Meetiiliin buluu methemoogiloobiniimiyaaf: maaliif hospitaalota keessatti fayyadama

Dhukkubsataan hidhiiwwan halluu dhagaa isleetiin fakkaatan qabu, saffisaan hafuura baafachaa, suuta deebisaa dhufa. Meeshaan hordoffii quufni oksijiinii dhibbeentaa 85 akka ta'e agarsiisa. Nar­siin hamma oksijiinii dabaluutti kaati. Lakkoofsi sun hin jijjiiramu. Dhiigni fudhatamee yeroo ba'u bunaa akka chokoleetii ta'a; qilleensaaf yeroo saaxilamus bunuma ta'ee hafa. Tartiibni kun haala beekamaa yaala methemoogiloobiniimiyaa meetiiliin buluun itti jalqabamuudha; haalli kun maatii fi meeshaalee maaliif akka burjaajessu agarsiisa.

Rakkoon somba miti. Ayiranii hemoogiloobiinii keessaa ti.

Haalota lama atoomii ayiranii tokkoo

Moleekiyuuliin hemoogiloobiinii tokkoon tokkoon isaa ayiranii haala feerasii keessatti baata; kunis Fe2+ jedhamee barreeffama. Haala kana keessatti somba keessatti oksijiinii qabatee tishuu keessatti gadhiisa. Keemikaalonni oksideessan ayiranii sana irraa elektiroonii dabalataa tokko baasuun gara haala feerikii, Fe3+, jijjiiruu danda'u. Halluu uumaan kanaan uumamu methemoogiloobiinii dha. Ayiraniin feerikii oksijiinii qabachuu hin danda'u; kana caalaa immoo, bakkeewwan feerasii hafan moleekiyuuluma sana keessa jiran oksijiinii isaanii cimanii akka qabatan godha. Kanaaf bakka oksijiiniin barbaachisutti hammi gadhiifamu ni xiqqaata.

Inzaayimiin suphaa yeroo hunda waan hojjetuuf dhiigni fayya qabeessi methemoogiloobiinii tilmaamaan dhibbeentaa 1 gadiitti eega. Karaan suphaa inni guddaan NADH fi cytochrome b5 reductase fayyadama; adeemsi galaayikooliisisii idilee seelii dhiigaa diimaa keessa jiru kanaaf humna kenna. Karaan dabalataa NADPH fayyadama, garuu haala idilee keessatti hojii xiqqoo qofa hojjeta. Mallattooleen hamma dhibbeentaa waliin tilmaamaan walqabatu; ta'us hanqinni dhiigaa ykn dhukkubni onnee fi sombaa hamma gadi aanaa illee balaa qabeessa gochuu danda'u. Hammi dhibbeentaa 10 hanga 20tti dhihaatu halluu cuquliisaa mul'atuu fi dadhabbii fiduu danda'a. Hammi dhibbeentaa 30 ol yeroo baay'ee mataa dhukkubbii, hafuura kutachuu fi burjaajii fida. Hammi dhibbeentaa 70tti dhihaatu yeroo baay'ee nama ajjeesa. Lakkoofsi kun daangaawwan tilmaamaa ti malee waadaa miti; sababiin isaas wanti murteessaan geejjiba oksijiinii ti malee bu'aa laaboraatorii qofaa miti.

Wantoonni yeroo baay'ee haala kana jireenya keessatti nama irratti fidaniif dapsone, naayitiraayitoota fi naayitireetota, kompaawundoota aniline, akkasumas qorichoota naannoo qaamaa hadoochan kan akka benzocaine fi prilocaine ni dabalatu. Hanqinoonni inzaayimii dhalootaan dhufan ni jiru, garuu baay'ee muraasa. Haalota hospitaala keessatti mul'atan keessaa irra caalaan dhalootaan osoo hin taane booda kan argamanidha; kana jechuun tarkaanfiin yaalaa inni jalqabaa yeroo hunda saaxilama sana dhaabuudha.

