མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་མིག་གི་མཐོང་ནུས། འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་གང་སྟོན་པ་དང་དེའི་ཚད་མཚམས།

ཀློག་པ་པོ་ཞིག་གིས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་རྙེད་རྗེས། དེ་མིག་ནང་བླུགས་དགོས་སམ་ཞེས་པའི་དྲི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་འདྲི་སྲིད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་མཐོང་ནུས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གིས་དྲི་བ་དེར་ལན་མི་སྤྲོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་གལ་ཆེའི་ཞིབ་འཇུག་དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་སྤྱོད་སྟངས་དེ་ཚོད་ལྟ་བྱས་མེད་པས་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་གཅིག་གིས་ཚོས་རྫས་དེ་དུག་རྫས་དང་མཉམ་དུ་བྱི་བའི་མིག་གི་ཤེལ་གཟུགས་ནང་ཁབ་ཀྱིས་བརྒྱབ་ཡོད། གཅིག་གིས་ཚོད་ལྟའི་སྣོད་ནང་ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་ཕྲ་ཕུང་སྦངས་ཡོད་པའི་གསོ་སྐྱོང་ཁུ་བར་བསྣན་ཡོད། གཅིག་གིས་རྒྱུད་རྫས་འགྱུར་བའི་བྱི་བའི་འཐུང་ཆུར་བསྲེས་ཡོད། འབྲས་བུ་རེ་རེ་ནི་དེའི་སྤྲོད་ལམ་དང་དཔེ་གཞིའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་གི་ཡིན།

རྩོམ་འདིས་སྨན་བཅོས་ཚོད་ལྟའི་སྔོན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གསུམ་དང་། འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཉིས། ཚོད་ལྟ་ཁང་ནང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ནད་ཐོག་མིག་གི་སྨན་བཅོས་དབར་གྱི་ཚད་མཚམས་བཅས་གསལ་བཤད་བྱེད། མཐོང་ཚུལ་གཅིག་མཐུན་ཡིན། ཚོད་འཛིན་བྱས་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ཕྲ་ཕུང་ནང་གི་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་གནོན་ཤུགས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ། འོན་ཀྱང་རྙེད་དོན་དེས་སིལ་ཚོང་གི་བཞུ་ཁུ་མིག་ལ་བླུགས་པར་རྒྱུ་མཚན་མི་སྤྲོད།

ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཉིས་དང་ནད་གཞི་མི་འདྲ་བ་གཉིས།

འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱི་ནི་རིམ་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཆེ། འོད་ནི་ཐོག་མར་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ཕྱི་རིམ་ནང་གི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་ལ་ཕོག དེ་དག་གི་བརྡ་འཕྲིན་ནི་བར་མའི་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་བརྒྱུད་ནས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ནང་རིམ་གྱི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་ལ་འགྲོ་ཞིང་། དེ་དག་གི་ཨེག་སོན་ནི་མིག་གི་དབང་རྩ་བརྒྱུད་ནས་ཕྱིར་འཐོན། གཤམ་གྱི་རི་མོར་རིམ་པ་དེ་དག་གི་མིང་གོ་རིམ་བཞིན་བཀོད་ཡོད།

མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་དང་མིག་གི་དབང་རྩའི་ནད་ནང་ཉེན་ཁར་གནས་པའི་ཕྲ་ཕུང་ནི་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་ཡིན། འཚོལ་ཞིབ་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་ཅེས་འཁོད་སྐབས། སྤྱིར་བཏང་ནང་རིམ་འདི་དང་དེའི་ཨེག་སོན་ལ་གོ་བ་ཡིན། འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ཕྱི་རིམ་གྱི་ཉམས་རྒུད་ནང་ཉེན་ཁར་གནས་པའི་ཕྲ་ཕུང་ནི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་ཡིན། དེ་དག་ལ་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ནང་ནས་ནུས་རྒྱུའི་དགོས་མཁོ་ཆེ་ཤོས་ཡོད་ཅིང་། ཕྲ་ཕུང་གི་དབུགས་འབྱིན་ཚད་མཚམས་དང་ཉེ་བའི་གནས་སུ་ལས་ཀ་བྱེད། དེས་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་མཉམ་འདུས་ I ལས་མི་བྱེད་སྐབས་ལྷག་མའི་ནུས་པ་ཉུང་ཙམ་ལས་མེད་པ་བཟོ། ཕྲ་ཕུང་རིགས་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་རིགས་གཞན་ལ་སྤོ་མི་ཐུབ། གཤམ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ལོགས་སུ་འཇོག དཔེ་གཞི་དང་མཇུག་སྡོམ་དབྱེ་བའི་སྤྱིར་བཏང་གི་ཐབས་ཤེས་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་ཞིབ་འཇུག་ཇི་ལྟར་ཀློག་དགོས་པའི་ནང་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།

གསོན་པོའི་བྱི་བའི་མིག་ནང་གི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་།

ཞིབ་འཇུག་གསུམ་ལས་སྔ་ཤོས་ཀྱི་ནང་། ཞིབ་འཇུག་པས་བྱི་བའི་མིག་གཅིག་གི་ཤེལ་གཟུགས་ནང་རོ་ཊེ་ནོན་ཁབ་ཕྲན་གྱིས་བརྒྱབ་ནས་མིག་གི་དབང་རྩའི་ནད་ཀྱི་དཔེ་གཞི་བཟོས་ཡོད། མིག་གཞན་དེ་སྤྲོད་རྫས་ཀྱི་བསྡུར་གཞིར་སྤྱད་ཡོད། རོ་ཊེ་ནོན་གྱིས་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་མཉམ་འདུས་ I བཀག་འགོག་བྱེད། དེ་ནི་ NADH ནས་གློག་རྡུལ་མུ་མཐུད་སྤྲོད་པའི་འཇུག་སྒོ་ཡིན། མཉམ་འདུས་ I ཡི་ལས་འགན་ཉམས་པ་ནི་དཔེ་གཞི་འདི་ལེ་བེར་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་མིག་དབང་རྩའི་ནད་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་ཡིན། ནད་དེ་ནི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་དང་མིག་གི་དབང་རྩའི་ནད་ཡིན།

24 hours རྗེས་སུ། རོ་ཊེ་ནོན་སྤྲད་པའི་མིག་གི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་རིམ་པ་ནི་བསྡུར་གཞིའི་མིག་ལས་སྲབ་ཅིང་ཕྲ་ཕུང་ཡང་ཉུང་བ་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་རོ་ཊེ་ནོན་དང་མཉམ་དུ་ཁབ་ཀྱིས་བརྒྱབ་སྐབས། ཚད་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་གནོད་སྐྱོན་དེ་སྔོན་འགོག་བྱས་ཡོད། ཚོད་ལྟ་བྱས་པའི་ཚད་མཐོ་ཤོས་ (0.07 mg/kg, བྱི་བའི་ LD50 ལས་ཧ་ཅང་དམའ་བ) ཀྱིས་མཐུག་ཚད་དང་ཕྲ་ཕུང་གྲངས་ཀ་གཉིས་ཀ་ཉར་སྲུང་བྱས་ཡོད། ཀླད་པའི་ཆ་སྙོམས་བཅོས་དཔེ་ནང་མཉམ་དུ་བྱས་པའི་ཚོད་ལྟས་ནུས་ཤུགས་གཉིས་བསྟན་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་རོ་ཊེ་ནོན་གྱིས་བསླངས་པའི་འོག་འགྱུར་གནོན་ཤུགས་དང་འོག་རླུང་བེད་སྤྱོད་ཉམས་པ་གཉིས་ཀ་ཕྱིར་ལྡོག་བྱས་ཡོད། རྩོམ་པ་པོས་སྐུལ་སློང་དུག་ནུས་ཀྱི་ལས་ཚུལ་ཞིག་བཏོན་ཡོད། དེའི་ནང་རོ་ཊེ་ནོན་གྱིས་སྙོམ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ཨ་མ་ཀྲིན་ཕྲ་ཕུང་ལ་གནོད་པ་དང་། དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་གིས་བརྡ་འཕྲིན་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་གཏོང་བ། འོག་འགྱུར་འགོག་པའི་ལས་ཀྱིས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་སྐྱོན་གཅོད་པ་བཅས་ཡིན། སྲུང་སྐྱོབ་དེའི་རྒྱབ་ཀྱི་རྫས་འགྱུར་ལས་ཚུལ་སྐོར་གྱི་གྲོས་འཆར་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ལས་ཚུལནང་ཞིབ་ཕྲར་བཀོད་ཡོད།

