Kaapsulii Meetiiliin Bul uu fi Dhangalaa: Taableetii, Asxaawwan, Xuuxamuu

Kaapsulii fi taableetiin meetiiliin buluu yuunitii dursee safarame kennu. Cophawwan dhangalaa keessatti hamma murteessuuf cunqina fi qabee safarame beekuun barbaachisa. Garaagarummaan hojii irra oolmaa kun ifa dha. Bifa kamtu meetiiliin buluu caalaa gara dhiigaatti geessa jechuun gaaffii addaati; deebisuuf qindaa’ina oomisha sanaa irratti ragaan barbaachisa.

Kaapsuliin, taableetiin, fiilmiin afaan keessaa ykn taableetiin afaan keessatti bulbulamu sirna geejjibaa ti malee sadarkaa qulqullinaa miti. Bocni fayyadamuuf mijataan eenyummaa wanta keessaa, sirrii ta’uu hamma isaa, faayidaa yaalaa ykn nama murtaa’eef mijachuu isaa mirkaneessuu hin danda’u. Bifa tokko filachuu dura gaaffilee kana addaan baasuun wal bira qabaa.

Meetiiliin buluu yeroo kiniinii ta’u maaltu jijjiirama?

Kaapsuliin wanta itti guutame qola keessatti marsee qaba. Taableetiin wantoota keessaa cunqursuun yuunitii jajjaboo tolcha; yeroo tokko tokko haguuggii qaba. Wantoonni gargaaraa wantoota qaama hojjataa irraa adda ta’ani dha: hamma dabaluu, taableetii walitti qabuu, akka diigamu gargaaruu ykn gadhiifamuu to’achuu danda’u. Jiraachuun isaanii ofumaan ragaa qulqullina gadhee miti. Eenyummaan isaanii fi kaayyoon isaanii ifatti ibsamuu qabu.

Furmaanni afaaniin fudhatamu duraanuu wanta bulbulame qaba; kanaaf qolli kaapsulii ykn qaamni keessaa taableetii akka diigamu hin barbaachisu. Kun tarkaanfii qindaa’ina oomishaa tokko hambisa; garuu bu’aa yaalaa saffisaa ykn hamma waliigalaa caalaa xuuxamu hin mirkaneessu. Qindaa’inni sun ammas cunqina, wantoota biroo, paakeejii fi ulaagaalee kuusaa qaba.

Dizaayiniin gadhiifamuus itti yaadamee qophaa’uu danda’a. Ibsi EMA waa’ee Lumeblue taableetii meetiiliin buluu ajaja ogeessaatiin kennamu, yeroo kolonooskooppii arguu fooyyessuuf itti fayyadaman galmeessa. Haguuggiin isaa fi suuta gadhiifamuun isaa halluun sun gara mar’imaan guddaatti akka ga’u gargaaru. Kun qoricha qorannoo addaati, kaayyoo addaa qabu. Jiraachuun isaa taableetii gabaa irratti fayyadama biraatiif gurguramu hin mirkaneessu; amalli gadhiifamuu isaa oomisha taableetii jedhamee waamamu hundatti kennamuu hin qabu.

Qorannoon xuuxamuu dhugumaan maal isinitti himuu danda’a?

Qorannoo marsaa I Walter-Sack fi hiriyoota isaanii keessatti, fedhii isaaniitiin kan hirmaatan namoonni fayyaa qaban 16 walbira qabuu carraan ramadamee, hirmaattotni tartiibaan qophii lameen fudhatan keessatti hirmaatan. Qorannoon kun meetiiliin buluu hidda dhiigaatiin kennamu fi qophii bishaan keessatti qindaa’e kan afaaniin fudhatamu wal bira qabe. Qorattoonni argamummaa baayoloojikaalaa guutuu giddugaleessaan 72.3%, maqfama istaandaardii 23.9% waliin gabaasan. Argamummaan baayoloojikaalaa guutuun, hamma kenname tilmaama keessa galchuun, kenninsa hidda dhiigaa wajjin wal bira qabee hammi hammamii marsaa dhiigaa guutuu qaamaa akka ga’u tilmaama.

