Мәкалә
COVID-19 һәм озакка сузылган COVID өчен метилен зәңгәресе: дәлилләр
COVID өчен метилен зәңгәресенә кызыксыну нигезле сораудан башланды. Кушылма арзан, медицинада күптән кулланыла, ә лаборатория эшләре аның SARS-CoV-2гә каршы активлыгын күрсәтте. Әмма бу бер сорау тиздән өч төрле сорауга бүленде, һәм аларны бутаган укучылар дәлилләрне дөрес аңламаячак.
Бу өч сорау түбәндәгеләр: ул пациентларда кискен инфекцияне дәвалыймы, организмнан тыш вирусны активсызландырамы һәм озакка сузылган COVID дип аталган кискен чордан соңгы симптомнарга ярдәм итәме? Һәрберсенең тикшеренү төзелеше, бәяләнә торган нәтиҗә күрсәткече һәм җавабы төрле. Бу мәкалә аларны аерым карый һәм ахырда табиб белән берәр карар кабул иткәнче тикшерә алырлык реестр тәкъдим итә.
Кискен инфекция: кислород күрсәткечләрендә кабатланган яхшыру, әмма савыгу дәлиле юк
Башка максатта куллануның башлангыч нигезләре метилен зәңгәресенең фармакологиясен караган һәм COVID-19ны дәвалауда метилен зәңгәресе буенча теркәлгән биш сынауны санап киткән 2021 елгы тасвирлама күзәтүдә бирелде. Бу күзәтү дәлил буларак түгел, башлангыч юнәлеш бирүче чыганак буларак файдалы. Анда оксидлашу-кайтарылу цикллары һәм оксидлашудан килгән зарарның кимүе кебек механизмнар тәкъдим ителде, шулай ук ул вакытта күбесе тәмамланмаган сынаулар исемләнде. Шуннан бирле сынауларның статусы үзгәрде, шуңа күрә 2021 елгы исемлеккә ышану урынына һәр язманы яңадан тикшерергә кирәк.
Соңрак чыккан басмалардагы күренеш аны тасвирларлык дәрәҗәдә эзлекле. Иран хастаханәләрендә уздырылган берничә тикшеренү метилен зәңгәресен стандарт ярдәмгә өстәлгән комбинациянең бер өлеше буларак сынады һәм кыска вакыт эчендә кислород белән тәэмин ителүнең яхшыруын, хастаханәдә яту вакытының кыскаруын хәбәр итте. 80 пациент катнашкан 2 нче фаза турындагы бер хисапта комбинация белән яту вакыты якынча 7 көн, ә стандарт ярдәм генә булганда якынча 12 көн иде. 223 пациент катнашкан, 3 нче фаза рәвешендәге зуррак хисап шул ук юнәлешне күрсәтте, әмма үлем күрсәткече буенча статистик әһәмияткә ирешмәде. Болар — күп компонентлы дәвалау схемасының ачык сынаулары; моның ни өчен мөһим булуына түбәндә кайтырбыз.
Яңарак рандомизацияләнгән тикшеренү күренешне төгәлләштерә. COVID-19 һәм кискен респиратор дистресс-синдромы (ARDS) белән хастаханәдә яткан 122 пациент арасында авыз аша метилен зәңгәресе һәм стандарт дәвалау алган төркемдә канның кислород белән туенуы стандарт дәвалау гына алган төркемгә караганда күбрәк артты; төркем белән вакытның үзара тәэсире статистик әһәмиятле булды. Ләкин бу рандомизацияләнгән ARDS сынавында хастаханәдә яту вакыты һәм бер, өч айдагы үлем күрсәткечләре статистик әһәмиятле аерылмады. Вена эченә метилен зәңгәресе бирелгән 50 авыр пациентны коткару максатында дәвалауның кечкенә, контрольсез сериясендә дәвалаудан соң кислород нисбәтләренең артуы хәбәр ителде. Әмма 20 үлем очрагы һәм чагыштыру төркеме булмавы сәбәпле, бу коткару максатындагы клиник очраклар сериясе үзгәрешне нәкъ дару китереп чыгарганын күрсәтә алмый.
