Metylenblátt móti hvítblettasjúku, uggroti og soppasjúku: samanbering av prógvunum

Ein fiskur fær hvítar blettir. Vatnið verður blátt. Blettirnir verða torførir at síggja, og eigarin kemur til ta niðurstøðu, at viðgerðin riggaði. Nakrar dagar seinni er fiskurin verri fyri. Litievnið broytti einki við snultaranum. Bara tað, ið sást, broyttist.

Hetta mistakið endurtekur seg, tí fleiri sjúkur hava somu sjónligu eyðkenni: hvítar prikkar, bleikar blettir, slitnar uggar og bummullarlíkar toppar. Leitiúrslit lýsa enn litievnið sum eina loysn á øllum slíkum skaðum. Men verurnar eru ymiskar. Eitt frumdýr við bifhárum, ein vatnmygla, ein Gram-negativ bakteria, ein dinoflagellatur og ein flatormur hava lítið til felags uttan skaddan húð, uggar ella táknur. Eitt litievni við veruligum, men avmarkaðum virknaði kann ikki fevna um øll fimm. Gagnliga raðfylgjan er fyrst sjúkuavgerð, síðan sjúkuelvandi vera og lívsstig, síðan heilivágur og at enda vørumerking. Alt niðanfyri fylgir hesi raðfylgju.

Har prógvini eru sterkast: rogn og vatnmygla

Best undirbygda nýtslan av metylenbláum í akvarium er at verja fiskarogn móti vatnmyglu, serliga Saprolegnia og Achlya. Hetta eru oomycetar, vatnmyglur heldur enn veruligir soppar, og tær seta seg á deyð ella skadd rogn og sár, áðrenn tær breiða seg til tey nærmastu. Royndir undir stýrdum umstøðum vístu, at 3 mg/L bøttu um klekingina hjá skalarum og svørtum tetrum, meðan zebrafiskar ikki høvdu gagn av tí. Sambandið millum skamt og ávirkan er sostatt treytað av fiskaslagnum heldur enn at vera alment galdandi. Breiðara samanhangið er tikið saman í einari nýggjari yvirlitsgrein um viðgerðir av sjúkum hjá prýðisfiskum.

Bummullarlíkir skaðar á yvirflatuni hjá vaksnum fiskum hava eitt stig veikari prógvgrundarlag. Metylenblátt hevur veruligan virknað móti vatnmyglu á fríum yvirflatum, og almenn ráðgeving um metylenblátt til akvariumfiskar leggur høvuðsdentin á nýtslu til rogn og yvirflatur. Sama hugsan verður nýtt á klekistøðum, sum lýst í metylenblátt til fiskarogn og nýtslu á klekistøðum. Men ein bummullarlíkur toppur er ofta ein fylgjutilburður. Hann veksur har, sum eitt sár, eitt snultarabit, vánalig vatngóðska ella ein bakteriuskaði fyrst hevur brotið yvirflatuna. Verður toppurin viðgjørdur, meðan undirliggjandi skaðin verður skúgvaður til viks, kemur trupulleikin aftur.

Hvítblettasjúka í feskvatni: lutvís hjálp, treytað av lívsstigi

Hvítblettasjúka í feskvatni verður elvd av Ichthyophthirius multifiliis, einum frumdýri við bifhárum, sum grevur seg inn í húð, uggar og táknur. Búnu stigini, sum taka føði til sín, eru stór, umleið ein hálvan til ein millimetur, so tað klassiska teknið líkist einstøkum saltkornum. Ráðgevingartilfar frá einum universiteti um lívfrøði og viðgerðarmeginreglur fyri hvítblettasjúku í feskvatni lýsir lívsringrásina og leggur dent á smásjáarkanning av húð- ella táknusýnum heldur enn at gita út frá blettum einum.

