Tuhinga

Ngā tohumate ‘mate-haere’ o te kahurangi metilīni: he aha i hira ai te whakamārama

Ngā tohumate ‘mate-haere’ o te kahurangi metilīni: he aha i hira ai te whakamārama

Ki te kino ake tō āhua i muri i te tango kahurangi metilīni, ehara tērā i te taunakitanga kei te mate ngā tukumate, kei te puta rānei ngā tāoke i tō tinana. He kitenga noa te ānini māhunga, te whakapairuaki, te ngenge, te wiri rānei. Mā te kī he “mate-haere”, ka tāpirihia he pūtake kāore e taea e te tohumate anake te whakaū.

Ki te puta he tohumate hou, kaua e tango anō i tētahi horopeta nāu anō i whakatau, i a koe e rapu ana i te tohutohu hauora. Ki te taumaha ngā tohumate, ki te tere rānei te kino haere, me whiwhi āwhina hauora ohotata. Ki te tukuna te kahurangi metilīni i tētahi wāhi haumanu, whakamōhiotia tonutia te rōpū e tiaki ana i a koe. Kaua e ngana ki te manawanui tonu i tētahi tauhohenga kia “whai hua” ai tētahi hōtaka whakapakari oranga.

Ngā whakapae kei roto i ngā kōrero mō te “mate-haere”

E toru ngā kerēme motuhake kei roto i tēnei whakamārama i te nuinga o te wā: he whakapokenga kei reira, kei te whai hua te kahurangi metilīni ki te whakaora i taua whakapokenga, ā, kei te puta he tauhohenga mumura nā te maimoatanga. Kāore te māuiui i muri i te pānga ki te matū e whakaū i tētahi o aua wāhanga.

He take whai tikanga tēnei rerekētanga. Mā te kī “I tīmata te whakapairuaki e rua hāora i muri i taku tango i tēnei hua” ka whiwhi te mātanga hauora i ngā kōrero ka taea te aromatawai. Mā te kī “Kei te whakawātea ahau i ngā tāoke” ka whakakapihia aua kōrero ki tētahi whakatau. Tērā hoki ka kore te tangata e aro ki tētahi atu rongoā, ki tētahi hapa kukū, ki tētahi mate rānei i tīmata noa i taua wā anō.

Kāore au i kite i ngā taunakitanga haumanu mai i ngā rangahau whai rōpū whakatairite e whakaū ana i tētahi “mate-haere” o te kahurangi metilīni ka taea te matapae i te hunga e tango ana hei whakapakari oranga. Ehara tēnei i te kerēme kua rangahaua ngā tauhohenga katoa kāore anō kia whakamāramatia. Ko tōna tikanga, kāore he rārangi tohumate, he roanga rānei e tūmanakohia ana, kua tautokona e te taunakitanga hei whakatau i te māharahara i taua horopaki. Ko te pātai motuhake mō te tango konganuku taumaha, te whakawātea tāoke rānei a te kahurangi metilīni me whai taunakitanga mō te tangohanga, kaua mō te āhua o te tangata i muri iho.

He aha tonu tā te tauhohenga Jarisch–Herxheimer e whakaahua ana

He horopaki haumanu motuhake tō tēnei kupu. Ka whakaahua ngā aratohu maimoatanga pākewakewa a te CDC i te tauhohenga Jarisch–Herxheimer hei tauhohenga ohotata e pā ana ki te kirikā, ka puta pea i roto i ngā hāora 24 tuatahi i muri i te tīmatanga o te maimoatanga pākewakewa, me te ānini māhunga me te mamae uaua i te nuinga o te wā. He mea wehe tēnei i te mate pāwera ki te penihīrini. Ehara tēnei i te kī he tauhohenga ōrite ngā kirikā katoa i muri i te whakamahi i tētahi matū patu moroiti.

