Barruu qorannoo
Shallaggii moolaaritii buluu meetiliinii: bifa haayidireetii fi bu'uura qorannoo qabiyyee
Hangi buluu meetiliinii walqixa ta'e, bifa molakiyuulii isaa fi akkaataa bu'aan qorannoo qabiyyee isaa gabaafame irratti hundaa'uun cunqina moolaar adda addaa kennuu danda'a. Shallaggiin hanga kiloorayidii bishaan-maleessaa fayyadamu kan hanga haayidireetii fayyadamu irraa adda. Qorannoon qabiyyee bu'uura gogaa irratti taasifamu garaagarummaa biraa fida: dhibbeentaan gabaafame wanticha akkuma madaalametti kallattiin hin ibsu.
Hanga, qabee furmaataa dhumaa, bifa molakiyuulii fi bu'uura shallaggii galchuuf meeshaa shallaggii moolaaritii buluu meetiliinii bani. Inni biraawzara kee keessatti hojjeta, walqixxaattoo gatiiwwan itti galfaman agarsiisa, akkasumas mol/L, mmol/L fi µmol/L gabaasa. Fakkeenyoonni armaan gadii shallaggii laaboraatorii ti; filannoo hamma namaaf yookaan bineensaaf kennamuu miti.
Bu'aan maal akka safaru
Moolaaritiin maqaa beekamaa cunqina hamma wantaa ti. Hiikni IUPAC kan cunqina hamma wantaa hamma qaama makaa tokkoo qabee makichaatiin hira:
c = n / V
As keessatti, n hamma buluu meetiliinii mooliin ibsame yoo ta'u, V immoo qabee furmaataa dhumaa liitiriin ibsame dha. Wanta qulqulluu bifa murtaa'e qabuuf, n = m / M; as keessatti m hanga giraamiin ibsame, M immoo hanga moolaar g/mol dha. Walitti dhufeenyi kun hiika NIST kan hanga moolaar fi cunqinaa hordofa.
Hiramni qabee erga wantichi bulbulamee booda jiru dha. “Furmaata dhumaa 100 mL” fi “bulbuleessaa dabalame 100 mL” galmeewwan qophii adda addaa ti. Shallaggiin tokko qophiin erga raawwatamee booda ifa dhabuu kana furuu hin danda'u.
Hanga moolaar isaa filachuu dura wanticha filadhu
Shallaggii kiloorayidii bishaan-maleessaatiif, meeshaan kun 319.85 g/mol fayyadama. Tiraayhaayidireetii galmeedhaan mirkanaa'eef, 373.90 g/mol fayyadama. Ibsi ulaagaalee tiraayhaayidireetii Thermo Fisher foormulaa molakiyuulota bishaanii sadii qabu fi hanga moolaar isa lammaffaa kana ibsa. Bishaan yuunitii buluu meetiliinii biraa osoo hin dabalin hanga madaalame keessatti qooda qaba.
Qophiiwwan qulqulluu jedhamee fudhatame lama, tokkoon tokkoon isaanii wanta qulqulluu 100 mg furmaata dhumaa 100 mL keessatti qaban ilaali:
| Wanta fudhatame | Shallaggii | Cunqina |
|---|---|---|
| Kiloorayidii bishaan-maleessa | 0.100 / (319.85 × 0.100) | 3.126 mmol/L |
| Tiraayhaayidireetii | 0.100 / (373.90 × 0.100) | 2.675 mmol/L |
Kunniin fakkeenyota shallagamanii ti; safartuuwwan miti. Tiraayhaayidireetii qulqulluuf hirama bishaan-maleessaa fayyadamuun cunqina gara 16.9% olitti guddisanii ibsa. Bakka deesimaalii dabalachuun tilmaama wantaa dogoggoraa hin sirreessu.
Qaruuraa “haayidireetii” qofaan ibsameen lakkoofsa bishaanii dhaabbataa mirkaneessuun hin danda'amu. Kanaaf, meeshaan shallaggii kun haayidireeshinii hin ibsamneef shallaggii tilmaamaa hin raawwatu. Keemistirii bu'uuraa kanaaf, bifoota molakiyuulii buluu meetiliinii fi haayidireeshinii ilaali.
Qorannoo qabiyyee hanga inni ibsu waliin walsimsiisi
Gaaffiin barbaachisaan “Dhibbeentaan ragaa irratti jiru meeqa?” qofa miti. “Dhibbeentaa maalii, kompaawundii kamiin ibsame?” kan jedhu dha. Meeshaan shallaggii hiikawwan afur adda baasa:
| Bu'uura shallaggii | Wanta beekuu qabdu | Walqixxaattoo |
|---|---|---|
| Bifa qulqulluu jedhamee fudhatame | Bifa molakiyuulii sirrii; qulqullina 100% ta'uu ifatti fudhachuu | c = m / (M × V) |
| Bifa filatame akkuma jirutti | Qooda hanga bifa sanaa wanticha akkuma madaalametti keessatti jiru | c = m × a / (M × V) |
| Walqixa bishaan-maleessaa akkuma jirutti | Walqixa kiloorayidii bishaan-maleessaa tokkoon tokkoon hanga wanticha akkuma madaalametti | c = m × a / (319.85 × V) |
| Qorannoo qabiyyee bishaan-maleessaa bu'uura gogaa irratti | Qorannoo qabiyyee kiloorayidii bishaan-maleessaa bu'uura gogaa irratti fi hir'ina yeroo gogsuutti safarame kan isaa wajjin walsimu | c = m × (1 − d) × a / (319.85 × V) |
Walqixxaattoowwan kana keessatti, a dhibbeentaa qorannoo qabiyyee 100 tiin hirame dha; d immoo dhibbeentaa hir'ina yeroo gogsuutti uumamu kan walsimu 100 tiin hirame dha. Walqixxaattoon dhumaa jijjiirraa madaallii hangaa bu'uurawwan gabaasaa ifatti ibsaman gidduutti taasifamu dha. Sirreeffamni gogsuu hiika qorannoo qabiyyee wajjin yoo walsime qofa sirrii ta'a.
