Makala
Mukozit üçin metilen gögi bilen agyz çaýkawy: rak agyrysy boýunça bir synag nämäni görkezdi
Rak bejergisi bilen baglanyşykly mukozit aýratyn düşünjedir. Himioterapiýa ýa-da transplantasiýa taýýarlyk bejergisi agzyň nemli bardasyna zeper ýetirýär, ýaralar emele gelýär we açylan nerw uçlary iýmegi, ýuwutmagy hem-de geplemegi agyryly edýär. Goldaw idegi boýunça gollanmada beýan edilen WHO mukozit şkalasynda 2-nji derejede henizem gaty iýmit iýmek mümkin, 3-nji derejede bolsa näsag diňe suwuklyklar bilen çäklenýär. Agyryny gözegçilikde saklamak we dokumanyň bitmegi aýry netijelerdir. Çaýkaw ergini ikinjisini üýtgetmezden birinjisini gowulandyryp biler.
Bu tapawut şu maksat üçin metilen gögi agyz çaýkawynyň adamlarda geçirilen iň gowy elýeterli synagyna düşünmäge esas bolýar: BMC Medicine žurnalynda bejergä boýun bolmaýan mukozit agyrysy boýunça barlag hökmünde çap edilen MD Anderson merkezinde 2022-nji ýylda geçirilen tötänleýin toparlara bölünen 2-nji tapgyr synagy. Ol metilen gögi bilen umumy agyz ýaralaryny, bokurdak ýokanjyny, agyz kandidozyny ýa-da gündelik agyz çaýkawyny synagdan geçirmedi. Ol bejergä durnukly agyry üçin belli bir usulda ulanylýan, belli bir düzümi bolan bir çaýkaw erginini synagdan geçirdi.
Synagda näme barlandy
Synagyň gurluşy ýönekeý: adaty idege ýerli çaýkaw erginini goşmak, ony agyryly dokumada saklamak, tüýkürip çykarmak, bellenen tertipde gaýtalamak we 48 sagatda agyryny hem-de funksiýany ölçemek.
Adaty idege garamazdan agyryly mukoziti bolan ulular tötänleýin diňe adaty bejergi alýan topara (n = 16) ýa-da adaty bejergä goşmaça 0.025% (n = 15), 0.05% (n = 14) ýa-da 0.1% (n = 15) metilen gögi alýan toparlara bölündi. 69 gatnaşyjynyň 60-sy bejergini tamamlady. Synagyň doly hasabatynda konsentrasiýa boýunça bir taraplaýyn kör usulyň ulanylandygy aýdylýar, ýöne gözegçilik toparyna gök çaýkaw ergini berilmändigi sebäpli adaty ideg bilen deňeşdirme iş ýüzünde kör usulda geçirilmedi. Plasebo topary ýokdy; awtorlar muny çäklendirme hökmünde görkezýärler.
Gatnaşyjylaryň ýagdaýy agyrdy. Bejergini tamamlanlaryň 72%-i baldak öýjükleriniň transplantasiýasyny, galanlary bolsa ulgamlaýyn himioterapiýany ýa-da CAR-T bejergisini başdan geçiripdi. Synaga girenlerinde 90%-inde WHO boýunça 3-nji derejeli, 10%-inde bolsa 2-nji derejeli mukozit bardy; şol wagta çenli dowam eden agyrynyň medianasy 6 gündi. Makalada rak diagnozlary görnüşleri boýunça bölünmeýär, şonuň üçin onuň esasynda rakyň belli bir görnüşine degişli tassyklama etmek bolmaz.
Her näsaga barlag dermanhanasynda taýýarlanan 100 mL çüýşe berildi: 6-dan 10 mL almak, agyzda aýlap we bokurdagy çaýkap, agyryly ýerlerde 5 minut saklamak, ýuwutman tüýkürip çykarmak, agzy çaýkamazdan ýa-da iýmezden öň garaşmak we takmynan 2 günüň dowamynda her 6 sagatdan gaýtalamak. Esasy ideg dowam etdirildi; ol agyz arassaçylygyny, lidokain çaýkawyny, nistatin saklaýan «jadyly agyz çaýkawyny», difengidramin-antasid serişdelerini we ulgamlaýyn opioidleri öz içine alyp bilýärdi.
