རྩོམ་ཡིག
མེ་ཐི་ལིན་བླུ་དང་NAD+/NADH། ཕྲ་ཕུང་གི་རེ་ཌོགས་དོ་མཉམ་ལ་གོ་བ་ལེན་པ།

མེ་ཐི་ལིན་བླུ་དང་NAD+་སྐོར་གྱི་སྙན་ཞུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འདྲ་བའི་བཤད་པ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ནས་མི་གསལ་བར་བཟོ་བ་མང་། བཤད་པ་དང་པོ་ནི་NAD+་དང་NADH་ཡི་བསྡུར་ཚད་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡིན། གཉིས་པ་ནི་ཕྲ་ཕུང་ནང་NAD་སྤྱིའི་ཚད་མང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡིན། གསུམ་པ་ནི་ནུས་ཤུགས་ཐོན་སྐྱེད་སླར་གསོ་བྱུང་བ་དེ་ཡིན། འདི་དག་ཐོས་དུས་བརྗེ་ཚབ་སླར་གསོའི་སྐོར་གྱི་གཏམ་གཅིག་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཚོད་ལྟའི་ནང་དེ་དག་ཡང་ཡང་སོ་སོར་འབྱེད་པ་དང་། དོ་སྣང་འོས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དག་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་དག་ཡིན།
ཚད་གསུམ་པོ་འདིས་ཐ་སྙད་གཅིག་མཉམ་དུ་བེད་སྤྱོད་པས་འཁྲུལ་བ་དེ་གོ་བ་ལེན་ཐུབ། NAD+་ཡིས་བརྗེ་ཚབ་ཀྱི་རྫས་འགྱུར་ནང་གློག་རྡུལ་ལེན་ནས་NADH་ལ་འགྱུར། དེ་ནས་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡས་སྣ་འདུས་I་ནང་NADH་ལ་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱས་ཏེ་NAD+་ལ་སླར་སྒྱུར་ཞིང་། གློད་པའི་ནུས་ཤུགས་དེ་ATP་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་ནུས་ཤུགས་སུ་བེད་སྤྱོད། གློག་རྡུལ་གྱི་ལམ་འདིའི་ཞིབ་ཕྲའི་འགྲེལ་བ་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་འགྲེལ་བ་ནང་ཡོད་པ་དང་། ནུས་ཤུགས་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བ་ATP་དང་ནུས་ཤུགས་བརྗེ་ཚབ་ནང་ཡོད། འོན་ཀྱང་བསྡུར་ཚད་དང་སྤྱིའི་བསགས་ཚད་གཉིས་ནི་དངོས་པོ་ཐ་དད་ཡིན། བསྡུར་ཚད་ཀྱིས་ད་ཡོད་ཀྱི་སྐྱེལ་འདྲེན་པའི་ཚོགས་དེ་ཁུར་ཡོད་དང་ཁུར་མེད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཉིས་བར་ཇི་ལྟར་བགོས་ཡོད་པ་སྟོན། སྤྱིའི་བསགས་ཚད་ཀྱིས་སྐྱེལ་འདྲེན་པའི་འདུས་རྡུལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ག་ཚོད་ཡོད་པ་སྟོན། སྤྱིའི་བསགས་ཚད་དེ་རང་ལ་བསྡུར་ཚད་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བགོ་བཤའ་བསྐྱར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གསར་དུ་བཟོ་བ་མིན།
ཁུལ་གཉིས་དང་སྟོན་བྱེད་གཉིས།