Вируска каршы тәэсирнең иң көчле плацебо белән контрольдә тотылган сынавы кире юнәлешне күрсәтә. NCT04635605 сынавында амбулатор пациентлар очраклы рәвештә бер тапкыр авыз аша метилен зәңгәресе яки плацебо алу төркемнәренә бүленде; вирус йөкләнеше һәм вирусның юкка чыгуы үлчәнде. Бастырылган сынау хисабында йомгакланганча, вирусологик нәтиҗәлелек расланмады. Кан салу алдыннан метилен зәңгәресе белән эшкәртелгән, савыккан кешеләрдән алынган плазманы сынаган бәйле, әмма аерым сынауда да хастаханәгә салу очраклары кимемәде. 376 амбулатор пациент катнашкан COnV-ert плазма сынавында плазма һәм плацебо төркемнәрендә хастаханәгә салу ешлыгы һәм вирус йөкләнеше үзгәрешләре диярлек бер үк булды. Плазманы метилен зәңгәресе белән эшкәртү — кан продуктын эшкәртү процессы, организмга системалы тәэсир итүче метилен зәңгәресе белән дәвалау түгел. Шуңа күрә аны дару кабул итүне сынау дип санарга ярамый.
Гади итеп әйткәндә: COVID өчен метилен зәңгәресе кислород белән тәэмин ителү күрсәткечләрендә кабатланган яхшыру билгесен күрсәтә, әмма вирусның тизрәк юкка чыгуын, хастаханәгә салу очракларының кимүен яки үлемнең азаюын ышандырырлык итеп күрсәтми. Кислород белән туенуны күзәтү әһәмиятле, ләкин бу инфекцияне савыктыру белән бер үк төшенчә түгел.
Метилен зәңгәресенең оксидлашу-кайтарылу агенты буларак ничек эшләве белән яңа танышкан укучылар кайвакыт кислород күрсәткечләренең яхшыруы вирусның юк ителүен аңлата дип көтә. Бу алай түгел. Кислород белән тәэмин ителү үпкә зарарлануын, гемоглобин эшчәнлеген һәм кан әйләнешен чагылдыра. Вирус йөкләнеше исә вирусның үрчүен чагылдыра. Дару берсенә тәэсир итеп, икенчесенә тәэсир итмәскә мөмкин.
Лабораториядә вирусны активсызландыру: көчле нәтиҗә, чикләнгән мәгънә
Лабораториядә нәтиҗәләр күпкә көчлерәк күренә, һәм бу аерма күп кенә йомгакламаларда буталчыклык тудыра. Күзәнәк культураларындагы башлангыч эшләрдә Vero E6 күзәнәкләрендә SARS-CoV-2гә каршы ярты максималь тәэсирнең түбән микромоляр концентрацияләрдә күзәтелүе хәбәр ителде. Бу кешеләрдә сынаулар уздыруга нигез булды; ул күзәнәк культураларындагы башлангыч тикшеренүләрдә күрсәтелә. Аннан соң турыдан-туры тәэсир итү тәҗрибәләре метилен зәңгәресенең берничә сәгатьлек контакттан соң, хәтта яктылык белән активлаштыру булмаганда да, вирус РНКсын зарарлавын күрсәтте. Бу Cagno һәм хезмәттәшләре эшендә дә күзәтелде.
Яктылык булганда тәэсир күпкә арта. Фотодинамик активсызландыру тикшеренүендә метилен зәңгәресен кызыл лазер нурланышы белән берләштерү югары титрлы вирус суспензияләрен тулысынча активсызландырды һәм күзәнәкләрнең бер катламлы культураларын саклады. Кан продуктлары белән эш тә шул ук күренешне күрсәтә: плазмадагы патогеннарны киметү тәҗрибәләре буенча, якынча 0.8 микромоляр метилен зәңгәресе һәм күренмә яктылык плазмадагы SARS-CoV-2нең йоктыру сәләтен якынча биш тәртипкә киметте, ә яктылыксыз метилен зәңгәресенең тәэсире күпкә азрак булды. Клиник үрнәкләрне кыска вакыт яктыртып шундый ук зарарсызландыру турында соңрак уздырылган үрнәкләрне зарарсызландыру тикшеренүендә хәбәр ителде.
