Makala
Sulfidi ölçemek üçin metilen gögi usuly
Metilen gögi bilen sulfid ölçemek usuly sulfidi gök boýaga öwrüp, emele gelen erginiň absorbansiýasyny ölçemek arkaly kesgitleýär. Metilen gögi analitiki signaly berýän reaksiýa önümidir. Suwa bir çüýşe metilen gögüni goşmak bu synag däldir.
Köplenç kynçylyk reaksiýa bolup geçýänçä nusganyň başlangyç ýagdaýyny wekilçilikli görkezmegini saklamakdadyr. Takyk absorbansiýa ölçegi nusga alnanda uçup giden ýa-da okislenen sulfidi yzyna getirip bilmez. Şeýle hem ol erkin wodorod sulfidini nusga taýýarlanylanda bölünip çykýan beýleki kükürt görnüşlerinden tapawutlandyryp bilmez.
Gök reňk nämäniň netijesinde emele gelýär?
EPA 376.2 usulynda sulfid demir(III) hloridiniň gatnaşmagynda dimetil-p-fenilendiamin bilen reaksiýa girip, metilen gögüni emele getirýär. Kislotaly reagentler boýagyň emele gelmegi üçin şert döredýär. Soňra enjam emele gelen erginiň ýagtylygy siňdirişini ölçeýär.
Reaksiýanyň umumy shemasy şeýledir:
Sulfid + N,N-dimetil-p-fenilendiamin + Fe(III), kislotaly şertlerde → metilen gögi → absorbansiýany ölçemek.
Bu deňleşdirilen reaksiýa deňlemesi däl-de, analitiki shemadyr. Reagentleriň düzümi we konsentrasiýasy, reňkiň emele gelmegi üçin wagt, tolkun uzynlygy we optiki ýol saýlanan usuldan alynmalydyr.
Bu jikme-jiklikleri özara çalşyp bolmaýar. EPA 376.2 ölçegi 625 nm-de geçirmegi görkezýär. Hach kompaniýasynyň DR/5000 enjamy üçin resminamalaşdyrylan 8131 iş tertibi 665 nm ulanýar. Edebiýatda berlen metilen gögüniň absorbansiýa bahasy belli bir seljermä degişli sazlamalaryň we kalibrlemäniň ornuny tutmaýar.
Nusga almazdan öň sulfid fraksiýasyny kesgitläň
«Wodorod sulfidiniň konsentrasiýasy» diýen söz düzümi dürli ölçeg maksatlaryny gizläp biler. Suwda erän H₂S we HS⁻ kislota-esas himiýasy arkaly özara baglanyşyklydyr. Olaryň paýlary şertlere, şol sanda pH-a baglydyr. Nusgany kislotalandyrmak bu paýlanyşy üýtgedýär; ol soňra synlamak üçin başlangyç paýlanyşy saklamaýar.
EPA 376.2 görkezilen suw we galyndy nusgalarynda umumy we erän sulfidleri öz içine alýar, ýöne kislotada eremeýän sulfidleri öz içine almaýar. Şonuň üçin bu usul ulanylan hasabatdaky «umumy» sözi çüýşedäki kükürt saklaýan ähli birleşmeler hökmünde düşünilmeli däldir. Sulfat başga bir analitdir we kislotada eremeýän metal sulfidi kesgitlenmän galyp biler.
Iki laboratoriýanyň netijelerini deňeşdirmezden öň, her iş tertibiniň haýsy fraksiýany gaýtaryp alandygyny soraň. Şeýle hem netijäniň nähili esasda berilýändigini barlaň: kükürt hökmünde mg/L we H₂S hökmünde mg/L dürli massa aňlatmalarydyr. Birlikler, taýýarlyk we analitiň kesgitlemesi gabat gelmese, sanlaryň gabat gelmegi netijeleriň ylalaşyklydygyny aňlatmaýar.
