Chinyorwa

Methylene blue nekurapa nechiedza chitsvuku: kemisitiri inokonzerwa nechiedza nehumbowo hwezvidzidzo zvekurapa

Methylene blue nekurapa nechiedza chitsvuku: kemisitiri inokonzerwa nechiedza nehumbowo hwezvidzidzo zvekurapa

Vaverengi vaviri vanonyora methylene blue nekurapa nechiedza chitsvuku mubhokisi rekutsvaga asi vachireva zvinhu zvakapesana. Mumwe anofungidzira panera yechiedza chitsvuku inobatsira mitochondria kushanda zviri nani, ine dhayi yebhuruu yakawedzerwa kuti iwedzere zvinoitwa. Mumwe anofungidzira nzira yekurapa ganda apo chiedza chinoita kuti dhayi ishande kuparadza chinhu chisingadiwi. Vose vanoshandisa mashoko mamwe chete. Vanotsanangura pfungwa dzakasiyana, uye kuvhiringidzika uku kwakakosha nokuti chiedza pamwe chete nedhayi zvinogona kutumira chiratidzo kusero kana kurikuvadza.

Musiyano uyu ndiwo uri kuongororwa pano. Photobiomodulation, inowanzonzi PBM, inoshandisa chiedza chitsvuku kana chepedyo neinfrared kugadzirisa kutumirana kwezviratidzo kunoitika mumuviri woga pasina kuwedzera chinhu chinonzwa chiedza, chinonzi photosensitizer. Photodynamic therapy, inowanzonzi PDT, inoshandisa zvikamu zvitatu pamwe chete: chiedza chine urefu hwemafungu hunotorwa nechinhu chinonzwa chiedza, chinhu ichocho chakadai semethylene blue, uye okisijeni kuti zvigadzire kuwanda kunongoerekana kwaitika kwezvinhu zvinokurumidza kuita makemikari zvinokuvadza chinangwa. Mukukurukurirana kwepaindaneti, kurapa nemethylene blue nechiedza chitsvuku kunoiswa mumapoka ose ari maviri. Kemisitiri inokonzerwa nechiedza ndiyo inosarudza boka rinopinda musanganiswa mumwe nomumwe.

Kutorwa kwechiedza ndiko kunosarudza kana chiedza nedhayi zvichidyidzana

Methylene blue iri semamorekuru akazvimirira mumvura inotora chiedza chitsvuku zvakanyanya, ichisvika pamusoro pedyo ne664 kusvika 665 nm uye iine chikamu chepadivi pakurefu hwemafungu mapfupi pedyo ne610 nm chinokura sezvo mamorekuru edhayi anoungana. Kofishendi yemolar extinction pedyo nepamusoro payo iri pa65,000 kusvika 85,000 M-1 cm-1, ndokusaka zvinyungudutswa zvine mwero wemicromolar zvichiita bhuruu yakasimba. Iyi haisi nyaya diki isina basa. Ndicho chinodiwa kuti chero shanduko inokonzerwa nechinhu chinonzwa chiedza iitike.

Kutorwa kwechiedza kunoisa dhayi mumamiriro esinglet anogara kwenguva pfupi, zvichiteverwa nekuchinja kuenda mumamiriro etriplet anogara kwenguva yakareba, uye chikamu chinopinda mutriplet chinonzi chiri pedyo ne0.5. Muchinyungudutswa chakabviswa okisijeni, triplet iyoyo inoramba iripo kwemakumi emicroseconds. Muchinyungudutswa chine mhepo, nguva yacho inodzikira kusvika pamicroseconds dzinenge 2 nokuti okisijeni inodzima mamiriro aya. Pakudzimwa uku ndipo panoparadzana nzira mbiri dzekemisitiri inokonzerwa nechiedza.

