Макала
Геморрой операциясынан кийинки ооруну басаңдатуу үчүн метилен көгү: сыноолор эмнени көрсөтөт
Хирург геморроидэктомияны сунуштайт. Бейтап бир гана сөздү угат: оору. Дароо суроо жаралат. Операция учурунда колдонулуп, биринчи жуманы жеңилдете турган жергиликтүү дарылоо барбы? Үч рандомизацияланган сыноо бир ыкманы текшерет: операция маалында анустун айланасындагы териге метилен көгүн сайуу. Ар бир сыноодо метилен көгү колдонулганда алгачкы мезгилдеги оору азыраак болгону кабарланган. Ар бир сыноонун бул жыйынтыкты канчалык кеңири колдонууга болорун чектеген жагдайлары бар.
Бул баракта үч сыноо катарлаш салыштырылат. Ал эки түрдүү окурманга арналган. Бейтап аны хирургиялык топко бере турган суроолорун даярдоо үчүн колдоно алат. Автор болсо жергиликтүү процедураларга байланыштуу оору боюнча изилдөөлөрдө күн сайын эмне катталганын текшерүү үчүн пайдалана алат.
Бул сыноолор эмнени изилдейт жана эмнени изилдебейт
Ар бир сыноого Milligan-Morgan геморроидэктомиясы жасалган чоң кишилер катышкан. Бул — геморрой түйүндөрүн ачык кесип алып салуу операциясы. Ар бир сыноодо бейтап анестезия астында жатканда дарыгер операция жасалган аймакка жакын жерге метилен көгүн сайган. Бааланган натыйжалар операциядан кийинки оору, кошумча ооруну басаңдатуучу дарыларды колдонуу жана татаалдашуулар болгон.
Үч сыноонун эч биринде анустун өнөкөт кычышуусу, аналдык жараканы дарылоо же операциясыз геморрой белгилери изилденген эмес. Кычышуу боюнча иштер сунушталган механизмге — жергиликтүү сезүү нервдеринин сезгичтигин убактылуу басаңдатууга — негиз катары гана берилет, сыналган колдонуу катары эмес. 2024-жылкы сыноого кошо жаракасы же фистуласы бар бейтаптар киргизилген эмес. 2026-жылкы сыноого жаракасы, фистуласы, абсцесси жана ичегинин башка оорулары бар бейтаптар киргизилген эмес. Эгер оору шкалалары түшүнүксүз болсо, оору боюнча сыноону кантип окуу керектиги тууралуу материал сандарды салыштыруудан мурун VAS жана NRS шкалаларын түшүндүрөт. Кычышуу менен жаракалар — башка көйгөйлөр; теманын чегин так сактоо үчүн аналдык жарака жана кычышуу менен коштолгон абалдар тууралуу материалды караңыз.
Үч сыноо кандай уюштурулган
Колдонуу схемалары бир топ айырмаланат, ошондуктан аларды бирдей таасир катары кароого болбойт. Дозалардын ортосундагы айырма он эсеге жетет; колдонуу убактысы, ткандын катмары жана контролдук топ да ар башка. Хирургия — геморройду дарылоо ыкмаларынын бири; бул сыноолор операциядан кийинки ооруну гана камтыйт.
| Сыноо | Талдоого кирген бейтаптар | Метилен көгүн колдонуу схемасы | Контролдук топ жана негизги жардам |
|---|---|---|---|
| Sim жана Tan 2014 | 67 (метилен көгү 37, контролдук топ 30), диатермия менен ачык геморроидэктомия | 1 пайыздык метилен көгүнүн 4 mL көлөмү (40 mg) 0.5 пайыздык бупивакаиндин 16 mL көлөмү менен аралаштырылган; ткандарды ажыратуудан мурун перианалдык аймактын терисинин ичине сайылган | Ошол эле бупивакаин, бирок көк боёктун ордуна физиологиялык эритме; маалыматтарды экинчи ирет бөлүп алууда негизги жардам катары парацетамол жана диклофенак көрсөтүлгөн |
| Azhough 2024 | 97 (метилен көгү 48, контролдук топ 49), III же IV даража, бир хирургиялык топ, спиналдык анестезия | 1 пайыздык метилен көгүнүн 5 mL көлөмү (50 mg) кесип алып салгандан кийин кесиктин четинен болжол менен 2 cm алыстыкта теринин ичине ар бири 1 mL болгон беш депо түрүндө сайылган | Кесип алып салгандан кийин 0.5 пайыздык бупивакаиндин 5 mL көлөмү; кеторолак белгиленген график менен, трамадол зарыл болгондо кошумча берилген, андан соң ооруканадан чыгарууда ацетаминофен жана кодеин менен кошо напроксен берилген |