འབྲས་བུ་འདིར་ཚད་མཚམས་གསུམ་ཡོད། ཚོས་རྫས་དེ་དུག་རྫས་དང་མཉམ་དུ་ཐད་ཀར་མིག་ནང་ཁབ་ཀྱིས་བརྒྱབ་ཡོད། དེ་ནི་སྤྲོད་ཐབས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས་སྨན་བཅོས་ཀྱི་དུས་རིམ་མིན། ལྟ་ཞིབ་དུས་ཡུན་ནི་ 24 hours ཡིན། དེ་མིན་སྐྱོན་ཕོག་པའི་ཚོགས་ཁག་གཉིས་ཀའི་ནང་སའི་ཊོ་ཀྲོམ་ཨོག་སི་ཌེས་ཀྱི་འཇལ་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། རྩོམ་པ་པོས་དེ་ནི་བྱེད་ལས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་རྟགས་སུ་བརྩིས་པ་ལས། གསོན་པོའི་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱི་ནང་ཕྲ་ཕུང་གི་དབུགས་འབྱིན་སླར་གསོ་བྱུང་བའི་ར་སྤྲོད་དུ་བརྩིས་མེད།

ཚོད་ལྟའི་སྣོད་ནང་ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་།

ཞིབ་འཇུག་གཉིས་པས་མིག་ཉིད་དཔེ་གཞི་ནས་རྦད་དེ་ཕུད་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་པས་བྱི་བ་ཆེ་བ་གཞོན་པ་ནས་ཐད་ཀར་བླངས་པའི་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་ལོགས་སུ་བཏོན་ཏེ། རོ་ཊེ་ནོན་དང་། ཕྲ་ཕུང་གི་རང་འགྲིམས་འཆི་བ་སྐུལ་བའི་སི་ཊོ་རོ་སི་པོ་རིན། ཡང་ན་ 72 hours རིང་གི་འོག་རླུང་དམའ་བ་བཅས་ལ་ཕྲད་དུ་བཅུག་ཡོད། དེ་ནས་གསོན་ཤིའི་ཚོས་རྫས་སྤྱད་ནས་གསོན་གནས་ཀྱི་ཚད་འཇལ་ཡོད། གསོ་སྐྱོང་ཁུ་བའི་ནང་ 1 དང་ 10 micromolar གྱི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གནོད་རྐྱེན་རེ་རེའི་འོག་གསོན་གནས་ལེགས་སུ་བཏང་ཡོད། ཆ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཧ་ལམ་ 1.5 ནས་ 1.9 ལྡབ་བར་ཡིན། མཉམ་འབྲེལ་ཚོད་ལྟ་ཞིག་གིས་ཧའི་ཌྲོ་ཇེན་པེ་རོག་སའིཌ་ཀྱི་གནོད་རྐྱེན་སྐབས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་སའི་ཊོ་ཀྲོམ་ c ཨོག་སི་ཌེས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཉར་སྲུང་བྱས་པ་བསྟན་ཡོད།

