Ýara barlaglarynda metilen gögi: sargylar, ýagtylyk we bitiş netijeleri

Gök reňke boýalan sargy bilen gök suwuklykly damjaly çüýşe şol bir usul ýaly görünýär. Ýara barlaglarynda bolsa olar bir zat däl. Biri reňkleýji maddanyň kesgitli mukdaryny saklaýan, taýýar enjam hökmünde synagdan geçirilen öndürilen sargydyr. Beýlekisi el bilen çalynýan ergin bolup, onuň konsentrasiýasy, göwrümi we galtaşma wagty her ulanylyşda üýtgeýär. Bularyň ikisini öwrenýän barlaglar dürli soraglara jogap berýär we şoňa görä olaryň ahyrky görkezijileri hem tapawutlanýar.

Bu syn olary biri-birinden aýry saklaýar. Onda barlagçylaryň nämäni ulanandygy, ony nämä ulanandygy we nämäni ölçändigi görkezilýär: ýaranyň meýdany, ýapylma tizligi, bakteriýalaryň sany ýa-da barlaghana gapjagazyndaky çyzylan boşlugyň ýapylmagy ýaly gytaklaýyn görkeziji.

Üç barlag ugry, ýönekeý düşündiriş

Metilen gögi bilen ýara barlaglary üç ugra bölünýär. Olaryň hersinde reňkleýji maddanyň näme edýändigi barada aýratyn düşünje bar.

Birinjisi, reňkleýji maddaly köpük sargylar. Metilen gögi we gensian melewşesi siňdirilen poliwinil spirt köpügi ýaly önümlerde (Hydrofera Blue antibakterial köpügi hökmünde satylýar) reňkleýji maddalar sargynyň matrisasyna baglanan ýagdaýda bolýar. Beýan edilýän täsir mehanizmi sargy bilen baglanyşykly antibakterial işjeňlikdir. Köpük eksudaty özüne siňdirýän wagtynda bu işjeňlik ýara gurşawyndaky bakterial ýüküň dolandyrylmagyna kömek etmek üçin niýetlenendir. Şeýle önüm bilen bejergi baradaky kararlary belli bir ýara üçin sargy saýlaýan kliniki hünärmen kabul edýär; sargynyň ulanyş görkezmeleri onuň näçe wagt saklanmalydygyny we näçe ýygylykda çalşylmalydygyny kesgitleýär, gök reňkleýji madda üçin umumy resepti däl.

Ikinjisi, metilen gögi bilen fotodinamiki bejergi. Bu ýerde metilen gögi ergini fotosensibilizator hökmünde ulanylýar, soňra oňa, adatça, reňkleýji maddanyň siňdiriş maksimumyna ýakyn gyzyl ýagtylyk düşürilýär. Ýagtylyk we kislorod mikroblara zeper ýetirýän reaktiw görnüşleriň emele gelmegine gatnaşýar. Bu himiki proses derä ideg önümleriniň marketinginde ulanylýan antioksidant düşündirişinden tapawutlanýar; biziň derä idegde metilen gögi baradaky gollanmamyz hem bu tapawudy görkezýär. Ulanylýan usul reňkleýji maddanyň, ýagtylyk dozasynyň we kislorodyň utgaşmasydyr; şu üçüsiniň haýsydyr birini üýtgetmek usulyň özüni hem üýtgedýär.

Üçünjisi, öýjüklerde we haýwanlarda ýagtylyksyz ulanylýan metilen gögi. Bu tejribeler reňkleýji maddanyň özbaşdak fibroblastlaryň özüni alyp barşyny, matrisa beloklaryny ýa-da tejribe ýaralarynyň ýapylmagyny üýtgedip-üýtgetmeýändigini öwrenýär. Bular sargy synaglary däl-de, täsir mehanizmini öwrenýän barlaglardyr.

Barlag modelleriniň kartasy: näme, nämä synag edildi we näme üýtgedi

Bu tablisany makalanyň kartasy hökmünde ulanyň. Her setiri çepden saga okaň: material, model we şol setiriň esaslandyryp biljek ahyrky görkezijisi. Hiç bir setir beýleki setiriň ahyrky görkezijisini özüne degişli etmeýär.

