Barruu qorannoo
Meetiiliin buluu qurxummii akwariyamiitiif: itti fayyadama, daangaawwan, fi murtii taankii
Meetiiliin buluun kunuunsa akwariyamii keessatti itti fayyadama adda ta'e qaba; keessumaa hanqaaquu qurxummii fi rakkoolee alaa tokko tokko irratti. Karoora yaalaa kee keessatti hammatamuu qabaachuu isaa wantoota sadii irratti hundaa'a: rakkoon qurxummichaa maal akka ta'e, qaruuraan sun dhugumaan maal akka qabu, fi yaalli eessatti akka raawwatamu.
Qodaan hanqaaquu qofa qabu, mi'a biroo hin qabnee fi akwariyamiin biqiltootaa fi qurxummii garaagaraa qabu naannoowwan yaalaa adda addaati. Lamaanuu bishaanii fi qurxummii waan qabaniif qofa, qajeelfamni isa tokkoof barreeffame isa kaaniif dabarfamee hojii irra ooluu hin danda'u. Hamma itti fayyadamtu shallaguu dura rakkoo fi sirna jiru sakatta'uu irraa jalqabi.
Oomishni akwariyamii maal hojjechuuf akka yaadame
Odeeffannoon oomisha meetiiliin buluu Kordon oomisha bishaan keessatti qophaa'e, cunqina 2.303% qabu, fangasii hanqaaquu qurxummii irra jiru fi infekshinii fangasii irra-keessaa to'achuuf oolu ibsa; itti fayyadama dabalataa pirootozowaa alaa tokko tokko irratti qabu illee ni tarreessa. Akkasumas summii naayitiraayitii yookaan siyaanaayidii mirkanaa'e keessatti gargaarsa kennuu isaa ibsa. Oomishtuun infekshinii baakteeriyaa, raammoo paraasitii flookii, Oodinium, fi dhukkuba fangasii caalaatti cimaa ta'e itti fayyadama oomisha kanaaf ibsame keessaa ni hambisa. Kun oomisha qurxummii faayaati; qoricha qurxummii nyaataaf oolanii yookaan oomisha namni fayyadamuuf qophaa'e miti.
Daangaawwan kun barbaachisoo dha. “Qorichi qurxummii” ramaddii dha malee adda baafannaa dhukkubaa miti. Namni qurxummii kunuunsu guddina adii hunda fangasii jedhee yoo ibse, oomisha itti fayyadamni isaa rakkoo bu'uuraa sana waliin hin simne filachuu danda'a. Qajeelfamni meetiiliin buluu hanqaaquu qurxummiitiif itti fayyadama addaa sana ibsa; walbira qabamuun yaalota akwariyamii immoo maaliif wantoonni yaalaa biroon filannoowwan wal bakka bu'uu danda'an akka hin taane ibsa.
Mallattoolee hiikuu dura qulqullina bishaanii sakatta'i
Qurxummiin hedduun yoo dhukkubsatan, gosoota miidhaman, jijjiiramni yoom akka jalqabe, fi dhiheenya kana maal akka jijjiirame galmeessi: qurxummii itti dabaluun, nyaachisuun, bishaan jijjiiruun, meeshaaleen, yookaan yaalli. Naannoo isaanii sakatta'uu dura wantoota hubatte sana maqaa dhukkubaatti hin jijjiirin.
Qajeelfamni bulchiinsa fayyaa qurxummii UF/IFAS qurxummiin yoo dhukkubsatan fakkaatan jalqaba qulqullina bishaanii sakatta'uu gorsa. Qorannoon jalqabaa yeroo rakkoon babal'atu yoo xiqqaate oksijiinii bishaan keessatti bulbulame, amooniyaa, naayitiraayitii, fi pH hammata. Fuula bishaanii irratti afuuraaf afaan banuun, qaama haqachuun, yookaan laafinni rakkoo akka jiru agarsiisu; garuu sababaa isaa hin adda baasan. Madaawwan banaa, dhiphina hargansuu itti fufu, yookaan duuti itti fufuun ogeessa fayyaa bineensota bishaanii yookaan ogeessa fayyaa qurxummiitiin madaallii ariifataa barbaadu.
Akwariyamiin qulqulluu fakkaatus amooniyaa qabaachuu danda'a. UF/IFAS akka ibsutti, amooniyaan cunqina qurxummii miidhu irratti halluu fi foolii hin qabu; bu'aa safartuu amooniyaa waliigalaa hiikuufis ho'a fi pH beekuun barbaachisa. Halluun safartuuwwan kana bakka bu'uu hin danda'u. Fakkeenyaaf, gingilchaan hojjechuu yoo dhaabe, murtiin qorichaa dandeettii balfa qulqulleessuu dhabame hin deebisu.