Ölçegi goraýan iş yzygiderliligi
Teklip edilýän laboratoriýa iş yzygiderliligine baha berlende aşakdaky yzygiderliligi ulanyň. Baş suratda reaksiýa we optiki ölçeg görkezilýär; bu tablisa olaryň öň ýanynda kabul edilmeli kararlary görkezýär.
| Tapgyr | Dowam etmezden öň ýazga alyň | Ýazgynyň öňüni alýan ýagdaýy |
|---|---|---|
| Kesgitlemek | Suw, galyndy ýa-da biologik matrisa; erän fraksiýa ýa-da usul boýunça kesgitlenen umumy fraksiýa | Dürli analitleri şol bir «H₂S» ady bilen deňeşdirmek |
| Nusga almak | Nusga alnan wagt, temperatura, süzmek, gap we howa bilen galtaşma | Üýtgän nusgany başlangyç suw hökmünde kabul etmek |
| Durnuklaşdyrmak | Nusgany saklamagyň takyk tertibi we rugsat berilýän gijikme | Diňe sowatmagyň her bir nusgany üýtgemezden saklaýandygyny çaklamak |
| Reaksiýa geçirmek | Usulyň wersiýasy, reagentiň partiýasy, göwrümler we reňkiň emele gelmegi üçin wagt | Dürli protokollaryň gabat gelmeýän böleklerini birleşdirmek |
| Ölçemek | Tolkun uzynlygy, kýuwetanyň optiki ýol uzynlygy, boş nusga, standartlar we seýreltme | Degişli kalibrleme bolmazdan reňki konsentrasiýa öwürmek |
| Baha bermek | Gaýtaryp alyş barlaglary, gaýtalanan nusgalaryň netijeleriniň gabat gelmegi, hasabat beriş çägi we birlikler | Enjamyň beren sanyny onuň analitiki çäklendirmelerisiz habar bermek |
Standard Methods 4500-S²⁻ D üçin NEMI jemlemesi howalandyrmany mümkin boldugyça azaltmagy we ýa derrew seljermegi, ýa-da görkezilen sink asetaty bilen saklamak tertibini ulanmagy talap edýär. Onuň umumy sulfidi saklamak tertibinde aşgar şertler we doly doldurylan çüýşe hem ulanylýar. Bu talaplar diňe laboratoriýadaky gündelik tertibe däl-de, nusga bilen işlemegiň usulyna degişlidir.
Päsgelçilikler nusgadaky mukdary ýalňyş pes görkezip biler
Şol Standard Methods jemlemesinde gök reňkiň emele gelmegini basyp ýatyrýan gaýtaryjy maddalar, gaýtaryp alynmagy pes bolan eremeýän sulfidleri emele getirýän metallar we özi gök reňk döredýän ferrosianid görkezilýär. Sulfidiň örän ýokary konsentrasiýalary hem reaksiýany päsgelläp biler.
Şonuň üçin solgun reňkli probirkanyň birnäçe mümkin düşündirişi bar: sulfidiň az bolmagy, seljermezden öň ýitgi, doly däl gaýtaryp alyş ýa-da reňkiň emele gelmeginiň basyp ýatyrylmagy. Goýy reňkli probirkada päsgel berýän reňk bolup biler. Reňk we bulançaklyk üçin usulda bellenen fon düzedişi gerekdir; özbaşdak saýlanan boş suw nusgasynyň bahasyny aýyrmak hökman ýeterlik däldir.
Peýdaly barlag — wekilçilikli nusga sulfidiň belli mukdaryny goşup, ony degişli taýýarlyk tapgyrlaryndan geçirmekdir. Garaşylýan artma gaýtaryp alynmasa, matrisany ýa-da iş yzygiderliligini derňemek gerek. EPA 9030B-däki hil gözegçiligi düzgünleri belli mukdarda analit goşulan matrisa nusgasynyň näme üçin boş nusgalar we barlag standartlary bilen birlikde tutuş usuldan geçirilýändigini görkezýär. Diňe ölçegden göni öň goşulan analit öňki ýitgileri bahalandyryp bilmez.
Meýdan mysaly: gyzgyn suw tertipli protokoly puja çykarýar
Open-File Report 2010-1192 hasabatynda beýan edilen USGS Yellowstone barlagynda saklamak üçin taýýarlanan geotermal nusgalarda metilen gögi bilen geçirilýän iki iş tertibi ion-saýlaýjy elektrod usuly bilen deňeşdirildi.