Mukemisitiri yeType II, dhayi iri mutriplet inoendesa simba kuokisijeni iri mumamiriro ayo esimba akaderera zvikuru, yogadzira singlet oxygen, ine mwero wekugadzirwa unowanzotaurwa kuti uri pedyo ne0.52. Mukemisitiri yeType I, dhayi iri mutriplet inoendesa erekitironi kana haidrojeni kune chimwe chinhu chinoita makemikari nayo, zvichitungamirira kumaradical anosanganisira superoxide nehydroxyl. Nzira dzose dziri mbiri dzinogona kuitika panguva imwe chete. Maererano netsananguro yayo, Type II inoda okisijeni yemamorekuru, uye zvinoitwa nePDT yakajairika pazvinhu zvipenyu zvinoramba zvichinyanya kutsamira paokisijeni kunyange Type I ichipawo mugove.

Izvi zvinoreva kuti pane mutemo une chekuita neurefu hwemafungu. Chiedza chitsvuku cheanenge 630 kusvika 680 nm chinopindirana zvakanaka nechikamu chinotorwa nedhayi, uye 660 kusvika 665 nm iri pedyo nepamusoro pekutorwa nemamorekuru akazvimirira, saka chinogona kukurudzira kemisitiri yechinhu chinonzwa chiedza munyama ine dhayi yakati wandei. Chiedza chepedyo neinfrared pa810 nm chiri kure nechikamu ichocho chinotorwa nedhayi iri mumamiriro ayo esimba akaderera zvikuru, saka urefu uhwu hwemafungu hahunyatsokwanisi kuita kuti methylene blue iwane simba zvakananga. Kuvhenekerwa ne810 nm pamwe chete nemethylene blue hakufaniri kutsanangurwa sokuita kuti dhayi ishande nechiedza. Zviri nani kutsanangurwa senzira mbiri dzakanangana nemitochondria dzinoshandiswa panguva imwe chete. Musiyano iwoyo ndiwo unoronga zvose zviri pasi apa, uye unotaurwawo kubva kudivi rekemisitiri mugwaro rekemisitiri yemethylene blue.

Pfungwa mbiri dzine mitochondria senzvimbo yadzinonangana asi dzine nzira dzakasiyana dzekushanda

Ongororo yemitochondria senzvimbo inonangwa pakudzivirira masero etsinga inowanzotaurwa inobatanidza nzira mbiri idzi nokuti dzinosangana pakufema kwemasero asi dzichitangira munzvimbo dzakasiyana. Mumuenzaniso wePBM unowanzoshandiswa, chinhu chinofungidzirwa kutora chiedza icytochrome c oxidase iri paComplex IV. Pfungwa huru ichiri kuedzwa ndeyokuti maphoton anokurudzira kubuda kwenitric oxide inodzivisa enzyme iyi, zvichiwedzera kufamba kwemaerekitironi nekugadzirwa kweATP. Muenzaniso iwoyo unofanira kuramba uchinzi ipfungwa ichiri kuedzwa. Humbowo hwakananga huchiri hushoma, saka kuvimba nahwo hakufaniri kunyanyisa.

Methylene blue inoshanda zvakasiyana murima. Pamwero wakaderera, inoshanda sechinhu chinokurudzira kutenderera kweredox uye seimwe nzira yekutakura maerekitironi. Pyridine nucleotides dzinenge dzatambira maerekitironi dzinoaidzorera kumethylene blue, dzichiichinja kuva leucomethylene blue, iyo inogona kuendesa maerekitironi mberi yozodzokorora kutenderera uku. Izvi zvinobatsira kuyerera kwemaerekitironi achipfuura nemumwe mugwagwa unonzvenga zvikamu zvakakanganisika pakati peComplex I neComplex III, uku zvichideredza kubuda kwemaerekitironi munzira yawo. Kutorwa kwemaphoton nedhayi hakuna basa mutsananguro iyoyo. Ikemisitiri, kwete kemisitiri inokonzerwa nechiedza, uye kutambidzana uku kunotsanangurwa zvakadzama mukushanda kwemethylene blue pakutambidzana maerekitironi.

