Inyandiko

Ubururu bwa metilene n'ubuvuzi bwo guhangana n'ibiteye ubwoba: impamvu kwiga neza ari ingenzi

Ubururu bwa metilene n'ubuvuzi bwo guhangana n'ibiteye ubwoba: impamvu kwiga neza ari ingenzi

Tekereza abantu babiri barangije imyitozo imwe yo guhangana n'ubwoba bw'ahantu hafunganye. Uwa mbere arasohoka atuje. Ubwoba afite ku musozo w'igerageza rya nyuma buri hafi ya zeru. Uwa kabiri arasohoka ahinda umushyitsi. Ubwoba afite ku musozo buracyari bwinshi. Bombi bafata kapsule imwe nyuma yaho. Ukwezi kumwe nyuma, uwari utuje ameze neza kurushaho, naho uwahindaga umushyitsi ameze nabi kurushaho. Umuti umwe, ingano imwe, ibisubizo bihabanye.

Ibyo ni byo ubushakashatsi ku bururu bwa metilene no kuzimya ubwoba bugaragaza. Umuti ntiwakoze nk'umuti utuza ugabanya ubwoba mu buryo butaziguye. Wakoze nk'ikintu gifasha gushimangira urwibutso, gikomeza ibyo ubwonko bwakoragaho nyuma y'imyitozo. Iyo imyitozo yatumaga habaho kwiga kuzimya ubwoba, amagerageza yakurikiragaho yagaragazaga ubwoba buke. Iyo bitabaga, inyungu yaraburaga kandi icyerekezo cy'ibisubizo kikaba gihabanye. Iyi ngingo igereranya amagerageza ku nyamaswa n'ubushakashatsi ku buvuzi bwo guhangana n'ibiteye ubwoba mu bantu, kugira ngo iryo tandukaniro rigume risobanutse.

Kuzimya ubwoba ni ukwiga gushya, si ugusiba

Kwigisha ubwoba bikorwa no guhuza ikimenyetso kidateye ubwoba ubwacyo n'ikintu kidashimishije, kugeza ubwo icyo kimenyetso cyonyine gitera kudahinyuka cyangwa kwirinda. Imyitozo yo kuzimya ubwoba ikurikizaho kwerekana icyo kimenyetso kenshi nta cya kintu kibaye. Uwukorerwaho yiga ikintu gishya: icyo kimenyetso ntikigihanura ko hari igiye kumugirira nabi aha hantu. Isano yari yarizwe mbere ntisibwa. Ihangana n'ishya, kandi ishobora kugaruka iyo ahantu cyangwa ibihe bihindutse, uko igihe gishira, cyangwa nyuma y'ikintu kiyibutsa. Abashakashatsi bita uko kugaruka kongera kugaragara bitewe n'impinduka z'aho umuntu ari, kugaruka kwikora, no kongera kubyutswa.

Ukwo guhangana ni ko gutuma igihe umuti utangirwa kiba ingenzi. Ikintu gitanzwe mbere y'imyitozo gishobora guhindura uko umuntu abona ibintu cyangwa amaganya agira muri iyo myitozo. Igitanzwe nyuma ntigishobora kubikora. Gishobora gusa kugira uruhare mu gushimangira urwibutso, igikorwa kimara amasaha kandi kigatuma urwibutso rushya rukomera. Ibikurikira byose bishingiye kuri iryo tandukaniro.

Ibyiciro bine byo kwiga kuzimya ubwoba: kwiga ubwoba, imyitozo yo kuzimya ubwoba, igihe cyo gushimangira urwibutso nyuma y'imyitozo ari na cyo ubururu bwa metilene bwatangiweho, n'amagerageza yakurikiyeho ahantu hamwe n'ahantu hashya.

