Metýlenblátt fyri neuropati og pínu: hvørjar støður eru kannaðar?

Lættir metýlenblátt um neuropati og pínu? Hetta ljóðar sum ein spurningur, men granskingarbókmentirnar svara fleiri ymiskum spurningum. Eitt litevni, sum verður sprænt inn í eina millumhvirvlaskivu, eitt litevni, sum verður sprænt undir húðina kring endatarmsopið, eitt litevni, sum verður givið sum innrenning í eina æðr, og eitt litevni, sum verður skolað runt í munninum, hava sama navn, men royna ymiskar tilgongdir við ymiskum virkishættum. Eitt úrslit frá einari teirra kann ikki flytast til hinar.

Hugsa um hetta sum fýra tilgongdir undir sama heiti. Fyrsta tilgongdin oyðileggur ella minkar næmið hjá smáum nervaendum, sum vaksa inn í eina skadda millumhvirvlaskivu. Onnur tilgongdin doyvir ella sissar húðnervar har, sum innspræningin verður givin. Triðja tilgongdin virkar um alt kroppin á nervaskipanina umvegis blóðrenslið. Fjórða tilgongdin leggur seg á eitt skadd yvirflatuøki fyri at linna staðbundna pínu. Tá ið tú heldur fast við henda munin, verður skjótt greitt, hvussu próvgrundarlagið er skipað, og gloppið verður sjónligt: tann vanliga pástandurin snýr seg um triðju tilgongdina, har evnið verður svølgt sum væta, og júst har eru prógvini frá menniskjum veikast.

Yvirlit yvir próvgrundarlagið eftir støðu og nýtsluleið

Henda talvan er greinin í stuttum. Hvør røð knýtir støðuna, nýtsluleiðina og inntrivið saman, tí tað er við at skilja hesi sundur, at pástandir um pínu verða blástir upp.

Les niður eftir teiginum við nýtsluleiðum, áðrenn tú lesur nakra yvirskrift. Øll jalig tekin um ávirkan hjá menniskjum standa í einari røð við staðbundnari nýtslu ella inntrivi. Røðirnar fyri nýtslu, sum virkar um alt kroppin, fevna um eina sera lítla forroynd og nakrar tómar rútar.

Ryggpína frá millumhvirvlaskivum: ein roynd við stórari ávirkan, ein miseydnað endurtøka

Søgan um innspræning í millumhvirvlaskivur byrjar við einari forroynd uttan samanberingarbólk frá 2007 við 24 sjúklingum, sum høvdu pínu staðfesta við diskografi og ikki høvdu fingið bata av viðgerð uttan inntriv. Eftir eina einstaka innspræning av 10 mg metýlenbláum í millumhvirvlaskivuna søgdu 21 av 24, at pínan var horvin ella munandi linnað gjøgnum umleið 18 mánaða uppfylging. Uttan samanberingarbólk kundi úrslitið skyldast úrvali, natúrligu gongdini ella lidokaininum, sum varð givið samstundis. Tí gav tað orsøk til at kanna virknaðin heldur enn at svara spurninginum um hann.

Framhaldið var ein tvífalt blind, lyfleysustýrd roynd frá 2010 við 72 sjúklingum, sum samanbar metýlenblátt saman við lidokaini við saltvatn saman við lidokaini. Eftir 24 mánaðir vóru fráboðaðu munirnir sera stórir: miðal minkingin í pínustigum var 52.5 samanborið við 0.7 stig, og nøgdsemið var 91.6% samanborið við 14.3%. Ein ritstjórnargrein, sum fylgdi við, spurdi beinleiðis, um hetta var ein lekjandi viðgerð fyri ryggpínu. Tað vísir, hvussu serstakur pástandurin sá út fyri serfrøðingum tá.

Óvanliga stórir pástandir krevja endurtøku, og endurtøkan helt ikki. Seinna IMBI-royndin kannaði metýlenblátt í millumhvirvlaskivum á fleiri miðdeplum og staðfesti ikki ávirkanina, sum Peng fann. Minni, óheftir fylgibólkar uttan samanberingarbólk vístu sum heild lægri ella minkandi svarprosent. Ein erlig samanumtøka er ósamsvarandi próvgrundarlag: ein sláandi góð úrslitarøð frá einum einstøkum miðdepli móti einari miseydnaðari endurtøku á fleiri miðdeplum. Hetta mynstrið staðfestir ikki eina viðgerð, og tað sigur einki um at svølgja metýlenblátt, sum ongantíð kemur inn í millumhvirvlaskivuna í sambæriligari styrki. Okkara yvirlit yvir próvgrundarlagið fyri varandi pínu setur hetta ósamsvarið í samband við onnur inntriv.

