Makala
Süýt üçin metilen gögüniň gaýtarylma synagy: ýörelgesi we çäklendirmeleri
Bir talyp gyz süýtli iki probirkany ýokary galdyrýar. Olaryň biri bir sagatda ak reňke geçdi. Beýlekisi bäş sagatlap gök bolup galdy. Ol gök probirkany görkezip, içindäki süýdi içmegiň howpsuzdygyny aýdýar.
Bu netije synagyň nädogry düşünilýändigini görkezýär. Metilen gögi bilen geçirilýän süýt synagy howpsuzlygy kesgitlemeýär. Ol şol probirkadaky mikroorganizmleriň üýtgemeýän şertlerde redoks potensialyny näçe çalt peseldýändigini görkezýär. Haýal netije nusgadaky umumy metabolik işjeňligiň pesdigini aňladýar. Ol haýsy organizmleriň bardygy, olaryň arasynda patogeniň bardygy ýa-da süýdüň dogry pasterizasiýa edilendigi barada hiç zat aýtmaýar.
Bu tapawut möhümdir, sebäbi synag ynandyryjy görünýär. Gök reňk ýitýär. Sagat bir san berýär. Sanlar bolsa netijeden artykmaç many çykarmaga iterýär. Bu makala peýdaly düşündirişi saklap, howply düşündirişiň öňüni alýar.
Gaýtarylma hakykatda nämäni ölçeýär
Metilen gögi okislenen ýagdaýda gök bolýar, leýkometilen gögüne gaýtarylanda bolsa tas reňksiz bolýar. Täze süýtde erän kislorod bar we ol boýagy gök ýagdaýda saklaýar. Dem alýan we fermentasiýa geçirýän bakteriýalar şol kislorody sarp edip, gaýtaryjy birleşmeleri bölüp çykarýarlar. Redoks potensialy ýeterlik derejede peselende, boýag elektronlary kabul edip, reňkini ýitirýär. Guelph uniwersitetiniň süýt mikrobiologiýasy boýunça okuw kitaby hem bu yzygiderliligi ilki kislorodyň aýrylmagy, soňra bakteriýalaryň metabolizmi wagtynda gaýtaryjy maddalaryň emele gelmegi hökmünde düşündirýär.
Journal of Dairy Science žurnalyndaky nusgawy ylmy işde bu iki tapgyrly proses hökmünde beýan edilýär: ilki mikroflora kislorody tüketýär, soňra süýdüň düzüm bölekleri boýagy çalt gaýtarýar. Şonuň üçin süýt üçin metilen gögüniň gaýtarylma synagyna öýjükleri sanamak usuly däl-de, bilelikdäki metabolik işjeňligiň funksional derňewi hökmünde düşünmek has dogrudyr. Metilen gögüniň redoks häsiýetleri bu üýtgeşmäniň himiki esaslaryny düşündirýär.
Kislorod ahyrky netijäni tersine öwürýär. Gaýtarylan leýko boýag howa bilen galtaşanda täzeden okislenýär we ýene gök bolýar. Şonuň üçin çaýkamak, guýmak, giň probirkalar we suwuklygyň üstündäki uly howa boşlugy netijäni gijikdirýär. Probirkadaky suwuklygyň esasy bölegi reňksizlenenden soň hem howa bilen araçäkde köplenç inçe gök halka galýar. Standart usullar şol halkanyň ýitmegine garaşman, ony kabul edýär.
Organizmiň görnüşi hem netijäni üýtgedýär. Koliformlar we süýt kislotasyny öndürýän köp organizmler boýagy çalt gaýtarýarlar. Psihrotroflaryň we ýylylyga çydamly organizmleriň köpüsi bolsa ony haýal gaýtarýarlar ýa-da asla diýen ýaly gaýtarmaýarlar. Ekiş plastinkasynda birmeňzeş san berýän iki süýt nusgasynda gök reňk birnäçe sagat tapawut bilen ýitip biler. Diňe şu ýagdaýyň özi wagty koloniýalaryň sanyna öwürmegiň nädogrudygyny görkezýär.