Dabarsaa elektiroonii hospitaalotni itti fayyadaman

Meetiiliin buluun oksijiinii hin dhiheessu. Geejjiba elektiroonii dhiheessa. Seelii dhiigaa diimaa keessatti inzaayimiin NADPH fayyadamuun halluu uumaa buluu gara bifa isaa halluu hin qabneetti, leucomethylene blue, hir'isa. Bifti halluu hin qabne sun immoo inzaayimii malee elektiroonota ayiranii feerikiif dabarsa; hemoogiloobiinii feerasii deebisee, ofii isaa gara bifa buluu deebi'a. Halluu uumaan kun marsaan hojjetti. Adeemsi dabarsaa kun meetiiliin buluun elektiroonota kennitootaa fi fudhattoota gidduutti akkamitti akka sochoosu keessatti ibsameera; bifti hir'ifame halluu hin qabnes walbira qabama meetiiliin buluu fi leucomethylene blue keessatti ibsameera.

Adeemsi kun daangaawwan lama warra dhimma kanaaf haaraa ta'an ajaa'ibsiisan ibsa. Tokkoffaa, dabarsaan kun NADPH barbaada; NADPH seelii dhiigaa diimaa immoo glucose-6-phosphate dehydrogenase, G6PD, irratti hundaa'a. Hanqina G6PD keessatti halluu uumaan sun gara bifa hojii isaa hojjetuutti jijjiiramuu dadhabuu danda'a; yeroo wal fakkaatutti dhiphina oksideessuu mataa isaa dabala. Kanaaf ibsi qorichaa hospitaalaa hanqina G6PD akka haala itti fayyadamni qorichichaa dhorkamuutti tarreessa. Lammaffaa, meetiiliin buluun hamma walitti qabame ol'aanaa keessatti ofuma isaa oksideessaa dha. Hammi waliigalaa tilmaamaan kg tokkoof 7 mg yoo caale, ykn yeroo tokko tokko irra deddeebi'amee kennamuun kana gadi illee, methemoogiloobiinii dabaluufi seelota dhiigaa diimaa suphuu mannaa balleessuu danda'a. Halluu uumaa baay'isuun fayyina caalaa jechuu miti. Daangaan hamma qorichaa itti yaalamu itti yaadamee dhiphaa taasifameera.

Maaliif qorannoon ifa fakkaatu nama dogoggorsiisa

Maatiin yeroo baay'ee qorannoo meetiiliin buluu mana keessatti gochuu danda'an barbaadu. Qorannoon akkanaa hin jiru. Jechi kun yeroo baay'ee qorannoowwan methemoogiloobiniimiyaa shakkame adda baasuuf godhaman agarsiisa; qorannoowwan sun immoo laaboraatorii keessatti hojjetamuu qabu.

Meeshaaleen idilee pulse oximeter jedhaman dheerina dambalii ifaa lama qofa dubbisu. Methemoogiloobiiniin yeroo dabalu, xuuxamuun ifaa dheerina dambalii lamaan irratti walitti dhihaata; quufni oksijiinii agarsiifamus haala dhugaa irraa bilisa ta'ee gara dhibbeentaa 85tti dhihaata. Oksijiinii dabalataa kennuun lakkoofsa kana hin sirreessu, sababni isaas sensariin sun wanta dogoggora jiru safaraa hin jiru. Dhiibbaan oksijiinii dhiiga arteriyaa, PaO2, yeroo sanatti idilee fakkaachuu danda'a; sababiin isaas oksijiinii hemoogiloobiiniin baatamu osoo hin taane oksijiinii pilaasmaa keessatti bulbulame safara. Kanaaf meeshaan gaazii dhiigaa xiinxalu kan PaO2 irraa quufa oksijiinii shallagu, dhukkubsataan halluu cuquliisaa qabaatus lakkoofsa nama tasgabbeessu gabaasuu danda'a. Garaagarummaan meeshaa quba irratti kaa'amuu fi gatii dhiiga arteriyaa shallagame gidduu jiru, yeroo baay'ee tuqaalee dhibbeentaa 5 ol ta'u, garaagarummaa quufa oksijiinii jedhama; innis mallattoo akeeku malee mirkaneessa qorannoo miti.