| Zhu 2026 | 60 (ар бир топто 30), аралаш геморрой, бир хирург, бел аймагындагы анестезия | Суюлтулган 0.1 пайыздык көк боёк (1 пайыздык эритменин 1 mL көлөмү жана 9 mL физиологиялык эритме), кесип алып салгандан кийин ар бир кесикке желпүүр сымал багыттарда 0.5–1 mL сайылып, кыска массаж жасалган; жалпы көлөмү 5 mL же андан аз (5 mg же андан аз) | Жергиликтүү инъекция жасалган эмес; бейтаптын өтүнүчү боюнча 8 mg лорноксикам берилген, дозалардын ортосунда кеминде 6 саат болгон |
Изилдөөнүн түзүлүшүндөгү эки жагдай маанилүү. Биринчиден, 2014 жана 2024-жылкы сыноолордо боёк бупивакаин инфильтрациясы менен салыштырылган, демек айырма жергиликтүү анестетикке кошулган боёктун кошумча таасирин билдирет. Ал эми 2026-жылкы сыноодо боёк жергиликтүү инъекция жасалбаган шарт менен салыштырылган. Экинчиден, көк түс көрүнүп турган жерде топторду жашыруу начар болот. 2026-жылкы авторлор ткандардын жана зааранын түсүнүн өзгөрүшү топторду натыйжалуу жашырууга мүмкүндүк бербегенин белгилешет. Бул оорунун субъективдүү бааларына бир жактуулук таасир этиши мүмкүн экенин билдирет.
Операциядан кийинки күндөр боюнча оору
Жалпы көрүнүш — башында айырма болуп, кийин көрсөткүчтөрдүн жакындашы. Ар бир сыноодо башка шкала колдонулган, ошондуктан ар бирин өзүнүн шарттарына жараша окуңуз. Жалпы ыкмалар операциядан кийинки ооруну башкаруу тууралуу материалда берилген; анда негизги анальгезия жана кошумча дарыларды берүү тартиби каралат.
Диатермия менен ачык геморроидэктомиядан кийин теринин ичине метилен көгүн сайуу боюнча бир тараптуу жашырылган рандомизацияланган сыноодо бейтаптар визуалдык аналогдук шкала боюнча күндөлүк жүргүзүшкөн. Операциядан кийинки 1–3-күндөрдө метилен көгү колдонулган топто орточо оору статистикалык жактан олуттуу төмөн болгон. Ошол эле мезгилде парацетамол азыраак колдонулган, ал эми 3-күндөн кийин олуттуу артыкчылык болгон эмес. Жеткиликтүү аннотациянын текстинде так орточо баллдар берилбегендиктен, бул сереп күндөр боюнча сандарды ойдон чыгарбайт.
Геморроидэктомиядан кийин теринин ичине метилен көгүн сайуу боюнча эки тараптуу жашырылган сыноодо бейтаптар 14 күн бою күн сайын жатарда ошол күндөгү эң күчтүү ооруну 0дөн 10го чейинки 11 баллдык шкалада катташкан. Айырма 1–7-күндөрдө статистикалык жактан олуттуу болгон, ар бир күнү p 0.001ден төмөн болгон; 8–14-күндөрдө айырма олуттуу болгон эмес:
- 1-күн: көк боёк тобунда 4.08 плюс же минус 1.23, контролдук топто 5.20 плюс же минус 1.40.
- 2-күн: көк боёк тобунда 3.94 плюс же минус 1.17, контролдук топто 5.22 плюс же минус 0.87.
- 3-күн: көк боёк тобунда 3.90 плюс же минус 1.10, контролдук топто 5.02 плюс же минус 0.95.
- 4-күн: көк боёк тобунда 3.71 плюс же минус 1.25, контролдук топто 4.71 плюс же минус 1.21.
- 5-күн: көк боёк тобунда 3.60 плюс же минус 1.27, контролдук топто 4.67 плюс же минус 1.21.
- 6-күн: көк боёк тобунда 3.46 плюс же минус 1.27, контролдук топто 4.31 плюс же минус 1.21.
- 7-күн: көк боёк тобунда 3.35 плюс же минус 1.27, контролдук топто 3.92 плюс же минус 1.21.
- 8–14-күндөр: эки топто тең көрсөткүчтөр болжол менен 2.5–3.5ке чейин төмөндөгөн; бул кийинки күндөрдүн эч биринде топтордун ортосунда статистикалык жактан олуттуу айырма болгон эмес (бардык p 0.2ден жогору).