PDT inodzorerazve chikamu chechitatu. Chiedza chinopa simba kuchinhu chinonzwa chiedza, ichocho chodzidzana neokisijeni nezvimwe zvinhu zvinoita makemikari nacho, uye chinangwa ndechokukuvadza kuburikidza neoxidation munzvimbo yakanangwa chete. PBM inoshandisa chiedza chitsvuku kana chepedyo neinfrared pamwero usingakonzeri kupisa kuti ichinje mashandisirwo esimba muzvinhu zvipenyu, pasina kuwedzera nemaune chinhu chinonzwa chiedza chinobva kunze kwemuviri kuti chikonzere kuwanda kwezvinhu zvine muchetura kumasero. Chirevo chokuti PDT inogadzira okisijeni inokurumidza kuita makemikari asi PBM isingaiti izvi hachisi chechokwadi. Musiyano chaiwo uri pakati pekemisitiri ine muchetura kumasero inokonzerwa nechinhu chinonzwa chiedza nekutumirana kwezviratidzo kunogadzirisa mashandiro. Mwero unoshandiswa woga hauzviparadzanisi. PDT inorwisa utachiona yakashandisa methylene blue muvanhu yakashandisa 6 kusvika 18 J pa square cm, zvinopindirana nemwero yePBM. Kuvapo kwechinhu chinonzwa chiedza, urefu hwemafungu anotorwa, nguva, nzvimbo yacho, kuwanikwa kweokisijeni, nechinangwa ndizvo zvinosarudza nzira iri kuitika. Muunganidzwa wose wezvidzidzo zvephotodynamic therapy unochengeta zvinhu izvi zvichionekwa pachimwe nechimwe chiri kuongororwa kuti chirapwe.

Dhayagiramu yechiedza, chinhu chinonzwa chiedza, okisijeni, nemhedzisiro. Zvinhu zvitatu zvinosangana pamethylene blue iri mutriplet: chiedza chitsvuku pa630 kusvika 680 nm chinopa dhayi simba asi 810 nm isingaiti izvi, methylene blue iri semamorekuru akazvimirira ine kutorwa kwechiedza kwakanyanya pa664 nm, uye okisijeni iri mumamiriro ayo esimba akaderera zvikuru. Dhayi iri mutriplet inoparadzana kuita Type II singlet oxygen nemaradical eType I anosanganisira superoxide nehydroxyl. Nzira dzose dziri mbiri dzinotungamirira kubhokisi remhedzisiro rinoti mwero unoshandiswa nechinangwa ndizvo zvinosarudza pakati pekuuraya utachiona muPDT nekutumirana kwezviratidzo zvine chekuita nesimba rezvinhu zvipenyu muPBM.

Zvinonyatsoratidzwa nezvidzidzo zvembeva zvemusanganiswa we810 nm

Mapepa maviri anonyanya kutaurwa pamusoro pemusanganiswa uyu ose anoshandisa chiedza che810 nm nemethylene blue pamwero wakaderera mumbeva. Anopa ruzivo runobatsira chaizvo nokuti 810 nm hainyatsokwanisi kuita kuti dhayi ishande zvakananga. Anoedza kubatanidzwa kwenzira dzakasiyana dzekushanda, kwete PDT yemethylene blue.

Muchidzidzo chembeva dzakapihwa kurapa dzisati dzanyimwa hope, mbeva hono dzeBALB/c 60 dzakapiwa methylene blue zuva nezuva pa0.5 mg pa kg kwemazuva gumi, laser ye810 nm inoburitsa chiedza nezvikamu ichipiwa pazuva rimwe nerimwe rechipiri, kana zvose zviri zviviri, dzisati dzanyimwa hope. Kunyimwa hope kwakakanganisa mashandiro mumiedzo yenzira ine chimiro cheT, yekudyidzana nedzimwe mbeva, neyeshuttle box, uye kwakaderedza GAP-43, PSD-95, nesynaptophysin muhippocampus. Kurapa kwechinhu chimwe chete kwakanyanya kutadza kugadzirisa maitiro, asi kurapa kwakabatanidzwa kwakapiwa pachine nguva kwakaratidza musiyano wakakosha pakuongorora manhamba kana kuchienzaniswa neboka rakanyimwa hope. Uku kudzivirira mumuenzaniso wokunyimwa hope kunoitwa nemaune, kwete kurapa kukanganisika kwevanhu.