Sargylar: reňkleýji maddanyň resepti däl-de, taýýar enjam

Ýara ideginde öwrenilen köpük sargylar öndürilen enjamlardyr. Öndürijiniň önüm sahypasynda beýan edilen Hydrofera Blue önümleriniň hatary iki reňkleýji maddany steril köpükde birleşdirýär: CLASSIC poliwinil spirt görnüşinde köpügiň her gramynda her reňkleýji maddanyň iň köp 0.00025 g mukdary, READY poliuretan görnüşinde bolsa her gramynda iň köp 0.00035 g mukdary bolýar. Reňkleýji maddalar önümçilik wagtynda goşulýandygy sebäpli, her sargy belli mukdary saklaýar; kliniki hasabatlarda önüm ady, ulanyş dowamlylygy we çalşyrma tertibi bilen beýan edilýär.

Bular tassyklanan dermanlar däl-de, ulanmagyna rugsat berlen lukmançylyk enjamlarydyr. Asyl sargynyň 2002-nji ýyldaky FDA K013462 rugsady, poliuretan Hydrofera Blue görnüşiniň 2014-nji ýyldaky K130670 rugsady, gyraly READY görnüşiniň bolsa 2019-njy ýyldaky K190268 rugsady bar. 510(k) ýoly arkaly rugsat bermek öňki enjam bilen düýpli deňderejeliligi tassyklaýar; bu netijeliligiň tassyklanmagy däldir. Enjamyň resminamalaryndaky antimikrob täsir baradaky beýanatlar esasan sargynyň içindäki we barlaghana synaglaryndaky işjeňlige esaslanýar. Olary sargynyň ýokançly dokumany görkezilen logarifmik azalma arkaly sterilizasiýa edýändigi baradaky beýanata öwürmeli däl.

Çap edilen kliniki tejribe esasan kiçi, gözegçilik topary bolmadyk tapgyrlardan ybaratdyr. Woo we Heil tarapyndan 29 dowamly ýara boýunça geçirilen prospektiw barlagda Hydrofera Blue Classic dört hepdäniň dowamynda hepdede üç gezek çalşylanda, ýaranyň ortaça meýdany 21.4-den 12.3 cm²-e çenli azaldy (42.5% azalma), PUSH ballary bolsa 13.3-den 10.7-ä düşdi. Coutts, Ryan we Sibbald tarapyndan aşaky el-aýaklardaky 15 ýara boýunça beýan edilen kliniki ýagdaýlar tapgyrynda baha berip bolýan 14 ýaranyň 8-sinde dört hepdede ýaranyň ululygynyň azalandygy ýüze çykaryldy; käbir näsaglarda, aýratyn-da diabetik aýak başlary bolanlarda agyry hem azaldy. Lullove tarapyndan habar berlen 53 ýaraly retrospektiw kohort barlagynda köpük goýun kollagen matrisasy bilen bile ulanyldy. Şonuň üçin on iki hepdede meýdanyň ortaça 91.3% azalmagyny diňe köpüge degişli edip bolmaz. Hurd tarapyndan geçirilen uly retrospektiw maksatnama seljermesinde sargylar standartlaşdyrylan ideg toplumynyň içinde ulanylanda bitişiň has çalt bolandygy habar berildi; bu hem reňkleýji maddanyň özüni däl-de, toplumy synag edýär.

Bu barlaglaryň ählisinde bir çäklendirme bar: bakterial ýük yzygiderli mukdarlaýyn dokuma ekimleri bilen däl-de, ýokanjyň kliniki ballary ýa-da ýarym mukdarlaýyn çalgy nusgalary bilen görkezilýär. Dogruçyl jemleme şudur: iki reňkleýji maddaly köpük barlaglary meýdanyň azalandygyny, ýara düýbüniň ballarynyň gowulanandygyny we käwagt agyrynyň azalandygyny habar berýär, emma metilen gögi üçin aýratyn doza-jogap baglanyşygyny ýa-da dokumada ölçenen bakteriýa öldürme tizligini kesgitlemeýär. Sargy barlaglarynyň hiç biri hem hasany damjaly çüýşedäki ergine ezmegi deňderejeli usul hökmünde tassyklamaýar. Konsentrasiýa, paýlanyş, bölünip çykma tizligi, sterillik we ulanyş dowamlylygy — bularyň hemmesi tapawutlanýar.

Ýagtylyk we reňkleýji madda: ýaralaryň fotodinamiki barlaglary

Ýaralaryň fotodinamiki barlaglary protokola ýagtylyk düşürmegi goşýar. Adamdaky barlaglarda metilen gögi konsentrasiýalary, adatça, 0.01% bilen 1% aralygynda bolýar; 635-den 660 nm-e ýakyn gyzyl ýagtylyk ulanylýar, onuň energiýa dykyzlygy bolsa her kwadrat santimetre birnäçe jouldan ýüzden hem köp joula çenli ýetýär. Gözegçilik toparlary dürli bolýar: käbir barlaglar standart ideg bilen deňeşdirýär, beýlekileri şol bir ýaralarda bejergiden öňki we soňky bakteriýa sanlaryny habar berýär.