Моны күзәнәк эчендә эшләүче вируска каршы чара түгел, күзәнәктән тыш вирусны активсызландыручы чара дип аңларга кирәк. 2024 елгы механизмнарны тикшерү бу аерманы ачык күрсәтте: метилен зәңгәресе караңгыда күзәнәктән тыш коронавирус кисәкчекләрен кире кайтарылмаслык итеп активсызландырды, әмма күзәнәкләр инде йогышланган булса, диярлек тәэсир итмәде. Шулай ук авыз аша бирү инфекциягә сизгер тычканнарны үлемгә китерүче инфекциядән сакламады; болар күзәнәктән тыш һәм күзәнәк эчендәге тәэсирне чагыштыруда күрсәтелде.
Бу аерма клиник нәтиҗәләрне аңлата. Кушылма өслекләрне, үрнәкләрне яки плазманы, бигрәк тә яктылык белән бергә, бик яхшы зарарсызландырырга мөмкин, әмма шул ук вакытта организмга системалы тәэсир итүче вируска каршы чара буларак уңышсыз булырга мөмкин. Чөнки йогышланган сулыш юллары тукымасы — пробиркадагыдан башка мохит. Лабораториядә активсызландыру җайланмалар һәм кан иминлеге өчен куллануны нигезли. Бу COVID өчен метилен зәңгәресенең пациентларны дәвалауда расланган чара булуын күрсәтми.
Озакка сузылган COVID: фараз гына, тәмамланган рандомизацияләнгән сынау юк
Озакка сузылган COVID өчен метилен зәңгәресе турындагы дәлилләр тагын бер баскыч түбәнрәк тора. Исемендә «COVIDтан соңгы төшенкелек» гыйбарәсе булган, еш искә алынучы 2021 елгы мәкалә — сынау түгел, фараз тәкъдим итүче хат. Ул файда китерергә мөмкин булган митохондриаль һәм нейроялкынсыну юлларын тәкъдим итә, әмма COVIDтан соңгы симптомнар турындагы фараз хатында кискен чордан соңгы нәтиҗәләрнең контрольдә тотылган бәяләмәсе бирелми. Бу — башлангыч идея, нәтиҗә түгел.
2026 ел ахырына кадәр без нәкъ инде урнашкан кискен чордан соңгы нәтиҗәләр өчен метилен зәңгәресен сынаган, теркәлгән һәм тәмамланган рандомизацияләнгән сынау тапмыйбыз. Метилен зәңгәресе яки фотодинамик дәвалаудан соң кискен чордагы пациентларны күзәткән һәм озак сакланган симптомнар турында сораган кечкенә хисаплар бу бушлыкны тутыра алмый. Алар кечкенә, контрольсез һәм еш кына метилен зәңгәресен яктылык терапиясе яки башка дарулар белән берләштерә. Шуңа күрә алар озакка сузылган COVIDны булдырмауны яки дәвалауны күрсәтә алмый.
Бу өлкәдәге берәр раслауны бәяләгән кеше өч сорау бирергә тиеш. Катнашучылар кискен чордагы түгел, кискен чордан соңгы пациентлар дип билгеләнгәнме? Контроль төркем булганмы? Ару, физик көчәнешне күтәрә алмау, танып белү авырлыклары яки алдан билгеләнгән башка симптом расланган шкала белән үлчәнгәнме? Боларның берәрсенә җавап «юк» булса, хисап нәтиҗәлелек дәлиле түгел, гомуми мәгълүмат кына булып тора.