Metylenblátt hevur ein ávísan virknað móti frumdýrum her, og vørumerkingar hjá framleiðarum nevna Ichthyophthirius millum eykanytslurnar. Ein nýggj yvirlitsgrein nevnir lutvísan árangur, tá metylenblátt varð nýtt saman við salti hjá illa smittaðum mallum. Men ein kanning av inntronging vísti, at litievnið ikki kundi drepa føðslutrofontar, sum vóru innkapslaðir í húðini. Hesi bæði úrslitini vísa markið: møguligur virknaður móti fríum, óvardum stigum, men veikur virknaður móti varda føðslustignum, ið liggur inni í epitelinum. Viðgerðin má tí fevna um lívsringrásina heldur enn at enda, tá blettirnir ikki longur síggjast. Vanlig ráðgeving frá universitetum leggur dent á formalin, kopar og viðgerðir grundaðar á saltinnihald heldur enn metylenblátt sum einastu viðgerð.

Hvítblettasjúka í sjógvi stavar frá einari aðrari veru, Cryptocaryon irritans, og har eru prógvini veikari. Eldri listar yvir evni nevna metylenblátt við skiftandi árangri, men núverandi ráðgeving um sjúkuavgerð og viðgerð av hvítblettasjúku í sjógvi leggur dent á viðgerðarætlanir við kopari, lækkaðum saltinnihaldi, klorokini og formalini, har styrkin av fríum koparjónum verður hildin á einum eftirkannaðum stigi í vikur. Eitt bað við metylenbláum er ikki tað sama sum at beina Cryptocaryon burtur úr einum skipan.

Uggrot: ein skræddur uggi er ikki sjálvvirkandi ein ígerð

Uggrot er ein samling av sjúkueyðkennum, ikki ein ávís sjúkuelvandi vera. Gram-negativar bakteríur, sum gagnnýta veikleikar, teirra millum Pseudomonas- og Aeromonas-sløg, ráðast á uggar, ið longu eru skaddir av vánaligari vatngóðsku, ágangi ella handfaring. Djóralæknaráðgeving um bakteriusjúkur hjá fiskum nevnir júst hesar fyrilitistreytir og mælir til dyrking við viðkvæmiskanning, tá viðgerð við evnum móti mikroverum er viðkomandi.

Eingin sannførandi roynd vísir, at metylenblátt virkar sum antibiotikum móti staðfestum uggroti. Í einari ofta misskiltari kanning av gullfiskum vórðu fiskarnir útsettir fyri metylenbláum í fleiri vikur, áðrenn teir vórðu útsettir fyri bakteriusmittu. Kanningin vísti broytta immunverju og seinni yvirliving. Hetta er lívfrøði um fyrireiking frammanundan, ikki ein roynd av lekjandi viðgerð móti rotnandi uggum. Ein nýggjur, reinur rivuskaði, sum ikki versnar eftir at vatnviðurskiftini eru rættað og fiskurin, ið bítur í uggarnar, er tikin úr karinum, var mekaniskur skaði. Áhaldandi niðurbrot við mislitum vefi, bruna, sárum ella vevnaðarmissi bendir á ígerð og krevur sjúkuavgerð og miðvísa viðgerð.

Samanberingartalvan

At skilja millum tey, áðrenn heilivágur verður givin

Fýra sjúkumyndir verða oftast blandaðar saman. Støddin hjálpir. Hvítblettasjúka gevur einstøk, upphevjað korn, sum hvørt sær síggjast. Floyelssjúka líkist fínum dusti ella einum gullbrúnum skini, har hvør einstakur partikkul er nógv minni, og trofontar hjá floyelssjúku í sjógvi eru í miðal bert ein brotpartur av støddini hjá hvítblettasjúku. Vatnmygla er trídimensional: bummullarlíkir tráðir, sum standa út frá yvirflatuni. Columnaris ger gulhvítar, tráðutar ella slímutar blettir, sum villleiðandi líkjast soppi, men breiðast út sum bakteriumottur á einum vátum smásjáarpreparati.

Staðseting og atferð geva meira kunning. Hvítblettasjúka rakar serliga húð, uggar og táknur, og hvítblettasjúka í sjógvi kann fjala seg í táknunum heilt uttan sjónligar blettir. Floyelssjúka rakar táknurnar hart, so skjót andadráttur saman við at fiskurin gníggjar seg móti lutum setur floyelssjúku ovarlaga á listan. Vatnmygla velur fyrst sár og deyð rogn, so nærvera hennara fær okkum at spyrja, hvat skaddi yvirflatuna. Columnaris leypir á húð, táknur og uggar og kann skjótt bróta niður vevnað.