Muchidzidzo chekushushikana kwenguva refu chakapa kurapa panguva imwe chete, mbeva dzakaiswa mukushushikana kudiki kunoramba kuripo dzichipiwa PBM ye810 nm pa8 J pa square cm katatu pavhiki, methylene blue zuva nezuva pa0.5 mg pa kg, kana zvose zviri zviviri kwemavhiki mana. Boka remusanganiswa rakapiwa laser kutanga, rozobaiwa jekiseni redhayi maawa maviri gare gare, zvakanangana nokudzivisa kuvhenekera nyama yaitova nedhayi. Mapoka ose ari matatu akadzorera kugona kudzidza kwakanga kwakaderera. Musanganiswa hauna kuratidza kuva nani pazvinhu zvizhinji. Kubatsirwa kwakawedzerwa kwakaonekwa zvikuru pacortisol iri muserum nepazvinhu zveokisijeni zvinokurumidza kuita makemikari zviri muuropi.

Hapana pepa pane aya rinogadza mwero wekumedzwa nevanhu, marongero emudziyo wevatengi, nguva pakati pekupiwa mushonga nekupiwa chiedza, kana chirongwa chekushandisa kumba. Rimwe nderekurapa kunopiwa pachine nguva kudzivirira kukuvadzwa kunogona kufanozivikanwa. Rimwe rinopa kurapa panguva inenge ichikonzerwa kushushikana. Kutora mhedzisiro yerimwe rawo woishandisa pakutora dhayi uri pasi pepanera yechiedza chitsvuku kunodarika chinhu chose chakaita kuti mhedzisiro yacho ive sezvayakaita.

Humbowo hweganda huzhinji ndehwePDT, kwete hwePBM yakawedzerwa kushanda

Ruzivo rweganda revanhu pamusoro pemethylene blue pamwe chete nechiedza runonyanya kuwira kudivi rePDT. Mienzaniso inosanganisira muedzo wemapundu eganda wakaitwa pavanhu 15 uchienzanisa mativi maviri echiso, uchishandisa methylene blue nanoemulgel inozorwa paganda pamwe chete nediode laser ye665 nm; zvidzidzo zvidiki zvehidradenitis zvakashandisa chiedza chakasimba chinoburitswa nezvikamu che630 nm kana LED ye635 nm pamwe chete nemethylene blue; muedzo wemavanga wa2025 wakagovera vanhu mumapoka zvisina kusarudzwa uchienzanisa microneedling PDT ine dhayi ye0.1 muzana neye1 muzana; uye chirongwa che2026 chezvidzidzo zvemaronda etsoka ane chekuita neshuga chichishandisa laser ye660 nm pamwe chete nedhayi ye1 muzana. Urefu hwemafungu hwacho hunowanzowira panotorwa chiedza nedhayi. Chinangwa ndechokuparadza kana kushandurazve maumbirwo munzvimbo yakanangwa. Dhayi yacho inogadzirwa kuti izorwe paganda kana kuiswa mukati menzvimbo yakakuvadzwa, kwete kuti ifambe mumuviri wose.