Milligan-Morgan операциясынан кийин суюлтулган метилен көгү менен инфильтрациялоо боюнча 2026-жылкы рандомизацияланган изилдөөдө тынч абалдагы оору 0дөн 10го чейинки визуалдык шкала боюнча метилен көгү колдонулганда 6, 24, 48 жана 72 саатта төмөн болгон; ар бир убакыт чекитинде p 0.001ден төмөн болгон. Так орточо маанилер сандык таблицада эмес, сүрөттө гана көрсөтүлгөн. Ошондуктан бул сереп графиктеги бийиктиктерди жалган так сандарга айландырбастан, жалпы көрүнүштү баяндайт.
Кошумча ооруну басаңдатуучу дарылар
Кошумча дарыларды колдонуу боюнча маалыматтардын сапаты сыноолордо ар башка.
2014-жылкы сыноодо метилен көгү колдонулган топто 1–3-күндөрдө парацетамолду керектөө статистикалык жактан олуттуу төмөн болгону кабарланган. Бул ооруда айырма байкалган мезгилге туура келет, бирок жеткиликтүү аннотацияда көлөмдөр, үлүштөр же так p мааниси берилген эмес.
2024-жылкы сыноодо кеторолакты график боюнча берүү, зарыл болгондо трамадол кошуу жана үйдө таблеткаларды колдонууну каттоо белгиленген. Бирок жарыяланган натыйжаларда ар бир топтун керектөөсү көрсөтүлгөн эмес. Бул маалыматтын жоктугу өзү маанилүү: ооруну басаңдатуу тууралуу жыйынтык оору баллдарына гана таянат.
Бул жагынан 2026-жылкы сыноо эң так маалымат берет. 72 саат ичинде колдонулган лорноксикамдын жалпы көлөмү метилен көгү тобунда орточо 22.67 плюс же минус 17.01 mg, ал эми инъекция жасалбаган топто 56.80 плюс же минус 9.32 mg болгон; p 0.001ден төмөн. Тең эмес шарттарга көңүл буруңуз: контролдук топко анальгезия өтүнүч боюнча гана берилген, ал эми боёк тобуна операция учурунда бир жолку кийлигишүү жасалган.
Татаалдашуулар жана кийинки байкоо
Эч бир сыноодо жергиликтүү коопсуздукка байланыштуу олуттуу көйгөй кабарланган эмес, бирок алардын эч бири сейрек же кеч пайда болгон зыянды аныктоого ылайык түзүлгөн эмес. Тобокелдиктерди түшүнүү үчүн төмөндөгү татаалдашуу таблицалары менен бирге метилен көгүнүн коопсуздук профилин караңыз.
2014-жылкы аннотацияда бир көңүл бурарлык жыйынтык баса белгиленген: метилен көгү колдонулбаганда курч заара кармалып калуунун тобокелдик катышы 2.32 болгон, 95 пайыздык ишеним аралыгы 1.75тен 3.07ге чейин. Башка татаалдашуулардын жыштыгы статистикалык жактан олуттуу айырмаланган эмес.
2024-жылкы сыноодо 14 күндөгү татаалдашуулар берилген. Зааранын кармалып калышы көк боёк тобунда 48 бейтаптын 5инде, контролдук топто 49 бейтаптын 5инде болгон. Убактылуу кармай албоо 3 жана 1 бейтапта, ал эми экинчилик кан кетүү 0 жана 2 бейтапта болгон. Теринин некрозу, инфекция, теринин жергиликтүү реакциясы жана стеноз эки топто тең нөл болгон; кычышуу ар бир топто бир жолудан катталган. Айырмалардын эч бири статистикалык маанилүүлүккө жеткен эмес.
2026-жылкы сыноо 72 сааттагы маалыматтарды гана берет. Перианалдык целлюлит, теринин некрозу жана перианалдык тромбоз эки топто тең нөл болгон. Зааранын кармалып калышы, кан кетүү, инфекция, кармай албоо, айыгуунун кечеңдеши же кайталануу боюнча системалуу сандар берилген эмес. Ткандардын жана зааранын көк түскө боёлушу өзүнчө окуя катары таблицага киргизилбестен, топторду жашырууга тоскоолдук катары белгиленген.
Үч сыноонун баарында негизги чектөө — кийинки байкоонун узактыгы: алгачкы экөөндө болжол менен 14 күн, үчүнчүсүндө 72 саат. Бул маалыматтардан айыгуунун кечеңдешин, бир нече ай бою кармай алуу жөндөмүн же геморройдун кайталанышын баалоого болбойт.