Innspræning kring endatarmsopið: verulig tekin um ávirkan, avmarkað nýtsluøki

Metýlenblátt í húðina móti kláða við endatarmsopið, sum ikki svarar upp á viðgerð, hevur ta longstu røðina av lýsingum av sjúklingabólkum. Hon byrjar í 1990 og heldur fram við bólkum á 25, 30, 49 og 103 sjúklingar. Svarprosentini tykjast høg, og ofta er ein meiriluti eyðkennafríur eftir eina ella tvær innspræningar, men allar røðirnar eru uttan samanberingarbólk. Kláði, sum fær ein sjúkling at velja eitt ífarandi inntriv, kann sveiggja, og innspræningar bera í sjálvum sær væntanávirkanir við sær. Tí kunnu linnanartøl uttan samanbering ikki staðfesta virknað.

Sterkara samanberandi próvgrundarlagið finst á grannaøkinum, pínu eftir skurðviðgerð. Tvær slembiraðaðar royndir við metýlenbláum í húðina kring endatarmsopið í sambandi við skurðviðgerð fyri gyllinæðr vístu lægri pínustig og minni tørv á eyka pínuheilivági dagarnar 1 til 3 í royndini við 67 sjúklingum og dagarnar 1 til 7 í royndini við 97 sjúklingum. Hetta er veruligt próvgrundarlag fyri pínulinning við einum ávísum inntrivi, skamti og innan eina viku. Tað er ikki próvgrundarlag fyri varandi neuropati, og virkishátturin, sum verður umrøddur, er staðbundin minking av nervanæmi við sárið, sum ein svølgdur dropi ikki kann endurskapa. Bakgrundin um hvussu metýlenblátt virkar á nervar og mitokondriur greiðir frá, hví staðbundin evnafrøði verður verandi staðbundin.

Nýtsla um alt kroppin móti neuropatiskari pínu: ein sera lítil forroynd

Tá ið tað kemur til pástandin, sum flestu keyparar hava áhuga í, at metýlenblátt við ávirkan um alt kroppin linnir neuropatiska pínu, tykist alt samanberandi próvgrundarlagið hjá menniskjum vera ein einstøk forroynd frá 2015 við 10 sjúklingum við varandi, viðgerðarmótstøðuførari neuropatiskari pínu av ymiskum orsøkum. Metýlenblátt í æðr við 2 mg/kg gav lægri pínustig enn ein sera lágur samanberingarskamtur á viðgerðardegnum og dagin eftir, men gagnliga ávirkanin var í høvuðsheitum burtur innan fáar dagar. Tríggir sjúklingar høvdu minni mekaniska allodyni, tað vil siga pínu av mekaniskum árinum, sum vanliga ikki gera ilt.

Tíggju ólíkir sjúklingar og tveir dagar við linna geva grund til meira gransking, ikki eitt viðgerðargrundarlag. Bert ein luttakari hevði nervapínu eftir ristil, so hetta er heldur ikki ein roynd fyri nervapínu eftir ristil. Eingin roynd hjá menniskjum við metýlenbláum, sum virkar um alt kroppin og lýkur krøvini, varð funnin fyri perifera neuropati vegna sukursjúku, trigeminusneuralgi ella samansett regionalt pínusyndrom. Kanningarnar av nervapínu eftir ristil við nýtslu við síðuna av ryggsúluni, sum leitimaskinur viðhvørt vísa, sameindu metýlenblátt við staðbundnum doyvingarevni við ryggsúluna. Tær hoyra tí til tilgongdina við inntrivum, ikki hana við ávirkan um alt kroppin.

Skol, sár og liðir: staðbundið próvgrundarlag, sum ikki kann flytast

Øll hini tekini um ávirkan hjá menniskjum eru staðbundin. Ein slembiraðað fasu 2-roynd frá 2022 vísti, at munnskol við metýlenbláum í trimum styrkjum minkaði meira um pínu frá slímhinnubruna í munni vegna krabbameinsviðgerð enn vanlig røkt innan dag 2. Eitt skol leggur seg á skaddu slímhinnuna og verður spýtt út. At vísa til tað sum stuðul fyri dropum, sum verða svølgdir, blandar staðbundna nýtslu saman við skamtum, sum virka um alt kroppin.

Á sama hátt lækkaðu lendapínustigini, tá ið skurðvevnaður varð vætaður við tyntum metýlenbláum undir skurðviðgerð, har ein millumhvirvlaskiva í lendunum varð tikin burtur, í einari trífalt blindari roynd við 115 sjúklingum. Ein roynd við innspræning í fasettlið vísti lægri pínustig og minni virkisavmarking eftir 3 og 6 mánaðir. Hvørt úrslit er knýtt at staðnum, har evnið verður givið. Einki teirra kann flytast til eina vøru til inntøku.