Çap edilen esasy netije görkezijisi başlangyçdan 2-nji güne çenli 11 bally şkalada agyrynyň üýtgemegidi (0 — agyry ýok, 10 — iň güýçli agyry). Agyz funksiýasy üçin iýmegi, ýuwutmagy we geplemegi jemleýän 0-dan 6 bala çenli kynçylyk görkezijisi ulanyldy; olaryň hersi «başarýar», «kynçylyk bilen başarýar» ýa-da «başarmaýar» diýlip bahalandyryldy. WHO derejesi diňe synaga kabul edilende bellige alyndy, soňra yzygiderli yzarlanmandy.
Synagyň gurluşynyň we netijeleriniň gysgaça beýany
Bu tablisa üç düşünjäni aýry saklaýar: agyry, agyz funksiýasy we ýaramaz täsirler. Bu ýerde bitme, ýokanjyň aradan aýrylmagy we opioid zerurlygynyň azalmagy tassyklanmady.
| Sorag | Näme ölçenildi | 2-nji gündäki netije |
|---|---|---|
| Agyry azaldymy? | Başlangyçdan 2-nji güne çenli agyry balynyň üýtgemegi | Adaty idegde ortaça azalma 1.69, 0.025%, 0.05% we 0.1% çaýkaw erginlerinde bolsa degişlilikde 5.20, 4.54 we 5.15 boldy. 2-nji gündäki median ballar: 5.5 bilen deňeşdirilende 3, 2 we 2. |
| Iýmek, ýuwutmak we geplemek gowulaşdymy? | Agyz funksiýasynyň kynçylyk görkezijisi, 0-dan 6-a çenli | Adaty idegde ortaça azalma 0.81, üç dürli konsentrasiýaly çaýkaw ergininde bolsa 2.47, 2.79 we 2.87 boldy. 2-nji gündäki median ballar: 4 bilen deňeşdirilende 2, 1 we 2. |
| Näçe çalt we näçe dowamly? | Näsaglaryň habar beren wagty | Çaýkaw ergini bilen bejergini tamamlan 44 gatnaşyjynyň 77%-i ilkinji çaýkawdan soň birnäçe minutyň içinde iň ýokary ýeňilligi duýdy. 57%-inde agyry gaýtalandy, köplenç 4 bilen 8 sagadyň arasynda, ýöne pes güýçlülikde. Takmynan 59%-i 2-nji günden soň goşmaça çaýkaw erginini sorady. |
| Ýaralar has çalt bitdimi? | Wagtyň geçmegi bilen WHO derejesi | Synaga kabul edilenden soň ölçenilmedi. Awtorlar bitme wagtynyň goşmaça öwrenilmelidigini aýdýarlar. |
| Opioid ulanylyşy azaldymy? | Gündelik morfin ekwiwalentleri | Düşündirip bolmaýar. Başlangyç mediana günde takmynan 114 mg boldy, ýöne mukozit üçin berlen dozalary beýleki agyry sebäpleri üçin berlen dozalardan aýyrmak mümkin bolmady. |
| Nähili zyýanlar ýüze çykdy? | 30 güne çenli ýaramaz hadysalar | Ilkinji ulanyşda wagtlaýyn agyz ýanmasy (jikme-jik netijelerde 5 ýagdaý; gysgaça beýanda 8 diýilýär, bu tapawut çözülmändir), şol sanda bir gatnaşyjynyň synagdan çykmagy. Wagtlaýyn gök reňklenme arassaçylyk çäreleri ýa-da nahar iýmek bilen aýryldy. Çynlakaý ýaramaz hadysalar bolmady we 30-njy günde hemişelik reňklenme ýokdy. |
Adaty ideg bilen deňeşdirilende agyrynyň azalmagy 0.025% we 0.1% konsentrasiýalarda statistik ähmiýetliligiň adaty çägine ýetdi, ýöne 0.05% üçin çäkde boldy (P = .0506). Üç çaýkaw konsentrasiýasy biri-birinden tapawutlanmady, şonuň üçin synag iň amatly konsentrasiýany kesgitlemeýär.
