E. coli we beýleki koloniýalaryň EMB agaryndaky görnüşini düşündirmek

Talyp näbelli nusgany eozin-metilen gök agaryna çyzykly usul bilen ekýär, ony bir gije inkubasiýa edýär we ertesi ýaşyl öwüşginli garaňky koloniýalar bolan Petri jamyny görýär. Depderdäki ýazgyda «E. coli, tassyklandy» diýilýär. Bu ýazgy jamyň subut edip biljek zadyndan has köp zady tassyklaýar. Jam belli şertlerde ösüş we fermentasiýa fenotipini görkezýär. Görnüşiň anyklanylmagy bolsa aýratyn subutnamany talap edýän aýratyn netijedir.

Bu gollanma EMB agarynyň netijelerine düşündiriş bermek meselesi hökmünde çemeleşýär. Ol esasy ýörelgäni düşündirýär, gözegçilik nusgalary bilen şekillendirilen jamlar atlasyna göz aýlaýar we okuw kitabyndaky görnüşiň haýsy ýagdaýlarda ýalňyş netije çykarmaga getirýändigini görkezýär.

Jamyň işleýşiniň esasy ýörelgesi

EMB agary hem saýlaýjy, hem-de tapawutlandyryjy gurşawdyr. Eozin Y we metilen gögi boýaglary Gram-oňyn organizmleriň köpüsiniň ösüşini basyp ýatyrýar, şonuň üçin gurşaw Gram-otrisatel organizmleriň ösüşine amatlydyr. Şol boýaglar indikator hökmünde hem işleýär: organizm gurşawdaky şekeri fermentasiýa edip, öz töwereginde ýeterlik kislota emele getirende, koloniýa boýagy köp mukdarda özüne siňdirýär we goýy melewşeden gök-gara reňke geçýär. Kislota güýçli emele gelende, koloniýanyň üstünde metal ýaşyl öwüşgin görnüp biler. Eozin-metilen gök agarly jamlar boýunça ASM protokoly saýlaýjylygyň we tapawutlandyrmagyň bu utgaşmasyny düşündirýär hem-de okuw üçin nusgalyk fotosuratlary berýär.

Islendik netijäni düşündirmezden öň bir möhüm jikme-jiklige üns beriň: haýsy düzümiň ulanylýandygyny barlaň. Has köne Holt Harris Teague düzüminde laktoza bilen birlikde saharoza hem bar, Levine EMB bolsa diňe laktozany öz içine alýar. Saharozany fermentasiýa edýän, ýöne laktozany fermentasiýa etmeýän organizm, meselem, Serratia marcescens-iň köp izolýatlary, bu iki görnüşde dürli görnip biler. EMB gurşawlary boýunça öndürijiniň resminamasy düzümde bu tapawudy açyk görkezýär. Netije bilen birlikde öndürijini we düzümi depdere ýazyň.

Taýýarlanan, ýöne nusga ekilmedik EMB agary adatça gyzyl-goňurdan gyzylymtyl-melewşe reňke çenli bolýar; käwagt ýaşyl öwüşgin ýa-da ownuk çökündi hem bolup biler. Bu fon reňki ösüş däldir. Her gözegçiligi nusga ekilmedik jam ýa-da resminamalaşdyrylan başlangyç görnüş bilen deňeşdiriň. Okuw protokolynda başgaça görkezilmedik bolsa, ilkinji jamyň netijesini 35-den 37 C-e çenli temperaturada aerob şertlerde takmynan 18-den 24 sagada çenli inkubasiýadan soň okaň. Inkubasiýanyň uzaldylmagy fermentasiýanyň daşky görnüşini üýtgedip biler.

Jama nähili seretmeli

Ýagtylygyň iki görnüşini ulanyň. Ilki jamy serpikdirilen ýa-da gyýak düşýän ýagtylykda synlaň we ony egip görüň: metal öwüşgin synlaýyş burçuna görä peýda bolup ýa-da ýitip biler. Soňra koloniýanyň reňkini we garaňky merkezlerini bahalandyrmak üçin ony içinden geçýän ýagtylykda gözden geçiriň. Biri-birinden gowy aýry ýerleşýän koloniýalara esaslanyň, sebäbi gür ýerleşiş we goňşy koloniýalar ýerli kislotanyň toplanmagyna täsir edip, reňki gowşadyp ýa-da güýçlendirip biler. ASM şekiller toplumy muny gönüden-göni görkezýär: garyşyk kulturadaky E. coli garaşylýan öwüşginini ýitirip biler, sebäbi töweregindäki organizmler kislotaly gurşawy üýtgedýär.

Türgenleşik mümkinçilik berýän mahaly gözegçilik nusgalaryny goşuň. Okuwda giňden ulanylýan toplum gök-gara reňk we metal öwüşgin fenotipi üçin E. coli ATCC 25922-ni, reňksiz fenotip üçin Salmonella Typhimurium ATCC 14028 ýa-da Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853 ýaly fermentasiýa etmeýän organizmi, ösüşiň basylyşyna gözegçilik üçin bolsa Enterococcus faecalis ýa-da Staphylococcus aureus ýaly Gram-oňyn organizmi öz içine alýar. Bular EMB gurşawlary üçin adaty hil gözegçiligi tablisalarynda görkezilýär. Oňyn gözegçilik nusgasynda öwüşgin ýok bolsa, näbelli nusgadan şübhelenmezden öň inkubasiýany, gür ýerleşişi ýa-da düzümi barlaň.