Naayitiraayitiin, naayitireetiin, amooniyaan, fi oksijiiniin bishaan keessatti bulbulame xiqqaachuunis rakkoolee adda addaati. Ibsi waa'ee meetiiliin buluu fi summii naayitiraayitii qurxummii keessatti adeemsa dhiiga waliin walqabatu bishaanuma sirreessuu irraa adda baasa.
Qajeelfama murtii akwariyamii
Tarreewwan tartiibaan hordofi. “Dhaabi” jechuun odeeffannoon murtii yaalaaf barbaachisu dhabame jechuu dha malee qurxummiin kunuunsa malee haa hafan jechuu miti.
| Murtii | Yoo eeyyee ta'e | Yoo lakki ta'e yookaan hin beekamne |
|---|---|---|
| 1. Qulqullinni bishaanii fi kufaatiin meeshaalee ariifachiisaan madaalamaniiruu? | Bu'aawwan galmeessiitii itti fufi. | Bishaan qoriitii rakkoo kunuunsaa hatattamaa furi; haalli qurxummii hammaachaa yoo jiraate gargaarsa ariifataa argadhu. |
| 2. Rakkoon adda baafame itti fayyadama akwariyamii oomisha kanaaf ibsame waliin wal simaa? | Gosa qurxummii fi sadarkaa jireenyaa itti fayyadamaaf yaadaman sakatta'i. | Filannoo qorichaa dhaabiitii rakkoo adda baafachiisi. |
| 3. Oomisha sirrii, cunqina wanta hojii hojjetuu, fi qajeelfamoota dubbisuun ni danda'amaa? | Qophii oomishaa fi mala yaalaa addaa galmeessi. | Hamma qaruuraa biraa irraa yookaan qophii intarneetii irraa argame bakka isaa hin buusin. |
| 4. Taankiin yaadame haalota walsimannaa asxaa irratti ibsaman guutuu danda'aa? | Qilleensa itti dabaluuf, hordoffii gochuuf, fi meeshaalee qabachuuf karoorsi. | Sirna yaalaa adda ta'e yookaan mala mijataa biraa ogeessa waliin madaali. |
| 5. Qabiyyeen bishaan yaalaa dhugaa yuunitiiwwan asxaan fayyadamuun beekamaa? | Qabiyyee sana qajeelfamoota oomishichaa waliin fayyadami. | Bishaan yaalaa qopheessuu dura safarii. |
| 6. Karoorri hordoffii fi xumuraa ifatti murtaa'e jiraa? | Jijjiiramoota galmeessiitii adeemsa ibsame hordofi. | Jalqabuu dura yeroo turtii, baasuu, hordoffii, fi yoom gargaarsa sadarkaa ol'aanaa barbaaduu akka qabdu ifa godhi. |
Qajeelfamni murtii kun murtiiwwan yeroo baay'ee adda addaan murtaa'an sadii walitti fida: yaala filachuu, cunqina isaa murteessuu, fi naannoo qurxummiin yaalichaaf saaxilamu filachuu. Sakatta'iinsa cunqinaa darbuun sakatta'iinsa adda baafannaa rakkoo darbuu dhabuu bakka bu'uu hin danda'u.
Cunqinni qaruuraa cunqina akwariyamii miti
Dhibbeentaan qaruuraa irratti barreeffame furmaata bu'uuraa ibsa. Qajeelfamoonni yaalaa immoo furmaata bu'uuraa sana keessaa hammam akka bishaan hamma murtaa'e qabu keessatti, haalota murtaa'an jalatti, dabalamu ibsu. Isaan kun hammawwan adda addaati.
Fakkeenya herregaa salphaa tokkoof, furmaatawwan bu'uuraa bishaan keessatti qophaa'an lama, tilmaamaaf, bu'uura cunqinaa wal fakkaatuun 1% fi 2% jedhamee irratti barreeffame ilaali. Qabiyyeewwan walqixa safaraman keessaa furmaatni bu'uuraa 2% halluu dachaa lama qaba. Walbira qabuun kun qurxummiin tokko cunqina kam argachuu akka qabu hin ibsu. Lakkoofsi cophaa barame maaliif qajeelfama oomisha biraatti dabarfamee hojii irra oolu akka hin taane agarsiisa.