Adamdaky iň yzygiderli synlamalar bakteriýa sanlaryna däl-de, ýaranyň ýagdaýyna we meýdanyna degişlidir. Carrinho we kärdeşleriniň 12 diabetik baş boýunça geçiren gözegçilikli barlagynda 0.01% metilen gögi bilen 6 J/cm² derejesinde 660 nm ýagtylyk hepdede üç gezek, jemi on seans ulanylanda, meýdanyň azalmagy gözegçilik bejergisine garanyňda statistik taýdan ep-esli ýokary boldy. Shen we kärdeşleriniň bäş ýokançly ýara boýunça beýan eden kliniki ýagdaýlar tapgyrynda 1% reňkleýji madda we 635 nm ýagtylyk bilen ortaça dört seansdan soň doly bitiş habar berildi, emma bakteriýalar boýunça mukdarlaýyn ahyrky görkezijiler berilmedi. Şu wagta çenli iň uly tötänleýinleşdirilen synag bolan Chagas we kärdeşleriniň diabetik aýak başlary boýunça 94 gatnaşyjyly iki taraplaýyn kör synagynda 1% reňkleýji madda we 660 nm lazer bilen üçünji seansdan başlap otuz günlük yzarlama döwrüne çenli Bates-Jensen ýara ballarynyň gowulanandygy ýüze çykaryldy. Bejergi bilen baglanyşykly ýaramaz hadysalar bolmady, emma bu ýerde-de bakterial ýük boýunça mukdarlaýyn ahyrky görkeziji ýokdy.

Iki bellik bu ylmy edebiýaty dogry düşündirmäge kömek edýär. Birinjiden, käte Tardivo we kärdeşlerinden getirilýän amputasiýa baradaky täsirli netije metilen gögi bilen toluidin gögi bile ulanylanda alyndy. Şonuň üçin ony diňe metilen gögüne degişli edip bolmaz. Ikinjiden, ýagtylyk seansyndan soňky bitişi awtomatik ýagdaýda antimikrob fotohimiýa degişli edip bolmaz, sebäbi gyzyl ýagtylygyň özi hem dikeliş prosesini üýtgedip biler. Sperandio we kärdeşleriniň alaka ýaralary boýunça geçiren tejribesinde diňe reňkleýji madda, diňe ýagtylyk, ikisiniň utgaşmasy we gözegçilik toparlary bardy; diňe lazer ulanylan şertde-de bitişe özbaşdak täsir edildi. Netijäni bakteriýalaryň öldürilmegine degişli etmek üçin mikrobiologiki maglumatlar we degişli gözegçilik toparlary gerek. Bu mesele haýwan barlaglarynda has aýdyň görünýär: Pérez we kärdeşleriniň ýokançly syçan ýarasy modelinde fotodinamiki bejergi daşky görnüş boýunça iň gowy bitiş netijesini berdi, mupirosin bolsa bakteriýalaryň iň güýçli azalmagyny üpjün etdi. Şeýlelikde, bu iki ahyrky görkeziji aýdyň tapawutlandy. Biziň metilen gögi we gyzyl ýagtylyk baradaky subutnamalara synymyz bu ýara protokollaryny ýaralar bilen baglanyşykly bolmadyk ýagtylyk ulanylyşlary bilen bilelikde görkezýär, şonuň üçin umumy fotohimiýa umumy ulanyş görkezmesi bilen garyşdyrylmaýar.

Öýjükler we deri modelleri: bitiş alamatynyň başlanýan ýeri

Ýaranyň bitmegi baradaky beýanatyň barlaghana esasy Xiong we kärdeşleriniň 2017-nji ýylda geçiren barlagydyr. Onda adamyň derma fibroblastlary we gaýtadan gurlan deri öwrenildi. Iki donordan alnan, öňünden 100 nM metilen gögi bilen işlenen fibroblastlar 24 sagatda çyzylan boşlugy işlenmedik öýjüklere garanyňda statistik taýdan ep-esli çalt doldurdy. Doly galyňlykdaky gaýtadan gurlan deride has uzak täsir ölçenen çyglylygy we dermanyň galyňlygyny artdyrdy; matrisa üýtgeşmeleriniň arasynda elastiniň we COL2A1-iň ekspressiýasynyň ýokarlanmagy hem bardy.