Gözegçilikli laboratoriýa usuly
Meýdan şertlerinde ulanylýan we okuw kitaplarynda berilýän görnüşler jikme-jikliklerde tapawutlanýar, şonuň üçin netije diňe ony beren usulyň çäginde dogrudyr. Azyk laboratoriýasynda ulanylýan adaty görnüş şeýle ýerine ýetirilýär:
- Çig süýdi mümkin boldugyça az howalandyrmak bilen alyň we derrew sowadyň. Nusga almazdan öň gaby ýuwaşlyk bilen agdaryp garyşdyryň.
- Steril probirka 10 mL süýt we 1 mL boýagyň işçi erginini guýuň. Giňden ulanylýan işçi konsentrasiýalaryň biri 0.005 göterim boýagdyr; süýdüň boýaga gatnaşygy 10-a 1 bolýar.
- Probirkany dyky bilen ýapyň, iki gezek ýuwaşlyk bilen agdaryň we birnäçe minudyň içinde suw wannasyna ýerleşdiriň. Adaty inkubasiýa temperaturasy ulanylýan standarta baglylykda 35-den 38 gradus Selsiýa çenli bolýar. Haýsy standarty ulanýandygyňyzy belläň.
- Inkubasiýa wagtynda probirkalary ýagtylykdan goraň, sebäbi ýagtylyk gaýtarylmagy çaltlandyrýar.
- 30 minutdan soň, soňra bolsa bellenen wagt aralyklarynda gözegçilik ediň. Ahyrky nokat — probirkanyň gaýnadylan süýtden taýýarlanan deňeşdirme nusgasyna gabat gelýän ýa-da usulda kesgitlenen reňk ýitiriş derejesine ýetýän wagtydyr.
- Usul talap edýän bolsa, şol süýtden alnan, hiç zat goşulmadyk probirkany wizual gözegçilik nusgasy hökmünde saklaň.
FAO-nyň süýdi barlamak boýunça gollanmasy bu yzygiderliligiň meýdan şertleri üçin anyk görnüşini berýär: 10 mL süýde 1 mL boýag goşmak, dyky bilen ýapmak, ýuwaşlyk bilen agdarmak, takmynan 37-den 38 gradusa çenli temperaturada inkubasiýa etmek we her 30 minutdan gözegçilik etmek. Onuň gözegçilik probirkalarynda tebigy gaýtaryjy ulgamy bozmak we reňk deňeşdirmesine esas döretmek üçin gaýnadylan süýt ulanylýar.
Ýokardaky shema gözegçiligiň çägini görkezýär. Birmeňzeş göwrümler, birmeňzeş boýag, birmeňzeş temperatura, birmeňzeş garyşdyrma, ýagtylykdan birmeňzeş gorag we ahyrky nokady kesgitlemegiň birmeňzeş düzgüni. Bularyň islendik birini üýtgetseňiz, ölçenýän wagt hem üýtgeýär. Şonuň üçin boýagyň tötänleýin saýlanan konsentrasiýasyny ulanýan öý synaglarynyň netijelerini laboratoriýa bahalary bilen deňeşdirip bolmaýar.
Gaýtarylma wagty nämäni görkezýär
Has uzyn wagt görkezilen şertlerde umumy işjeňligiň pesdigini aňladýar. Has gysga wagt bolsa umumy işjeňligiň ýokarydygyny aňladýar. Süýt işi boýunça okuw tablisalary bu wagtlara takmynan bahalary berýär. Mysal üçin, BIS esasynda düzülen bir baha beriş ulgamynda 5 ýa-da has köp sagat örän gowy, 30 minutdan az bolsa pes hilli diýlip hasaplanýar.