Igishushanyo cyerekana ibyo byiciro bine. Kwiga biba mu cyiciro cya kabiri. Ubururu bwa metilene butangwa mu cyiciro cya gatatu. Kugerageza niba byaragenze neza biba mu cyiciro cya kane, byaba byiza bikorewe ahatandukanye n'aho imyitozo yabereye, kuko ubwoba butagaruka gusa mu cyumba cy'ubuvuzi bufite akamaro gake.

Ibyo imbeba zabanje kugaragaza

Intangiriro yari igerageza ryo kugumana ibyizwe mu rwibutso. Gonzalez-Lima na Bruchey bigishije imbeba kudahinyuka zumvise ijwi, bazikorera imyitozo yo kuzimya iyo myitwarire, hanyuma bazitera ubururu bwa metilene cyangwa umuti w'amazi arimo umunyu nyuma ya buri myitozo. Ingano yari 4 mg/kg, iterwa mu mwanya wo mu nda ukikije ingingo, bwa mbere iminota 30 nyuma y'imyitozo yo kuzimya ubwoba, igakomeza gutangwa mu minsi itanu. Imbeba zahawe umuti zadahinyukaga gake zumvise iryo jwi mu magerageza yakurikiyeho: muri rusange byari hafi kimwe cya kabiri cy'ibyagaragaraga mu zindi, naho mu magerageza ya nyuma bikaba hafi kimwe cya gatanu. Nyamara kudahinyuka mbere y'ijwi, kugenda muri rusange, n'ibipimo by'ubwoba ntibyari bitandukanye. Kugumana ibyizwe neza byajyanaga n'ibikorwa byinshi bya cytochrome oxidase, ikimenyetso cy'ubushobozi bwa mitokondiriya bwo gutanga ingufu, cyane cyane mu bice by'ubwonko biri imbere, birimo igice cy'imbere cya infralimbic, ibice byo hejuru no hagati by'uruhande rw'imbere rw'ubwonko, n'igice cyo ku ruhande cy'ubwonko kiri hejuru y'amaso. Abanditsi babibonye nk'ubufasha bw'ihinduranyamasoko mu gushimangira urwibutso mu miyoboro y'ubwonko ibika ibyizwe mu kuzimya ubwoba.

Ubushakashatsi bwa kabiri ku mbeba bwabajije niba iyo ngaruka ikomeza kugaragara mu nyamaswa zifite kamere ituma zigorwa no kuzimya ubwoba. Wrubel na bagenzi be bakoresheje imbeba zavukanye imyitwarire yo kutagira icyo zikora ngo zihunge ibizibangamira, ubwoko bwari bwaratanzwe nk'icyitegererezo cy'ubushobozi buke bwo kwirinda ubwoba bukomeza kubaho. Izo mbeba zigaga ubwoba nk'izindi, ariko hafi ntizashoboraga kubuzimya; imirongo yerekana kudahinyuka kwazo yagumaga ku rugero rumwe, mu gihe iy'imbeba zo kugereranya yagabanukaga. Nyuma y'ukwezi, izo nyamaswa zahawe indi minsi itanu yo kumva ijwi ryonyine, buri munsi bigakurikirwa na 4 mg/kg y'ubururu bwa metilene cyangwa umuti w'amazi arimo umunyu. Ahakorerwaga imyitozo yo kuzimya ubwoba, umuti wahinduye bike. Iyo zasubizwaga ahantu zari zarigiye ubwoba bwa mbere, kongera kugaruka k'ubwoba kwari kugabanutse cyane mu itsinda ryahawe ubururu bwa metilene. Ku buvuzi bwo guhangana n'ibiteye ubwoba, icyo ni cyo gisubizo cy'ingenzi, kuko abarwayi bakeneye ko ibyo bagezeho bibafasha no mu handi hantu.