Kei tētahi tātaritanga tuarua nō 2025 o tētahi whakamātautau pākewakewa i tohaina matapōkeretia ai ngā kaiuru ētahi raraunga whai take nō nā tata nei. I aromatawai ngā kairangahau i ngā pakeke 249 he pākewakewa tōmua tō rātou, i muri i tō rātou maimoatanga tuatahi ki te benzathine penicillin G mā te werohanga ki roto i te uaua. E rima tekau mā iwa, arā, 23.7%, i pūrongo i ngā tohumate e hāngai ana ki taua tauhohenga. Ko te wā tauwaenga ki te tīmatanga he 4.9 hāora, ā, ko te roanga tauwaenga o ngā tohumate he 12.8 hāora. I kohia ngā tohumate mā tētahi rārangi arowhai paerewa, kāore i whakaūngia mā tētahi whakamātautau taiwhanga kotahi hei tautuhi mate.

E whakaahua ana aua tau i tētahi whakapokenga, tētahi maimoatanga, me tētahi rōpū rangahau kua āta tautuhia. Ehara ēnei i te wā tatari mō te tangata e māuiui ana i muri i te tango kahurangi metilīni mā te waha. Ahakoa e tika ana te horopaki o te whakapokenga me te maimoatanga, me whakaaro te mātanga hauora ki ētahi atu whakamārama ka taea. Kāore te ingoa anake e whakaū he haumaru te noho tonu ki te kāinga.

Ripanga wehewehe: te kitenga, te whakamārama, te mahi whai muri

Ka wehe tēnei ripanga i ngā mea ka taea te pūrongo, me ngā mea me aromatawai tonu. He āwhina mō te kōrerorero, ehara i te pūnaha kaute hei tautuhi mate.

Tāu e kite anaNgā mea kāore e whakaūngia e tēnāNgā mea me aromatawai
Te ānini māhunga, te whakapairuaki, te korere rānei i muri i te pānga ki te matūKua patua ngā moroiti, kua tukuna rānei ngā tāokeTe hua, te rahinga, te wā, ngā tohumate e haere tahi ana, me ētahi atu pūtake ka taea
Te werawera, te ohooho, te kirikā, te wiri rānei, ina koa ka puta ngātahiHe wā urutau e hiahiatia anaHe tāoke serotonini pea, he mate ohotata kē rānei; rapua he aromatawai ohotata
He ngoikore hou, he hāhā, he karu kōwhai, he mimi pōuri rāneiKei te whakawātea te tinana i ngā tāokeHe mate toto-kore pea, he mate kē rānei; rapua wawe he aromatawai hauora, ā, me ohotata ki te taumaha
He kōpukupuku me te pupuhi o te kanohi, o te korokoro rānei, te hā whiowhio, te hinga rāneiHe “Herx” kāore e mōreareaHe tauhohenga pāwera taumaha pea; waea atu ki ngā ratonga ohotata
Te kirikā me ngā mamae i muri i te maimoatanga nā te mātanga hauora i tohutohu mō te pākewakewa kua tautuhiaHe taunakitanga he pūtake ōrite tō ia tohumate ka puta i muri ihoKa taea e te rōpū maimoa te aromatawai i tētahi tauhohenga Jarisch–Herxheimer pea, me te mate pāwera me ētahi atu pūtake

Kei te rārangi tuatahi ētahi tohumate kua whakarārangitia hei tauhohenga kino i roto i ngā pārongo tohutohu rongoā PROVAYBLUE. E pā ana taua tapanga ki te maimoatanga rongoā whai whakahaunga mā te ia toto mō te methemoglobinemia kua puta i muri i te whānautanga. Kaua e whakamahia ōna auau pānga hei whakaahua i ngā hua mā te waha mā ngā kaihoko, engari kaua hoki ōna mōrearea kua tuhia e whakaingoatia anō hei “whakawātea tāoke”. Kei reira hoki ngā whakatūpato mō te mate serotonini taumaha, ngā tauhohenga pāwera taumaha, me te mate toto-kore nā te pakarutanga o ngā pūtau toto whero, tae atu ki te mōrearea motuhake ina he ngoikoretanga G6PD. Ka tōmuri pea te putanga o te mate toto-kore mā te rā kotahi, neke atu rānei, i muri i te maimoatanga.

