Metylenblátt og G6PD-trot: hví vandin hevur týdning

Metylenblátt er kontraindikerað hjá fólki við troti á glukosu-6-fosfat-dehydrogenasu, vanliga stytt til G6PD-trot. Útskrivingarupplýsingarnar um PROVAYBLUE nevna hemolytiskt blóðtrot sum orsøkina. Hetta merkir, at reyðar blóðkyknur kunnu verða niðurbrotnar skjótari, enn kroppurin endurnýggjar tær. Sama trot kann eisini forða fyri, at heilivágurin virkar sum ætlað móti methemoglobinemi.

Hesir trupulleikarnir hanga saman. Metylenblátt hevur tørv á reduktiónsorku inni í reyðu blóðkyknuni. G6PD hjálpir við at varðveita hesa orku, sum kyknan eisini hevur tørv á til at verja seg móti oxidativum skaða. Reinleikin hjá einari vøru bøtir ikki um eitt ensímtrot hjá tí, sum fær hana.

Hvat G6PD ger í einari reyðari blóðkyknu

G6PD er eitt ensím í pentosufosfatleiðini, einari umsetingarleið fyri glukosu. Eitt av evnunum, sum verða framleidd á hesi leiðini, er NADPH, eitt molekyl, sum letur elektrónir til aðrar reaktiónir. Hesar elektrónir gera, at fleiri verjandi tilgongdir kunnu halda fram.

CPIC-leiðreglan um heilivág og G6PD-genotypu greiðir frá, hví hetta hevur serligan týdning í reyðum blóðkyknum: pentosufosfatleiðin er teirra tøka kelda til NADPH. G6PD og eitt annað ensím, 6-fosfoglukonat-dehydrogenasa, framleiða NADPH á hesi leiðini. Minkað G6PD-virksemi avmarkar førleikan hjá kyknuni at svara aftur, tá oxidativa strongdin økist.

Ein verjandi nýtsla av NADPH er endurnýtsla av glutationi. Glutationreduktasa nýtir NADPH til at endurskapa redusert glutation, sum hjálpir glutationperoxidasu at beina burtur peroxid. PharmGKB-lýsingin av umsetingarleiðini í reyðum blóðkyknum vísir samanhangin millum hesar reaktiónir. Uttan nóg stóran reduktiónsførleika kunnu oxidantar skaða hemoglobin og kyknuna rundan um tað.

G6PD-trot snýr seg tí um førleikan at standa ímóti einari ávirkan. Tað merkir ikki, at øll við hesum troti hava støðugt blóðtrot ella kenna seg sjúk hvønn dag.

Hví metylenblátt er treytað av somu orku

Hemoglobin inniheldur vanliga jarn í tvígildum formi, Fe²⁺. Oxidatión broytir tað til trígildan form, Fe³⁺, og myndar methemoglobin. Hetta broytta jarnið kann ikki binda súrevni á vanligan hátt. Tá ov nógv methemoglobin hópast upp, verður súrevnisflutningurin skerdur.

Metylenblátt kann hjálpa við at venda hesi broyting, men eitt millumstig hevur týdning. Inni í kyknuni verður metylenblátt ummyndað til leukometylenblátt við einari reduktión, sum er treytað av NADPH. Síðan reduserar leukometylenblátt methemoglobin aftur til hemoglobin, sum kann virka. Henda røðin av reaktiónum er lýst í frágreiðingini um virkisháttin í heilivágsupplýsingunum.

Eisini er ein sjálvstøðug, vanlig viðlíkahaldsleið: NADH-treytað cytokrom b5-reduktasa stendur fyri meginpartinum av vanligu reduktiónini av methemoglobini. NADH og NADPH eru ymisk molekyl. G6PD-trot sløkkir sostatt ikki allar leiðir til at varðveita hemoglobin. Trupulleikin fær serliga stóran týdning, tá ávirkan frá einum oxidanti økir tørvin, og metylenblátt verður givið. Vegleiðing okkara um metylenblátt við methemoglobinemi greiðir frá kliniska samanhanginum.

Tvær avleiðingar av ov lítlum NADPH

Mynd 1. Einfalt yvirlit yvir, hvussu tilgongdirnar eru treytaðar hvør av aðrari. Pílarnir millum kassarnar við umsetingarleiðum vísa stuðul til eina tilgongd; teir vísa ikki allar tær kemisku reaktiónirnar. Í heilivágsgreinini veitir leukometylenblátt reduktiónsorku til ummyndingina úr Fe³⁺ til Fe²⁺. Metylenblátt sjálvt kann økja oxidativa strongd. Henda meginreglumyndin byggir bæði á útskrivingarupplýsingarnar og á PharmGKB-umsetingarleiðina, sum leinkjað er til.