Kun qophiin bishaanii qorame sun haalawwan sana jalatti hamma guddaan xuuxamuu isaa deeggara. Garuu dhibbeentaa waliigalaa qaruuraa cophsaa hundatti hojjetu hin murteessu. Qorannoon sun kaapsulii, taableetii, fiilmii afaan keessaa fi taableetii afaan keessatti bulbulamu kan yeroo ammaa gabaa irratti gurguraman kallattiin wal bira hin qabne.

Qorannoowwan walitti hin dhufne wal bira qabuun, hammi kenname, hirmaattotni, haalawwan nyaataa, sagantaan saamuda fudhachuu ykn mala xiinxalaa yoo adda ta’an, dogoggorsuu danda’a. Dhibbeentaan barruu qorannoo biraa keessatti ol’aanaa ta’ee gabaafame oomisha daldalaa lama sadarkaan tartiibessuuf gahaa miti.

Qajeelfamni ICH M13A waa’ee walqixxummaa baayoloojikaalaa walbira qabamuun oomishaa maaliif safartuuwwan saaxilamummaa akka cunqina ol’aanaa fi bal’ina sarara cunqina-yeroo jala jiru madaalu akka ta’e ibsa. Cunqinni ol’aanaan sadarkaa safarame keessaa isa ol’aanaa ibsa; bal’inni sarara jala jiru saaxilamummaa yeroo keessa jiru walitti qaba. Qindaa’inni oomishaa yeroo saaxilamummaa jijjiiruu danda’a, hammi waliigalaa isaa garuu jijjiirama wal madaalu qabaachuu baatus.

Gurguraan xuuxamuu caalaa gaarii ta’e qaba yoo jedhe, qindaa’ina guutuu oomisha qoramee, karaa kenninsaa, wanta ittiin wal bira qabame, garee namoota qorannichaa fi bu’aa xumuraa safarame gaafadhaa. Viidiyoon bulbulamuu wanti tokko faca’uu agarsiisa. Xuuxamuu nama keessatti hin safaru.

Bifoota wal bira qabuu: asxaawwan, wantoota keessaa, ragaa, itti qabannaa

Gabateen kun gargaarsa bittaa ti malee bu’a-qabeessummaa yaalaa sadarkaan tartiibessuuf miti. Qabiyyeen isaa maal akka ilaaltan ibsa; oomishoonni qabatamaan garaagara.

