Barruu qorannoo
Wal-dhiibbaa meetiiliin buluu: qorichoota dhiphina sammuu, opiooyidota, fi sindroomii serotooniinii
Meetiiliin buluu qorichoota serotooniin irratti dhiibbaa geessisan waliin wal-dhiibbaa cimaa uumu danda'a. Odeeffannoon ajaja qorichaa PROVAYBLUE karaa hidda dhiigaa kennamuu qorichoota serotooniin irratti hojjetanii fi opiooyidota waliin sindroomiin serotooniinii du'a geessisuu akka danda'u akeekkachiisa saanduqa keessa kaa'ame qaba. Oomishni afaaniin fudhatamu ofumaan yaaddoo kana irraa bilisa hin ta'u.
Meetiiliin buluu dabaluu dura, ogeessi qorichaa yookaan ogeessi qoricha ajaju tarree qorichootaa guutuu akka ilaalu godhi; qorichoota darbee darbee fudhataman, oomisha qufaa, dabalata nyaataa, fi qophii meetiiliin buluu itti fayyadamuuf yaadame dabalatee. Isaaf bakka uumuuf qoricha duraan fudhachaa jirtu hin dhaabin. Gaaffiin faayidaa qabu walitti makamuun sun nama sanaaf mijataa ta'uu isaa malee, namni toora interneetii irra jiru yaalee jiraachuu isaa miti.
Maaliif halluun qorichoota dhiphina sammuu waliin wal-dhiibbaa qaba?
Serotooniin ergaa keemikaalaa dabarsuudha. Dhiibbaawwan isaa gartokkeen saffisa seelonni deebisanii isa fudhatanii fi diigan irratti hundaa'u. Qorichoonni deebisanii fudhatamuu serotooniinii filatanii danqan, yookaan SSRIs, deebisanii fudhatamuu hir'isu. Monoamine oxidase A, gabaabinaan MAO-A, inzaayimii diigamuu serotooniinii keessatti hirmaatudha. Adeemsa lamaan danquun sochii serotooniinii garmalee dabalu danda'a.
Qorannoo inzaayimii Ramsay, Dunford, fi Gillman bara 2007 keessatti, meetiiliin buluu MAO-A namaa qulqulleeffame ciminaan danqe. Gatiin dhaabbataa danquu gabaafame tilmaamaan 27 nanomolar ture. MAO-B immoo cunqina baay'ee ol'aanaa barbaade. Kun yaalii laaboraatoorii ture malee, yaalii hamma afaaniin fudhatamu fudhatama qabu murteessu yookaan carraa wal-dhiibbaa safaru hin turre.
Danquun kun kan duubatti deebi'uu danda'u ture. Kun wal-dhiibbaa inzaayimichaa ibsa; deebiin miidhaa qabu salphaa ta'a yookaan mana keessatti to'achuun nageenya qaba jechuu miti. Argannoon laaboraatoorii kun hamma daangaa nageenyaa dhuunfaa osoo hin kennin, akkaataa hojii gabaasota kilinikaa duuba jiru ibsa.
Gabatee wal-dhiibbaa: gosa, karaa ittiin fudhatamu, fi ragaa
Gabateen kun akeekkachiisa kilinikaa, akkaataa hojii ta'uu danda'u, fi hanqina ragaa kallattii adda baasa. Fakkeenyawwan qoricha gosa tokko keessa jiru hunda hin hammatan. Tarjaan karaa ittiin fudhatamu agarsiisu, karaan biraa yoo hin ibsamne, meetiiliin buluu ilaallata.