Hakurikijwe kureba imbibi z'iyo ngaruka. Auchter na bagenzi be bagerageje imbeba zororanyijwe kugira ubushobozi bwo kuzimya ubwoba buri hejuru, buri hasi, cyangwa buri hagati, maze bazitera umuti rimwe nyuma y'imyitozo, ako kanya nyuma yo kuzimya ubwoba. Ubururu bwa metilene bwagabanyije kongera kubyuka kw'ubwoba nyuma yaho gusa mu mbeba zari zarabuzimije neza muri iyo myitozo, ibyo bikagenwa n'ibisubizo byari hafi 0.2 by'igipimo cy'itandukaniro risanzwe hejuru y'impuzandengo y'itsinda ryose. Mu mbeba zagorwaga no kuzimya ubwoba, umuti nta cyo wakoze. Uburyo bwageragejwe iruhande y'ubwo, bwo kwibutsa hagakurikiraho kuzimya ubwoba, bwafashije hatitawe ku kuntu imyitozo yari yagenze. Ibyo byerekanye ko kutagira icyo umuti ufasha byari byihariye ku itsinda ryahawe umuti, aho kuba imiterere y'inyamaswa. Ihame abanditsi bavuze ni ryo rihuza ubu bushakashatsi: ikintu cyongera ubushobozi bwo gushimangira urwibutso gikomeza umuyoboro w'ubwonko wari uri gukora, kandi kwiga neza ni ingenzi.

Igerageza ku bantu: imyitozo imwe yo guhangana n'ubwoba bw'ahantu hafunganye

Ubushakashatsi ku bantu bwakoresheje uburyo bwageragejwe ku mbeba uko bishoboka kose, bwubahiriza amahame agenga ubushakashatsi. Telch na bagenzi be bagabanyije ku buryo bwa tombola abantu bakuru 42 bafite ubwoba bukomeye bw'ahantu hafunganye, babaha ubururu bwa metilene cyangwa umuti utagira ikinyabutabire gikora, gusa nyuma y'imyitozo imwe yo guhangana n'ubwo bwoba. Iyo myitozo yari igizwe no kuryama mu cyumba gito gifunze inshuro esheshatu, buri nshuro imara iminota itanu, yose hamwe ikaba iminota 30. Impuzandengo y'ubwoba bwo ku rwego rwo hejuru yagabanutse iva kuri 73 ku gipimo cya 100 mu nshuro ya mbere, igera hafi kuri 24 mu ya nyuma. Gutanga umuti byatangiye ako kanya nyuma y'imyitozo: yose hamwe yari 260 mg y'ubururu bwa metilene, igabanyijwe muri kapsule eshatu zatangwaga hagati y'amasaha hafi atandatu kugeza ku icumi, kugira ngo umuti ugume uhari mu gihe cyo gushimangira urwibutso. Ibimenyetso byo mu bushakashatsi ku bantu ku bururu bwa metilene mu kwiheba n'amaganya bifasha gushyira iri gerageza mu rwego rw'ubundi bushakashatsi; ni ryo ryonyine ryagerageje ubuvuzi bwo guhangana n'ibiteye ubwoba rikoresheje itsinda ryo kugereranya.

Ikibazo cyagenwe mbere nticyari ukureba niba, ugereranyije, umuti warushaga umuti utagira ikinyabutabire gikora. Cyari ukureba niba ingaruka zawo zaterwaga n'ubwoba bwari busigaye ku musozo w'inshuro ya gatandatu yo guhangana n'ibiteye ubwoba. Kandi ni ko byari bimeze. Nyuma y'ukwezi kumwe, igihe bapimirwaga mu kindi cyumba, abarwayi bari barangije imyitozo bafite ubwoba bwa zeru bagize impuzandengo y'ubwoba bwo ku rwego rwo hejuru iri hafi ya 11 mu bahawe ubururu bwa metilene, ugereranyije na hafi 30 mu bahawe umuti utagira ikinyabutabire gikora. Abarwayi bari barangije bafite ubwoba hafi ya 47 bagaragaje ibihabanye, hafi 33 ugereranyije na 17, nubwo iryo hinduka ryari icyerekezo cy'ibisubizo aho kuba umwanzuro ukomeye. Mu itsinda ryahawe ubururu bwa metilene, ubwoba bwinshi ku musozo bwahanuraga ubwoba bwinshi nyuma y'ukwezi kumwe; mu itsinda ryahawe umuti utagira ikinyabutabire gikora, si ko byari bimeze.