མངོན་གསལ་མིན་པའི་གོ་ནོར་བསྐྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། ཕྲ་ཕུང་ནང་གཤེར་དང་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་NAD་བསགས་ཚད་གཉིས་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ནང་སྐྱིས་ཕལ་ཆེར་སོ་སོར་བཅད་ཡོད། དེས་ན་ཁུལ་རེ་རེས་རང་རང་སོ་སོར་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་ནམ་རི་ཌག་ཤན་ཅུང་མང་བའི་གནས་སྟངས་སུ་ལས་ཀ་བྱེད་ཐུབ། ཕྲ་ཕུང་ཧྲིལ་པོའི་གྲངས་ཐང་གཅིག་གིས་འདི་སྦས་སྐོང་བྱེད།

མཆིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ཁུལ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་འདི་ཚད་འཇལ་ཐུབ་པར་བྱས། ལེག་ཊེཊ་དང་པའི་རུ་ཝེཊ་ཀྱི་དོ་མཉམ་གྱིས་ཕྲ་ཕུང་ནང་གཤེར་གྱི་NAD+་དང་NADH་ཡི་བསྡུར་ཚད་སྟོན། རྒྱུ་མཚན་ནི་ལེག་ཊེཊ་ཌི་ཧའི་ཌྲོ་ཇེ་ནེས་ཀྱིས་ཆ་གཉིས་པོ་དེ་ཕན་ཚུན་སྦྲེལ་བས་ཡིན། 3-ཧའི་ཌྲོག་སི་བྱུ་ཊི་རེཊ་དང་ཨ་སི་ཊོ་ཨ་སེ་ཊེཊ་ཀྱི་དོ་མཉམ་གྱིས་འབྲེལ་སྦྱོར་འདྲ་བ་ཞིག་བརྒྱུད་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་བསྡུར་ཚད་སྟོན། བྱི་བར་ཡུན་རིང་ཨེ་ཐ་ནོལ་སྟེར་བའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་བྱས་པ་ལྟར། མགྱོགས་མྱུར་དུ་གྲང་བཞུར་བྱས་པའི་ཕུང་གྲུབ་ནས་ཆ་གཉིས་པོ་ཚད་འཇལ་བྱས་ཚེ། མཆིན་པ་གཅིག་ནས་རེ་ཌོགས་ཀྱི་ཚད་འཇལ་གྲངས་ཐང་གཉིས་ཐོབ་པ་དང་། འདུས་རྫས་ཤིག་གིས་གཅིག་ལ་གཞན་ལས་འགྱུར་བ་ཆེ་བ་གཏོང་ཐུབ།
མེ་ཐི་ལིན་བླུས་མ་ལག་འདིར་བུད་ཤིང་ལྟ་བུར་མ་ཡིན་པར་གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་པ་ལྟ་བུར་ལས་ཀ་བྱེད། དེས་སྣ་འདུས་I་ཡི་ཉེ་འགྲམ་དུ་NADH་ནས་གློག་རྡུལ་ལེན་ཏེ་རི་ཌག་ཤན་བྱེད། དེ་ནས་དེ་དག་རྗེས་ཀྱི་ལམ་རིམ་དུ་སའི་ཊོ་ཁྲོམ་c་ལྟ་བུའི་འཁྱེར་བྱེད་ལ་སྤྲོད། མཐའ་མའི་ནུས་པ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལམ་ཆ་ཚང་བརྒྱུད་མ་དགོས་པར་NADH་ལ་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། ལས་ཚུལ་འདིས་དེའི་དོ་སྣང་འཐེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ནུས་པའི་ཚད་བཀག་གཉིས་ཀ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད། དེས་རི་ཌག་ཤན་གྱི་འགག་པ་ཞིག་ལྷོད་དུ་གཏོང་ཐུབ་ཀྱང་། ཉམས་སྐྱོན་བྱུང་བའི་སྣ་འདུས་བསྐྱར་དུ་འཛུགས་པའམ་NAD་འདུས་རྡུལ་གསར་པ་མཉམ་སྦྱོར་བྱེད་མི་ཐུབ།
ཞིབ་འཇུག་ལྔ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་འབྱེད་པའི་རྣམ་པ་གཅིག
གཤམ་གྱི་རེའུ་མིག་ནང་ཞིབ་འཇུག་ལྔ་པོ་ཕུང་གྲུབ་དང་། རེ་ཌོགས་ཀྱི་མཇུག་ཚད། ནུས་ཤུགས་ཀྱི་མཇུག་ཚད། དངོས་སུ་གང་སླར་གསོ་བྱུང་བ་བཅས་ལྟར་སྒྲིག་ཡོད། མཐའ་མའི་ཀ་ཐིག་གཉིས་ཆ་གཅིག་ལྟ་བུར་ཀློག ཆ་སྦྱོར་དེ་ནི་རྩོམ་འདིའི་གནད་ཡིན།