Mirkaneessuuf saamuda dhiigaa irratti co-oximetry dheerina dambalii hedduu fayyadamu barbaachisa; kun methemoogiloobiinii kallattiin safara. Dhiigni bunaa akka chokoleetii ta'e kan oksijiinii argachuun halluu isaa hin ifne illee haaluma sana agarsiisa. Murtiin yaalaa methemoogiloobiniimiyaa kamiyyuu safartuu sanaa fi mallattoolee irraa jalqaba; pulse oximeter qofa irraa gonkumaa hin jalqabu.

Yaalli to'annoo jalatti kennamu ibsa qorichaa irratti maal fakkaata

Kutaan kun lilmoo ajaja ogeessa fayyaatiin kennamu kan ogeessonni fayyaa kennan ibsa. Kun qajeelfama afaaniin fudhachuuf miti; ibsawwan kana keessaa tokko illee copha ykn kaapsulii fayyadamtootaaf gurguraman irratti hin hojjetu.

Odeeffannoon ajaja qorichaa lilmoo meetiiliin buluu yeroo ammaa jiru, yaala methemoogiloobiniimiyaa booda argame namoota ga'eessotaa fi daa'imman keessatti akka kg tokkoof 1 mg daqiiqaa 5 hanga 30 keessatti ujummoo dhiigaa keessa kennamutti ibsa. Oomisha idilee mL tokko keessatti 5 mg qabuun kun kg tokkoof 0.2 mL wajjin walqixa. Sa'aatii tokko booda methemoogiloobiiniin dhibbeentaa 30 ol yoo hafe ykn mallattooleen itti fufan, hammi lammaffaan kg tokkoof 1 mg kennamuu danda'a. Hammi yeroo lama kenname rakkoo sana yoo hin furiin, ibsi qorichaa hamma sadaffaa kennuu mannaa ogeessonni fayyaa gara yaala biraatti akka deeman ajaja.

Bal'ina akkaataa itti kennamuu beekuun barbaachisaadha. Sararri itti kennamu ujummoo dhiigaa keessa sirnaan hojjechaa jiru ta'uu qaba; gonkumaa lilmoo gogaa jalaa ta'uu hin qabu. Keessumaa daa'imman keessatti dhukkubbii naannoo lilmoo hir'isuuf bulbulichi dextrose dhibbeentaa 5 qabu 50 mL keessatti laafifamee dafee itti fayyadamamuu danda'a. Bulbuloota sodium chloride keessatti laafifamuu hin qabu; sababiin isaas chloride dandeettii halluu uumaan sun bulbulamu hir'isa. Kutaan itti hin fayyadamamne ni gatama; bulbulichis itti fayyadamuu dura ni sakatta'ama.