| Gosa qorichaa yookaan gaaffii | Ragaa karaa ittiin fudhatamu irratti hundaa'e | Argannoon maal jechuu akka ta'e |
|---|---|---|
| Qorichoota dhiphina sammuu serotooniin irratti hojjetan: SSRIs, SNRIs, fi clomipramine | Ibsi qorichaa IV waliin fayyadamuu irraa akeekkachiisa. Gabaasota kilinikaa maxxanfaman keessatti karaa afaanii ala kennamuun fudhachuun jira; taateen oomisha walitti makame afaaniin fudhatamus jira. | Kun yaaddoo wal-dhiibbaa cimaa ragaan mirkanaa'eedha malee, gaaffii wal-simannaa yaad-rimee qofa miti. |
| Qorichoota MAO danqan, MAOIs yaala sammuu keessatti fayyadamanii fi linezolid dabalatee | Ibsi qorichaa IV qorichoota kana walitti makama irraa fagaachuun barbaachisu keessaa maqaa dhaha. | Meetiiliin buluu danquu MAO dabala; kaayyoon qorichi tokko yeroo baay'ee itti oolu balaa wal-dhiibbaa isaa hunda hin ibsu. |
| Bupropion, Wellbutrin dabalatee | Ibsi bupropion addatti meetiiliin buluu IV fi deebii dhiibbaa dhiigaa dabalu ilaallata. | Gosa SSRI keessaa ta'uu dhiisuun wal-simannaa hin mirkaneessu. |
| Kakaastota amphetamine, Adderall XR dabalatee | Ibsi amphetamine ammaa balaa dhiibbaa dhiigaa garmalee olka'uu irraa kan ka'e, meetiiliin buluu IV dhorkaa MAOI waliin fayyadamuu isaa keessatti hammata. | Summiin onnee fi ujummoolee dhiigaa irratti geessisu, summii serotooniinii cinaatti barbaachisaadha. Jechoonni IV ilaalchisee barreeffaman kun waliin afaaniin fudhachuun akka hayyamamu hin mirkaneessan. |
| Opiooyidota, buprenorphine/naloxone yookaan Suboxone dabalatee | Ibsi SUBOXONE meetiiliin buluu IV qorichoota serotooniin irratti hojjetan wal-dhiibbaa qaban keessaa tarreessa; summii opiooyidii MAOI waliin walqabatus ni ibsa. | Qorichi fudhattoota opiooyidii gartokkeen kakaasus madaallii wal-dhiibbaa barbaada. Akeekkachiisni kun opiooyidii hundi balaa walqixa qaba jechuu miti. |
| Qorichoota serotooniin irratti hojjetan biroo, buspirone fi dextromethorphan dabalatee | Ibsi meetiiliin buluu IV wantoota kana addatti maqaa dhaha. | Qorichi yaaddoo yookaan wanti qoricha qufaa ajaja malee argamu keessatti jiru, akkuma qoricha dhiphina sammuu barbaachisaa ta'uu danda'a. |
| Gabapentin fi gaaffilee qorichoota suuxii ittisan kanneen walqabatan | Waltajjiin marii tokko erga waliin fayyadamanii booda mallattoolee mul'atan ibsa. Kun qorannoo wal-dhiibbaa kilinikaa karaa ittiin fudhatamu adda baasee mirkanaa'e miti. | Deebiin gabaafame madaallii barbaada; gabapentin sindroomii serotooniinii uume jechuu hin mirkaneessu. |
| Qorichoota PDE5 danqan, sildenafil yookaan Viagra dabalatee | Argannoowwan yaalii karaa hojii nitric oxide akkaataa hojii hubachuuf gargaara malee, yaalii nageenyaa namoonni walitti makama afaaniin fudhatan irratti gaggeeffame miti. | Jijjiiramni bu'aa tilmaamame yookaan wal-simannaan jira jedhu akkaataa hojii qofaan hin mirkanaa'u. |
| Ivermectin fi walitti makama biroo sirriitti hin qoratin | Maddoota barruu kanaaf ilaalaman keessatti qorannoon wal-dhiibbaa namootaa to'annoo qabu hin argamne. | Walitti makamuun kun gahumsa qabuun hin ibsamne. Barbaacha wal-dhiibbaa keessatti homaa argachuu dhabuun ragaa nageenyaa miti. |
Kutaan wal-dhiibbaa ibsa qorichaa IV mirtazapine fi bupropionis maqaa dhaha. Tarreen maqaa daldalaa qorichoota dhiphina sammuu beekamoo qofarratti daangeffame qorichoota barbaachisoo ni hambisa.
Meetiiliin buluu yeroo liqimfamu maaltu jijjiirama?