Bu synagda näme barlanmady
Okyjy agyry boýunça oňyn netijäni görüp, ony ýakyn başga bir düşünjä degişli edýär. Aşakdaky her şeýle giňeltme üçin aýratyn synag gerek.
Birinjisi, ýokanjy bejermek. Synag himioterapiýa bilen baglanyşykly mukozitde agyryny we funksiýany ölçedi. Ol agzyň bakterial, kömelek ýa-da wirus ýokanjyny, diş örtügini, diş etiniň çişmegini ýa-da gündelik dem tämizligini barlamady. Esasy idegde nistatin saklaýan serişdäniň ulanylmagy tejribe çaýkaw erginini kömeleklere garşy serişdä öwürmeýär. Biziň adaty agyz ýaralaryny rak mukozitinden aýyrýan synymyz bu ulanyş ýagdaýlaryny aýratyn görkezýär.
Ikinjisi, metilen gögi agyz çaýkawynyň umumy ulanylyşy. Gatnaşyjylarda onkologik idegiň çäginde bejergä durnukly 2-nji ýa-da 3-nji derejeli mukozit bardy. Sagdyn meýletinçiler, adaty aftoz ýaralar we bokurdak agyrysy öwrenilmedi. Bu çäk agyz we bokurdak bilen baglanyşykly tassyklamalar baradaky gollanmamyzda hem beýan edilýär.
Üçünjisi, nemli bardanyň bitmegi. Derejäni yzygiderli bahalandyrmazdan ýa-da ýaralary ölçemezden, agyry balynyň peselmegi dokumanyň has ir ýapylandygyny subut edip bilmez. Awtorlar bu meseläni açyk aýdýarlar.
Dördünjisi, ýuwudylan metilen gögi. Näsaglar çaýkaw erginini tüýkürip çykardylar. Ýuwudylan boýagyň ulgamlaýyn siňmegi, dermanlar bilen özara täsirleri we zäherlilik täsirleri synagdan geçirilen täsir däldi. Tüýkürip çykarmak bilen ýuwutmagyň arasyndaky tapawut ownuk jikme-jiklik däl-de, synag usulynyň bir bölegidir.
Bölek satuwdaky ergin näme üçin onuň ornuny tutmaýar
Barlag üçin taýýarlanan serişde we bölek satuwdaky çüýşe birmeňzeş reňkli bolup biler, ýöne täsiri we töwekgelçiligi kesgitleýän ähli häsiýetleri boýunça tapawutlanyp biler: konsentrasiýa, göwrüm, galtaşma wagty, kömekçi maddalar, mikrobiologik hil we görkezmeler. Bu synagda her mL üçin takmynan 0.25-den 1 mg çenli konsentrasiýaly dermanhanada taýýarlanan erginler, takyk 5 minutlyk galtaşma we her 6 sagatdan ulanmak tertibi ulanyldy. Konsentrasiýasy başga bolan, gysga wagt agyzda aýlamak ýa-da ýuwutmak görkezmesi bolan bölek satuw önümi bu şertleriň hiç birini gaýtalamaýar.
Synag çüýşeleri barlag dermanhanasyndan alyndy. Bölek satuwdaky metilen gögi hil derejesi we synagdan geçirilişi boýunça tapawutlanýar; ýaraly agyzda konsentrasiýa ýalňyşlyklary ownuk mesele däldir. Deňeşdirmek üçin takyk konsentrasiýa, düzümiň doly sanawy we diňe çig maddany däl-de, taýýar ergini hem öz içine alýan şahadatnama gerek. Biziň taýýar erginiň synagdan geçirilişi baradaky düşündirişimiz şol resminamany beýan edýär.