Tað, ið avger flestu ivamálini, er smásjáarkanning: eitt vátt preparat úr húð, ugga ella táknum, sum vísir frumdýr við bifhárum, dinoflagellat-trofontar, greinutar vatnmyglustrukturir ella tráðutar bakteriusamlingar frá columnaris. Áðrenn nakað av hesum verður gjørt, skulu ammoniakk, nitritt, hitastig, pH og upployst súrevni kannast, og saltinnihaldið eisini í sjóskipanum. Vánalig vatngóðska kann bæði líkjast sjúku og leggja upp til fylgismittur, sum litievnið síðan fær skuldina fyri ikki at lekja.

Fimm føri, har litievnið er skeiva svarið

Floyelssjúka krevur kopar, ikki blátt vatn. Søguligar frágreiðingar um baðviðgerð av floyelssjúku í feskvatni eru til, men prógvini eru gomul og veik, og kopar hevur munandi sterkari prógvgrundarlag. Fyri floyelssjúku í sjógvi umrøður núverandi serfrøðingaráðgeving formalin, peroksid, stutt bøð, kopar og klorokin, við endurtiknari viðgerð, tí innkapslaða stigið er mótstøðuført.

Flatormar krevja ormaheilivág. Monogenear eru fleirkyknaðir flatormar, og virknaðurin hjá metylenbláum móti frumdýrum sigur einki um virknað móti teimum. Universitetsráðgeving nevnir praziquantel sum fyrsta val til prýðisfiskar, vanliga sum eitt longri bað við styrki í lægra økinum av einsifraðum mg/L, undir hóskandi djóralæknaligum og lógarásettum treytum.

Columnaris krevur bakteriufrøði, ikki litievni. Flavobacterium columnare er ein Gram-negativ bakteria, sum kann elva til skjóta oyðilegging av vevnaði, serliga í táknunum. Ein sóttreinsandi virknaður á yvirflatuni er ikki tað sama sum at lekja eina bakteriuígerð, ið versnar. Staðfestar ábendingar um viðgerð móti columnaris í aling hoyra til heilivág, sum verður valdur eftir sjúkuavgerð og viðkvæmi, heldur enn skamtaður tilvildarliga heima.

Vatnsótt er ikki ein sjúka, sum kann knýtast at einum ávísum heilivági. Útsjóndin, ið líkist einari furukonglu, lýsir vætusavning við nógvum møguligum orsøkum: organsvíkjan, ígerð um allan kroppin, hjartasjúka ella álvarsamur skaði á húðini. Ein frágreiðing frá einum djóralækna um hví vatnsótt ikki hevur eina einstaka lekjandi viðgerð ger hetta greitt. At viðgera hovningin uttan at finna út av, hvør lívskipan svíkur, spillir tíðina, har til ber at gera nakað munagott.

Sundmagatekin eru sama slag av mistaki í flokkingini, við einum læruríkum undantaki. Óvanlig uppdrift kann stava frá anatomi, føði, trekan maga, skaða, ígerð, trýsti á organ ella vatnkemii. Metylenblátt viðger onga av hesum orsøkunum beinleiðis. Undantakið er nitritteitran: nitritt oxiderar hemoglobin til methemoglobin, sum ikki kann flyta súrevni, og ávirkaðir fiskar kunnu svimja óvanliga. Kanningar av reyðum blóðkyknum hjá sílum vísa eina leið, har metylenblátt hjálpir til við reduktión av methemoglobini í fiskablóði, og royndir við sjógangandi ælabogasílum vístu, at lágir styrkir av metylenbláum minkaðu um bráða nitritteitran. Hetta viðger eitranina, sum greitt frá í metylenblátt og nitritteitran hjá fiskum, ikki ein skaddan sundmaga.