Maonero aya akakosha kuvaverengi vanofarira kuchengetwa kweganda. Dhayi yoga pamwero wakaderera ine zvinyorwa zvayo zvakasiyana pamusoro pemasero efibroblast, uye chiedza chitsvuku choga chine zvinyorwa zvacho zvakasiyana pamusoro pemaronda. Asi kusvika mukupera kwa2026, hapana muedzo wevanhu wakaongororwa nevamwe nyanzvi wakaedza dhayi inomedzwa ichipararira mumuviri pamwe chete nePBM tsvuku senzira imwe yakabatanidzwa yeganda kana kugona kufunga. Humbowo hwechikamu chimwe nechimwe chiri choga hahusi humbowo hwemusanganiswa wacho.

Nei urefu hwemafungu hunoenderana nedhayi husiri chirongwa chekurapa

Mashoko okuti methylene blue inoshandiswa sei nekurapa nechiedza chitsvuku anoda mhinduro yakanyatsofungwa, kwete mirayiridzo yokungoitevera. Kutorwa kwechiedza kunongoratidza kuti kudyidzana kunogona kuitika. Mhedzisiro inoenderanawo nekuwanda kwedhayi muchinyungudutswa, magadzirirwo ayo, simba rechiedza rinosvika panzvimbo uye simba rose rinopiwa panzvimbo, nguva pakati pemushonga nechiedza, kuwanikwa kweokisijeni, nekudzika kwenzvimbo. Pa660 nm, kuwedzera dhayi kunogona kushandura kuvhenekerwa kungadai kwakafanana nePBM kuita kemisitiri inokonzerwa nechiedza ichitungamirirwa nechinhu chinonzwa chiedza. Ndokusaka mhedzisiro yembeva ye810 nm isingasimbisi kushandiswa nevatengi kwe630 kusvika 680 nm paine dhayi mumuviri.

Nyaya dzekuchengeteka dzinosimbisa muganhu uyu. Dhayi inopiwa netsamba yemushonga ine yambiro yakaiswa mubhokisi pamusoro pehuturu hunokonzerwa neserotonin kana ichishandiswa nemishonga inobata serotonin nemamwe maopioid. Haifaniri kushandiswa kana munhu aine kushomeka kweglucose-6-phosphate dehydrogenase. Kukuvadzwa nechiedza kunokonzerwa nedhayi inopararira mumuviri kunozivikanwa sechimwe chezvinogona kukanganisa, zvikuru pakuvhenekera nyama neurefu hwemafungu huri pedyo nepanotora dhayi chiedza zvakanyanya. Kuchengeteka kwemaziso kunoenderana neurefu hwemafungu, simba rechiedza rinosvika panzvimbo, nerudzi rwechiedza chinobudiswa. Magirazi ezuva akajairika haatsivi dziviriro yakatsanangurwa nokuda kwemudziyo wacho. Pfungwa idzi dzinotsanangurwa zvakadzama mugwaro rekuchengeteka nekudyidzana nemimwe mishonga, uye dzinofanira kutarisirwa nenyanzvi dzekurapa, kwete nemirayiridzo yekumba.

Taura kuti ipfungwa ipi usati wataura mudziyo. Kusava nechinhu chinonzwa chiedza pamwe chete nechinangwa chine chekuita nesimba rezvinhu zvipenyu zvinoreva PBM. Dhayi iripo pamwero une zvaunoita pamwe chete neurefu hwemafungu hunotorwa, okisijeni, nechinangwa chokuparadza zvinoreva PDT. Methylene blue pamwe chete ne810 nm muzvidzidzo zvembeva zvakabudiswa inyaya yechitatu: nzira mbiri dzakanangana nemitochondria pasina kuita kuti dhayi ishande zvakananga nechiedza. Kuchengeta nyaya nhatu idzi dzakaparadzana kunodzivirira chikanganiso chinonyanya kuitwa pano: kutaura kubviswa kwezvinetso zveganda nePDT sehumbowo hwokuti dhayi inowedzera kushanda kwePBM, kana kutaura kudzorerwa kwemashandiro embeva ne810 nm sehumbowo hwokuti panera ye660 nm pamwe chete nedhayi chirongwa chokuvandudza kugona kufunga.