Barruu qorannoo
Meetiiliin buluun maaliif halluu fincaanii, arrabaa fi ilkaan jijjiira
Meetiiliin buluun bakka afaan tuqetti halluu hambisuu danda'a; erga qaama keessa seenee boodas fincaan halluu jijjiirsisuu danda'a. Isaan kun adeemsa adda addaa dha. Arrabni cuquliisni irra caalaa wanti halluu kennu dirra tokko tuquu isaa agarsiisa. Fincaan cuquliisa-magariisaa wanti halluu kennu karaa ujummoo fincaaniitiin bahuu isaa agarsiisuu danda'a. Wanti mul'atu lamaan keessaa tokko illee hamma fudhatamu kan faayidaa qabu, xuuxamuu, bu'a qabeessummaa, qulqullina ykn nageenya hin safaru.
Fincaan kee cuquliisa waan hin taaneef meetiiliin buluu dabalataan hin fudhatin. Kaayyoon halluu fincaanii mana keessatti irra ga'amuu qabu kan mirkanaa'e hin jiru. Halluu suuraa tokkoo fakkeessuuf yaaluurra mallattoolee fi haalonni meetiiliin buluu qaamaaf saaxilan caalaatti barbaachisoo dha.
Fincaan maaliif cuquliisa osoo hin taane magariisa fakkaachuu danda'a
Odeeffannoon ajaja fayyadama PROVAYBLUE hidda dhiigaa keessa kennamuu meetiiliin buluu keessaa tilmaamaan 40% osoo hin jijjiiramin fincaaniin akka bahu ibsa. Lakkoofsi kun sochii qorichichaa qaama keessatti ibsa; halluu fincaanii mana fincaanii keessatti mul'atu irraa hamma afaaniin fudhatamu shallaguuf mala miti.
Fincaan duraanuu wantoota halluu keelloo kennan qaba. Wanti halluu cuquliisaa kennu halluu keelloo sana waliin yeroo mul'atu magariisa ykn cuquliisa-magariisa fakkaachuu danda'a. Laafinni makaa fi haalonni itti ilaalamus waan argitu irratti dhiibbaa qabu: dhangala'aan ujummoo qallaa keessa jiru, meeshaa walitti qabaa gad fagoo keessa jiru, fi bishaan mana fincaanii keessa jiru wal fakkaatanii mul'achuun dirqama miti.
Gabaasa dhukkubsataa baqaqsanii yaaluun booda Koratala fi Leghrouz dhiheessan keessatti, garaacha suphame sakatta'uuf meetiiliin buluun ujummoo funyaan irraa gara garaachaatti darbuun kenname. Fincaan dhukkubsatichaa magariisa ta'ee guyyoota shan keessatti halluun isaa suuta bade. Kun haala yaalaa nama tokkoo galmeessa malee, yeroo murtaa'aa fincaan nama hundaa halluu isaa duraanii itti deebi'uu qabu hin kaa'u.
Meetiiliin buluun fincaan cuquliisa yoo hin goone hoo?
Ijaan ilaaluun qofti sababoota ta'uu danda'an hedduu adda baasuu hin danda'u: yeroo itti ilaalame, laafina fincaanii, hamma wanta halluu qabu achi jiru, fi bifa keemikaalaa isaa. Meetiiliin buluun riidaakshinii keemikaalaatiin gara liyuukomeetiiliin buluu halluu hin qabneetti jijjiiramuu danda'a; qorannoon xiinxala fincaan namaa afaaniin erga kennamee booda bifa riidaakshinii kana fincaan keessatti adda baase. Keemistiriin meetiiliin buluu fi liyuukomeetiiliin buluu halluu cuquliisaa ijaan mul'atuu fi kompaawundichi jiraachuun maaliif yaad-rimeewwan wal bakka bu'an akka hin taane ibsuuf gargaara.
Halluu cuquliisaa arguu dhabuun xuuxamuun akka hin milkoofne, oomishni sobaa ta'uu, qaamni saffisaan isa jijjiiruu, ykn dabalataan isaaf saaxilamuun barbaachisuu hin mirkaneessu. Halluu cuquliisaa cimaa arguun xuuxamuun gaarii ta'uu ykn yaalli bu'a qabeessa ta'uu hin mirkaneessu. Wanti mul'atu lamaan keessaa tokko illee oomishni xurii hin barbaachifne qabaachuu fi dhiisuu isaa hin ibsu.