Берләштерелгән схемалар һәм түбән дозалы налтрексон турында искәрмә
Интернеттагы кайбер протоколлар вирус инфекциясеннән соңгы ару өчен метилен зәңгәресен түбән дозалы налтрексон белән бергә тәкъдим итә. Бу нәтиҗәнең кайсы чарадан килгәнен билгеләү проблемасын тудыра. Ике чара берьюлы башланып, симптомнар үзгәргәндә, бу үзгәреш кайсы чараның өлеш керткәнен, аларның берәрсе гомумән тәэсир иткәнме яки комбинация иминме икәнен күрсәтми. Табигый савыгу, ял, плацебога җавап һәм бер үк вакытта күрсәтелгән башка ярдәм дә яхшыруны аңлата ала.
Бу фикер югарыда каралган кискен COVIDтагы комбинация сынауларына да кагыла: аларда метилен зәңгәресе стандарт ярдәм белән беррәттән C витамины, N-ацетилцистеин яки башка чаралар белән бирелгән. Комбинация төркемендә хастаханәдә яту вакытының кыскаруы метилен зәңгәресенең аерым тәэсирен күрсәтми. Метилен зәңгәресен башка өстәмәләр яки дарулар белән кабул итүче укучылар комбинация турында аерым очрак тасвирламасы үзләренә дә кагыла дип уйлау урынына, үзара тәэсирләр һәм каршы күрсәтмәләр турында мәгълүматны табиб белән карарга тиеш. Метилен зәңгәресенең иминлек профиле аеруча мөһим, чөнки серотонинга тәэсир итүче дарулар, G6PD җитешсезлеге, бөер эшчәнлеге бозылуы һәм йөклелек хәвеф бәяләмәсен тулысынча үзгәртә.
Халәткә хас нәтиҗә күрсәткечләре белән сынаулар һәм тикшеренүләр реестры
Бу таблицаны мәкаләнең башлангыч белешмә чыганагы итеп кулланыгыз. Кайсы нәтиҗә күрсәткеченең әһәмиятле булуын халәт билгели. Реестр язмалары 2026 ел ахырына кадәр хәбәр ителгән статусны чагылдыра; аларга сылтаныр алдыннан хәзерге статусны тикшерегез, чөнки реестр язмалары басмалардан соңарып яңартыла.
| Тикшеренү | Сыналган халәт | Кулланылган чара | Халәткә хас нәтиҗә күрсәткечләре | Статус һәм нәтиҗә |
|---|---|---|---|---|
| NCT04370288 | Кискен COVID-19, авыр форма | Һәр kg авырлыкка 1 mg метилен зәңгәресе, C витамины һәм N-ацетилцистеин; соңрак авыз аша кайтарылган формадагы метилен зәңгәресе схемалары; өстәмә стандарт ярдәм | 7 нче көндә үпкәне ясалма җилләтүгә бәйле булмау; соңрак хисапларда: кислород белән туену, сулыш ешлыгы, яту вакыты, үлем күрсәткече | 1 нче һәм 2 нче фаза рәвешендәге хисаплар кислород белән тәэмин ителүнең яхшыруын һәм яту вакытының кыскаруын тасвирлый; ачык сынау, комбинация схемасы, кечкенә сайланмалар |
| NCT04547127 | Кискен COVID-19 | Метилен зәңгәресенә нигезләнгән схема һәм стандарт ярдәм | Кислород белән тәэмин ителү, клиник савыгу күрсәткечләре | 2021 елгы күзәтүдә исемләнгән; хәзерге статусны реестрдан тикшерегез, тәмамланган сынаудан югары сыйфатлы нәтиҗәлелек дәлиле расланмаган |
| NCT04376788 | Кискен COVID-19 | Реестр язмасы буенча метилен зәңгәресен куллану | Реестр буенча клиник халәт күрсәткечләре | 2021 елгы күзәтүдә исемләнгән; сылтаныр алдыннан хәзерге статусны реестрдан тикшерегез |
| NCT04619290 | COVID контекстын да үз эченә алган үпкә авырулары программасы | Реестр язмасы буенча метилен зәңгәресен куллану | Реестр буенча сулыш күрсәткечләре | 2021 елгы күзәтүдә исемләнгән; сылтаныр алдыннан хәзерге статусны реестрдан тикшерегез |