Jam görnüşleriniň şekillendirilen atlasy

Aşakdaky jamlar döredilen şekillendirişlerdir, hakyky kulturalaryň fotosuratlary däldir. Olar belli bir ştammyň takyk reňkini däl-de, gözlemeli alamatlary görkezýär. Olary ASM-niň nusgalyk fotosuratlary we okuw laboratoriýasyndaky hakyky jamlar bilen deňeşdiriň.

Jam 1: EMB agarynda Escherichia coli, laktozany güýçli fermentasiýa edýän organizm

EMB agarynda E. coli adatça goýy melewşeden gök-gara reňke çenli bolýar; köplenç garaňky merkezi we güýçli kislota emele gelmeginden döreýän metal ýaşyl öwüşgini bolýar. Öwüşgin talyplaryň gözleýän meşhur alamatydyr, ýöne oňa kesgitleýji alamat hökmünde däl-de, goşmaça subutnama hökmünde garaň. Öwüşginiň güýji ştamma, inkubasiýa wagtyna, koloniýalaryň dykyzlygyna we synlaýyş burçuna görä üýtgeýär. Öwüşginiň ýoklugy E. coli-ni aradan aýyrmaýar, öwüşginsiz garaňky koloniýa bolsa başga birnäçe fermentasiýa edýän organizme-de laýyk gelip biler. Soňky işler üçin gür ýerleşýän bölekden netije çykarmagyň ýerine, gowy aýry ýerleşýän koloniýany saýlaň.

Jam 2: EMB agarynda Klebsiella pneumoniae, nemli koloniýa emele getirýän fermentasiýa edýän organizm

EMB agarynda Klebsiella pneumoniae adatça gülgüne-melewşeden goňur-melewşe öwüşginlere çenli reňkli, uly, ýalpyldawuk, nemli koloniýalary emele getirýär. Olaryň köplenç garaňky merkezleri bolýar, ýöne adatça güýçli metal öwüşgini bolmaýar. Enterobacter ýaly ýakyn fermentasiýa edýän organizmlerde hem meňzeş morfologiýa duş gelýär. Nemli gurluş we koloniýanyň ululygy hem düşündirişiň bir bölegidir: kiçi we tekiz gülgüne koloniýanyň berýän maglumaty uly, güberçek, nemli koloniýanyňkydan tapawutlanýar. E. coli-de bolşy ýaly, jam fermentasiýa fenotipini görkezýär, görnüş derejesinde atlandyrmak bolsa aşakda beýan edilýän biohimiki tassyklamany talap edýär.

Jam 3: EMB agarynda Salmonella we beýleki fermentasiýa etmeýän organizmler, reňksiz koloniýalar

EMB agarynda Salmonella we laktozany fermentasiýa etmeýän beýleki meňzeş organizmler, şol sanda Shigella we Pseudomonas-yň köp izolýatlary, adatça reňksizden ýarym dury ýa-da solgun kehribar reňke çenli koloniýalar görnüşinde ösýär. Käbir düzümler we şertler gowşak gülgüne öwüşgin berýär, şonuň üçin solgun gülgüne koloniýa awtomatik ýagdaýda fermentasiýa edýän organizm diýmek däldir. EMB Salmonella-ny Shigella-dan ýa-da beýleki fermentasiýa etmeýän organizmlerden tapawutlandyrmaýar; bu tapawut soňraky synaglar arkaly kesgitlenýär. Şeýle hem E. coli-niňkä meňzeş metal öwüşginli koloniýalary bolan laktoza-oňyn Salmonella ştammlarynyň resminamalaşdyrylandygyny ýatdan çykarmaň. Bu hem diňe bir jamyň meselä gutarnykly jogap berip bilmeýändiginiň ýene bir sebäbidir.

Jam 4: Serratia marcescens we düzüm sebäpli ýüze çykýan ýalňyşlyk

Serratia marcescens aýratyn bölümde seredilmäge mynasypdyr, sebäbi talyplar köplenç gyzyl koloniýalara garaşyp, soňra jamyň netijesini nädogry düşündirýärler. Kliniki izolýatlaryň köpüsi laktozany fermentasiýa etmeýär, şonuň üçin Levine EMB-de olar adatça solgun ýa-da gowşak reňkli görünýär. Izolýatlaryň köpüsi saharozany fermentasiýa edýändigi sebäpli, saharozaly düzüm has garaňky ýa-da kislota bilen bagly has aýdyň reaksiýa berip biler. 35-den 37 C-e çenli temperaturada adaty gyzyl prodigiozin pigmentine-de garaşmaň; inkubatoryň temperaturasynda pigmentiň emele gelmegi ygtybarly däldir. Protokolda EMB agaryndaky Serratia marcescens barada aýdylsa, şol beýanyň haýsy düzüme esaslanýandygyny barlaň. Serratia-nyň metabolizmi baradaky syn bu ýalňyşlygyň esasyny düzýän laktoza-otrisatel we saharozany fermentasiýa etmekde üýtgeýän häsiýetleri jemleýär.