Karaan ittiin fudhatamu hamma qaamni qorichaaf saaxilamu jijjiira; kanaaf gabaasni IV furmaata afaaniin fudhatamuuf tilmaama balaa lakkoofsaan kennuu hin danda'u. Faallaa kanaan yaaduunis sirrii miti: gabaasota karaa afaanii muraasa ta'uun walitti makama afaaniin fudhatamu nageenya qabu hin mirkaneessu.
Gabaasni Zuschlag fi hiriyoota isaanii bara 2018 dhukkubsataa qorichoota serotooniin irratti hojjetan hedduu fudhachaa ture tokkoof, qorichi dhukkubbii karaa fincaanii hir'isu kan meetiiliin buluu qabu afaaniin kennamuu erga jalqabee booda sindroomiin serotooniinii shakkamuu ibsa. Gamaaggamni isaanii waliin dhiyaate taateewwan duraanii 50, meetiiliin buluu karaa afaanii ala kennamuu fi qorichoota dhiphina sammuu serotooniin irratti hojjetan yeroo tokkotti fudhachuu hammatan adda baase.
Garaagarummaan sun faayidaa qaba. Taateen afaaniin fudhatamuu qoricha walitti makame ilaallata malee, yaalii to'annoo qabu furmaata fayyadamtootaaf qophaa'e kan wanta tokko qofa qabu irratti gaggeeffame miti. Qaruuraa murtaa'e tokko yeroo meeqa wal-dhiibbaa akka uumu nutti himuu hin danda'u. Haa ta'u malee, liqimsuun meetiiliin buluu summiin serotooniinii akka hin uumamne taasisa jedhu ni faallessa. Gabaasotni taateewwanii balaa adda baasu; lakkoofsaa fi amala namoota saaxilaman hundaa malee, hammam akka uumamu hin safaran.
Wellbutrin, kakaastonni, fi Suboxone madaallii mataa isaanii barbaadu
Wellbutrin bupropion dha malee SSRI miti. Odeeffannoon ajaja qorichaa isaa meetiiliin buluu IV waliin balaa deebii dhiibbaa dhiigaa dabalu adda baasa. Kanaaf, “inni irra caalaa karaa serotooniinii hin hojjetu” jechuun gaaffii walitti makamaa sanaaf deebii gahaa miti.
Kakaastotaaf, ibsi ADDERALL XR meetiiliin buluu IV dhorkaa MAOI waliin fayyadamuu isaa keessatti ifatti hammata. Deebiin dhiibbaa dhiigaa guddaan, akkaataa hojii serotooniinii armaan olitti ibsame irraa adda kan ta'e yaaddoo biraati. Qorichoonni kakaastota adda addaa ammallee tokkoon tokkoon isaanii madaallii barbaadu.
Suboxone buprenorphine fi naloxone qaba. Gabateen wal-dhiibbaa isaa sindroomii serotooniinii fi summii opiooyidii MAOI waliin walqabatu ibsa, afuura baafachuu dadhabuu yookaan kooma dabalatee. Naloxone jiraachuun wal-dhiibbaa hundaaf hayyama waliigalaa hin kennu. Namoonni rakkoo itti fayyadama opiooyidii irratti yaala argachaa jiran, meetiiliin buluu dabaluu dura garee yaala isaanii marii keessatti hirmaachisuu qabu.
Gabapentin: gabaasni deebii tokkoo murtoo dhukkubaa miti
Gaaffiin waltajjii Phoenix Rising irratti gabapentin fi meetiiliin buluu ilaalchisee dhiyaate bakka, yeroo yookaan haala jiru adda baasuu dadhabuu fi miirawwan garmalee kaka'uu ibsa. Barreessaan sindroomiin serotooniinii sababa ta'uu isaa gaafate. Gaaffiin sun barruu sanarraa murtaa'uu hin danda'u: qorannoo kilinikaa fi ibsa mallattoolee sanaa mirkanaa'e hin qabu.
Gabapentin akkaataa qorichi qaama keessatti hojjetu kan SSRI irraa adda ta'e qaba. Ibsi isaa kutaa alpha-2-delta chaanaalota kaalsiyeemii voolteejiin banamanitti hidhamuu ibsa, akkaataan hojii yaalaa isaa inni sirrii ta'e akka hin mirkanoofne amanuudhaan. Garaagarummaan kun dogoggoraan ramaduu ittisa; meetiiliin buluu dabaluu miidhaa hin qabu jechuu hin mirkaneessu. Wanti deebii sana uume maal akka ta'e qorachuuf yaala balaa keessaa baraaruuf waltajjiin marii sun yaada dhiyeesse irra deebi'ii hin yaalin.
