लेख
मेथिलिन ब्लू सान्द्रता रूपान्तरक: प्रतिशत, mg/mL र मापन गरिएको आयतन

1% w/v मेथिलिन ब्लू घोलमा 10 mg/mL हुन्छ। “1%” मात्र लेखिएको लेबलले एउटा अत्यावश्यक प्रश्नको उत्तर दिँदैन: घोलको प्रत्येक 100 मिलिलिटरमा एक ग्राम हो, कि प्रत्येक 100 ग्राममा एक ग्राम? पहिलो अवस्थालाई सीधै mg/mL मा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ। दोस्रोका लागि घोलको घनत्व चाहिन्छ।
लेबलको आधार, सान्द्रता र मापन गरिएको आयतन प्रविष्ट गर्न सान्द्रता रूपान्तरक खोल्नुहोस्। यो उपकरण तपाईंको ब्राउजरमा चल्छ र इन्टरनेटबिना प्रयोग गर्न सुरक्षित राख्न सकिन्छ। यसले रासायनिक द्रव्यमान र समतुल्य एकाइहरू गणना गर्छ। यसले मानिसका लागि सेवन मात्रा, प्रयोग गर्ने मार्ग वा उपचार तालिका चयन गर्दैन। ती प्रश्नका लागि फरक मूल्याङ्कन आवश्यक हुन्छ, जसबारे सान्द्रता किन सेवन मात्राको सिफारिस होइन मा व्याख्या गरिएको छ।
सङ्ख्याभन्दा पहिले हर पढ्नुहोस्
सान्द्रताले मिश्रणको निर्दिष्ट परिमाणको तुलनामा कुनै घटक कति छ भन्ने जनाउँछ। हरले सङ्ख्याको अर्थ निर्धारण गर्छ। NIST ले द्रव्यमान सान्द्रता र पदार्थको मात्रा सान्द्रतालाई छुट्याउँछ: mg/mL ले प्रति आयतन द्रव्यमान जनाउँछ भने mol/L ले प्रति आयतन रासायनिक पदार्थको मात्रा जनाउँछ। यी फरक मापन हुन्।
यस रूपान्तरकका लागि प्रविष्टिका यी परिभाषाहरू प्रयोग गर्नुहोस्:
| प्रविष्टि | अर्थ | के प्रविष्ट गर्ने |
|---|---|---|
| प्रतिशत w/v | अन्तिम घोलको प्रत्येक 100 mL मा नाम दिइएको घटकको ग्राममा द्रव्यमान | 1% का लागि 1 प्रविष्ट गर्नुहोस्, 0.01 होइन |
| प्रतिशत w/w | कुल घोलको प्रत्येक 100 g मा नाम दिइएको घटकको ग्राममा द्रव्यमान | प्रतिशत र घोलको घनत्व g/mL मा प्रविष्ट गर्नुहोस् |
| mg/mL | घोलको प्रत्येक मिलिलिटरमा नाम दिइएको घटकको मिलिग्राममा द्रव्यमान | उल्लेख गरिएको द्रव्यमान सान्द्रता सीधै प्रविष्ट गर्नुहोस् |
| मापन गरिएको आयतन | मूल्याङ्कन गरिँदै गरेको घोलको आयतन | mL मा प्रविष्ट गर्नुहोस्; 100 µL भनेको 0.1 mL हो |
| अंशाङ्कित थोपा आयतन | एउटा थोपाले दिने मापन गरिएको औसत आयतन | सम्बन्धित तरल र थोपा दिने उपकरणका लागि थाहा भएको अवस्थामा मात्र mL/drop प्रविष्ट गर्नुहोस् |
EMD Chemicals का घोलसम्बन्धी परिभाषाहरूले w/v, w/w र v/v लाई स्पष्ट रूपमा छुट्याउँछन्। यो गणकले प्रतिशत v/v स्वीकार गर्दैन। यसले आयतनको सम्बन्ध जनाउँछ र प्रतिशत मात्रका आधारमा विलेयको द्रव्यमानमा रूपान्तरण गर्न सकिँदैन।
प्रतिशत w/v लाई mg/mL मा रूपान्तरण गर्नुहोस्
w/v आधारमा उल्लेख गरिएको प्रतिशत p का लागि:
Concentration in mg/mL = p × 10