Ikindi cyabonetse gishyigikira ibisobanuro bishingiye ku rwibutso. Abitabiriye banabonye ibintu bidateye ubwoba mu cyumba, imibare n'ahantu bari badafite impamvu yo gufata mu mutwe. Kwibuka ibyo bintu ntikwari gutandukanye nyuma y'umunsi umwe, ariko nyuma y'iminsi 30, itsinda ryahawe ubururu bwa metilene ryibukaga ibintu hafi inshuro ebyiri ugereranyije n'irindi. Abanditsi basobanuriye ibyo bisubizo byombi hamwe: ubururu bwa metilene bwatanzwe nyuma y'imyitozo bwongereye kugumana ibyizwe mu rwibutso, haba ibyizwe mu kuzimya ubwoba iyo bwari bwazimye, cyangwa amakuru yerekeye aho imyitozo yabereye uko byaba bimeze kose. Ibyo bihuye n'ingaruka rusange zo gushimangira urwibutso aho kuba ingaruka zo gutuza ako kanya.

Kugereranya amoko atandukanye

UbushakashatsiAbakoreweho n'uburyo bwakoreshejweIngano y'umuti n'igihe watangiweIgisubizo cy'ingenzi
Gonzalez-Lima na Bruchey, 2004Imbeba 16 zisanzwe, kwigishwa ubwoba bw'ijwi hagakurikiraho kubuzimya4 mg/kg IP, 30 min nyuma ya buri myitozo, iminsi 5Kudahinyuka guterwa n'ijwi kwaragabanutse mu magerageza yakurikiyeho; nta mpinduka mu kudahinyuka mbere y'ijwi cyangwa mu bipimo by'imigendere; kugumana ibyizwe byajyanaga na cytochrome oxidase mu gice cy'imbere cy'ubwonko
Wrubel na bagenzi be, 2007Imbeba zavukanye imyitwarire yo kutagira icyo zikora ngo zihunge ibizibangamira, zifite imirongo yo kuzimya ubwoba itagabanuka4 mg/kg IP, 30 min nyuma ya buri myitozo yo kumva ijwi mu minsi 5 ikurikiranaImpinduka nke aho imyitozo yo kuzimya ubwoba yabereye; igabanuka rikomeye ry'ubwoba bwagarukaga iyo zasubizwaga aho zari zarabwigiye
Auchter na bagenzi be, 2017Imbeba 84 zororanyijwe kugira ubushobozi bwo kuzimya ubwoba buri hejuru, buri hasi, cyangwa buri hagati4 mg/kg IP ako kanya nyuma yo kuzimya ubwobaKongera kubyuka kw'ubwoba kwaragabanutse gusa mu zazimije ubwoba neza; kwibutsa hagakurikiraho kuzimya ubwoba byafashije uko imyitozo yaba yaragenze kose
Telch na bagenzi be, 2014Abantu bakuru 42 batinya ahantu hafunganye, imyitozo imwe yo guhangana n'ubwo bwoba ya 30-min260 mg ifatwa mu kanwa, igabanyijwe mu gihe cya hafi 12 kugeza kuri 20 h nyuma y'imyitozoNyuma y'ukwezi 1 mu cyumba gishya, inyungu yaterwaga n'ubwoba bwo ku musozo: ibisubizo byiza iyo barangizaga batuje, icyerekezo cy'ibisubizo bibi iyo barangizaga bafite ubwoba; kwibuka amakuru y'aho bari batabigambiriye byikubye kabiri nyuma y'iminsi 30

Imbonerahamwe igaragaza ishusho rusange. Mu bushakashatsi bwose uko ari bune, umuti watanzwe nyuma y'imyitozo. Inyungu ijyana no kugenda neza kw'imyitozo mu bushakashatsi bubiri bwateguwe kugira ngo bugerageze iyo sano. Gukomeza kugira inyungu n'ahantu hashya byageragejwe mu bushakashatsi bubiri bwa nyuma kandi bigaragara muri bwombi, ari cyo cyerekezo gifite akamaro mu buvuzi.