Jam 5: gözegçilik nusgalary we ösüşi basylan organizmler

Staphylococcus, Enterococcus, Streptococcus we Bacillus ýaly Gram-oňyn organizmleriň ösüşi EMB agarynda adatça togtadylýar ýa-da ep-esli basylýar, ýöne bu täsir her ştamm üçin doly däldir. Gözegçilik nusgalarynyň toplumy düşündirişiň ygtybarlylygyny üpjün edýär: E. coli gözegçilik nusgasy gök-gara reňk we öwüşgin bilen gowy ösüş görkezmeli, fermentasiýa etmeýän gözegçilik nusgasy reňksiz ösüş görkezmeli, ösüşiň basylyşyna gözegçilik nusgasy bolsa örän az ösüş görkezmeli ýa-da hiç ösmeli däl. Ösüşiň basylyşyna gözegçilik nusgasy gowy ösýän bolsa, saýlaýjy tapgyr başa barmandyr we şol tapgyryň beýleki ähli netijelerine şübhe bilen garalmalydyr. Boýag usullary kultura gurşawlaryndan başga soraga jogap berýär; laboratoriýada predmet aýnasyny boýamak barada metilen gögi bilen boýamagyň atlasyna serediň.

Çäkleri görkezilen deňeşdirme

Ýalňyş netije çykarmaga getirýän görnüşleri üç sözlem jemleýär. Garaňky reňk E. coli diýmek däldir, sebäbi Klebsiella, Enterobacter we beýleki fermentasiýa edýän organizmler öwüşginsiz garaňky merkezleri emele getirýär. Gülgüne reňk Klebsiella diýmek däldir, sebäbi ortaça ýa-da haýal fermentasiýa edýän organizmler we adatça fermentasiýa etmeýär diýlip hasaplanýan käbir organizmler gülgüne ýa-da açyk melewşe görünýär. Öwüşgin E. coli-niň gutarnykly subutnamasy däldir, sebäbi beýleki güýçli fermentasiýa edýän organizmler hem ony emele getirip biler. Okuw protokoly we ondaky garyşyk kultura şekilleri bu ýalňyşlyklaryň her birini görkezýär.

Tassyklamagyň çäkleri

EMB agary görnüşi däl-de, fenotipi görkezýär. Dürli organizmler birmeňzeş koloniýa görnüşini berip biler, bir organizm bolsa ştammy, ýaşy, gür ýerleşişi, gurşawyň düzümi we inkubasiýa şertleri sebäpli okuw kitabyndaky görnüşinden tapawutlanyp biler. Şonuň üçin okuw we kliniki iş tertiplerinde EMB morfologiýasy deslapky maglumat hökmünde kabul edilýär.

Talyp üçin esaslandyryp boljak iş tertibi şeýledir: aýry ýerleşýän koloniýany beýan ediň (ululygy, reňki, merkezi, gyýak ýagtylykdaky öwüşgini, nemli häsiýeti), düzümi, inkubasiýanyň wagtyny we temperaturasyny, şeýle hem gözegçilik nusgalaryny belläň; soňra islendik tassyklaýjy synagdan öň gowy aýry ýerleşýän koloniýany gaýtadan ekip, arassa kultura alyň. Adaty soňraky işler E. coli-ni we koliformalary deslapky anyklamak üçin Gram boýagyny we IMViC reaksiýalaryny, içege organizmleri üçin TSI ýa-da KIA hem-de organizme mahsus biohimiki synaglar toplumyny öz içine alýar. Ýumuş talap edýän bolsa, serologik, MALDI TOF ýa-da beýleki tassyklanan anyklaýyş usullary hem ulanylýar. EMB-niň saýlaýjy we tapawutlandyryjy içege gurşawlarynyň arasynda nähili orun tutýandygy barada maglumat üçin içege kultura gurşawlaryna giriş materiallaryna we Gram boýagyndan soňky barlaglara serediň. Predmet aýnasyndaky gök boýagyň nämäni subut edip bilýändigi we bilmeýändigi baradaky ýakyn meselede metilen gögi bilen boýamagyň atlasy hem şol ýörelge bilen gözegçiligi netijeden aýry saklaýar.

Netijeden öň gözegçiligi ýazyň. «Levine EMB-de 24 sagatdan soň synlaýyş burçuna bagly ýaşyl öwüşginli goýy gök-gara koloniýalar, laktozanyň güýçli fermentasiýasyna laýyk gelýär» diýen ýazgyny esaslandyryp bolýar. «E. coli, tassyklandy» diýen ýazgy bolsa diňe jamyň üpjün edip bilmeýän tassyklama tapgyryny talap edýär.