| ཕུང་གྲུབ་དང་གནོད་རྐྱེན། | མེ་ཐི་ལིན་བླུ་སྤྱད་པའི་རེ་ཌོགས་མཇུག་ཚད། | ནུས་ཤུགས་དང་བརྡ་སྐྱེལ་གྱི་མཇུག་ཚད། | བྱེད་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ། |
|---|---|---|---|
| བྱི་བའི་མཆིན་པ། ཡུན་རིང་ཨེ་ཐ་ནོལ་ཡོད་པའི་ཟས། | ཕྲ་ཕུང་ནང་གཤེར་དང་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་NAD+/NADH་བསྡུར་ཚད་ཕལ་ཆེར་སླར་གསོ་བྱུང་། གླི་སེ་རོལ་3-ཕོས་ཕེཊ་རྒྱུན་ལྡན་དུ་གྱུར། | ཨེ་ཐ་ནོལ་ལམ་ཐབས་སྤྱོད་ཀྱིས་ATP་མ་འགྱུར། དུས་མཚམས་རྗེས་མར་ཚོན་རྫས་སྤྱད་པས་ATP་ཅུང་ཟད་ཆག | ཚིལ་ཕུང་གྲུབ་ནང་འཛུལ་བ་མ་འགྱུར། ལི་པིཌ་དང་ཊྲའི་ཨ་སིལ་གླི་སེ་རོལ་མཐོ་པོར་གནས། |
| མཆིན་པའི་ཕྲ་ཕུང་དང་ཚིལ་མང་བའི་ཟས་ཟ་བའི་བྱི་བ་ཆུང་བའི་མཆིན་པ། | ཕྲ་ཕུང་དང་མཆིན་པ་ནང་NAD+/NADH་བསྡུར་ཚད་དང་NAD+་ཡི་ཚད་འཕར། | SIRT1་འཕར། PGC-1alpha་ནས་ཨ་སི་ཊིལ་ཚོགས་པ་བསལ། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་DNA་དང་འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་འཕར། SIRT1་ལ་བརྟེན་པའི་AMPK་སྐུལ་སློང་བྱུང་། | མཆིན་པར་ཚིལ་བསགས་པ་དང་ཚིལ་བསགས་པའི་མཆིན་ཚད་ཉུང་དུ་ཕྱིན། |
| གཅིན་སྙིའི་ནད་ཡོད་པའི་བྱི་བའི་སྙིང་། | ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་ནང་གཞི་རྫས་ལ་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱེད་སྐབས་NADH/NAD+་བསྡུར་ཚད་ཆག | SIRT3་ཡི་བྱེད་ནུས་འཕར། སྤྲི་དཀར་34་ཡི་གནས་83་ལ་ལའི་སིན་གྱི་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ་ཉུང་དུ་ཕྱིན། | སྙིང་གི་བོངས་ཚད་དང་ཁྲག་ཕྱིར་འཕེན་པའི་བསྡུར་ཚད་ལེགས་སུ་ཕྱིན། སྣ་འདུས་I་ཡི་སྐྱོན་རང་ཉིད་མ་བཅོས། |
| AIF་མི་འདང་བའི་བྱི་བ་ཆུང་བའི་མིག་གི་དྲ་སྐྱི་དང་རོ་ཊེ་ནོན་སྤྱད་པའི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་། | ཕྲ་ཕུང་ནང་NADH/NAD+་བསྡུར་ཚད་རྒྱུན་ལྡན་དུ་གྱུར། ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་གྱི་གནོན་ཤུགས་ཆག | ཕྲ་ཕུང་ནང་ATP་མི་འདང་བ་མ་བཅོས། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་གནོན་ཤུགས་ལམ་རྒྱུད་ཞི་འཇགས་སུ་གྱུར། | མིག་གི་དྲ་སྐྱིའི་མཐུག་ཚད་དང་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་གི་མཚོན་རྟགས་སྲུང་ཐུབ། ཕྲ་ཕུང་གསོན་གནས་ལེགས་སུ་ཕྱིན། |
