган сынауны аңларга ярдәм итә: бу — 2022 елда MD Anderson үзәгендә үткәрелгән рандомизацияләнгән 2 фаза сынавы. Ул BMC Medicine журналында басылуга бирешмәгән мукозит авыртуын тикшерү буларак дөнья күргән. Анда гомумән авыз җәрәхәтләрендә метилен зәңгәрен куллану, тамак инфекциясе, авыз кандидозы яки көндәлек авыз чайкау тикшерелмәгән. Сынауда дәвалауга бирешмәгән авырту өчен билгеле бер составлы эремәне билгеле бер ысул белән куллану тикшерелгән.

Сынауда нәрсә тикшерелде

Сынау төзелеше гади: гадәти дәвалауга җирле чайкау эремәсен өстәү, аны авырткан тукымада тоту, төкереп чыгару, билгеләнгән тәртиптә кабатлау һәм 48 сәгатьтән соң авыртуны һәм функцияләрне үлчәү.

Гадәти дәвалауга карамастан авыртулы мукозиты булган өлкәннәр очраклы рәвештә төркемнәргә бүленгән: гадәти дәвалау гына (n = 16) яки гадәти дәвалауга өстәп 0.025% (n = 15), 0.05% (n = 14) яисә 0.1% (n = 15) метилен зәңгәре. 69 катнашучының 60ы дәвалауны тәмамлаган. Сынауның тулы хисабында концентрациягә карата бер яклы сукырлау күрсәтелгән, әмма контроль төркем зәңгәр чайкау эремәсе алмаган, шуңа күрә гадәти дәвалау белән чагыштыру гамәлдә сукырланмаган булган. Плацебо төркеме булмаган, авторлар моны чикләүләрнең берсе дип күрсәтә.

Катнашучыларның хәле авыр булган. Дәвалауны тәмамлаучыларның 72%ы кәүсә күзәнәкләрен күчереп утырту кичергән, калганнары системалы химиотерапия яки CAR-T терапиясе алган. Сынауга кергәндә 90%ында WHO буенча 3 дәрәҗәле, 10%ында 2 дәрәҗәле мукозит булган; шул вакытка авыртуның дәвамлылыгы медианасы 6 көн тәшкил иткән. Мәкаләдә яман шеш диагнозлары төрләр буенча аерып күрсәтелми, шуңа күрә аңа яман шешнең аерым төрләренә кагылышлы нәтиҗәләр бәйләп булмый.

Һәр пациент тикшеренү даруханәсеннән әзерләнгән эремә салынган 100 mL флакон алган: 6–10 mL алып, авызны һәм тамакны чайкый-чайкый авырткан урыннарда 5 минут тотарга, йотмыйча төкереп чыгарырга, кабат чайкау яки ашау алдыннан көтәргә һәм моны якынча 2 көн дәвамында һәр 6 сәгать саен кабатларга кирәк булган. Төп дәвалау дәвам иткән; аңа авыз гигиенасы, лидокаинлы чайкау эремәсе, нистатинлы катнаш авыз чайкау препараты, дифенгидрамин белән антацид кушылган препаратлар һәм системалы опиоидлар керә алган.

Басылган хисаптагы төп нәтиҗә күрсәткече — башлангыч дәрәҗәдән 2 нче көнгә кадәр авыртуның 11 баллы шкалада үзгәрүе (0 — авырту юк, 10 — иң көчле авырту). Авыз функцияләрен бәяләү өчен ашау, йоту һәм сөйләшүдәге кыенлыкларны берләштергән 0–6 баллы күрсәткеч кулланылган; һәр функция «башкара ала», «кыенлык белән башкара» яки «башкара алмый» дип бәяләнгән. WHO дәрәҗәсе сынауга кергәндә генә теркәлгән, аннан соң эзлекле рәвештә күзәтелмәгән.

Сынау төзелеше һәм нәтиҗәләре турында кыскача мәгълүмат

Бу таблица өч төшенчәне аерып күрсәтә: авырту, авыз функцияләре һәм тискәре йогынтылар. Монда төзәлү, инфекциянең бетүе һәм опиоидларга ихтыяҗның кимүе расланмаган.