Bifa	Asxaa hammaa ilaaluu qabdan	Wantoota gargaaraa adda baasuu qabdan	Galmeewwan ragaa gaafachuu qabdan	Garaagarummaa itti qabannaa
Kaapsulii	Miiligiraama kaapsulii tokko keessatti fi baay’ina kaapsulii tajaajila ibsame tokko keessatti	Wanta qolli irraa hojjetame, wantoota itti guutaman, wantoota hojjataa dabalaman	Qorannoo hammaa yuunitii xumuramee, walqixxummaa qabiyyee, odeeffannoo gadhiifamuu, eenyummaa tuuta oomishaa	Yuunitii hamma murtaa’e qabu kan baatamuu danda’u; ulaagaaleen liqimsuu fi qajeelfamni banuu barbaachisoo dha
Taableetii	Miiligiraama taableetii tokko keessatti; gadhiifamuu battalaa, tursiifame ykn dheerate; qoodinsa ragaan mirkanaa’e kamiyyuu	Wantoota walitti hidhan, hamma dabalan, diigan, mucuceessan, haguuggii	Qorannoo hammaa, walqixxummaa, diigamuu ykn bulbulamuu akka barbaachisummaa isaatti; yoo qooduun ibsame ragaa isaa	Dhangalaa safaruun hin barbaachisu; caccabsuun ykn qooduun geejjibsiisa jijjiiruu danda’a
Cophawwan dhangalaa	Miiligiraama miiliiliitira tokko keessatti, bu’uura cunqinaa ibsame, qabee tajaajila tokkoo safarame	Wanta bulbulchu, wantoota turtii eegsisani, mi’eessitoota, wantoota hojjataa biroo	Cunqina furmaata xumuramee, qorannoo xurii fi maaykiroobii barbaachisaa, odeeffannoo paakeejii fi tasgabbii	Safaruun barbaachisa; dhangala’uun fi tuquun halluu dhiisuun dhimma hojii irra oolmaa ti
Fiilmii afaan keessaa	Miiligiraama fiilmii guutuu tokko keessatti fi baay’ina fiilmii tajaajila tokko keessatti	Wantoota fiilmii uuman, wantoota laaffisani, mi’aawessitoota, mi’eessitoota	Walqixxummaa qabiyyee yuunitii, tasgabbii, diigamuu; himannaa xuuxamuu kamiifuu ragaa nama irratti argame	Yuunitii xiqqaa; qajeelfamni paakeejii fi jiidhinaa barbaachisaa dha; muruun sirrii ta’uu hammaa eega jedhanii hin yaadinaa
Taableetii afaan keessatti bulbulamu	Miiligiraama taableetii afaan keessatti bulbulamu tokko keessatti, hamma tajaajila tokkoo, karaa kenninsaa yaadame	Bu’uura sukkaaraa ykn sukkaara hin qabne, wantoota walitti hidhan, mi’eessitoota, wantoota hojjataa dabalaman	Walqixxummaa qabiyyee yuunitii, amala gadhiifamuu, ragaa nama irratti argame kan karaa kenninsaa sanaaf addaa ta’e	Afaan keessatti bulbulama; yeroon tuquu fi amalli liqimsuu kaapsulii guutuu irraa adda ta’u

Oomisha filannoowwan lamaaf ragaa galmeessuuf waraqaa hojii walbira qabuu fi dhiyeessaa buufachuu dandeessu.

Lakkoofsa wal bira qabuu dura yuunitii dubbisaa

“Miiligiraama tajaajila tokko keessatti” jechuun kaapsulii ykn fiilmii hedduu jechuu ta’uu danda’a. “Miiligiraama qaruuraa tokko keessatti” jechuun qabee guutuu agarsiisa. Lamaan isaanii keessaa tokko illee ofumaan yuunitii tokko hin ibsu. Dhangalaadhaaf, hammi kutaa safarame keessatti jiru cunqina qabee waliin baay’isuun argama; lakkoofsi cophawwan meeshaa cophsaa kennameef qabee wajjin hariiroo ragaan mirkanaa’e qabaachuu qaba.

Fakkeenyaaf, asxaan “12 mg tajaajila tokko keessatti; hamma tajaajila tokkoo kaapsulii 3” jedhu, qabiyyeen isaa asxaa wajjin walsima jennee yoo fudhanne, kaapsulii tokko keessatti 4 mg akka jiru ibsa. Kaapsulii hunda keessatti 12 mg jira jechuu miti. Kun herrega asxaa ti malee hamma fudhatamuu qabuuf yaada kennamu miti.

Asxaawwan ykn waraqaan ragaa bifa keemikaalaa ykn mala qorannoo hammaa garaagaraa yoo ibsan, miiligiraamni ibsame bu’uura wantaa kam akka fayyadamu gaafadhaa. Yuunitii fi eenyummaa keemikaalaa osoo hin qulqulleessin gatii qaruuraawwan wal bira qabuun walbira qabuu gatii hiika hin qabne fiduu danda’a.

Yuunitiiwwan dursee safaramanis walitti fufiinsa oomishaa irratti hundaa’u. Qorannoon hammaa wantoota walitti makaman irratti taasifame giddugaleessa ibsuu danda’a; garaagarummaa yuunitii tokkoo fi kan biraa gidduu jiru garuu osoo hin deebisin hambisuu danda’a. Gaaffiin guddaan wanti jalqabaa qorannoo qulqullinaa darbe moo hin darbine qofa osoo hin taane, yuunitiiwwan xumuraman dhuunfaa ulaagaalee ibsaman yeroo hunda guutuu isaanii ti.

