Önelgeliligi barlamakda metilen gögi: hromopertubasiýa aslynda nämäni görkezýär

Metilen gögi we önelgelilik barada gözleg netijeleri iki dürli pikiri garyşdyrýar. Olaryň biri klinikada gök boýag bilen geçirilýän barlagyň ýatgy turbalarynyň açykdygyny görkezip bilýändigidir. Beýlekisi bolsa metilen gögi kabul etmegiň önelgeliligi, spermanyň ýa-da ýumurtga öýjüginiň hilini gowulandyrýandygy baradaky pikirdir. Hromopertubasiýa diňe birinji pikir bilen baglanyşyklydyr. Ikinji pikir barlanylmady we bu amalyň bir bölegi däldir. Aşakdaky ähli düşündirişleriň esasyny şu tapawut düzýär.

Peýdaly sorag has çäklidir. Kliniki şertlerde ýatga gök boýag goýberilende, suwuklygyň bir turbadan çykýandygy görünse, şol turba şol pursatda geçirijidir. Akym görünmese, jogap daşyndan görnüşine görä has näbellidir. Boýag bilen barlagyň iki şertde geçirilmegini deňeşdiren 2021-nji ýyldaky barlag netijäniň nirede ygtybarlydygyny we nirede ygtybarlylygyny ýitirýändigini anyk görkezýär.

Esasy düşünje: önelgelilik bejergisi däl-de, akym barlagy

Her ýatgy turbasy ýatgydan ýumurtgalyga tarap uzalýan dar geçelgedir. Hromopertubasiýa şol geçelgäniň diňe bir häsiýetini barlaýar: suwuklyk ondan geçip bilýärmi? Metilen gögi akymy görünýän edýän bellik maddasydyr, sebäbi onuň goýy reňki açyk reňkli dokumanyň fonunda aýdyň görünýär.

Iki şertde hem amal birmeňzeş guralýar. Boýag ýatgy boýunjygynyň üsti bilen ýatgy boşlugyna girýär we lukman soň näme bolýandygyny synlaýar. Turbanyň uzak ujundan boýagyň dökülip çykmagy onuň geçirijidigini aňladýar. Boýagyň ýygnanmagy we yzyna akmagy bolsa böwet bar ýaly görünýändigini aňladýar. Netije diňe bir günde, bir ugurda geçişi görkezýär.

Bu lukman tarapyndan ýerine ýetirilýän amaldyr. Kabulhanada geçirilýän görnüşi gisteroskopiýa wagtynda ýerine ýetirilýär; onda inçe optiki gural ýatgynyň içine seredýär. Operasiýa otagynda geçirilýän görnüşi laparoskopiýa wagtynda ýerine ýetirilýär; onda optiki gural turbalaryň daşky ýüzüne we çanaklyga seredýär, adatça umumy anesteziýa astynda. Bu görnüşleriň hiç biri adamyň özbaşdak ýerine ýetirýän amaly däldir we hiç biri önelgeliligi üýtgetmäge niýetlenen dermany bermeýär. Boýag içinden akyp geçýän yzarlaýjy maddadyr. Metilen gögüniň boýag hökmünde özüni nähili alyp barýandygy baradaky düşündirişler bu ýerde peýdalydyr, aýratyn mesele bolan metilen gögi baradaky barlaglary nähili okamalydygy bolsa laboratoriýada ýüze çykýan täsiriň hiç haçan kliniki bejergi bilen deň däldigini düşündirýär.

Geçiriji bolmak kadaly işlemegi aňlatmaýar

Geçirijilik bir düşünjedir, turbanyň işjeňligi bolsa has giň düşünjedir. Turba açyk bolup, öz wezipesini ýerine ýetirip bilmezligi mümkin: ýokançlyk ýa-da endometrioz ýumurtga öýjügini süýşürýän kirpikjikleri zeperläp, boýag üçin geçelgäni ýeterlik giňliginde goýup biler; turbanyň daşyndaky çapyk dokumasy bolsa ýumurtgalygy aralykda saklap, boýag erkin dökülip çyksa-da, ýumurtga öýjüginiň turba girmegine päsgel berip biler. Bölekleýin daralma inçe boýag akymyny geçirip, has uly ýumurtga öýjügini saklap biler.

Şonuň üçin geçirijiligi görkezýän netije dar soraga ýeterlik ynam bilen jogap berýär: suwuklyk turbadan geçdi. Ol içki örtügiň ýagdaýyny, ýumurtga öýjüginiň tutulyp alynmagyny ýa-da töwerekdäki çanaklygy tassyk etmeýär. Böwedi görkezýän netije bolsa has-da gowşakdyr, sebäbi wagtlaýyn ýagdaýlar açyk turbadan akymy saklap biler.