Сорау	Нәрсә үлчәнгән	2 нче көндәге нәтиҗә
Авырту кимегәнме?	Башлангыч дәрәҗәдән 2 нче көнгә кадәр авырту баллының үзгәрүе	Гадәти дәвалауда уртача кимү 1.69 булган, ә 0.025%, 0.05% һәм 0.1% чайкау эремәләрендә — 5.20, 4.54 һәм 5.15. 2 нче көндәге балларның медианасы: 5.5 белән чагыштырганда 3, 2 һәм 2.
Ашау, йоту һәм сөйләшү яхшырганмы?	Авыз функцияләрендәге кыенлыклар, 0–6	Гадәти дәвалауда уртача кимү 0.81 булган, ә өч концентрациядәге чайкау эремәләрендә — 2.47, 2.79 һәм 2.87. 2 нче көндәге балларның медианасы: 4 белән чагыштырганда 2, 1 һәм 2.
Никадәр тиз һәм никадәр озак?	Пациентлар хәбәр иткән вакыт мәгълүматлары	Чайкау эремәсе белән дәвалауны тәмамлаган 44 пациентның 77%ы беренче чайкаудан соң берничә минут эчендә иң зур җиңеллекне сизгән. Авырту 57%ында кабатланган, күбесенчә 4–8 сәгать арасында һәм көчсезрәк дәрәҗәдә. Якынча 59%ы 2 нче көннән соң өстәмә чайкау эремәсе сораган.
Җәрәхәтләр тизрәк төзәлгәнме?	Вакыт узу белән WHO дәрәҗәсе	Сынауга кергәннән соң үлчәнмәгән. Авторлар төзәлү вакытын өстәмә тикшерергә кирәклеген белдерә.
Опиоид куллану кимегәнме?	Тәүлеклек морфин эквивалентлары	Нәтиҗәне аңлатып булмый. Башлангыч медиана тәүлегенә якынча 114 mg булган, әмма мукозит өчен бирелгән дозаларны башка авыртулар өчен бирелгәннәрдән аерып булмаган.
Нинди зыяннар күзәтелгән?	30 көнгә кадәрге тискәре күренешләр	Беренче кулланганда авызда вакытлыча яндыру хисе булган (җентекле нәтиҗәләрдә 5 очрак; аннотациядә 8 дип күрсәтелгән — бу аерма ачыкланмаган), шул исәптән бер пациент сынаудан чыккан. Вакытлыча зәңгәр буялу гигиена чараларыннан яки ашаудан соң беткән. 30 көнгә җитди тискәре күренешләр дә, даими буялу да булмаган.

Гадәти дәвалау белән чагыштырганда, авырту кимүе 0.025% һәм 0.1% концентрацияләр өчен статистик әһәмиятнең гадәти чигенә җиткән, ә 0.05% өчен чик буенда булган (P = .0506). Өч концентрациядәге чайкау эремәләре бер-берсеннән аерылмаган, шуңа күрә сынау иң кулай концентрацияне билгеләми.

Бу сынауда нәрсә тикшерелмәгән

Укучы авырту буенча уңай нәтиҗәне күрә дә аны якын торган башка төшенчәгә күчерә. Түбәндәге һәр шундый күчерү аерым сынау таләп итә.

Беренчедән, инфекцияне дәвалау. Сынауда химиотерапиягә бәйле мукозитта авырту һәм функцияләр үлчәнгән. Анда авыздагы бактерия, гөмбә яки вирус инфекциясе, теш куныгы, гингивит яисә гадәти сулыш яңалыгы тикшерелмәгән. Төп дәвалауда нистатинлы препарат куллану эксперименталь чайкау эремәсен гөмбәгә каршы чарага әйләндерми. Гадәти авыз җәрәхәтләрен яман шешкә бәйле мукозиттан аерган күзәтүебез бу куллану күрсәтмәләрен бер-берсеннән аерып карый.

Икенчедән, метилен зәңгәрен гомуми авыз чайкау чарасы итеп куллану. Катнашучылар онкологик күзәтү астында булган һәм аларда дәвалауга бирешмәгән 2–3 дәрәҗәле мукозит күзәтелгән. Сәламәт ирекле катнашучылар, гадәти афталар һәм тамак авыртуы тикшерелмәгән. Бу чикләр авыз һәм тамакка кагылышлы белдерүләр турында белешмәбездә дә карала.

Өченчедән, лайлалы тышчаның төзәлүе. Дәрәҗәне эзлекле бәяләү яки җәрәхәтләрне үлчәү булмаса, авырту баллының түбәнрәк булуы тукыманың тизрәк төзәлгәнен раслый алмый. Авторлар моны ачык әйтә.

Дүртенчедән, метилен зәңгәрен йоту. Пациентлар чайкау эремәсен төкереп чыгарган. Йотылган буягычның системалы сеңүе, дарулар белән үзара тәэсире һәм токсик йогынтылары тикшерелгән тәэсир итү ысулына кермәгән. Төкереп чыгару белән йоту арасындагы аерма — вак деталь түгел, ә дәвалау ысулының бер өлеше.

Ни өчен ваклап сатылган эремә аны алыштыра алмый

Тикшеренүдәге состав һәм ваклап сатылган флакон бер үк төстә булып, шул ук вакытта тәэсирне һәм хәвефне билгеләүче барлык сыйфатлары белән аерылырга мөмкин: концентрация, күләм, тукыма белән контакт вакыты, ярдәмче матдәләр, микробиологик сыйфат һәм куллану күрсәтмәләре. Бу сынауда һәр mLга якынча 0.25–1 mg булган концентрацияләр, вакыт буенча билгеләнгән 5 минутлык контакт һәм һәр 6 сәгать саен куллану тәртибе файдаланылган. Башка концентрациядәге ваклап сатылган продукт, кыска вакытлы чайкау яки йоту күрсәтмәсе бу шартларның берсен дә кабатламый.