10 को गुणक एकाइ रूपान्तरणबाट आउँछ: 100 mL मा p ग्राम भनेको p × 1,000 मिलिग्रामलाई 100 mL ले भाग गरेको बराबर हो। उल्टो दिशामा रूपान्तरण गर्न mg/mL लाई 10 ले भाग गर्नुहोस्।
| उल्लेख गरिएको सान्द्रता | समतुल्य द्रव्यमान सान्द्रता | 0.25 mL मा रहेको द्रव्यमान |
|---|---|---|
| 0.1% w/v | 1 mg/mL | 0.25 mg |
| 0.5% w/v | 5 mg/mL | 1.25 mg |
| 1% w/v | 10 mg/mL | 2.5 mg |
| 2% w/v | 20 mg/mL | 5 mg |
यी अङ्कगणितीय उदाहरण हुन्, प्रयोगका लागि सिफारिस गरिएका मात्रा होइनन्। ध्यान दिनुहोस्, सान्द्रता दोब्बर हुँदा उही आयतनमा रहेको द्रव्यमान पनि दोब्बर हुन्छ। सान्द्रता जाँच नगरी एउटा सान्द्रताको आयतनसम्बन्धी निर्देशन अर्को सान्द्रतामा लागू गर्न मिल्दैन।
“अन्तिम घोल” पनि महत्त्वपूर्ण छ। प्रत्येक 100 mL मा एक ग्राम भन्ने निर्दिष्टीकरणले पदार्थ घुलेपछिको कुल आयतन जनाउँछ। यसको अर्थ पहिले नै मापन गरिएको 100 mL पानीमा एक ग्राम थप्नु होइन। घोल तयार गर्ने काममा अन्तिम आयतन नै सन्दर्भ परिमाण हो।
घोलको घनत्व प्रयोग गरेर प्रतिशत w/w रूपान्तरण गर्नुहोस्
w/w आधारमा प्रतिशत p र g/mL मा घोलको घनत्व ρ का लागि:
Concentration in mg/mL = p × 10 × ρ
मानौँ एउटा काल्पनिक घोल 1% w/w छ र यसको अभिलेखमा उल्लेख गरिएको घनत्व 1.05 g/mL छ। एक मिलिलिटरको द्रव्यमान 1.05 g हुन्छ। त्यस द्रव्यमानको एक प्रतिशत नाम दिइएको विलेय हो: 0.0105 g, अर्थात् 10.5 mg। त्यसैले यसको द्रव्यमान सान्द्रता 10.5 mg/mL हुन्छ, जुन 1.05% w/v को समतुल्य हो।
त्यो उदाहरणमा प्रयोग गरिएको घनत्व जानाजानी काल्पनिक राखिएको हो। यो Blupreme उत्पादनका लागि मापन गरिएको मान होइन। सम्बन्धित तापक्रममा वास्तविक तयार घोलको घनत्व प्रविष्ट गर्नुहोस्। पानीको वा सुक्खा मेथिलिन ब्लू चूर्णको घनत्व फरक परिमाण हो। घनत्व उपलब्ध नभएमा रूपान्तरकले चुपचाप 1 g/mL राख्नुको सट्टा w/w गणनालाई अनिर्णीत छोड्छ।
उल्टो गणनाका लागि प्रतिशत w/w भनेको mg/mL लाई 10 × g/mL मा घनत्व ले भाग गरेको बराबर हुन्छ। यसले केही पातला जलीय मिश्रणमा w/w र w/v का सङ्ख्यात्मक मान किन मिल्दोजुल्दो देखिन सक्छन् भन्ने स्पष्ट पार्छ, तर तिनका परिभाषा एकअर्काको सट्टा प्रयोग गर्न मिल्दैन।
मापन गरिएको आयतनमा रहेको द्रव्यमान गणना गर्नुहोस्
सान्द्रतालाई mg/mL मा व्यक्त गरिसकेपछि:
Mass in mg = concentration in mg/mL × volume in mL
5 mg/mL को स्टक घोलबाट प्रयोगशालामा लिइएको 0.25 mL को अंशमा सान्द्रताको विवरणमा नाम दिइएको घटकको 1.25 mg हुन्छ। यहाँ “अलिक्वट” भन्नाले घोलको मापन गरिएको अंश बुझिन्छ। यो गणनाले उक्त अंशले उल्लेख गरिएको समाङ्ग घोलको प्रतिनिधित्व गर्छ भन्ने मान्छ।