Tilmælini frá EHA og EuroBloodNet vísa á bæði minkaðan virknað og møguligan skaða við G6PD-troti:

1. Viðgerðin kann svíkja. Ov lítið NADPH kann avmarka ummyndingina av metylenbláum til reduktiónsvirkna formin, so methemoglobinið ikki verður nóg væl redusert.
2. Oxidativur skaði kann økjast. Metylenblátt er sjálvt ein oxidantur. Í einari viðbreknari kyknu kann tað elva til hemolysu og gera methemoglobinemi verri.

Hesar avleiðingar kunnu koma samstundis: færri óskaddar reyðar blóðkyknur og minni virkin súrevnisflutningur í teimum kyknum, sum eru eftir. Tí er ein ófullnøgjandi viðgerðarsvar ikki ein grund til at halda fram við at taka meira metylenblátt á egnari hond.

Hví tað ikki staðfestir trygd at kenna seg væl

Sambært MedlinePlus Genetics hava nógv fólk við G6PD-troti eingi sjúkueyðkenni og vita ikki, at tey hava tað. Ígerð, ávísur heilivágur og aðrar oxidativar ávirkanir kunnu avdúka viðbreknið. Hóast støðan er knýtt at X-bundnari arving og er vanligari hjá monnum, kunnu kvinnur eisini hava trot við kliniskum týdningi.

Eitt viðkomandi úrslit úr einari roynd vísir munin millum hvíld og strongd. Í einari kanning frá 1996 eftir Bozzi, Parisi og Strom høvdu nýliga tiknar reyðar blóðkyknur frá fólki við álvarsligum G6PD-troti nøgd av redusertum glutationi, sum var nær nøgdini í vanligum kyknum. Men eftir peroxidávirkan í einari roynd vístu kyknurnar við troti týðiligt glutationtap og skerdan førleika at endurvinna glutation samanborið við vanligar kyknur. Hetta vóru starvsstovuroyndir við blóðkyknum, ikki ein kanning, sum staðfesti ein tryggan skamt av metylenbláum. Úrslitið greiðir frá, hví eitt eftir øllum at døma vanligt útgangsstøði ikki neyðturviliga sigur nakað um mótstøðuførið undir ávirkan.

Hvussu tú kanst brúka hesar upplýsingar

Um tú hevur fingið staðfest G6PD-trot, sig tað við læknan ella apotekaran, áðrenn metylenblátt verður umhugsað. CPIC-leiðreglan flokkar metylenblátt sum heilivág við høgum vanda. Ein lýsing hjá seljaranum av einum lágum skamti ella tað, at ein fyrr hevur fingið evnið uttan trupulleikar, er ikki grundarlag fyri at síggja burtur frá kontraindikatiónini.

Um ógreitt er, hvørt tú hevur G6PD-trot, tak fyrrverandi G6PD-kanningarúrslit og viðkomandi upplýsingar um familjusøgu við til samrøðuna. Nýlig hemolysa ella blóðflutningur kann ávirka tulkingina av einum ensímkanningarúrsliti. Starvsstovuvegleiðingin um G6PD-kanning greiðir frá kanningini og avmarkingum hennara; ein vanlig blóðteljing einsamøll svarar ikki sama spurningi. G6PD-støðan er eisini bara ein partur av einari breiðari trygdarmeting av metylenbláum.

Eftir ávirkan krevja nýkomin eyðkenni sum týðiligur máttloysi, andaneyð, gulsótt, myrkt land ella skjótur hjartasláttur skjóta læknaliga meting. Álvarsligir trupulleikar við at anda, bringupína, samanbrot ella ørkymlan krevja bráðfeingis viðgerð. Tak ílatið við vöruni ella upplýsingar um hana við, eisini styrki, nøgd og tíðspunkt fyri ávirkanini. Brúka ikki litin á landinum einsamallan til at avgera, um reyðar blóðkyknur verða niðurbrotnar.

Tá methemoglobinemi kemur hjá einum við G6PD-troti, er tað bráðviðgerðartoymið, sum skal velja viðgerðina. Serfrøðingatilmæli umrøða aðrar viðgerðarmøguleikar, eitt nú askorbinsýru og, í álvarsligum førum, útskiftingarblóðflutning. Hetta eru ikki heimaráð, sum kunnu brúkast hvørt í staðin fyri annað: askorbinsýra virkar spakuligari, og súrevnisflutningurin, hemolysan og kliniska støðan hjá sjúklinginum avgera, hvør tørvurin á stuðlandi viðgerð er.