Akeekkachiisawwan sadii murtii hospitaalaa hunda irratti dhiibbaa qabu. Akeekkachiisni saanduqa keessatti barreeffame sindiroomee serotonin ilaalchisee dha; meetiiliin buluun qorichoota sirna serotonin irratti hojjetan, kanneen akka SSRIs, SNRIs, MAO inhibitors, opioids tokko tokko fi dextromethorphan, waliin yeroo walitti dhufu kun nama ajjeesuu danda'a. Dhukkubsattoonni hamma dhumaa fudhatan booda sa'aatii 72f qorichoota akkanaa akka hin fudhanne itti himama; walitti makuun isaanii irraa of qusachuun yeroo hin danda'amne immoo, ibsi qorichaa hamma danda'amu keessaa isa xiqqaa hordoffii cimaa waliin akka kennamu gaafata. Walitti dhufeenyi serotonin walitti dhufeenyoota qorichaa meetiiliin buluu fi sindiroomee serotonin keessatti ibsameera. Hemolysis akeekkachiisa lammaffaa dha: seelonni dhiigaa diimaa diigamuu, qaamoleen Heinz mul'achuu, indirect bilirubin dabaluu, haptoglobin hir'achuu fi hanqinni dhiigaa guyyaa tokko booda ykn kana caalaa turee mul'achuu danda'uufi dhiiga nama biraa dabarsanii kennuu barbaaduu danda'u. Inni sadaffaan bu'aan qorichaa dhabamuu ykn rakkoon deebi'ee ol ka'uu dha; kun saaxilamoota dapsone ykn gosa aniline keessatti, akkasumas hanqina G6PD keessatti mul'ata. Haalota kanaaf ibsi qorichaa ammas yaala biraa agarsiisa. Hojii kalee hir'achuun itti fayyadamuu hin dhorku; garuu hir'inni giddu galeessaa hanga cimaa yaalicha hamma tokko qofa, kg tokkoof 1 mg, irratti daangeessa. Odeeffannoo ga'eessotaa ibsa qorichaa keessatti argamu keessatti mudannoowwan hin barbaadamne mataa dhukkubbii, ol deebisuu, garaa kaasaa, potaasiyemii fi maagneesiyemii gadi bu'uu, maashaan akkuma tasaa rukutamuu fi mudannoowwan suuxii fakkaatan of keessatti qabatan. Dhukkubsattoota 31 keessaa mudannoo suuxii fakkaatu cimaa tokko ture. Halluu uumaan sun erga ujummoo dhiigaa keessa kennamee boodas dubbisa pulse oximeter dhugaa malee gadi buusa; kanaaf ogeessonni fayyaa bakka isaa co-oximetry fi mallattoolee hordofu.

Yaalli deeggarsaa cinaatti itti fufa: oksijiinii dhangala'aa ol'aanaa qabu, deeggarsa karaa hafuuraa fi marsaa dhiigaa, hamma giluukoosii sirreessuu fi hordoffii. Haalotni salphaan mallattoolee hin qabne wanti kakaasu erga haqamee booda ofumaan furamuu danda'u. Daangaawwan yeroo baay'ee eeraman dhukkubsattoota mallattoolee qaban tilmaamaan dhibbeentaa 20 irraa jalqabanii yaalu; geejjibni oksijiinii duraan rakkoo yoo qabaate immoo dhibbeentaa 10 hanga 20 irraa jalqabu. Dhukkubsattoota mallattoolee hin qabneef tilmaamaan dhibbeentaa 30 irraa jalqabanii yaala kennuu ni yaadu. Mallattooleen cimaan lakkoofsa laaboraatorii osoo hin eegin ni yaalamu. Meetiiliin buluu fayyadamuun yeroo hin danda'amne ykn yeroo hin hojjenne, asiidiin askoorbikii, dhiiga jijjiiranii kennuu fi oksijiiniin dhiibbaa ol'aanaa jalatti kennamu filannoowwan baraarsaa ti; garuu asiidiin askoorbikii baay'ee suuta hojjeta. Ragaan qulqullinaa oomisha lilmoon kennamu kamiyyuu dhimma oomishaa addaati; kun akkamitti ragaa xiinxala meetiiliin buluu dubbisan keessatti ibsameera.

Benzocaine fi gaaffii jeelii ilkaan biqiluuf oolu

Barbaacha fayyadamtootaa keessaa qoodni guddaan maatiiwwan jeelii ykn biifama benzocaine afaanii fayyadamanii sana booda hidhii cuquliisaa ykn lakkoofsa oximeter gadi aanaa argan irraa dhufa. Sadarkaaleen sadii addaan turuu qabu.