Uko wasoma ibi bimenyetso utabihaye ibisobanuro birenze ibyo byerekana

Icya mbere, tandukanya kwiga n'uko umuntu yitwara mu myitozo. Ubwoba bupimwa mu gihe cy'imyitozo bugaragaza uko umuntu yitwara afashijwe: umuhanga mu buvuzi ari aho, icyumba kirazwi, amabwiriza arasobanutse. Ubwoba bupimwa nyuma y'ukwezi mu cyumba gishya bugaragaza ibyagumye mu rwibutso. Ubururu bwa metilene ntibwigeze bugeragezwa nk'ikintu gituma imyitozo yumvikana nk'iyoroshye. Bwageragejwe nk'ikintu gituma ibyizwe muri iyo myitozo biguma mu rwibutso.

Icya kabiri, zirikana itsinda ryakoreweho. Abitabiriye mirongo ine na babiri, abenshi ari abanyeshuri bakiri bato, imyitozo imwe yo guhangana n'ibiteye ubwoba, gahunda imwe ihamye y'umuti ufatwa mu kanwa, n'ikimenyetso cyerekeza ku ngaruka mbi kitageze ku rwego rw'ubusobanuro bw'imibare: ibyo ni ibimenyetso by'uko umuti ukora, si amabwiriza y'ubuvuzi. Ubushakashatsi bwagutse ku bururu bwa metilene mu turemangingo no mu nyamaswa, hamwe n'ibibazo byerekeye ingano y'umuti n'umutekano wawo, busobanura impamvu nta cyabonetse ku gushimangira urwibutso gikwiye gutuma umuntu yivura. Ibyago byo gukorana na serotonine byonyine, byanditswe mu bushakashatsi ku bibazo by'imimerere y'amarangamutima, bituma gukoresha uyu muti uko umuntu yiboneye bidakwiriye. Abanditsi b'igerageza basabye ko kuwukoresha nyuma y'imyitozo byashingira ku kuba iyo myitozo yagenze neza, aho kuwutanga buri gihe.

Icya gatatu, ntukagure ibyo bivugwa ku buryo umuti ukora. Ubururu bwa metilene ku ngano nto bushyigikira uburyo mitokondiriya zikoresha ogisijeni mu gutanga ingufu, kandi ubushakashatsi ku mbeba buhuza kugumana ibyizwe na cytochrome oxidase mu gice cy'imbere cy'ubwonko. Ibyo bishyigikira igikorwa cyo gushimangira urwibutso gisaba ingufu, si ukuvuga ko icyo kinyabutabire gisiba ubwoba. Abasuzuma ibivugwa ku ndwara zihariye bashobora gukoresha uburyo bwo gushungura amakuru buri mu nyoborabwenge yacu yo gusoma ubushakashatsi ku bururu bwa metilene: bibaze icyizwe, igihe umuti watangiwe, aho kugumana ibyizwe byapimiriwe, n'iba uburyo bwo kugereranya bwerekana ko ibisubizo bidaterwa n'impinduka mu kugenda cyangwa mu maganya umuntu yari asanganywe.

Incamake itabeshya ni ngufi. Nyuma yo kuzimya ubwoba neza, ubururu bwa metilene bwatanzwe nyuma y'imyitozo bwongereye kugumana ibyizwe mu mbeba kandi, mu igerageza rimwe, mu bantu batinya ahantu hafunganye. Nyuma y'imyitozo itazimije ubwoba neza, ntibwafashije kandi bushobora kuba bwarashimangiye urwibutso rutari rwo. Guteza imbere urwibutso si kimwe no kugabanya ubwoba. Urwibutso rukomezwa rugenwa n'imyitozo, si kapsule.