Sildenafil fi ivermectin: akkaataan hojii wal-simannaa hin murteessu
Sildenafil PDE5 danquudhaan karaa hojii nitric oxide/cyclic GMP deeggara. Mariin saayinsii EMA waa'ee Viagra karaa hojii kanaa fi itti fayyadama meetiiliin buluu yaalii keessatti ibsa. Yaalii ujummoolee dhiigaa adda baafamanii fi inzaayimoota qulqulleeffaman irratti, meetiiliin buluu dabarsa mallattoo nitric oxide keessa seene; bakka irratti hojjetuu fi cunqina adda addaatti dhiibbaa adda addaa qaba ture.
Hubannoowwan kun yaadni bu'aan sildenafil jijjiiramuu danda'a jedhu gama baayoolojiitiin akka hubatamu taasisu. Bu'aa nama irratti tilmaamamuu danda'u, walitti makama nageenya qabu, yookaan mala qoricha tokkoon kan biraa madaalu hin mirkaneessan. Gaaffileen qorichoota PDE5 danqanii qorannoo akkaataa qorichi onnee fi ujummoolee dhiigaa irratti hojjetu keessatti ilaalamu; ofumaan ragaa gosa wal-dhiibbaa SSRI waliin tokko ta'e keessa hin galan.
Ivermectin ilaalchisee, barreeffamoota argaman keessatti qorannoon wal-dhiibbaa to'annoo qabu dhabamuun hanqina ragaa hambisa. Barruuleen laaboraatoorii wantoota lamaan maqaa dhahan isaan wal bira qabaa yookaan tokko akka to'annoo safartuu yaaliitti fayyadamaa ta'uu danda'u. Kun yaalii namoonni lamaan waliin fudhatan irratti gaggeeffame miti. Akkasumas, mariin muuxannoo al-idilee walitti makamuun sun mijataa ta'uu isaa mirkaneessuuf seenaa qorichootaa fi hordoffii sirna qabeessa barbaachisu hin kennu.
Mallattoolee madaallii ariifachiisaa barbaadan
Summiin serotooniinii mallattoolee akka jeeqamuu yookaan burjaaja'uu, ho'a qaamaa yookaan dafqisiisaa cimaa, rukuttaa onnee saffisaa, hollachuu, maashaaleen jabaachuu, fi sochii akka tasaa fedhii malee raawwatamu walitti qabatee mul'achuu danda'a. Mallattooleen kun akeekkachiisa sindroomii serotooniinii ibsa qorichaa amphetamine keessatti mul'atu. Isaan tarree mana keessatti dhukkuba adda baasuuf itti fayyadaman miti.
Walitti makama wal-dhiibbaa qabaachuu isaa shakkameef erga saaxilamanii booda, mallattooleen haaraan gorsa yaalaa ariifachiisaa barbaadu. Burjaaja'uun cimaan, ho'i qaamaa ol'aanaan, suuxiin, kufuun, yookaan afuura baafachuun rakkachuun kunuunsa balaa tasaa battalumatti barbaadu. Qaphxii oomishaa, tarree qorichootaa, karaa ittiin fudhatame, hamma, fi yeroo isaa dhiyeessi; gorsa barbaadaa osoo jirtuu meetiiliin buluu dabalataan hin fudhatin.
Sakatta'iinsa qorichootaa karoorfameef, gaaffilee waa'ee meetiiliin buluu ogeessa yaalaa gaafachuu qabdu fayyadami. Qajeelfamni nageenyaa meetiiliin buluu bal'aan balaa wal-dhiibbaa irra darban hammata; dhimma adda ta'e kan hanqina G6PD fi diigamuu seelota dhiigaa diimaa dabalatee. Madaalliin guutuun tarree qorichootaa fi seenaa fayyaa nama sanaa kan dhimma kanaaf barbaachisu lamaan barbaada.