| མི་དང་བྱི་བའི་ཨ་ཁི་ལིས་ཆུ་རྒྱུས། ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱེད་རྫས་དང་ཀོ་ལ་ཇེ་ནེས་ཀྱི་རྨས་སྐྱོན། | NAD+་ཡི་དོ་མཉམ་དང་NAD་སྤྱིའི་རྫས་འགྱུར་གནས་སྟངས་ཚོད་འཛིན་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཕྱོགས་སུ་སླར་གསོ་བྱུང་། | སླར་གསོ་བྱུང་སར་ATP་འཕར་ཞིང་ROS་ཆག | སྣ་འདུས་I་ཐད་ཀར་འགོག་པའི་གནས་སྟངས་མ་གཏོགས། གཞི་རྫས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ལེགས་སུ་ཕྱིན། ཐད་ཀར་འགོག་སྐབས་རྫས་འགྱུར་གནས་སྟངས་འགྱུར་ཡང་ཕུང་གྲུབ་མ་འགྱུར། |
རེ་ཌོགས་བཅོས་ཀྱང་ཕུང་གྲུབ་སླར་གསོ་མ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ།
ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་འདིའི་ནང་གི་རྙིང་ཤོས་དེ་ད་དུང་ཡང་ཐ་ཚིག་གསལ་ཤོས་ཡིན། ནུས་ཤུགས་ཀྱི་36 percent་ཨེ་ཐ་ནོལ་ནས་ཐོབ་པའི་ཟས་སྟེར་བའི་བྱི་བར། སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཆ་གཉིས་པོ་བརྒྱུད་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་ཕྲ་ཕུང་ནང་གཤེར་དང་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་NAD+/NADH་བསྡུར་ཚད་ཆག ཟས་ནང་ཉིན་རེར་ལུས་ལྗིད་kg་རེ་ལ་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་42 mg་ཙམ་བསྲེས་པས་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་བཀག འོན་ཀྱང་ཚོན་རྫས་ཡོད་མེད་གང་ཡིན་རུང་། དུས་མཚམས་རྗེས་མར་མཆིན་པའི་ཊྲའི་ཨ་སིལ་གླི་སེ་རོལ་ཕལ་ཆེར་ལྡབ་གསུམ་དུ་འཕར་ཞིང་། ཕུང་གྲུབ་རིག་པའི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་མཆིན་པའི་ཆ་ཆུང་གི་ལྟེ་བའི་མཐའ་འཁོར་དུ་ཚིལ་འདྲ་མཚུངས་ཡོད་པ་སྟོན། རྩོམ་པ་པོ་ཚོས་བློ་བདེ་མི་བྱེད་པའི་མཇུག་བསྡོམས་དེ་ཐད་ཀར་བཏོན། ཨེ་ཐ་ནོལ་ལ་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱེད་པ་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་བའི་རེ་ཌོགས་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཚིལ་ཅན་མཆིན་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མིན། བསྡུར་ཚད་བཅོས་པ་དེ་དབང་པོ་བཅོས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀློག་པ་པོས་ཤོག་བུ་འདིའི་ནང་དོན་ནོར་བར་བཤད་རྒྱུ་ཡིན། ཟས་ཚད་མཉམ་པར་སྟེར་བའི་ཚོད་འཛིན་ཚོགས་དང་། ར་བཟི་ཚད་མཐོ་ཤོས་སུ་སླེབས་པའི་མཚན་གུང་ལ་དཔེ་ལེན་བྱེད་པ་ཚུད་པའི་ཚོད་ལྟའི་ཇུས་འགོད་ཆ་ཚང་ཨེ་ཐ་ནོལ་དང་མཆིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་བཀོད་ཡོད།