वास्तवमा 0.25 mL दिइयो कि दिइएन भन्ने कुरा भने मापन उपकरणले नै निर्धारण गर्छ। तरलका गुण र तापक्रमले वायु-कुशन पिपेटबाट गरिने मापनमा कसरी असर गर्छन् भन्ने कुरा Eppendorf ले अभिलेखित गरेको छ। सही अङ्कगणितले अनुपयुक्त मापन उपकरण, हावाको फोका वा गलत पढिएको मापन स्केलको त्रुटि सुधार्न सक्दैन। छवटा सार्थक अङ्कसहित देखाइएको परिणाम एउटा सङ्ख्यात्मक नतिजा हो, मापन छ अङ्कसम्म सही छ भन्ने दाबी होइन।
थोपाको पूर्वनिर्धारित सङ्ख्या किन छैन
“कति थोपामा 1 mg हुन्छ?” भन्ने प्रश्नको उत्तरका लागि सान्द्रता र प्रति थोपाको अंशाङ्कित आयतन दुवै चाहिन्छ। “एक थोपा” भन्ने शब्द वा ड्रपरको बाहिरी रूपले त्यो आयतन बताउँदैन।
यदि मापन गरिएको औसत थोपा आयतन d mL/drop छ भने:
Mass per drop = concentration × d
स्पष्ट रूपमा काल्पनिक 0.04 mL/drop अंशाङ्कन र 10 mg/mL घोलका लागि औसत द्रव्यमान 0.4 mg/drop हुन्छ। अङ्कगणितीय रूपमा एक मिलिग्राम ती औसत थोपामध्ये 2.5 थोपाको बराबर हुन्छ। यो भिन्नात्मक नतिजाले भरपर्दो रूपमा दिन सकिने आधा थोपा जनाउँदैन र यो प्रयोगसम्बन्धी निर्देशन होइन।
NIST को थोपा मापन विज्ञानसम्बन्धी कार्यले दिइएका थोपाको द्रव्यमान र आयतन मापनमार्फत निर्धारण गर्छ। यसका सूक्ष्म परिशुद्धतायुक्त तरल वितरण उपकरणबाट प्राप्त परिणाम सामान्य उपभोक्ताले प्रयोग गर्ने ड्रपरमा लागू गर्न सकिँदैन। वास्तविक तरल, तरल वितरण उपकरण र सञ्चालन अवस्थाका लागि उपलब्ध अंशाङ्कन जानकारी प्रयोग गर्नुहोस्। त्यो जानकारी नभएमा वैकल्पिक प्रविष्टि खाली छोड्नुहोस्; रूपान्तरकले मापन गरिएको आयतनबाट द्रव्यमान गणना गरिरहनेछ।
लेबलको रासायनिक आधार कायम राख्नुहोस्
रूपान्तरकले प्रविष्ट गरिएको सान्द्रतालाई गणनाभरि कायम राख्छ। यसले चूर्णको परीक्षणबाट निर्धारण गरिएको शुद्धताका लागि समायोजन गर्दैन, जलयोजित र निर्जल आधारबीच परिवर्तन गर्दैन, अशुद्धता पहिचान गर्दैन वा कुनै तयार घोल विशेष प्रयोगका लागि उपयुक्त छ भन्ने स्थापित गर्दैन। परिणाम अभिलेख गर्दा स्रोत कागजातबाट पूर्ण रासायनिक विवरण प्रतिलिपि गर्नुहोस्। मेथिलिन ब्लू घोलको सान्द्रतासम्बन्धी मार्गदर्शिकाले विभिन्न उत्पादनका सान्द्रता विवरण कसरी तुलना गर्ने भन्ने बुझाउँछ।
परिणाम प्रयोग गर्नुअघि तीन कुरा एकै ठाउँमा अभिलेख गर्नुहोस्: मूल सान्द्रता र त्यसको आधार, मापन गरिएको आयतन र प्राप्त द्रव्यमान। घनत्व वा थोपा अंशाङ्कनमध्ये कुनै प्रयोग गरिएको भए त्यसको जानकारी पनि थप्नुहोस्। यस्तो अभिलेखले गणना पुनः गर्न सकिने बनाउँछ र केवल एउटा सङ्ख्याले लुकाउने मान्यताहरू स्पष्ट पार्छ।