Barlagçylar açylan agyry süýümlerine ýerli agyryny aýyryjy täsiriň bolup biljekdigini, munuň ýerli çişmä garşy signal geçirişi bilen baglanyşykly bolmagynyň mümkindigini öňe sürdüler. Şeýle hem olar çaýkawyň adaty anestezik ýaly tagam duýgusyny ýa-da gaýtarmak refleksini ýok etmeýändigini bellediler. Bu çaklama alamatlaryň ýeňilleşmeginiň mümkin düşündirişidir. Ol islendik gök suwuklygyň islendik agyz zeperlenmesine täsir edýändigini subut etmeýär.
Howpsuzlyk şertleri we çäklendirmeler
Bu saýlanan toparda gysga möhletli oňat göterilmegi umumy howpsuzlygy subut etmeýär. Synaga glýukoza-6-fosfat dehidrogenaza ýetmezçiligi bolanlar, göwreliler, çaga emdirýänler we şöhle bejergisi bilen baglanyşykly mukoziti bolanlar goşulmady. Ulgamlaýyn metilen gögi serotonergik dermanlar bilen serotonin sindromyna getirip biljek çynlakaý özara täsir, G6PD ýetmezçiliginde gemoliz töwekgelçiligi we göwrelilikde seresaplyk çäreleri bilen baglanyşyklydyr. Dogry tüýkürip çykarylan çaýkaw erginine ulgamlaýyn töwekgelçiligiň näçeräk degişlidigi ýeterlik derejede mukdar taýdan kesgitlenmändir, şonuň üçin ulanylýan dermanlary gözden geçirmek möhümdir.
Wagtlaýyn gök reňklenmä garaşyň, ilkinji ulanyşdan soň hem dowam edýän ýanma barada habar beriň we kliniki taýdan gözden geçirilmezden tüýkürip çykarmak üçin niýetlenen çaýkaw erginini ýuwudylýan doza öwürmäň.
Çap edilen seljermede netijelilik boýunça yzarlama 48 sagat dowam etdi; howpsuzlyk gözegçiligi 30 güne çenli uzaldy. Gatnaşyjylaryň sany azdy, esasy bejergiler dürli-dürlüdi we gözegçilik topary kör usulda däldi. Netije bejergi standarty däl-de, alamatlary gözegçilikde saklamak boýunça 2-nji tapgyrdan alnan alamatdyr. Metilen gögi baradaky barlaglary okamak boýunça gollanmamyz ýeke synaga esaslanyp hereket etmezden öň tötänleýin toparlara bölmegi, kör usuly, netije görkezijilerini we yzarlamany nähili barlamalydygyny görkezýär.
Onkologiýa toparyna bermeli soraglar
Mukozit agyrysy üçin eýýäm kabul edilen goldaw idegi bar, şonuň üçin islendik tejribe çaýkaw ergini şol meýilnamanyň çäginde ara alnyp maslahatlaşylmalydyr. Peýdaly soraglara mukozitiň haýsy derejesiniň bardygy, haýsy adaty çäreleriň eýýäm ulanylýandygy, haýsy dermanlaryň metilen gögi bilen özara täsir edip biljekdigi, G6PD ýagdaýynyň mälimdigi ýa-da däldigi we haýsy netijäniň üstünlik ýa-da bes etmek üçin ölçeg boljakdygy (agyry baly, suwuklyk ýuwutmak ukyby ýa-da ýaramaz täsir) girýär. Umumy önüm tassyklamasynyň ýerine synagyň takyk bibliografik salgysyny we erginiň düzümi baradaky jikme-jiklikleri getiriň. Lukman bilen maslahatlaşmak üçin barlag sanawymyzda çap edip almaga mynasyp önüm we barlag maglumatlary görkezilýär.
Şonuň üçin öwrenilen düşünje dar çäkli: dermanhanada taýýarlanan, tüýkürip çykarylýan we ýygy-ýygydan gaýtalanýan çaýkaw ergini kiçi, kör usulda geçirilmedik deňeşdirmede 2 günüň dowamynda bejergä durnukly mukozit agyrysyny azaltdy we iýmegi, ýuwutmagy hem-de geplemegi gowulandyrdy; emma has çalt bitmegi, opioidlere zerurlygyň peselmegini, ýokanjyň bejergisini ýa-da agyz çaýkawynyň umumy peýdasyny görkezmedi.