Hvat djór vísa, og hvar virkishátturin kann virka báðar vegir

Modell av neuropatiskari pínu hjá rottum geva tann lívfrøðiliga sannlíkleikan, sum oftast verður víst til. Metýlenblátt givið intratekalt, í rúmið við heila- og mønuvætu, blokeraði staðfesta økta pínunæmið fyri hita í umleið 4 tímar eftir avbinding av ischiasnervanum í einari tíðligari roynd frá 1992. Hetta samsvaraði við, at leiðin frá nitrogenmonoksidi til cGMP í mønuni hevði ein leiklut. Seinni kanningar av varandi kroystingsskaða vístu, at metýlenblátt sjálvt tálmaði pínuboð og kundi blokera økta pínunæmið, sum sildenafil versnaði. Aftur bendi hetta á boðgeving við nitrogenmonoksidi. Ein kanning frá 2021 legði ein annan virkishátt afturat: beinleiðis tálming av nervaboðum, sum minti um ávirkan á natriumrásir, við longri tálming enn lidokain í kannaða fyrireikaða vevnaðinum.

Ein blæbrigdamunur eigur at verða varðveittur, tí seljarar lata hann burtur. Forklinisku bókmentirnar um nitrogenmonoksid vísa ikki eintýðugt, at metýlenblátt er tað sama sum pínulinning. Í summum royndarskipanum miðlar boðgeving við nitrogenmonoksidi sjálv pínulinning, og metýlenblátt blokkar hesa linning. Í royndum við neuropati vegna sukursjúku blokeraði metýlenblátt tálmingina av pínuboðum, sum var knýtt at sildenafil, og økti sjálvt um pínunæmið. Ávirkanin av virkisháttunum er treytað av modellinum og boðleiðini. Tað er enn ein orsøk til, at úrslit frá djórum ikki kunnu lesast sum ráð um skamtir.

Hvat ikki er kannað, og trygdarmarkið

Eingin slembiraðað roynd ella álítandi klinisk røð av sjúklingum, sum svølgdu metýlenblátt móti varandi neuropatiskari pínu, neuropati vegna sukursjúku, trigeminusneuralgi, samansettum regionalum pínusyndromi ella nervapínu eftir ristil, varð funnin. Einasta beinleiðis royndin við neuropatiskari pínu og ávirkan um alt kroppin er forroyndin við 10 sjúklingum, har evnið varð givið í æðr og teknið um ávirkan vardi 1 til 2 dagar. Úrslit frá nýtslu í millumhvirvlaskivur, í húð, í liðir, við síðuna av ryggsúluni og sum skol kunnu ikki útleiðast farmakologiskt til dropar úr smásølu. Styrkin av hesum dropum á málstaðnum er øðrvísi við fleiri tíggjufaldum stigum, og teir verða ikki staðsettir við nøkrum inntrivi.

Samanblanding av nýtsluleiðum ber eisini eina trygdarávaring við sær. Rúmini kring ryggsúluna og mønuna eru ikki sambærilig: nýtsla í millumhvirvlaskivu, við síðuna av ryggsúluni, epiduralt og intratekalt er ymisk bæði farmakologiskt og eiturevnafrøðiliga. Álvarslig eiturávirkan á nervaskipanina eftir intratekala nýtslu av metýlenbláum førdi til eina beinleiðis vandaávaring. Harumframt hevur metýlenblátt samvirkan við serotonergan heilivág og má ikki nýtast við G6PD-troti. Tí eigur ein og hvør pínusjúklingur, sum umhugsar at nýta tað, fyrst at lesa yvirlitið yvir hjáárin og fráráddar nýtslustøður og tosa við ein lækna við støði í hesum spurningum at seta um metýlenblátt.

Hvussu hetta próvgrundarlagið kann nýtast

Ein og hvør, sum metir um metýlenblátt móti pínu, eigur at seta tríggjar spurningar til hvørja keldu. Júst hvørja støðu snýr tað seg um, tí at koma fyri seg eftir skurðviðgerð fyri gyllinæðr er ikki tað sama sum neuropati vegna sukursjúku. Júst hvørja nýtsluleið snýr tað seg um, tí staðseting í millumhvirvlaskivu ella í húð er ikki tað sama sum ein svølgdur skamtur. Og hvat varð mátað yvir hvørt tíðarskeið, tí nakrir dagar við linna eftir eitt inntriv eru ikki tað sama sum mánaðir við tamarhaldi á neuropati.

Sambært verandi próvgrundarlagi eru tekin um pínulinnandi ávirkan av metýlenbláum hjá menniskjum avmarkað til staðbundna nýtslu ella nýtslu við inntrivum, við ósamsvarandi virknaði tvørtur um nýtsluøki. Próvgrundarlagið fyri ávirkan um alt kroppin er avmarkað til eina einstaka, sera lítla forroynd við innrenning í æðr, og einki kliniskt próvgrundarlag stuðlar metýlenbláum úr smásølu til inntøku móti neuropatiskari ella varandi pínu.