Bular ýaralar bilen baglanyşykly hakyky ahyrky görkezijilerdir we olar öz modellerine degişlidir. Çyzylan boşluk synagy barlaghana gapjagazyndaky boşlugyň üstünden öýjükleriň köpçülikleýin süýşmegini ölçeýär. Onda immun jogap, bakteriýalaryň kolonizasiýasy, eksudat we sargy ýok. Gaýtadan gurlan deri dokumanyň gurluşyny goşýar, emma onda henizem gan aýlanyşygy we bitiş prosesiniň doly yzygiderliligi ýok. Bu modelleriň hiç biri köpük sargyny ýa-da fotodinamiki protokoly synag etmeýär we hiç biri öýde ulanmak üçin konsentrasiýa bermeýär.

Belli bir formulasiýada taýýarlanan metilen gögi gemrijileriň ýaralarynda hem synag edildi. Farmoudeh we kärdeşleriniň öwrenen niosomaly 0.005% geli alakalarda dokuma kesilip aýrylyp döredilen ýaralaryň irki ýapylmagyny erkin reňkleýji madda we esasy daşaýjy serişde bilen deňeşdirilende çaltlaşdyrdy; gistologiki we oksidatiw stres görkezijileri hem has oňaýly boldy. Gao we kärdeşleriniň diabetik syçanlarda öwrenen 0.1 mg/mL nanoemulsiýasy angiogenez markerleriniň artmagy we oksidatiw hem-de apoptotik signallaryň azalmagy bilen birlikde ýapylmagy çaltlaşdyrdy. Iki ýagdaýda-da formulasiýa möhümdir; netijeleriň hiç biri ýönekeý suwly reňkleýji madda erginine awtomatik degişli edilip bilinmez.

Täsiriň ugry hem ähli ýagdaýda birmeňzeş däl. Dinc we kärdeşleriniň alakalarda geçiren anastomoz tejribesinde garyn boşlugyna ýerleşdirilen 1% metilen gögi üçünji günde anastomozyň ýarylma basyşyny we gidroksiprolini azaltdy. Bu şol dozada we şol ulanyş ýolunda irki bitişiň berkliginiň peselendigini görkezdi. Netijäni konsentrasiýa, dokuma, formulasiýa we ulanyş ýoly kesgitleýär.

Ýaralar baradaky islendik beýanata nähili soraglar bermeli

Metilen gögi barada ýaralar bilen baglanyşykly her bir beýanat dört soraga jogap berip bilmeli. Birinjiden, takyk näme ulanyldy: ady görkezilen öndürilen sargymy, kesgitlenen fotosensibilizator we ýagtylyk protokolymy ýa-da häsiýetnamasy görkezilmedik erginmi? Ikinjiden, nämä ulanyldy: öýjüklere, haýwandaky ýara ýa-da görnüşi görkezilen adam ýaralaryna? Üçünjiden, haýsy deňeşdirme bilen we näçe wagtyň dowamynda? Dördünjiden, haýsy ölçenen ahyrky görkeziji bilen: meýdanyň üýtgemegi, ýapylma, bakteriýalaryň sany ýa-da barlaghana gytaklaýyn görkezijisi?

Birinji soragy bulaşdyrýan beýanatlar iň köp duş gelýän ýalňyşlykdyr. Reňkleýji madda ýüklenen köpük bilen alnan netije ýarany gök reňke boýamagy esaslandyrmaýar; fotodinamiki seansdan soňky antimikrob alamat hem ergini ýagtylyksyz az-azdan çalmagy esaslandyrmaýar. Metilen gögi bilen baglanyşykly ýara beýanatlaryny okamak boýunça ýakynda çykjak gollanma bu barlag sanawyny işlenip görkezilen mysallar bilen hemişelik bir ýerde jemlär; şoňa çenli ýokardaky tablisa karta hökmünde hyzmat edýär.

Çuň, ýaýraýan, ýakymsyz ysly, gyzgynlyk bilen bile ýüze çykýan ýa-da gowulaşmaýan ýaralara reňkleýji madda däl-de, kliniki baha gerek. Bu ýerde syn edilen barlaglary yzarlamaga mynasyp edýän zat hut olaryň materiallar, modeller we ölçegler barada anyk bolmagydyr. Şu üçüsini her bir beýanat bilen bile saklaň, şonda bu ugra düşünmek aýdyň bolar.