| NCT04635605 | Кискен COVID-19, амбулатор пациентлар | Авыз аша бер тапкыр метилен зәңгәресе дозасы, плацебо белән чагыштырып | Вирус йөкләнешенең үзгәрүе, вирусның юкка чыгуы | Тәмамланган; вирусологик нәтиҗәлелек расланмаган |
| NCT04621123 (COnV-ert) | Кискен COVID-19, амбулатор пациентлар | Метилен зәңгәресе һәм яктылык белән патогеннары киметелгән, савыккан кешеләрдән алынган плазма; физиологик эремә плацебосы белән чагыштырып | Хастаханәгә салу, 7 нче көндәге вирус йөкләнеше | 376 пациентта тәмамланган; хастаханәгә салу яки вирус йөкләнеше буенча аерма юк; организмга системалы бирүне түгел, плазманы эшкәртү процессын сыный |
| IRCT20200409047007N2 | ARDS белән кискен COVID-19, хастаханәдә ятучы пациентлар | Авыз аша метилен зәңгәресе һәм стандарт дәвалау (n 62гә тигез), стандарт дәвалау белән чагыштырып (n 60ка тигез) | Кислород белән туену динамикасы, яту вакыты, 1 һәм 3 айдагы үлем күрсәткече | 122 пациентта тәмамланган; кислород белән туену яхшырган, яту вакыты һәм үлем күрсәткече статистик әһәмиятле аерылмаган |
| Вена эченә бирү белән контрольсез коткару сериясе | Кискен COVID-19, авыр гипоксемия | Вена эченә һәр kg авырлыкка 1 mg метилен зәңгәресе, биш дозага кадәр | Кислород нисбәте, ясалма җилләтүгә ихтыяҗ, хастаханәдән чыгарылу, үлем | 50 пациент; кислород нисбәте арткан, 30ы чыгарылган, 20се үлгән; контроль төркем юк, шуңа күрә сәбәпле бәйләнеш турында раслау мөмкин түгел |
| Лабораториядә активсызландыру программасы | Ex vivo һәм in vitro, пациентларда түгел | Кызыл яки күренмә яктылык белән һәм аннан башка метилен зәңгәресе; плазманы якынча 0.8 микромоляр концентрациядә эшкәртү | Йоктыру сәләтенең логарифмик кимүе, TCID50, РНК зарарлануы | Күзәнәктән тыш активсызландыру буенча, бигрәк тә яктылык белән, көчле уңай нәтиҗә; зарарсызландыру өчен куллануны гына нигезли |
| Озакка сузылган COVID һәм кискен чордан соңгы нәтиҗәләр | Инде урнашкан кискен чордан соңгы симптомнар | Метилен зәңгәресенең тәмамланган рандомизацияләнгән сынавы табылмаган | Алдан билгеләнгән симптом шкалалары, функция күрсәткечләре | Дәлилләр юк; фараз мәкаләләре һәм контрольсез дәвамлы күзәтүләр генә |
Бу дәлилләрне ничек кулланырга
Өч төрле шартны аерым карагыз. Кискен инфекция өчен намуслы йомгак шундый: кислород белән тәэмин ителү яхшырырга мөмкин, әмма вирусның юкка чыгуына, хастаханәгә салуга яки исән калуга тәэсире расланмаган. Лабораториядә эшкәртү өчен яктылык белән метилен зәңгәресе — сыналган шартларда расланган активсызландыру ысулы. Озакка сузылган COVIDны дәвалау өчен хәзерге вакытта сынауларга нигезләнгән дәлил юк.
Куллану турында уйлаган һәркем дозаны, вакытны, үзара тәэсир итүче даруларны һәм куллануның туры килүен табиб белән сөйләшергә, шулай ук соңрак чыккан сынау нәтиҗәләре дәлилләр нисбәтен үзгәртәме икәнен тикшерергә тиеш. Сынау язмалары күзәтүләр басмага җибәрелгәннән соң яңартыла, һәм бу өлкә инде бер тапкыр тәкъдимнәрдән өлешчә нәтиҗәләргә күчте. Реестрны яңадан тикшерү гадәте теләсә кайсы аерым тикшеренүдән мөһимрәк.