Операциядан кийинки күндөр боюнча далилдердин матрицасы
Төмөндөгү таблица бул барактагы маалыматтарды бириктирет. Анда оору, кошумча дарыларды колдонуу, контролдук шарттар, татаалдашуулар жана кийинки байкоо бир жерде көрсөтүлгөн.
| Сыноо | Күндөр боюнча оору көрсөткүчү | Кошумча анальгезия | Контролдук топ менен салыштыруу | Татаалдашуулар | Кийинки байкоо |
|---|---|---|---|---|---|
| Sim жана Tan 2014, n барабар 67 | Көк боёк тобунда VAS 1–3-күндөрдө төмөн; 3-күндөн кийин олуттуу айырма жок; жеткиликтүү аннотацияда так орточо маанилер жок | Көк боёк тобунда парацетамол 1–3-күндөрдө азыраак колдонулган; көлөмдөр берилген эмес | Көк боёк жана бупивакаин бупивакаин жана физиологиялык эритме менен салыштырылган; боёктун кошумча таасирин бөлүп көрсөтөт | Көк боёк колдонулбаганда зааранын кармалып калуу тобокелдигинин катышы 2.32; башка окуяларда олуттуу айырма жок | Оору күндөлүгү болжол менен 14 күн |
| Azhough 2024, n барабар 97 | Көк боёк тобунда күнүмдүк эң жогорку NRS 1–7-күндөрдө төмөн (алгачкы мезгилде айырма болжол менен 1.1 балл, 7-күнү 0.6); 8–14-күндөрдө айырма жок | Протоколдо көрсөтүлгөн, бирок топтор боюнча колдонуу кабарланган эмес | 50 mg көк боёк бупивакаин менен салыштырылган; боёктун кошумча таасирин бөлүп көрсөтөт | Зааранын кармалып калышы 5 жана 5; убактылуу кармай албоо 3 жана 1; кан кетүү 0 жана 2; некроз жана инфекция 0 жана 0; эч бири статистикалык жактан олуттуу эмес | 14 күн |
| Zhu 2026, n барабар 60 | Көк боёк тобунда тынч абалдагы VAS 6, 24, 48, 72 саатта төмөн, ар биринде p 0.001ден төмөн; орточо маанилер сүрөттө гана | Лорноксикамдын жалпы көлөмү 22.67 жана 56.80 mg, p 0.001ден төмөн | Суюлтулган көк боёктун 5 mg же андан аз дозасы инъекция жасалбаган шарт менен салыштырылган; изилдөө шарттарындагы эң чоң айырма | Целлюлит, некроз, тромбоз 0 жана 0; зааранын кармалып калышы, кан кетүү, айыгуу жана кайталануу системалуу түрдө кабарланган эмес | 72 саат |
Бул хирург менен кеңешүүдө эмнени билдирет
Бир борбордо өткөрүлгөн үч чакан сыноодо боёктун үч башка дозасы контролдук шарттын эки башка түрү менен салыштырылган. Алардын баары операция учурунда метилен көгү кошулганда геморроидэктомиядан кийинки алгачкы күндөрдө оору төмөн болорун көрсөткөн. Айырма эң узак дегенде 7 күнгө созулган. Кошумча дарылар боюнча маалыматтар эки сыноодо бул көрүнүштү колдойт, үчүнчүсүндө мындай маалымат жок. Кыска байкоо мөөнөтү жана чакан тандалмалар сейрек же кеч пайда болгон таасирлерди жокко чыгара албайт.
Хирургга берүүгө ылайыктуу суроолор:
- Кайсы операция пландалууда жана анда кайсы жергиликтүү чаралар азыртан эле кадимки тартипте колдонулат?
- Көк боёк менен инфильтрациялоо сунушталабы, кандай дозада, кайсы катмарга жана кайсы альтернативанын ордуна?
- Кайсы негизги жана кошумча ооруну басаңдатуучу дарылар пландалган жана алардын колдонулушу кандай катталат?
- Зааранын кармалып калышы, кан кетүү, инфекция жана кармай алуу жөндөмү кантип жана канча жума бою көзөмөлдөнөт?
- Теринин же зааранын убактылуу көк түскө боёлушу кандай көрүнүшү күтүлөт жана ал качан жоголот?
Процедурага байланыштуу оору боюнча изилдөөлөрдү карап жаткан авторлор үчүн текшерүү тизмеси кыска: так концентрация, көлөм жана жалпы доза; ткандын катмары жана кесип алып салууга карата колдонуу убактысы; контролдук шприцтин активдүү курамы; негизги анальгезиянын график боюнча же талапка жараша берилиши; ар бир топто кошумча дарылардын жалпы көлөмү; күндөр боюнча берилген оору баллдары; ошондой эле топтордун жалпы саны жана байкоо мөөнөтү көрсөтүлгөн татаалдашуу таблицасы. Бул маалыматтарсыз дозалар тууралуу бириктирилген тыянак негизделбейт, анткени бупивакаин менен салыштырылган теринин ичине сайылган 50 mg боёк жана эч кандай инъекция менен салыштырылбаган тери астына сайылган 5 mg боёк — ар башка кийлигишүүлөр.