དེ་དང་བསྡུར་ན། ཚིལ་མང་བའི་ཟས་སྐོར་གྱི་མཆིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་བསྡུར་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་བ་རིགས་འདྲ་བ་དེ་ཕུང་གྲུབ་དངོས་སུ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་མཉམ་དུ་བྱུང་། མཆིན་པའི་ཕྲ་ཕུང་ནང་དང་། ཁ་ནས་སྟེར་རྗེས་བྱི་བ་ཆུང་བའི་མཆིན་པ་ནང་། མེ་ཐི་ལིན་བླུས་NAD+/NADH་བསྡུར་ཚད་སྤེལ། བརྡ་སྐྱེལ་གྱི་འབྲེལ་ཐག་དེ་རིམ་པ་རེ་རེ་བཞིན་རྗེས་འདེད་བྱས། SIRT1་འཕར་བ་དང་། PGC-1alpha་ནས་ཨ་སི་ཊིལ་ཚོགས་པ་བསལ་བ། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་སྐྱེད་འཕེལ་གྱི་མཚོན་རྟགས་དང་འཚོ་རླུང་བེད་སྤྱོད་འཕར་བ། དེ་ནས་AMPK་དང་། CPT-1། PPARalpha་བཅས་ལས་ལ་ཞུགས་པ་བྱུང་། AMPK་སྐུལ་སློང་ནི་SIRT1་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པ་སྟོན། ཚིལ་མང་བའི་ཟས་ཟ་བའི་བྱི་བ་ཆུང་བའི་མཆིན་པར་ཚིལ་ཉུང་བ་བསགས། བཏོན་པའི་འགྲེལ་ཚུལ་ནི་གནས་ཚུལ་འདིར་རེ་ཌོགས་འགྱུར་བས་རྫས་འགྱུར་དོ་མཉམ་བསྐྱར་སྒྲིག་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རིགས་རྒྱུ་ཚོད་འཛིན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་སྒོ་ཕྱེ་བ་ཡིན། དེའི་ཞིབ་ཕྲ་SIRT1་དང་AMPK་ཡི་མཆིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་བཀོད་ཡོད། ཨེ་ཐ་ནོལ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་ཚད་འཇལ་རིགས་གཅིག་ཡིན་ཡང་། ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན། ཁྱད་པར་ནི་རྗེས་ཀྱི་ལམ་རྒྱུད་ཡིན་གྱི། བསྡུར་ཚད་ཁོ་ན་མིན།
སྙིང་དང་མིག་གི་དྲ་སྐྱི། སར་ཊུ་ཨིན་དང་། ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ། ATP་སླར་གསོ་མེད་པའི་སྲུང་སྐྱོབ།
གཅིན་སྙིའི་ནད་དང་སྙིང་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་སར་ཊུ་ཨིན་གཞན་ཞིག་བརྒྱུད་རེ་ཌོགས་འགྱུར་བ་དང་སྤྲི་དཀར་གྱི་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ། གཅིན་སྙིའི་ནད་ཡོད་པའི་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་བརྗེ་ཚབ་སྨིན་རྫས་སྟེང་ལའི་སིན་གྱི་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ་ཚད་ལས་མང་བ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་གཞི་རྫས་བེད་སྤྱོད་བསྒྱུར་བའི་མཉེན་ཆ་ཉུང་བ་དང་མཉམ་དུ་འབྱུང་། ཉིན་རེར་ལུས་ལྗིད་kg་རེ་ལ་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་10 mg་སྤྱད་པ་དང་། ལོགས་སུ་བཏོན་པའི་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་ནང་གར་ཚད་6་ནས་18 