Saaxilama shakkuun sadarkaa manaati. Benzocaine akka wanta oksideessuun rakkoo kana kakaasutti beekama. Qaamoleen to'annoo oomishoonni benzocaine afaanii ajaja ogeessa malee bitaman ilkaan biqiluu irratti ykn daa'imman waggaa 2 gadi ta'an keessatti fayyadamamuu akka hin qabne akeekkachiisaniiru; sababni isaas methemoogiloobiniimiyaan benzocaine waliin walqabatu cimaa ta'uu danda'a, faayidaan isaa dhukkubbii ilkaan biqiluu irratti qabu immoo xiqqaadha. Oomishicha dhaabaa, yeroo fi hamma fayyadamtan galmeessaa, mallattoolee akka adii ta'uu baramaa hin taane, halluu hidhii fi gogaa qeensa jalaa daalacha ykn cuquliisaa ta'uu, hafuura kutachuu, hirriba baramaa hin taane ykn soorata sirnaan fudhachuu dadhabuu hubadhaa; hatattamaan madaallii fayyaa balaa tasaa barbaadaa. Meetiiliin buluu bifa kamiinuu mana keessatti hin kenninaa. Hammi qorichaa mana keessatti kennamu hin jiru; qorannoon mana keessatti haalli kun akka hin jirre mirkaneessus hin jiru.

Dhukkubicha adda baasuun sadarkaa hospitaalaa ti. Ogeessonni fayyaa co-oximetry fayyadamuun mirkaneessu, saaxilamoota oksideessitootaa hunda, dapsone, naayitiraayitoota fi kompaawundoota aniline dabalatee, ni sakatta'u; lakkoofsa tokko kophaa ilaaluun osoo hin taane mallattoolee fi geejjiba oksijiinii madaalu.

Yaalli to'annoo jalatti kennamu sadarkaa kutaa yaala hospitaalaa armaan olitti ibsameedha. Benzocaine wanta kakaase ta'uun ykn ta'uu dhiisuun gabatee hamma qorichaa hin jijjiiru. Ibsi lilmoo yeroo ammaa jiru benzocaine maqaa isaatiin adda baasee hin eeru; haalli benzocaine'n dhufe methemoogiloobiniimiyaa booda argame jalatti ramadama. Haaluma qajeelfama to'annoo qabu sanaan, qorannoowwan G6PD, kalee fi serotonin dabalatee, ni yaalama.

Yeroo meetiiliin buluun furmaata hin taane

Hanqinni G6PD jiraachuun yeroo beekamu furmaata miti. Hammi ibsa qorichaa irratti murtaa'e yeroo lama kennamee erga hin milkoofne booda, ykn methemoogiloobiniimiyaan yeroo deebi'ee ol ka'u furmaata miti; kun qorichoonni akka dapsone qaama keessatti xuuxamuu isaanii itti fufuu agarsiisa. Ittisaaf, akka amala yeroo hunda dabalata soorataa fudhachuutiin, ykn keemikaalaaf erga saaxilamanii booda akka yaala manaatti furmaata miti. Hamma ol'aanaa ykn irra deddeebi'anii fayyadamuun lakkoofsuma hir'isuuf yaadame sana caalaatti hammeessuu danda'a; hemolysis immoo guyyaa tokko booda yeroo dhukkubsataan duraan mana ga'etti mul'achuu danda'a. Balaan tursiifamee dhufu sun sababoota hospitaalotni dafanii gadhiisuu mannaa hordofaniif keessaa tokko.

Cuunfaan dhugaa gabaabaadha. Methemoogiloobiniimiyaan ayiranii oksideeffame kan oksijiinii baachuu hin dandeenye dha. Meetiiliin buluun dabarsaa elektiroonii seelonni dhiigaa diimaa ayiranii sana akka hir'isan dandeessisuudha; kunis seeliin NADPH oomishuu yoo danda'ee fi hammi qorichaa daangaa yaalaa dhiphaa ibsa qorichaa keessatti murtaa'e keessa yoo hafe qofa. Meeshaaleen hordoffii salphaan waan dogoggorsiisaniif dhukkubicha adda baasuuf co-oximetry barbaachisa. Wanti biraa hundi, dextrose laafisuuf oolu irraa hanga seenaa qorichoota serotonin irratti hojjetanitti, akkasumas tuubii benzocaine kuusaa qorichaa keessa jiruutti, bal'ina hojii dabarsaa tokko sana deeggaruuf ooluudha.