Сынау флаконнары тикшеренү даруханәсеннән килгән. Ваклап сатылган метилен зәңгәренең сыйфат дәрәҗәсе һәм тикшерүләре төрле була, ә җәрәхәтләнгән авызда концентрация хаталары әһәмиятсез түгел. Чагыштыру өчен төгәл концентрация, ингредиентларның тулы исемлеге һәм чималны гына түгел, әзер эремәне дә колачлаган сертификат кирәк. Әзер эремәне тикшерү турында аңлатмабыз шул документны тасвирлый.

Тикшеренүчеләр ачылып калган авырту нерв җепселләренә җирле авыртуны басучы тәэсир булырга мөмкин дип фаразлаган; моңа җирле ялкынсынуга каршы сигналлар да кушылырга мөмкин. Алар шулай ук чайкау эремәсенең гадәти анестетик кебек тәм сизүне яки косу рефлексын бетермәвен билгеләгән. Бу гипотеза симптомнарның җиңеләюен аңлатырга мөмкинлек бирә. Ул теләсә нинди зәңгәр сыеклыкның авыздагы теләсә нинди зарарлануга тәэсир итүен расламый.

Куркынычсызлык шартлары һәм чикләүләр

Бу сайлап алынган төркемдә кыска вакыт дәвамында яхшы күтәрелә алу гомуми куркынычсызлыкны расламый. Сынауга глюкоза-6-фосфатдегидрогеназа җитешмәве булганнар, йөклеләр, имезүчеләр һәм нур терапиясенә бәйле мукозиты булганнар кертелмәгән. Системалы кулланылган метилен зәңгәре серотонинергик дарулар белән җитди серотонин синдромы куркынычы тудыручы үзара тәэсиргә, G6PD җитешмәгәндә гемолиз хәвефенә бәйле һәм йөклелек вакытында саклык таләп итә. Дөрес итеп төкереп чыгарылган чайкау эремәсенә системалы хәвефнең күпме өлеше кагылуы яхшы исәпләнмәгән, шуңа күрә кулланылган даруларны тикшереп чыгу мөһим.

Вакытлыча зәңгәр төскә керү булырга мөмкинлеген исәпкә алыгыз, беренче кулланудан соң да дәвам иткән яндыру хисе турында хәбәр итегез һәм клиник бәяләүсез төкереп чыгарыла торган чайкау эремәсен йотыла торган дозага әйләндермәгез.

Басылган анализда нәтиҗәлелекне күзәтү 48 сәгать дәвам иткән; куркынычсызлыкны күзәтү 30 көнгә кадәр сузылган. Катнашучылар саны аз, төп дәвалау чаралары төрле, ә контроль төркем сукырланмаган булган. Нәтиҗә — дәвалау стандарты түгел, ә симптомнарны контрольдә тоту мөмкинлеген күрсәткән 2 фаза сигналы. Метилен зәңгәре турындагы тикшеренүләрне уку буенча белешмәбез бер генә сынауга таянып гамәл кылганчы рандомизацияне, сукырлауны, нәтиҗә күрсәткечләрен һәм күзәтүне ничек тикшерергә кирәклеген күрсәтә.

Онкология төркеменә бирергә кирәкле сораулар

Мукозит авыртуы өчен инде кабул ителгән ярдәмче дәвалау бар, һәм теләсә нинди эксперименталь чайкау эремәсен шул план кысаларында тикшереп сөйләшергә кирәк. Файдалы сорауларга түбәндәгеләр керә: мукозитның нинди дәрәҗәсе бар, нинди гадәти чаралар инде кулланыла, кайсы дарулар метилен зәңгәре белән үзара тәэсир итәргә мөмкин, G6PD статусы билгелеме һәм уңышны яки куллануны туктатуны нинди нәтиҗә билгеләячәк (авырту баллы, сыеклык йота алу яки тискәре йогынты). Продукт турында гомуми белдерү урынына сынауга төгәл библиографик сылтаманы һәм составның җентекле мәгълүматын алып килегез. Клиницист белән фикер алышу өчен тикшерү исемлегебездә продукт һәм тикшеренү турында бастырып алырга кирәкле мәгълүматлар күрсәтелгән.

Шулай итеп, тикшерелгән төшенчә тар: даруханәдә әзерләнгән, төкереп чыгарыла торган һәм еш кабатлап кулланыла торган чайкау эремәсе кечкенә, сукырланмаган чагыштыруда 2 көн эчендә дәвалауга бирешмәгән мукозит авыртуын киметкән, ашауны, йотуны һәм сөйләшүне яхшырткан; әмма тизрәк төзәлүне, опиоидларга ихтыяҗның кимүен, инфекцияне дәвалауны яки авыз чайкауның гомуми файдасын күрсәтмәгән.