འདི་ནི་ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་ཕྲ་ཕུང་གི་སྨན་རྫས་རིག་པ་ཡིན། རྫས་དེ་ངེས་གཏན་གྱི་གར་ཚད་ལ་གསོ་སྐྱོང་ཁུ་བ་བརྒྱུད་ཁྱབ་འགྲོ་བས་ཕྲ་ཕུང་ལ་སླེབས་ཡོད། ལམ་བར་དུ་མིག་གི་རྭ་སྐྱི་དང་། མཆི་མའི་སྐྱི་རིམ། ཤེལ་དབྱིབས། ཤེལ་གཟུགས། ཁྲག་སྤྲོད། ནད་འགོག་མ་ལག་བཅས་མེད། སྟབས་བདེ་བ་དེ་ནི་དཔེ་གཞིའི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན། དེས་རྫས་དེ་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་ལ་སླེབས་སྐབས་ཕྲ་ཕུང་དེ་ཉིད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་ཐུབ་པ་སྟོན། དེས་མིག་གི་རྭ་སྐྱིའི་ངོས་ལ་བླུགས་པའི་ཐིགས་པ་ཞིག་གིས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ནང་རིམ་ལ་ངེས་གཏན་གྱི་གར་ཚད་ཅིག་སྤྲོད་ཐུབ་མིན་སྐོར་གང་ཡང་མི་བཤད། 10 micromolar ལས་མཐོ་བའི་གར་ཚད་ནི་ཕྲ་ཕུང་དེ་དག་ལ་དུག་ནུས་ཡོད་པས་སྤྱད་མེད། འདིས་ཚོད་ལྟའི་སྣོད་ནང་གི་ཚད་དང་ཡ་ལན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་འགྲོ་བ་དྲན་སྐུལ་བྱེད།

རྒྱུད་རྫས་འགྱུར་བའི་བྱི་བ་དང་ཕྲ་ཕུང་རྒྱུད་ཅིག་ནང་གི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་།

ཞིབ་འཇུག་གསུམ་པ་ནི་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ཕྱི་རིམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་པས་ཧར་ལེ་ཀིན་བྱི་བ་སྤྱད་ཡོད། དེ་དག་ལ་ཕྲ་ཕུང་གི་རང་འགྲིམས་འཆི་བ་སྐུལ་བའི་རྐྱེན་རྫས་མི་འདང་བས། མཉམ་འདུས་ I ཆ་ཚང་མིན་པའི་སྒྲིག་འདུས་ཅན་དུ་ལུས་ཡོད། དེ་དག་གི་ལོ་ཚད་ 11 months སྐབས་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་གི་གྲུབ་ཚུལ་དང་། ཕྱི་ཆའི་མཚོན་རྟགས། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ཆ་ཚང་བ་བཅས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཡོད། འོ་མ་བཅད་རྗེས་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཉིན་རེར་ཧ་ལམ་ 10 mg/kg གི་ཚད་ལ་འཐུང་ཆུར་བསྲེས་ཏེ་ལུས་ཡོངས་ལ་སྤྲད་ཡོད། དེ་སྤྲད་པའི་རྒྱུད་རྫས་འགྱུར་བའི་བྱི་བས། མ་སྤྲད་པ་དག་ལས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་མཐུག་ཚད་མང་བ་དང་། རོ་ཌོབ་སིན་དང་ཨོབ་སིན་གྱི་མཚོན་རྟགས་མང་བ། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་གྲུབ་ཚུལ་བདེ་ཐང་ཆེ་བ་བཅས་ཉར་ཡོད།