Durargiin monograafii USP qorannoo qabiyyee isaa akka buluu meetiliinii bishaan-maleessaa bu'uura gogaa irratti ibsee, daangaa fudhatamaa 97.0–103.0% kenna. Bu'aan xiinxalaa 100% ol ta'e, saamudni tokko kompaawundii qulqulluu hanga ofii isaa caalu qaba jechuu miti. Meeshaan kun tilmaamota qorannoo qabiyyee bu'uura gogaa irratti hanga 103% hayyama; bu'aa sana immoo tilmaama xiinxalaa jechuun moggaasa.
Fakkeenya shallagamee agarsiifame: bu'aa bu'uura gogaa irratti
Galmeen laaboraatorii tokko hanga wantaa 100.0 mg, qorannoo qabiyyee walqixa bishaan-maleessaa 99.0% bu'uura gogaa irratti, hir'ina yeroo gogsuutti safarame kan walsimu 14.0% fi qabee furmaataa dhumaa 100.0 mL galmeesse haa jennu. Gatiiwwan kun yaada fakkeenyaatiif qofa kennamaniiru.
- Hanga madaalame jijjiiri: 100.0 mg = 0.1000 g.
- Qooda hanga gogaa hojiirra oolchi: 0.1000 × 0.860 = 0.0860 g.
- Qorannoo qabiyyee hojiirra oolchi: 0.0860 × 0.990 = 0.08514 g walqixa kiloorayidii bishaan-maleessaa.
- Gara hamma wantaatti jijjiirii qabeedhaan hiri: 0.08514 / (319.85 × 0.1000) = 2.662 mmol/L.
Dabalataan hanga moolaar tiraayhaayidireetiitiin hin hirin. Hirmaataan duraanuu walqixa kiloorayidii bishaan-maleessaatiin ibsameera. Sirreeffama haayidireetii dabalachuun sirreeffama bishaanii al lama lakkaa'uu ta'a.
Galmeen sun bakka kanaa walqixa bishaan-maleessaa 85.14% akka fudhatametti kallattiin osoo galmeessee, haalli akkuma jirutti shallagu odeeffannoo gogsuu adda ta'e malee deebii wal fakkaatu kenna ture. Karaan lamaan kun walii galuu isaanii ilaaluun mirkaneessa herregaa faayidaa qabu dha.
Yeroo daataan jiru gahaa hin taane
Ibsi ulaagaalee yeroo hunda safartuuwwan tuuta oomishaa miti. Fakkeenyaaf, tarreen oomisha haayidireetii buluu meetiliinii Merck haayidireetii akka ta'e ibsus, qorannoo qabiyyee xiqqaa wanta gogaa irratti shallagame, hir'ina yeroo gogsuutti uumamu isa guddaa fi ulfaatina molakiyuulii bu'uura bishaan-maleessaa irratti kenna. Daangaalee sana akka gatiiwwan safaramaniitti galchuun tilmaama gatii tokkoo tarreen sun hin deeggarre uuma.
Akkasumas, dhibbeentaan qorannoo qabiyyee bu'uurri isaa hin ibsamne yookaan dhibbeentaan bal'ina kromaatogiraafii qooda hangaa asitti barbaachisu ofumaan hin mirkaneessu. Akkaataa gabaasaa ragaa irraa yookaan dhiyeessaa irraa argadhu. Qajeelfamni ragaa xiinxalaa buluu meetiliinii dubbisuu mirkaneessawwan galmee ibsa.
Dirreewwan duwwaa, hanga yookaan qabee zeeroo yookaan zeeroo gadi ta'e, yuunitiiwwan hin deeggaramne fi bu'uurawwan qorannoo qabiyyee dhabaman bu'aa kennuu mannaa dogoggora agarsiisu. Gatii galfame jijjiiruun bu'aa duraanii bakka buusa; gatiin haaraan sirrii ta'uu baatus akkasuma. Lakkoofsi daangaa shallaggii darbuu hin fudhatamu. Meeshaan kun cunqinni tokko bulbulamuu danda'uu, bulbulamuun guutumaan guutuutti raawwatamuu yookaan qophiin tokko tasgabbaa'ee turuu hin qoratu.
Shallaggichi irra deebi'amee raawwatamuu akka danda'u godhi
Tuuta oomishaa, bifa molakiyuulii, bu'aa fi bu'uura qorannoo qabiyyee, sirreeffama gogsuu kamiyyuu, hanga madaalame, qabee dhumaa fi haalota qophii galmeessi. Sadarkaa sirrummaa safartuuwwan kee deeggaran qofa gabaasi; dijiitoonni meeshaan shallaggii agarsiisu hojii salphisuuf qofa jiru.
Furmaata kuusaa duraan galmeeffameef, shallaggiiwwan laaffisuu buluu meetiliinii adda ta'an fayyadami. Asxaa dhibbeentaatiif, jalqaba jijjiirraa cunqina buluu meetiliinii ilaali. Moolaaritiin sirrii ta'es ta'e dhibbeentaan sirriitti jijjiirame, wanti tokko akkamitti kennamuu akka qabu hin murteessu.