Eenyummaa keemikaalaa ykn cunqina irratti gaaffii yoo qabaatte, galmee xiinxalaa tuuta oomishaa sana waliin walsimu fayyadami. Gaaffii yaalaa yoo qabaatte, hordoffii yaalaa ajajame fayyadami. Namni oomisha lama halluu fincaaniitiin wal bira qabu, oomisha lamaan keessaa tokko illee osoo hin safarin, yeroo fi laafina makaa dabalatee wantoota hedduu yeroo tokkotti jijjiireera.
Arrabaa fi ilkaan irratti halluun maaliif hafuu danda'a
Dhangala'aan afaan tuqu arrabaa fi dirra ilkaan irratti wanta halluu kennu hambisuu danda'a. Arrabni dirra wal hin qixxaannee fi hafteewwan irra turan waan qabuuf, halluun wal qixa hin faca'u ta'a. Qorannoon madaa afaan keessaa halluun adda baasuu wanti halluu kennu dabalataan dirra gubbaa arrabaa fi qaawwa foon ilkaan keessatti kuufamuu isaa addatti ibsa. Qorannoon sun mala yaalaa dhukkuba adda baasu qorate. Akkaataan halluu akka tasaa hafu sun mana keessatti dhukkuba afaanii qorachuuf qormaata akka ta'u hin godhu.
Halluu dirra irratti hafe kan dhukkubbii hin qabneef qulqullina afaanii baramaa suuta eeguun deebii madaalawaa dha. Arraba humnaan hin rigatin; wantoota faalama halluu balleessan kan mana keessaa, wantoota bulbulaniif oolan, ykn bliichii afaan keessatti hin fayyadamin. Halluun qulqulleessuu baramaa boodas itti fufu, ykn jijjiiramni dhukkubbii, madaa ykn iita waliin dhufu, madaallii ogeessa ilkaanii ykn ogeessa yaalaa barbaada. Halluun hafe hundi sa'aatii murtaa'e keessatti akka badu waadaan ragaa irratti hundaa'e hin jiru.
Meetiiliin buluun veeniirii, gonfoo ilkaanii ykn guutinsa ilkaanii halluu jijjiirsisuu danda'aa?
Meeshaalee ilkaan suphuuf oolan halluu jijjiirsisuu danda'a; garuu “veeniirii” jechuun meeshaa gosa tokko jechuu miti. Veeniiriin kompooziitii, suphaan seraamikiin hojjetame, fi wanti maxxansu kan naannoo suphichaa jiru dirra adda addaa dha. Ragaan tokko irraa argame amala kanneen biroo hundaa mirkaneessuu hin danda'u.
Qorannoo laaboraatoorii reezinii kompooziitii ja'a irratti gaggeeffame keessatti, qorattoonni dirra rigatamee fi hin rigatamne meetiiliin buluu 0.5% tiif erga saaxilanii booda wal bira qaban. Safartuun ispeektroofotoomeetirii faalama halluu agarsiise; meeshaalee fi haala dirraa gidduutti garaagarummaan ture. Isaan kun saamudawwan laaboraatoorii turan malee, dhukkubsattoota oomisha fayyadamtootaaf qophaa'e dhugan hin turre. Argannoon kun faalama halluu suphaa ilkaanii akka dhimma barbaachisaatti fudhachuu deeggera; veeniiriin tokko halluun isaa dhaabbataan jijjiiramuu fi dhiisuu isaa hin tilmaamu.
Suphaan ilkaanii halluu yoo jijjiirate, asxaa oomishichaa, yeroo saaxilamummaa, fi yoo beekame bal'ina odeeffannoo meeshaa sanaa ogeessa ilkaanii keetiif kenni. Keemikaalota ujummoo hundee ilkaanii qulqulleessuuf yaalii ilkaanii keessatti fayyadaman mana keessatti fayyadamuuf hin fudhatin. Qulqulleessuun mana keessaa dhimma addaati; kunis faalama halluu meetiiliin buluu dirraa fi huccuu irraa balleessuu keessatti ibsameera.
Wal bira qabuu suuraa daangaa barbaachisaa qabu
Suuraawwan maxxanfaman kun dhukkubsataa gabaafame tokko haala ilaalchaa lama keessatti agarsiisu. Halluun ijaan mul'atu maaliif seenaa saaxilamummaa fi madaallii yaalaa akka barbaadu ibsu.
A. Boorsaa fincaan walitti qabuu fi ujummoo. Fincaan cuquliisa-magariisaa dhukkubsataa fincaan bahuu dadhabuun dhufe tokko keessatti, ujummoon fincaanii erga galfamee booda mul'ate.