micromolar་བར་ཚད་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པས་NADH་ཡི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་ལ་རོགས་བྱས། SIRT3་ཡི་བྱེད་ནུས་སྤེལ་ཞིང་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་ཉུང་དུ་བཏང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་སྣ་འདུས་I་ཡི་གཞི་རྩའི་ཉམས་སྐྱོན་མུ་མཐུད་གནས་ཀྱང་། སྙིང་གི་བོངས་ཚད་དང་ཁྲག་ཕྱིར་འཕེན་པའི་བསྡུར་ཚད་ལེགས་སུ་ཕྱིན། ཤོག་བུ་དེས་ཞིབ་འཇུག་གཞན་ནང་གི་ཚད་དང་ནུས་པའི་འབྲེལ་བ་གསལ་པོར་བཤད་ཡོད། གར་ཚད་དམའ་བས་རི་ཌག་ཤན་གྱི་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ལས་ལ་ཕན་པ་དང་། གར་ཚད་མཐོ་བས་གློག་རྡུལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ལམ་གཞན་དུ་ཁྲིད་སྲིད། དེས་ན་ནུས་པ་ནི་ཚད་དམའ་མཐོ་གཉིས་ལ་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ལན་འདེབས་ཡོད་པའི་ཧོར་མི་སིས་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི། ཚད་འཕར་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཕར་བ་མིན། སྤྲི་དཀར་ཚོགས་ཀྱི་བརྟག་ཞིབ་དང་སྙིང་གི་ཚད་འཇལ་གཅིན་སྙིའི་ནད་ཡོད་པའི་སྙིང་གི་ཨ་སི་ཊིལ་སྦྱོར་བའི་ཞིབ་འཇུག་ནང་སྙན་ཞུ་བྱས་ཡོད། འདིའི་རྒྱབ་ཀྱི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་བསམ་གཞི་ནི་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་གནོན་ཤུགས་དང་ROS་ཚོད་འཛིན་སྐོར་ནང་ཡོད།
མིག་གི་དྲ་སྐྱིའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་དབྱེ་བ་འདི་ཆེས་གསལ་པོར་སྟོན། AIF་མི་འདང་བ་དང་སྣ་འདུས་I་སྒྲིག་སྦྱོར་གྱི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཧར་ལི་ཀྭིན་བྱི་བ་ཆུང་བར། མེ་ཐི་ལིན་བླུས་མིག་གི་དྲ་སྐྱིའི་མཐུག་ཚད་དང་། འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་གི་ཕྱིའི་ཆ་ཤས། དབྱུག་དབྱིབས་ཕྲ་ཕུང་དང་། སྙུང་དབྱིབས་ཕྲ་ཕུང་། མུ་ལར་ཕྲ་ཕུང་། དབང་རྩའི་མདུད་པའི་ཕྲ་ཕུང་བཅས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་སྲུང་ཐུབ། རོ་ཊེ་ནོན་སྤྱད་པའི་661W་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་ནང་། ཚོན་རྫས་དེས་གར་ཚད་15 micromolar་ལ་NADH་དང་NAD+་ཡི་བསྡུར་ཚད་རྒྱུན་ལྡན་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་། རྫས་འགྱུར་བྱེད་ནུས་ཅན་གྱི་འཚོ་རླུང་རིགས་ཉུང་དུ་བཏང་། འོན་ཀྱང་གསོན་གནས་ལ་རོགས་བྱེད་པའི་གར་ཚད་དག་ལ་ATP་མུ་མཐུད་དམའ་པོར་གནས། ནུས་ཤུགས་སླར་གསོ་མེད་པར་གྲུབ་ཚུལ་དང་གསོན་གནས་སྲུང་ཐུབ་པ་དང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ལྟེབ་སྒྲིག་མ་བྱས་པའི་སྤྲི་དཀར་ལ་ལན་འདེབས་དང་། མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡ་རང་འཇུའི་བྱ་རིམ་ཞི་འཇགས་སུ་གྱུར། འབྲས་བུ་འདིས་ཚོན་རྫས་དེ་ནུས་ཤུགས་སླར་གསོ་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་མ་ཡིན་པར། རི་ཌག་ཤན་དང་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་གྱི་གནོན་ཤུགས་ལྷོད་དུ་གཏོང་བ་ལྟ་བུར་གོ་བ་གསར་པ་སྤྲོད། འདི་མིག་གི་དྲ་སྐྱིའི་འོད་ཚོར་ཕྲ་ཕུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ནང་བཀོད་ཡོད།