Esasy sapak — baha berişiň üýtgäp durýandygydyr. 5 sagatlyk netijäniň ähli usullar üçin umumy bahasy ýok. Ol ony kesgitlän usula degişlidir. Şonuň üçin esaslandyrylyp bilinýän hasabat görnüşi şeýledir:
MBRT görkezilen usul boýunça X sagada deň bolup, şol usulyň degişli bahasyna gabat gelýär.
Bu hiç haçan MBRT her mL üçin X koloniýa emele getiriji birlige deň diýmek däldir. Standard Methods esasynda taýýarlanan görkezmelerde boýagyň gaýtarylma netijeleriniň bakteriýalaryň sany hökmünde berilmeli däldigi aýdylýar. Metilen gögi bilen ýönekeý boýama usuly hem başga soraga jogap berýär, sebäbi ol probirkadaky umumy işjeňligi däl-de, mikroskop arkaly öýjükleriň şekilini görkezýär.
Düşündiriş we çäklendirmeler tablisasy
Bu tablisa makala üçin taýýarlanan esasy salgylanma maglumatydyr. Her setiri dolulygyna okaň. Hiç bir öýjük aýratynlykda düşündirilmeli däldir.
| Gözegçilik ýa-da tassyklama | Nämäni görkezýär | Nämäni subut edip bilmeýär | Netijä täsir edýän esasy faktorlar |
|---|---|---|---|
| Gök reňkiň çalt ýitmegi, çig süýt üçin bir ulgamda 2 sagatdan az | Ýokary gaýtaryjy işjeňlik; köp mikrob mukdaryna ýa-da saklanyş hiliniň pesligine laýyk gelýär | Görnüşi, takyk sany, toksinleri ýa-da pasterizasiýanyň şowsuzlygyny | Ýyly şertlerde saklamak, koliformlara baý mikroflora, ýagtylyk, boýagyň az mukdary |
| Aralyk wagt, 2-den 4 sagada çenli | Ortaça işjeňlik; baha diňe görkezilen ulgamyň çäginde berilýär | Howpsuzlygy ýa-da haýal gaýtaryjy organizmleriň ýoklugyny | Ýokary inkubasiýa temperaturasy, howalandyrmadaky tapawutlar, ýagyň bölünmegi |
| Haýal gaýtarylma, 5 ýa-da has köp sagat | Şol ulgamda pes umumy işjeňlik | Patogenleriň ýoklugyny, pasterizasiýanyň geçirilendigini ýa-da himiki howpsuzlygy | Antibiotik galyndylary, konserwantlar, goşmaça erän kislorod, boýagyň köp mukdary |
| Esasy suwuklyk reňksizlenýär, ýöne üstünde gök halka galýar | Howa bilen araçäkde täzeden okislenme; adaty araçäk täsiri | Synagyň şowsuzlygyny ýa-da reaksiýanyň doly geçmändigini | Giň probirka, gowşak dyky, barlamak üçin gaýta-gaýta açmak |
| Gyzdyrylan süýt inkubasiýa edilenden soň probirkanyň ak bolmagy | Üýtgän gaýtaryjy ulgam we saklanyp galan işjeňlik | Gyzdyrmagyň tassyklanan pasterizasiýa deň bolandygyny | Ýylylykdan zeperlenme, inkubasiýa wagtynda dikeliş, soňraky hapalanma |
| Usuly görkezilmän berlen islendik ýeke MBRT bahasy | Synag şertleriniň näbellidigini | Islendik hil bahasyny ýa-da sany | Boýagyň düzümi, gatnaşyk, temperatura, garyşdyrma we ahyrky nokadyň düzgüni görkezilmedik |
Bakteriýalary ösdürmek üçin iýmitlendiriji gurşawlar ýaly ösüşe esaslanýan barlaglar sanamak we aýratyn ösdürip almak üçin ulanylýan ýol bolup galýar. Gaýtarylma probirkasy deslapky barlag geçirýär. Ekiş plastinkasy bolsa kesgitleýär we sanaýar.