B. Ilaalcha meeshaa keessaa. Fincaan dhukkubsataa gabaafamee meeshaa baakteeriyaa irraa hin qulqulloofne keessa jiru. Barreeffamichi ibsaa sadarkaa walfakkaatuun qindaa'e, madaallii adii suuraa, ykn yeroo walitti qabuu walfakkaatu hin gabaasu.
Suuraawwan: Fakkiiwwan 1 fi 2 Lionardi, Hengky, fi Haruman, 2024 irraa fudhataman, hayyama CC BY 4.0 jalatti irra deebi'anii dhihaatan; halluu osoo hin jijjiirin ykn suuraa osoo hin muru gara WebP tti jijjiiraman. Barreessitoonni maxxansuuf hayyama dhukkubsataa argachuu isaanii gabaasu. Saaxilamummaa qoricha aadaa sana keessatti meetiiliin buluun shakkame malee, keemikaalaan hin mirkanoofne. Isaan kun suuraawwan yaalaa madda isaanii ibsame qabu malee, sadarkaa halluu safartuun qindaa'e ykn ragaa eenyummaa meetiiliin buluu miti. Suuraan fuula jalqabaa fakkii ibsaati.
Jijjiiramni kam madaallii barbaada?
| Waan mul'ate | Waan inni mirkaneessuu fi hin mirkaneessine | Tarkaanfii itti aanu |
|---|---|---|
| Saaxilamummaa yaalaa beekamaa booda fincaan cuquliisa-magariisaa, mallattoolee haaraa malee | Wanta halluu kennu fincaaniin baasuu waliin walsima; hojii kalee idilee ykn milkaa'ina yaalaa hin mirkaneessu | Qajeelfama garee yaalaa hordofi; qorannoo fincaanii dura saaxilamummaa sana ibsi |
| Fincaan cuquliisni ifatti hin mul'atu | Saaxilamummaan gahaa akka hin taane hin mirkaneessu | Halluu uumuuf saaxilamummaa hin dabaliin |
| Faalama halluu dirra arrabaa ykn ilkaanii kan dhukkubbii hin qabne | Wanti halluu kennu bakka sana tuquu waliin walsima; saaxilamummaa qaama guutuu hin safaru | Qulqullina baramaa suuta eeguu fayyadami; yoo itti fufe gorsa ogeessa ilkaanii barbaadi |
| Jijjiirama fincaanii dhiiga, fincaa'uu dhukkubbii qabu, ho'a qaamaa ykn dhukkubbii cinaachaa waliin | Seenaan wanta halluu kennu fayyadamuu rakkoo biraa jiraachuu hin haalu | Madaallii yaalaa hatattamaa barbaadi |
| Hidhii ykn arraba tasa cuquliisa-daaraa ta'e, hafuura baafachuu rakkachuu, dhukkubbii qomaa ykn burjaaja'uu waliin | Nageenyaan faalama halluu dirraa qofa jechuun fudhachuun hin danda'amu | Tajaajila balaa tasaa waami |
Qajeelfamni NHS waa'ee dhiiga fincaan keessaa hammi isaa xiqqaa yoo ta'e ykn yeroo tokko qofa yoo mudate illee madaallii akka barbaadu gorsa. Qajeelfamni isaa waa'ee saayanoosis hidhii, arraba ykn fuula tasa cuquliisa-daaraa ta'u akka balaa hatattamaatti ilaala. Halluu dhiqanii balleessuuf yaalaa yaala argachuu hin tursiisin.
Meetiiliin buluun akkasumas balaa heemoolisis, jechuunis diigamuu seelota dhiigaa diimaa, qaba; keessumaa hanqina G6PD waliin. Saaxilamummaa booda dadhabbiin haaraan cimaa ykn ijaan keelloo ta'uun madaallii ariifachiisaa barbaada, jijjiiramni fincaanii jalqabatti halluu wanta halluu kennuun dhufe fakkaate illee. Isaan kun mallattoolee gabaafaman kan diigamuu seelota dhiigaa diimaa G6PD waliin walqabatu waliin wal-irra bu'u. Qajeelfamni nageenya meetiiliin buluu bal'aan haalota itti fayyadamni isaa dhorkamuu qabuu fi walitti bu'iinsa barbaachisoo ibsa.
Qaruuraa ykn suuraa asxaa isaa, hammaa fi yeroo saaxilamummaa, akkasumas tarree qorichoota kee fidi. Waa'ee meetiiliin buluu laaboraatoorichatti himi: qorannoowwan fincaanii agarsiiftuu cuquliisaa irratti hundaa'an irratti gufuu uumuu danda'a. Seenaan sun saamudichi hammam cuquliisa akka fakkaatu sadarkaa itti kennuuf yaaluurra faayidaa qaba.