མཉམ་འབྲེལ་ཕྲ་ཕུང་གི་ཞིབ་འཇུག་ནང་ 661W ཕྲ་ཕུང་སྤྱད་ཡོད། དེ་ནི་བྱི་བའི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་དང་འདྲ་བའི། མུ་མཐུད་འཕེལ་ཐུབ་པར་བཟོས་པའི་ཕྲ་ཕུང་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན། དེ་དག་ལ་ 24 hours རིང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་རོ་ཊེ་ནོན་སྤྲད་ཡོད། 30 micromolar ལ་གསོན་གནས་ལེགས་སུ་ཕྱིན་ཞིང་། དེ་ལས་དམའ་བའི་གར་ཚད་ཀྱིས་ NADH དང་ NAD+ ཡི་བསྡུར་ཚད་རྒྱུན་ལྡན་དུ་བཏང་བ་དང་འོག་འགྱུར་གནོན་ཤུགས་ཉུང་དུ་བཏང་ཡོད། དོ་སྣང་འོས་པའི་ཞིབ་ཆ་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གང་མ་བྱས་པ་དེ་ཡིན། དེས་ ATP སླར་གསོ་བྱས་མེད། སྲུང་སྐྱོབ་ནི་ནུས་རྒྱུ་སྤྲོད་པ་སླར་གསོ་བྱུང་བ་དང་མ་འབྲེལ་བར། འོག་འགྱུར་དང་ཉུང་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་ཞི་བ་དང་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་བརྡ་འཕྲིན་ལམ་རྒྱུད་ཞི་བ་དང་འབྲེལ་ཡོད། དེའི་ནང་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ལྟེབ་མ་ཐུབ་པའི་སྤྲི་དཀར་ལ་ཡ་ལན་དང་། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་རང་ཟ་བའི་མཚོན་རྟགས་ཀྱང་ཚུད་ཡོད།

ཁྱད་པར་འདི་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱི་སྐོར་གྱི་བཤད་སྒྲུབ་ལ་གལ་ཆེ། རྫས་ཤིག་གིས་གནོན་ཤུགས་ཕོག་པའི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་གི་ནུས་རྒྱུ་མི་འདང་བ་བཅོས་མེད་ཀྱང་དེ་གསོན་པོར་ཉར་ཐུབ། དེས་སྨན་བཅོས་སྐོར་གྱི་བཤད་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་སླར་གསོ་ལ་མ་ཡིན་པར། འོག་འགྱུར་དང་ཉུང་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་ལ་ཚད་བཀག་བྱེད།

ཞིབ་འཇུག་གསུམ་མཉམ་བསྡུར།

གཤམ་གྱི་བསྡུར་བའི་ནང་ཞིབ་འཇུག་རེ་རེར་དཔེ་གཞི་དང་སྤྲོད་ལམ་གྱི་རྟགས་བཀོད་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀ་ཐིག་དེ་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུས་གང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་ཐུབ་པ་གཏན་འབེབས་བྱེད་པས་ཡིན།

ཕྲེང་རེ་རེ་ནི་སྨན་བཅོས་ཚོད་ལྟའི་སྔོན་གྱི་ཡིན། ཕྲེང་གང་གིས་ཀྱང་ནད་པ་ཞུགས་སུ་བཅུག་པ་དང་། མཐོང་ནུས་འཇལ་བ། མིག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པ་བཅས་བྱས་མེད།

འདི་མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་ཀྱི་སྨན་བཅོས་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན།

མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ཀྱིས་མིག་ནང་གནོན་ཤུགས་དམའ་རུ་གཏོང་། དབང་རྩའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱིས་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་དམིགས་ཡུལ་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད། དེ་ནི་གནོན་ཤུགས་འོག་དབང་རྩའི་ཚོམ་བུའི་ཕྲ་ཕུང་དང་དེ་དག་གི་ཨེག་སོན་གསོན་པོར་ཉར་བ་ཡིན། གོང་གི་ཞིབ་འཇུག་དེ་དག་དམིགས་ཡུལ་གཉིས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ལས་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་མི་གཏོགས། དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་གནོན་ཤུགས་དམའ་རུ་བཏང་མེད་ལ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་གནོན་ཤུགས་དམའ་རུ་གཏོང་བའི་སྨན་བཅོས་དང་བསྡུར་མེད། དེའི་ཕྱིར་མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་དང་གནོན་ཤུགས་ཚོད་འཛིན་གྱི་སྔར་ནས་བརྟན་པོར་གྱུར་པའི་ཐབས་ལམ་རྣམས་ནི། འོག་འགྱུར་དང་ཉུང་འགྱུར་གྱི་དབང་རྩའི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ལོགས་སུ་ཡོད་པའི་དྲི་བ་ཡིན། ཕྲ་ཕུང་གསོན་གནས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞིག་མཐོང་ནུས་སྲུང་ཐུབ་པར་གོ་མི་རུང་བ་ཡང་དེས་ཡིན།