ཆུ་རྒྱུས། རྫས་འགྱུར་གནས་སྟངས་འགྱུར་ཡང་ཕུང་གྲུབ་མ་འགྱུར་བའི་ཚོད་ལྟ།
ཨ་ཁི་ལིས་ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ནང་ཤོག་བུ་གཅིག་གི་ནང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས། དལ་བུར་ཞིབ་ཀློག་བྱེད་འོས། ཡན་ལག་རེ་རེའི་དབྱེ་ཞིབ་ཆ་ཚང་2026་ལོའི་ཨ་ཁི་ལིས་ཆུ་རྒྱུས་ནད་ཀྱི་དབྱེ་ཞིབ་ནང་ཡོད། ནད་ཡོད་པའི་ཆུ་རྒྱུས་ནང་NAD+་ཟད་པ་དང་། NAD+་དང་NADH་ཡི་བསྡུར་ཚད་དམའ་བ། སྣ་འདུས་I་ཡི་མཚོན་རྟགས་ཞན་པ། ATP་དམའ་བ། ཀོ་ལ་ཇེན་གོ་རིམ་འཁྲུགས་པ་བཅས་སྟོན། མེ་ཐི་ལིན་བླུས་བྱི་བ་དང་། མི་ལས་བཏོན་པའི་ཕུང་གྲུབ། ཕྲ་ཕུང་གི་ཚོད་ལྟའི་དཔེ་རྣམས་ནང་NAD་ཡི་རྫས་འགྱུར་གནས་སྟངས་དང་ATP་སླར་གསོ་བྱས་ཤིང་། གཞི་རྫས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས་ལེགས་སུ་བཏང་།
དེ་ནས་བར་འཇུག་གཉིས་བྱས། རོ་ཊེ་ནོན་གྱིས་སྣ་འདུས་I་བཀག་པའི་གནས་སྟངས་ནང་། ཚོན་རྫས་དེས་ད་དུང་ཡང་NAD+་ཡི་རྫས་འགྱུར་གནས་སྟངས་དང་ATP་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཚད་འཇལ་གྲངས་ཐང་སྲུང་ཐུབ་ཀྱང་། ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱེད་རྫས་ཀྱི་ཁུར་པོ་ལྷོད་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཀོ་ལ་ཇེན་གྱི་དོ་མཉམ་སླར་གསོ་བ། གསོན་ནུས་སྲུང་བ་བཅས་བྱེད་མ་ཐུབ། AIF་ཡི་མངོན་འགྱུར་ཉུང་དུ་བཏང་བའི་གནས་སྟངས་ནང་། སྣ་འདུས་I་ཡི་ལས་བྱེད་གྲུབ་ཆ་སྨན་རྫས་ཀྱིས་བཀག་པ་མ་ཡིན་པར་འཛུགས་སྐྲུན་མི་འདང་བ་ཡིན། དེར་ཚོན་རྫས་དེས་NAD་ཡི་དོ་མཉམ་དང་། ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་གནོན་ཤུགས། སྐྱི་མོའི་གློག་འགྱུར། ཀོ་ལ་ཇེན་གྱི་མཚོན་རྟགས་བཅས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སླར་གསོ་བྱས། འདིའི་བསླབ་བྱ་གནད་ལ་འཁེལ། སྣ་འདུས་I་བཀག་ཡོད་ཀྱང་NAD་ཡི་གྲངས་ཐང་ལེགས་སུ་འགྲོ་བར་རོགས་བྱེད་ཐུབ། འོན་ཀྱང་ཚོད་ལྟའི་དཔེ་འདིར་ཕུང་གྲུབ་སླར་གསོ་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀ་བྱེད་ཐུབ་པའི་སྣ་འདུས་I་ཡི་ལམ་རྒྱུད་ལ་བརྟེན། གནས་ཚུལ་འདིར་བསྡུར་ཚད་འགྱུར་བ་དགོས་མཁོ་ཡིན་ཡང་དེ་ཁོ་ནས་འདང་གི་མེད། གནད་འདི་ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་རེ་ཌོགས་ཞིབ་འཇུག་ནང་དེ་བས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ཡོད།