2021-nji ýyldaky barlag nämäni deňeşdirdi

Göni deňeşdirmäniň iň aýdyň maglumatlary Nýu-Delidäki AIIMS-de önelgesiz 80 aýalyň gatnaşmagynda geçirilen 2021-nji ýyldaky deslapky barlagdan gelýär; onuň doly usullary we netijeleri açyk elýeterli tekstde berilýär. Her gatnaşyjy üçin gisterolaparoskopiýa eýýäm meýilleşdirilipdi. Öň böwedi tassyklanan, belli gidrosalpinksi ýa-da çanaklykda ýiti ýokançlygy bolan aýallar barlaga goşulmady.

Her aýalda boýag bilen iki barlag yzygiderli geçirildi. Ilki anesteziýasyz, kabulhanada gisteroskopiýa geçirildi: suwuklandyrylan boýag goýberildi we her turbanyň agzynda görünýän akym hem-de boşlukdaky gök reňkiň aýrylmagy synlandy. Soňra deňeşdiriş üçin esas hökmünde umumy anesteziýa astynda minilaparoskopiýa geçirildi: boýag ýatgynyň içindäki kateteriň üsti bilen goýberildi we her turba boýagyň çanaklyga görünýän dökülmesine görä bahalandyryldy. Iki turba aýratyn hasaplandy, şeýlelikde 160 gözegçilik netijesi alyndy.

Esas hökmünde ulanylan barlag 160 turbanyň 136-synyň geçirijidigini görkezdi (85 göterim). Kabulhanadaky barlag 125 turbany geçiriji diýip kesgitledi (78 göterim). Gabat gelme gowy boldy, ýöne deňagramly däldi: 119 turba iki barlagda-da geçiriji, 18 turba iki barlagda-da böwetli diýlip kesgitlendi; 17 turba kabulhanadaky barlagda böwetli, emma laparoskopiýada geçiriji boldy; 6 turba bolsa kabulhanadaky barlagda geçiriji, emma laparoskopiýada böwetli boldy. Laparoskopiýa esas hökmünde alnanda, kabulhanadaky barlag geçirijilik üçin 87.5 göterim duýgurlygy, 75 göterim spesifikligi, 95.2 göterim oňyn çaklama gymmatyny, 51.4 göterim otrisatel çaklama gymmatyny we 85.6 göterim umumy takyklygy görkezdi.

Bu sanlary statistik hökmünde däl-de, okyjy hökmünde okaň. Kabulhanadaky barlagyň geçiriji diýen netijesi köplenç dogry boldy. Böwetli diýen netijesi bolsa teňňe zyňmakdaky ähtimallyga golaýdy: kabulhanada böwetli diýlip kesgitlenen netijeleriň diňe takmynan ýarysy laparoskopiýada tassyklandy. Makaladaky amaly taýdan iň möhüm ýeke-täk hakykat şu deňagramsyzlykdyr.

Näme üçin böwet bar ýaly görünýän netije has gowşak

Iň adaty sebäp spazmdyr. Turbanyň başlanýan ýeri bolan ýatgynyň burçy gysga wagtlaýyn ýygrylyp, açyk geçelgäni gysyp ýapyp biler. Makalada sowuk suwuklyk we tutgaý görnüşli agyry mümkin bolan sebäpler hökmünde ara alnyp maslahatlaşylýar. Ýygrylma geçip gidýär, ýöne onuň dowam edýän wagtynda alnan netije hakyky böwetden tapawutlanmaýar. Şonuň üçin islendik ýeke barlagda ýüze çykan, turbanyň ýatga golaý ujundaky aýratyn böwede şübhe bilen garalýar.

Ýerine ýetiriş usuly hem ýalňyşlyk goşýar. Boýagy çalt goýbermek böwediň bardygyny ýatladýan yzyna akymy döredýär, amatsyz synlaýyş burçy bolsa inçe dökülýän akymy görmän biler. Barlagyň dowamynda bir tejribeli hirurg işledi, şonuň üçin adaty tejribede tapawutlaryň has uly bolmagy ähtimal.

Kliniki netije gönüden-göni şundan gelip çykýar. Kabulhanada boýag bilen barlagda böwet bar ýaly görünmegi, diňe şoňa esaslanyp hereket edilmeli diagnoz däl-de, netijäni tassyklamaga sebäpdir. Tassyklama adatça esas hökmünde ulanylýan laparoskopik barlagy ýa-da önelgelilik boýunça toparyň saýlan başga bir turba barlagyny aňladýar; onuň netijesi lukmançylyk taryhy, ýokançlyk töwekgelçiligi we şekillendiriş bilen bilelikde düşündirilýär. Ýatgy turbalarynyň metilen gögi bilen barlagy geçirijiligiň bardygyny onuň ýokdugyndan has ygtybarly tassyklaýar.