Fiilmii fi taableetii afaan keessatti bulbulamu: bulbulamuun bu’aa xuuxamuu miti

“Afaaniin,” “arraba jalaan” fi “maddii keessaa” ibsoota bakka walii bu’uu danda’an miti. Arraba jalaan jechuun arraba jalatti jechuu dha; maddii keessaa jechuun gara keessa maddii irratti kaa’uu agarsiisa. Oomishni hancufa keessatti bulbulamu sana booda liqimfamuu danda’a. Afaan keessaa baduun isaa hammi hammamii gogaa keessaa afaanii keessa akka darbe hin mirkaneessu.

Qajeelfamni FDA taableetii afaan keessatti diigamu irratti diigamuu akka amala bifa qorichaa tokkootti ilaala. Inni ragaa argamummaa baayoloojikaalaa caalaa gaarii ta’e miti. Fiilmii ykn taableetii afaan keessatti bulbulamu kan meetiiliin buluutiif, qindaa’ina oomisha qabatamaa fi karaa kenninsaa yaadame fayyadamuun ragaa farmaakookineetiksii nama irratti argame gaafadhaa. Maddoonni walbira qabuu kanaaf argaman, fiilmiin ykn taableetiin afaan keessatti bulbulamu kan gabaa irratti gurguraman kaapsulii ykn dhangalaa caalu jedhee hin mirkaneessine.

Himannaa “sukkaara hin qabu” ykn “saffisaan bulbulama” jedhu akka ibsa qindaa’ina guutuutti fudhachuu mannaa, wantoota keessaa hunda ilaalaa. Gummii meetiiliin buluu gaaffilee wantoota keessaa fi qorannoo mataa isaanii qabu.

Dura mijachuu ragaan deeggarame filadhaa, sana booda mijannaa itti fayyadamaa

Kaapsulii banuun ykn fiilmii muruun yuunitiiwwan gartokkee ofumaan hin tolchinaa. Taableetiidhaaf, gorsi FDA taableetii qooduu irratti oomishni qajeelfama qooduu madaalame hin qabne, walakkaawwan isaa keessatti qabiyyee qorichaa walqixa ykn amala walfakkaataa qabaachuu isaa mirkaneessee ta’uu dhiisuu akka danda’u ibsa. Dizaayiniin gadhiifamuu jijjiirame qabu of eeggannoo addaa barbaada.

Bifa jijjiiruunis amala farmaakooloojii meetiiliin buluu hin balleessu. Qorichoota biroo wajjin walsimuun ammas barbaachisaa dha; ogeessa yaalaa ykn ogeessa qorichaatiif gaaffilee yeroo qopheessitan qajeelfama walnyaatinsa meetiiliin buluu fayyadamaa. Oomishni qorannoo EMA kan afaaniin fudhatamus haala itti fayyadamuu dhowwan, hanqina G6PD fi ulfa dabalatee, qaba; kunis “afaaniin fudhatamu” jechuun nama hundaaf daangaa malee mijata jechuu akka hin taane agarsiisa.

Murtii bittaatiif, jalqaba fayyadama yaadame, haala seeraa oomishichaa, asxaa ifaa fi ragaa oomisha xumuramee kan tuuta oomishaa wajjin walqabate mirkaneessaa. Sana booda liqimsuu, safaruu, baatamuu, wantoota keessaa fi paakeejii fedhii qabatamaa wajjin wal bira qabaa. Tarreen mirkaneessaa walbira qabuu bitataa bu’uura qulqullinaa bal’aa kenna. Kaapsuliin rakkoo itti qabannaa furuu danda’a; dhangalaan immoo fedhii safaruu guutuu danda’a. Xumura lamaan kana keessaa tokko illee walqixxummaa xuuxamuu ykn faayidaa yaalaa hin mirkaneessu.