He aha i hira ai te tauira o ngā tohumate

Kāore te raruraru puku kotahi e tautuhi i te mate serotonini. He nui ake te āwangawanga ina puta ngātahi te huringa o te āhua hinengaro, te pikinga o te pāmahana, te werawera, me ngā nekehanga uaua rerekē. E whakaahua ana a MedlinePlus i te mate serotonini hei mate ka mōrearea pea te ora, ā, e whakamārama ana kei roto i te aromatawai te hītori rongoā me te whakakore i ētahi atu pūtake. Kaua e tatari kia puta katoa ngā tohu ka taea i mua i te rapu āwhina.

Nā te mōrearea o te whakamahi ngātahi, he take whai pānga ngā pāhekoheko rongoā o te kahurangi metilīni, ahakoa ka kī te tangata he tāpiringa tana i whakamahi ai. Mauria te rārangi rongoā katoa, tae atu ki ngā rongoā mō te mate pōuri, ngā rongoā mamae, ngā hua mō te maremare, me ētahi atu tāpiringa. Kaua e whakamutua takitahitia ngā rongoā whai whakahaunga, e hanga rānei i tētahi hōtaka tatari kia whakawātea ngā rongoā i te tinana, kia haere tonu ai te whakamahi kahurangi metilīni.

Ko te hemolysis te pakarutanga o ngā pūtau toto whero. E whakamārama ana a NHLBI ka puta te mate toto-kore hemolytic ina nui ake te whakangaromanga i te whakakapinga, ā, me whai aromatawai me ngā whakamātautau toto hei tautuhi i taua mate. Kei ngā tohumate o te mate toto-kore pea te hāhā, te ngoikore, te kōwhaitanga o te kiri me ngā karu, me te mimi pōuri. Ehara ēnei i ngā inenga o te whakawāteatanga tāoke. Ka taea e te kahurangi metilīni tonu te whakarerekē i te tae o te mimi, nō reira kāore te tae anake e whakatau i te whakamārama.

Waea atu ki ngā ratonga ohotata mō te uaua ki te hā, te hinga, ngā hukihuki, te rangirua taumaha, tētahi tauhohenga rānei e tere ana te kino haere. Kaua koe e taraiwa mēnā kei te āmai, kei te rangirua, kua pāngia rānei tō āhei e tētahi atu raruraru.

Tuhia te pānga ki te matū me te kore e whakatau i tētahi mate

Mō ngā tohumate ehara i te ohotata, whakapā wawe atu ki tētahi mātanga hauora, ki tētahi taka rongoā rānei, ā, whakamahia te tuhinga tohumate me te pānga ki te matū hei tuhi i ēnei taipitopito e whā:

  1. Te ingoa o te hua, tōna whakaritenga, tōna kukū, me tētahi whakaahua o te tapanga.
  2. Te rahinga me te ara i whakamahia, ngā wā i pā ai ki te matū, me ngā huringa nō nā tata nei.
  3. Ngā tohumate i roto i te reo noa, te wā i tīmata ai, te taumahatanga, me te pai haere, te kino haere rānei.
  4. Ētahi atu rongoā me ngā tāpiringa, ngā mate e whai pānga ana, me ngā hua whakamātautau G6PD e mōhiotia ana.

Kaua e tango anō i tētahi horopeta hei whakamātau mēnā ka hoki mai ngā tohumate. Kaua e tāpiri i tētahi “kaihere” tāoke, i tētahi wā i te rūma werawera, i tētahi mahere noho puku, i tētahi huinga tāpiringa rānei hei whakahaere i tētahi tauhohenga whakawātea tāoke e whakapaetia ana. Mā ngā mahi tāpiri ka uaua ake te whakamārama i te hītori o te pānga ki ngā matū, ā, kāore e whakaū i te pūtake tuatahi. E whakamārama ana te aratohu haumaru whānui mō te kahurangi metilīni i ngā pānga kino e mōhiotia ana, me te huarahi ki te pūrongo i tētahi tauhohenga e whakapaetia ana.