Maqaa oomishaa, cunqina, qabiyyee bishaanii safarame, yuunitii qabiyyee, fi mala yaadame walumaan barreessi. Yeroo gabaabaaf cuuphuun fi yeroo dheeraaf saaxiluun adeemsa yaalaa adda addaati; cunqina isa tokkoo yeroo turtii isa kaanii waliin hin makiin. Qajeelfamni qajeelfamoota hamma meetiiliin buluu akwariyamii keessatti itti fayyadamanii hiikuu garaagarummaa kana ibsa.
Taankiin kutaa yaalaati
Kordon sirnoota gingilchaa baayoloojikaawaa irratti hirkatan keessatti itti fayyadamuu irraa of eeggachiisa, guddina biqiltootaa gufachiisuu akka danda'u akeekkachiisa, akkasumas kaarboonii kakaafameen akka baafamuu fi meeshaalee qaawwa xixiqqoo qabaniin akka xuuxamu ibsa. Qajeelfamoonni isaa naannoowwan yaalaa mi'a biroo hin qabne filatu; silikooniin akwariyamii halluu dhaabbataa qabachuu akka danda'us akeekkachiisu. Qajeelfamoota qaruuraa irratti yeroo ammaa jiran qajeelfama walsimannaa taankii fi uumamoota keessa jiraatanii waliin ilaali.
Gingilchaa baayoloojikaawaa eeguun sababa qabatamaa qaba. Uumamoonni naayitiriifikeshinii raawwatan amooniyaa fi naayitiraayitii jijjiiru; qurxummiinis yeroo kunuunsaa balfa baasuu itti fufu. Yaalli adeemsa sana jeequ rakkoo lammaffaa bulchuun barbaachisu uuma. Taankiin adda ta'e sirna agarsiisaa saaxilamuu irraa eega; garuu qurxummii dhukkubsateef qulqullina bishaanii gahaa ofumaan hin kennu.
Qajeelfamni UF/IFAS waa'ee keemikaalota sirnoota bishaan deebisanii naannessanii bakka danda'ametti qurxummii miidhaman yaalaaf adda baasuu gorsa; dhiibbaawwan keemikaalotaa saaxilamuu fi haalota sirnichaa irratti akka hundaa'anis ibsa. Meeshaalee yaalaa adda tursiisiitii hordoffii, to'annoo ho'aa, fi qilleensa itti dabaluuf karoorsi. Qajeelfamoonni qurxummii qofaaf kennaman shiriimpii, qolaqabduu, koraalii, yookaan gosa qurxummii hunda waliin walsimannaa mirkaneessu jettee hin yaadin.
Itti fayyadamni idilee sababa qabaachuu qaba
Bishaan geejjibaa buluu ta'uun qurxummiin haaraan hundi ittisaaf bishaan yaalaa keessa cuuphamuu irraa fayyadama argatuuf ragaa miti. Yaaliiwwan Laaboraatorii Horsiisa Uumamoota Bishaanii Naannoo Ho'aa Yunivarsiitii Floridaan gabaafaman keessatti, meetiiliin buluun bishaan ittisaaf cuuphaman keessatti fayyadame bifa yookaan amala qurxummii safarame hin fooyyessine. Yaaliin geejjibaa adda ta'e qurxummii velvet swordtail irratti gaggeeffame meetiiliin buluu waliin bifa battalumatti fooyya'e argate; garuu torban tokko booda bifti gareewwan yaalaa wal fakkaata ture. Kun saaxilamuu fi hubannoowwan adda addaa turan malee gorsa geejjibaa hundumaaf oolu miti.
Qurxummii haaraa dhufaniif karoora adda baasanii tursiisuu fi hordoffii qopheessi. Qajeelfamni UF/IFAS akwariyamii itti gaafatamummaan kunuunsuuf kennamu adda baasanii tursiisuu, gingilchaa mijataa, soorata, fi qulqullina bishaanii ittisa dhukkubaa idilee keessatti hammata. Qorichi karoora sana keessatti fedhii adda baafame tokkoof deebii kennuu qaba.
Meetiiliin buluu fayyadamuu dura, rakkoo furamuuf yaadame, oomisha sirrii itti fayyadamaa jirtu, fi akkaataa naannoon yaalaa itti hordofamu ibsuu danda'i. Deebiiwwan kana keessaa tokko yoo dhabame, bishaan buluu gochuu dura furmaata itti kenni.