Elektrodyň netijeleri yzygiderli ýokary boldy. Barlagçylar gyzgyn nusgalarda okislenmegi we H₂S-iň gaz görnüşinde çykmagyny mesele hökmünde kesgitlediler. Nusgany goşmazdan öň reňk reagentlerini garyşdyrmak kolorimetrik netijeleri birneme ýokarlandyrdy, ýöne başga bir mesele döretdi: garylan reagent çalt zaýalandy, şonuň üçin wagtyň saýlanyşy takyklygyň peselmegine sebäp boldy. Ýedi nusgada hem awtorlaryň kolorimetrik bahanyň pes çykmagy bilen baglanyşdyran konsentrasiýalarynda tiosulfat bardy.
Awtorlar öz geotermal suwlary üçin derrew aşgar antioksidant bilen durnuklaşdyrmagy we soňra elektrod arkaly ölçemegi makul bildiler. Bu gyzgyn suw üçin usul saýlamaga degişli anyk netijedir; ol her bir elektrod ölçeginiň her bir kolorimetrik seljermeden üstün bolýandygyny görkezýän subutnama däldir.
Usuly soraga görä saýlaň
| Analitiki sorag | Baha berilmeli usul | Esasy şert |
|---|---|---|
| Degişli suw matrisasynda gaýtaryp alyp bolýan sulfid | Resminamalaşdyrylan metilen gögi kolorimetriýasy | Görkezilen fraksiýany saklamak we matrisadan gaýtaryp alnyşyny görkezmek |
| Gyzgyn geotermal suwda sulfid | Tassyklanan elektrod iş yzygiderliligi bilen derrew durnuklaşdyrmak | Nusga almagy we saklamagy temperatura we matrisa üçin tassyklamak |
| Birmeňzeş bolmadyk galyndylarda ýa-da gaty maddalarda sulfidler | EPA 9030B ýaly fraksiýa mahsus taýýarlyk, onda görkezilen kesgitleýji usul bilen | Kislotada eremeýän fraksiýanyň gaýtaryp alynmagy doly bolman biler; doly ekstraksiýa edilendigini çaklamaň |
| Biologik nusgalarda erkin sulfid bilen kislotada durnuksyz görnüşleriň arasyndaky tapawut | Saýlap tutmak ýa-da bölüp aýyrmak bilen bilelikde deriwatizasiýa | Haýsy kükürt görnüşiniň ölçelýän signaly döredýändigini kesgitlemek |
Biologik tapawut düýplüdir. Shen we kärdeşleriniň 2011-nji ýyldaky laboratoriýa we syçan plazmasy barlagynda metilen gögi ölçegleri fon reňki, duýgurlyk we taýýarlyk wagtynda bölünip çykýan kislotada durnuksyz kükürt sebäpli çäklendirildi. Olaryň monobromobiman/HPLC usuly sulfidiň önümini bölüp aýyrdy we synag edilen şertlerde has pes konsentrasiýalary ýüze çykardy. Bu analitiki usuly tassyklamak işi bolup, kliniki anyklaýyş çägi ýa-da bejerginiň täsiriniň subutnamasy däldi.
Kalibrleme we meňzeş atly synaglar
Nusgalaryňky bilen birmeňzeş reaksiýa we optiki şertleri ulanyp, iş tertibinde kesgitlenen sulfid standartlaryna görä kalibrläň. Nusganyň absorbansiýasyny konsentrasiýa öwürmezden öň boş nusganyň we barlag standartlarynyň netijelerine baha beriň. Arassa kalibrleme egrisi şol standartlar üçin baglanyşygy kesgitleýär; nusgadan gaýtaryp alyş bolsa bu baglanyşygyň matrisada hem saklanýandygyny kesgitleýär.
Ahyrynda, anion üst-işjeň maddalar üçin MBAS synagy metilen gögüni başgaça ulanýar. EPA 425.1-de eýýäm bar bolan boýag üst-işjeň maddalar bilen birleşýär we organiki faza ekstragirlenýär. Sulfid kolorimetriýasy bolsa boýagy emele getirýär. Bu analitiki iş tertipleriniň hiç biri hem suwy arassalamak boýunça görkezme däldir. Reagenti saýlamazdan ýa-da gök reňki düşündirmezden öň analiti we reaksiýany kesgitläň.