རེ་ཌོགས་སྐོར་གྱི་བཤད་པ་རྗེས་མར་ཇི་ལྟར་གོ་བ་ལེན་དགོས།
ཞིབ་བཤེར་གསུམ་གྱིས་གོ་ནོར་མང་ཆེ་བ་སེལ་ཐུབ། དང་པོ། བསྡུར་ཚད་དེ་ཁུལ་གང་གི་ཡིན་པ་དང་། སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཆ་གང་གིས་དེ་བཏོན་པ་འདྲི་དགོས། ཕྲ་ཕུང་ནང་གཤེར་གྱི་ལེག་ཊེཊ་དང་པའི་རུ་ཝེཊ་ཀྱི་འབྲས་བུས་མའི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་ནང་གཞི་རྫས་སྐོར་ཐད་ཀར་གང་ཡང་མི་སྟོན། གཉིས་པ། ཤོག་བུ་དེས་བསྡུར་ཚད་འགྱུར་བའམ། སྤྱིའི་བསགས་ཚད་ཆེ་རུ་འགྲོ་བའམ། ATP་སླར་གསོ་བྱུང་བ་གང་སྙན་ཞུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདྲི་ཞིང་། རེ་རེ་རྙེད་དོན་ཐ་དད་དུ་འཛིན་དགོས། གསུམ་པ། གང་ཞིག་ད་དུང་ཉམས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གནས་པ་འདྲི་དགོས། མ་བཅོས་པའི་ཚིལ་དང་། མ་བཅོས་པའི་སྣ་འདུས་I་ཡི་སྐྱོན། མ་བཅོས་པའི་ATP་མི་འདང་བ་བཅས་ཤོག་བུ་འདི་དག་ནང་རེ་ཌོགས་དངོས་སུ་ལེགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་མཉམ་དུ་མངོན།
འདི་དག་གང་ཡང་སྤྱོད་ཚད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་མིན། ཞིབ་འཇུག་ལྔ་པོ་ཚང་མ་ནི་གནོད་རྐྱེན་ཚོད་འཛིན་བྱས་པའི་སྲོག་ཆགས་དང་། ཕྲ་ཕུང་། ཕུང་གྲུབ་ཀྱི་ཚོད་ལྟའི་དཔེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡིན། གནོད་རྐྱེན་དེ་དག་ནི་ཨེ་ཐ་ནོལ་ཡོད་པའི་གཤེར་ཟས་དང་། སྟྲེཔ་ཊོ་ཟོ་ཊོ་སིན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་གཅིན་སྙིའི་ནད། རིགས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྣ་འདུས་I་ཡི་སྐྱོན། རོ་ཊེ་ནོན། པེ་རོག་སའིཌ། ཀོ་ལ་ཇེ་ནེས་བཅས་ཡིན། ཚོད་ལྟའི་སྣོད་ནང་གི་གར་ཚད་དེ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཁ་ནས་སྤྱོད་པའི་ཚད་དུ་བསྒྱུར་མི་ཐུབ། ཤོག་བུ་འདི་དག་ནང་མི་སུས་ཀྱང་རེ་ཌོགས་དོ་མཉམ་གྱི་ཆེད་དུ་མེ་ཐི་ལིན་བླུ་མ་བསྟེན། རེ་ཌོགས་སྨན་རིག་དང་སྤྱོད་ཚད་སྐོར་གྱི་གནད་གཙོ་ནི་ལག་ལེན་གྱི་བྱ་རིམ་གང་ཞིག་ལས་ཀྱང་ཁྱབ་ཁོངས་ཆུང་ཞིང་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བ་ཡིན། མེ་ཐི་ལིན་བླུས་NADH་ལ་ཨོག་སི་ཌེ་ཤན་བྱེད་ཅིང་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་བསྡུར་ཚད་བསྒྱུར། ཕུང་གྲུབ་ཁ་ཤས་ནང་སར་ཊུ་ཨིན་གྱིས་འགྱུར་བ་དེ་ཨ་སི་ཊིལ་ཚོགས་པ་བསལ་བ་དང་བརྗེ་ཚབ་བསྐྱར་སྒྲིག་གི་བྱ་རིམ་དུ་སྒྱུར། ཕུང་གྲུབ་ཀྱང་དེ་དང་མཉམ་དུ་འགྱུར་མི་འགྱུར་ནི་ཚོན་རྫས་དེས་ཚབ་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་ལས་བྱེད་གྲུབ་ཆ་ལ་བརྟེན།