Boýag akymynyň görkezip bilmeýän zatlary

Hromopertubasiýa geçişi ölçýär. Önelgelilik üçin möhüm bolan birnäçe ýagdaý bu barlagyň görýän çäginiň daşynda galýar. Turbanyň töweregindäki çapyk dokumasynyň zolaklary bolan peritubal ýelmeşmeler gisteroskopda görünmeýär, sebäbi ol diňe boşlugy we turbalaryň agyzlaryny görýär. Laparoskopiýa olary göni görýär; bu barlagda 80 aýalyň 4-sinde ýelmeşmeler diňe şol tapgyrda tapyldy, öňki işler bolsa olaryň akym barlagynyň ýalňyş arkaýynlaşdyryjy netije bermek ähtimallygyny ýokarlandyrýandygyny görkezýär.

Gidrosalpinks — uzak ujundaky böwet sebäpli suwuklyk bilen çişen turba — şuňa meňzeş görünmeýän ýagdaýdyr: belli ýagdaýlar barlagdan çykarylsa-da, 80 aýalyň 7-sinde öň ýüze çykarylmadyk gidrosalpinks laparoskopiýada görüldi. Endometrioz, nemli bardanyň zeperlenmegi we ýumurtga öýjüginiň tutulyp alynmagynyň bozulmagy bu sanawy tamamlaýar. Şonuň üçin önelgelilik boýunça görkezmeler hromopertubasiýany laparoskopiýa başga sebäbe görä zerur bolanda ýerine ýetirilýän amal hökmünde häsiýetlendirýär; bu önelgesizligi bahalandyrmak baradaky ASRM komitetiniň pikirinde hem görkezilýär. Islendik hirurgik bahalandyrmanyň ýerlikliligi ölçerilende, metilen gögüniň howpsuzlyk maglumatlarynyň has giň mazmuny möhümdir.

Ol turbalaryň beýleki barlaglaryndan nähili tapawutlanýar

Gisterosalpingografiýa (HSG) rentgen şöhlelerini geçirmeýän kontrast maddany ýatgy boýunjygynyň üsti bilen geçirýär we boşlugyň hem-de turbalaryň suduryny görkezmek üçin rentgen şekillendirişini ulanýar. Ol hromopertubasiýa ýaly dökülip çykmagy bellige alýar, ýöne şöhlelenmäni goşýar, çanaklygyň daşky tarapyny barlap bilmeýär we ýatgynyň burçundaky spazm meselesi oňa hem mahsusdyr.

Fiziologik ergin bilen ultrases barlagynda boşluga steril fiziologik ergin goýberilýär we waginal datçik onuň şekilini alýar. Diňe fiziologik ergin bilen şekillendiriş esasan boşlugy barlaýar: çanaklykdaky suwuklyk iň bolmanda bir turbanyň açykdygyny görkezýär, ýöne adatça haýsysynyň açykdygyny aýdyp bilmeýär. Köpürjik ýa-da mikroköpürjikler bilen kontrast ultrases barlagy turbalary aýratynlykda yzarlaýar we boýag barlagyna has ýakyn meňzeşdir.

Howpsuzlyk we geçirilýän ýer barada ýönekeý düşündiriş

80 näsagyň gatnaşan barlagynda awtorlar boýag bilen geçirilen iki barlagyň hiç birinde uly ýa-da kiçi gaýraüzülmeleriň bolmandygyny habar berdiler. Bu kiçi deslapky barlagyň çäginde arkaýynlaşdyrýar, emma töwekgelçiligiň ýokdugyny aňlatmaýar: hromopertubasiýadan soňky aýratyn ýagdaýlar baradaky habarlarda seýrek aşa duýgurlyk reaksiýalary, metgemoglobinemiýa, boýagyň gan damarlaryna girmegi we öýken gaýraüzülmeleri beýan edilýär; olaryň ýüze çykyş ýygylygy bolsa ýeterlik derejede kesgitlenmändir.

Mundan iki pikir gelip çykýar. Laparoskopik görnüş hirurgiýanyň we anesteziýanyň adaty töwekgelçiliklerini goşýar, şonuň üçin ol diňe operasiýa arkaly gözden geçirmek eýýäm meýilleşdirilen ýagdaýlar üçin saklanýar. Şeýle hem bu amalyň hiç bir bölegi öýde ulanmaga degişli däldir: konsentrasiýa, sterillik, ýerleşdiriş we gyssagly kömege taýýarlyk kliniki toparyň jogapkärçiligindedir.

Şonuň üçin adalatly jemleme şertlidir. Metilen gögi bilen hromopertubasiýa gözegçilik astynda suwuklygyň turbadan geçýändigini görkezýär; geçirijiligi görkezýän netije böwedi görkezýän netijeden ep-esli ygtybarlydyr. Ol turbanyň işjeňligini ölçemeýär, önelgesizligiň çanaklyk bilen bagly ähli sebäplerini tapmaýar we hiç zady bejermeýär. Bu barlag teklip edilen her bir adam üç soragy bermelidir: onuň haýsy şertde geçirilmegi meýilleşdirilýär we näme üçin, netije böwedi görkezse näme ediler, hem-de haýsy goşmaça tapyndylar meýilnamany üýtgeder.