Hvat vørumerkingarnar í veruleikanum siga

Vørumerkingar eru meira ymiskar, enn marknaðarføringarsamandráttir geva ábending um, og mest avmarkaða merkingin er tann mest upplýsandi. Vørumerkingin hjá Kordon fyri metylenblátt nevnir soppasýking á yvirflatuni, sopp á rognum, eykanytslu móti nøkrum uttanáliggjandi frumdýrum, teirra millum Ichthyophthirius, og stuðul við cyanid- og nitritteitran. Síðan verður beinleiðis sagt, at vøran ikki er ætlað til Oodinium, bakteriuígerðir, flatormar ella miðal til álvarsama soppasýking. Hesar undantøkur útiloka júst ta ov víðfevndu nýtsluna, sum henda grein ávarar ímóti.

Upplýsingarskjalið hjá Fritz um metylenblátt er eins avmarkað: fyribyrging og vernd móti soppasýking á yvirflatuni, vernd av rognum og eykanytsla móti frumdýrum, teirra millum hvítblettasjúka í feskvatni. Tað hevur bæði eina viðgerðarætlan við lágum styrki yvir longri tíð og eina við høgum styrki í einum stuttum baði. Síðan hjá NT Labs um metylenblátt ger breiðari uppáhald, eisini um bakteriutengd eyðkenni sum rotnandi uggar og sár. Hesi breiðari uppáhaldini eru uppáhald hjá framleiðaranum, og óheftu prógvini staðfesta ikki metylenblátt sum álítandi viðgerð móti bakteriuelvdum uggroti ella columnaris. Tí samsvara tær meira avmarkaðu merkingarnar betur við granskingarbókmentirnar.

Samansettar vørur leggja eina aðra fellu afturat. Blandingar, sum nevna metylenblátt saman við akriflavini, etakridini, metylappilsingulum ella øðrum evnum móti snultarum, kunnu hava ábendingar fyri hvítblettasjúku ella floyelssjúku, sum hoyra til blandingina, ikki til metylenblátt einsamalt. At lesa listan yvir virkin innihaldsevni forðar fyri, at litievnið fær æruna fyri arbeiðið, sum hini evnini gera.

At nýta tað uttan at oyðileggja karið

Metylenblátt hoyrir heima í einum berum sjúkra- ella viðgerðarkari, ikki í einum innkoyrdum sýnisakvariumi. Vørumerkingin hjá Kordon ávarar um, at tað órógvar nitrifiserandi filturbakteríur og plantuvøkstur, verður sogið inn í stein, korall og við, mislitir silikon og verður tikið burtur av virknum koli. Aðrir framleiðarar geva somu ávaringar: takið kol burtur undir viðgerðini, væntið viðkvæmi hjá plantum og ryggleysum djórum, og nýtið helst baðviðgerð í sóttarhaldi. Almannakunngjørdar skamtingar eru dømi úr vørumerkingum, ikki alment galdandi fyriskipanir, og styrkin í upprunaligu loysnunum er ymisk eftir vørumerki: langvarandi viðgerð við lágum styrki um 3 mg/L í fleiri dagar, rognviðgerð nær 3 mg/L fram til kleking og sera stutt bøð við høgum styrki nær 50 mg/L í sekund. Langvarandi ávirkan er ikki skaðaleys; fleiri vikur við 2 mg/L elvdu til óhepnar ávirkanir á vøkstur og blóð hjá gullfiskum.

Avgerðarreglan, ið stendur eftir alt hetta, er stutt. Finn út av, hvør veran er, ella viðurkenn, at orsøkin til teknið enn er ógreið. Vel heilivág eftir veruni: litievni til rogn og óvarda vatnmyglu, viðgerðarætlanir, ið taka hædd fyri lívsringrásini, til hvítblettasjúku, kopar til floyelssjúku, praziquantel til flatormar, evni móti mikroverum vald eftir sjúkuavgerð til columnaris og kanning av lívskipanini, ið svíkur, við vatnsótt og uppdriftstrupulleikum. Nýt metylenblátt har, sum prógvini stuðla nýtsluni, í einum sjúkrakari og sambært vørumerkingini, eftir at vatngóðskan fyrst er rættað.