Synag howpsuzlyk barada nämäni subut edip bilmeýär
Haýal netije patogenleriň ýoklugyny subut edip bilmeýär. Kliniki taýdan ähmiýetli mukdarda bar bolan patogen umumy kislorod sarp edilişine az goşant goşup biler. Patogenleri ýüze çykarmak belli bir organizme mahsus usullar bilen geçirilýär; häzirki Standard Methods muny umumy hil boýunça deslapky barlagdan aýratyn ugur hökmünde kabul edýär.
Ol pasterizasiýany barlap bilmeýär. Codex-iň süýt arassaçylygy boýunça görkezmelerine laýyklykda ýylylyk bilen işlemegiň dogrulygy aşgar fosfataza synagy ýa-da başga bir tassyklanan usul arkaly barlanýar. Ak ýa-da gök probirka süýt tapgyrynyň wagt-temperatura taryhy barada hiç zat aýtmaýar.
Ol azyk howpsuzlygyny tassyklap bilmeýär. Howpsuzlyk patogenlere, öňünden emele gelen toksinlere, derman galyndylaryna, himiki hapalaýjylara, sowuk zynjyryň taryhyna we nusga alnandan soňky hapalanma baglydyr. Codex süýt önümleriniň howpsuzlygyna bir deslapky barlagyň netijesi däl-de, gözegçilik çäreleriniň zynjyry hökmünde garaýar.
Azyk laboratoriýasynyň şertleri öý synagy bilen deň däldir
Süýt laboratoriýasynda bu synag kabul edilýän süýdi deslapky barlamak, wagtyň geçmegi bilen üpjün edijileri deňeşdirmek ýa-da gözegçilik astynda redoks mikrobiologiýasyny öwretmek üçin ulanylýar. Nusgalaryň gelip çykyşyny yzarlap bolýar. Reagentler standartlaşdyrylan. Temperaturalar ýazga alynýar. Galyndylar laboratoriýa düzgünlerine laýyklykda ýok edilýär.
Öý synagynda bularyň hiç biri ýok. Aşhanada ölçenýän göwrümler takmynandyr. Internetde satylýan boýaglaryň konsentrasiýalary örän tapawutlanýar. Inkubasiýa köplenç kalibrlenen suw wannasynda däl-de, ýyly otagda geçirilýär. Reňk üýtgemesi şonda-da bolup geçýär. Şonuň üçin netijä many berýän ähli gözegçilik şertleri ýok bolsa-da, ol ygtybarly ýaly görünýär.
Has uly töwekgelçilik özüňi alyp baryş bilen baglydyr. Öýde gök bolup galan probirka çig süýdi içmäge iterýär, emma laboratoriýa şol süýdi henizem ekiş plastinkasynda sanamak, patogenleri ýüze çykarmak we galyndylary barlamak üçin ibererdi. Süýt üçin metilen gögi synagy süýdi içmäge rugsat bermek üçin däl-de, kabul edilýän çig süýdüň hiline baha bermek üçin döredildi. Rezazurin bilen has çalt geçirilýän deslapky barlagyň hem çägi şoldur: reňk netijesi has çalt alynýar, ýöne patogenler barada henizem jogap ýok.
Laboratoriýa işi üçin gysga düzgün
Boýagy, gatnaşygy, temperaturany, garyşdyrmany, ýagtylygy we ahyrky nokady standartlaşdyryň. Wagty usulyň ady we degişli baha bilen bilelikde hasabatda görkeziň. Minutlary saklanyş taryhy, mikrofloranyň görnüşi, galyndylar we nusga almagyň hili bilen bilelikde düşündiriň. Gysga wagt öwrenilmäge mynasyp işjeňligi görkezýär. Uzyn wagt bolsa hiç haçan howpsuzlygy tassyklamaýar.