སྤྲོད་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་གནད་དོན་དེ་ལྷག་པར་གསལ་བར་བྱེད། ཤེལ་གཟུགས་ནང་མཉམ་དུ་ཁབ་རྒྱག་པས་གནོད་པ་ཕོག་པའི་སྐབས་སུ་ཤེས་ཟིན་པའི་ཚད་ཅིག་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་འགྲམ་དུ་འཇོག འཐུང་ཆུའི་ནང་སྤྲོད་པས་ཟླ་བ་མང་པོའི་རིང་སྲོག་ཆགས་ཡོངས་ལ་རྫས་དེ་ཕྲད་དུ་འཇུག་ཀྱང་། འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ནང་གི་གར་ཚད་མི་ཤེས། གསོ་སྐྱོང་ཁུ་བས་ཁེབས་མེད་པའི་ཕྲ་ཕུང་ལ་ཐད་ཀར་རྫས་དེ་ཕྲད་དུ་འཇུག འདི་དག་གང་གིས་ཀྱང་ཕྱི་ངོས་ལ་སྤྲད་པའི་ཚད་ཀྱི་ཆ་ཤས་ག་ཚོད་ཅིག་མིག་གི་རྭ་སྐྱི་བརྒྱུད་ཐུབ་པ་དང་། མཆི་མས་བཤལ་འབྱིན་བྱས་ཀྱང་ལྷག་པ། ཤེལ་དབྱིབས་དང་ཤེལ་གཟུགས་བརྒྱུད་པ། འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་རིམ་པ་གང་རུང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་གར་ཚད་ལ་སླེབས་པ་བཅས་སྔོན་དཔག་མི་ཐུབ། སྤྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་འདི་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་སྤྲོད་ལམ་དང་ཁྱབ་ཚུལགྱི་རྒྱ་ཆེ་བའི་དྲི་བའི་ཆ་ཤས་ཡིན། དེར་སྤྲོད་ལམ་རེ་རེར་དེ་ཉིད་ཀྱི་གར་ཚད་འཇལ་བ་དགོས།

ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བཀག་རྐྱེན་གཉིས་པ་སྣོན། མིག་གི་མདུན་ཕྱོགས་ལ་སླེབས་པའི་ཚོས་རྫས་ཤིག་དེའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ལ་སླེབས་པ་མིན། རིམ་པ་གཅིག་ལ་ཕན་པའི་གར་ཚད་ཅིག་གིས་རིམ་པ་གཞན་ལ་གནོད་སྲིད། སིལ་ཚོང་གི་བཞུ་ཁུ་རྣམས་མིག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྟར་བཟོ་སྐྲུན་དང་། འབུ་ཕྲ་མེད་པར་བཟོ་བ། སྐྱུར་བསྐྱུང་སྙོམ་སྒྲིག ཉར་སྲུང་བཅས་བྱས་མེད། དག་ཚད་དང་ pH དང་། འོས་མོ་ལ་ལི་ཊི། རམ་འདེགས་རྫས་བཅས་ཚང་མ་མིག་གི་རྭ་སྐྱི་དང་མིག་ནང་རྫས་ཕྲད་པར་གལ་ཆེ། འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱི་སྐོར་གྱི་རྙེད་དོན་འདི་དག་གི་ནང་གང་གིས་ཀྱང་བཞུ་ཁུ་དེ་འདྲ་མིག་ནང་ངམ་མིག་གི་ངོས་ལ་བླུགས་པར་ཁུངས་སྐྱེལ་མི་བྱེད། སྦྱོར་བཟོའི་ཚད་གཞི་སྐོར་གྱི་དྲི་བ་རྣམས་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་བདེ་འཇགས་དང་བཀོལ་སྤྱོད་སྐོར་དང་མཉམ་དུ་བལྟ་དགོས།

སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མཚམས།

ཞིབ་འཇུག་རྩོམ་གསུམ་མཉམ་དུ་ཀློག་ན། དེ་དག་གིས་ཁྱབ་ཁོངས་ཆུང་བའི་བཤད་སྒྲུབ་ཅིག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད། དེ་ནི་ཚོད་འཛིན་བྱས་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་ནང་གི་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་འོག་འགྱུར་དང་ཉུང་འགྱུར་གྱི་གནོན་ཤུགས་ཞི་བར་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་གྲུབ་ཚུལ་ཉར་སྲུང་བྱ་ཐུབ་པ་ཡིན། བཤད་སྒྲུབ་དེ་ཆ་རྐྱེན་དེ་དག་གི་ཚད་མཚམས་སུ་མཇུག་སྒྲིལ། དུག་རྫས་དང་རྒྱུད་རྫས་ཀྱི་མཉམ་འདུས་ I ཡི་དཔེ་གཞི་རྣམས་ནི་མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་དང་། ཌྲུ་སེན་གྱི་གསོག་རྫས། གཅིན་སྙིའི་ནད་དང་འབྲེལ་བའི་ནད་གཞི་བཅས་མིན། དུས་ཡུན་ཐུང་བ་དང་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་མཇུག་ཚད་རྣམས་ནི་མཐོང་ནུས་རྒྱུན་མཐུད་གནས་པ་མིན། དེ་བཞིན་གནས་ཁུལ་གཅིག་གི་སྲུང་སྐྱོབ་གར་ཚད་ནི་གནས་ཁུལ་གཞན་ཞིག་གི་སྤྲོད་ཚད་མིན།

སྒྲུབ་བྱེད་དེ་ལས་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞིག་ལ་ཆ་ཤས་ལོགས་སུ་མང་པོ་དགོས། དེ་དག་ནི་ནད་ཐོག་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་སྤྲོད་ལམ་ཞིག་བརྒྱུད་རྗེས་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱི་ལ་རྫས་སླེབས་པའི་ཚད་ངེས་གཏན་བཟོ་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་ནང་མཐོང་ནུས་ཀྱི་ལས་འགན་མཇུག་ཚད། མིག་ནད་སྔོ་གྲིབ་དང་འབྲེལ་བའི་དཔེ་གཞི་ཞིག་ནང་གནོན་ཤུགས་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕན་ཐོགས། དེ་ནས་མིའི་བདེ་འཇགས་དང་ཕན་ནུས་ཀྱི་གཞི་གྲངས་བཅས་ཡིན། དེ་དག་མ་བྱུང་བར་དུ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་མཐོང་ནུས་སྐོར་ནི་ཚད་མཚམས་གསལ་པོ་ཡོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚོད་དཔག་ཅིག་ཏུ་གནས། དེ་ནི་འོད་ཚོར་དྲ་སྐྱིའི་ནང་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་སྨན་རྫས་ལས་ཚུལ་འབྱུང་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། ཕྲ་ཕུང་དང་སྲོག་ཆགས་ནང་ཁོ་ནར་བསྟན་ཡོད་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་འདི་དག་ནས་མིག་གི་སྨན་བཅོས་ལ་འགྲོ་བའི་ལམ་མེད་པ་ཡིན།