མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་HIV། སྨན་བཅོས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་དང་ཁྲག་གཤེར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱད་པར།

མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་HIVའི་སྨན་བཅོས་སུ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཟིན་པ་ཞིག་མིན། ཁ་ནས་འཐུང་བའམ་སིལ་ཚོང་དུ་བཙོང་བའི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་སྨན་བཅོས་བཀའ་ཤོག་ལྟར་གྱི་རེ་ཊྲོ་ནད་དུག་འགོག་པའི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་མི་རུང་། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་འོད་ཀྱིས་ཁྲག་གཤེར་གྱི་དཔེ་ལེན་ཞིག་ནང་HIVའི་འགོས་ནུས་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་སྟོན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གིས་དྲི་བ་གཞན་ཞིག་ལ་ལན་འདེབས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་ལས་སྣོན་གྱི་བྱ་རིམ་ཞིག་གིས་ཁྲག་གི་ཐོན་རྫས་ཤིག་བེད་སྤྱོད་མ་བྱས་གོང་དེའི་བདེ་འཇགས་ཇེ་མཐོར་གཏོང་ཐུབ་བམ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན།

ཁྱད་པར་དེ་ནི་ཐབས་ལམ་དེ་གང་ལ་སྤྱད་པར་རག་ལས་ཡོད། སྣོད་ནང་གི་ཁྲག་གཤེར་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད། HIVཡོད་པའི་མི་ཞིག་གི་འགོས་ནད་ནི་གསོན་པོར་ཡོད་པའི་ཕྲ་ཕུང་དང་ཕུང་གྲུབ་དང་འབྲེལ་ཡོད། གནས་སྟངས་གཅིག་གི་གྲུབ་འབྲས་གཞན་ཞིག་ལ་སྦྱར་བར་ནད་ཐོག་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་པ་ལས། རྫས་ཀྱི་མིང་གཅིག་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིག

ཐོག་མའི་ཁྲག་གཤེར་ཚོད་ལྟས་གང་ཚད་འཇལ་བྱས་ཡོད་དམ།

ལམ་བྲེཁཏ་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་ཚོའི་1994ལོའི་ཚོད་ལྟའི་ནང་། ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་མིའི་གསར་པར་འཁྱག་བསྡམས་བྱས་པའི་ཁྲག་གཤེར་ནང་འགོས་ནུས་ཀྱི་ཚད་མཐོ་བའི་HIV-1བསྣན་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་གར་ཚད་1 micromolarཡོད་པའི་དཔེ་ལེན་དེར་མིག་གིས་མཐོང་ཐུབ་པའི་འོད་ཕོག་ཏུ་བཅུག་ཡོད། འགོས་ནུས་ནི་ཚོད་ལྟ་ཁང་གི་ཕྲ་ཕུང་རྒྱུད་MT-4བེད་སྤྱད་དེ་ཚད་འཇལ་བྱས་ཡོད།

སྙན་ཐོའི་ནང་སྐར་མ་ལྔའི་རྗེས་སུ་4.3 log10ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྐར་མ་བཅུའི་རྗེས་སུ་ཉུང་མཐར་ཡང་6.32 log10ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ་བཀོད་ཡོད། དེའི་སྐབས་འགོས་ནུས་ནི་ཚོད་བཤེར་གྱིས་རྙེད་ཐུབ་པའི་ཚད་མཐའ་ལས་དམའ་བ་ཆགས་ཡོད། འོད་མ་ཕོག་པའི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་། ཚོས་རྫས་མེད་པར་འོད་ཕོག་པ་གཉིས་ལ་རེ་རེ་ནས་ནུས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལས་མེད། ཚོད་ལྟ་བྱས་པའི་ཐབས་ལམ་ནི་དེ་གཉིས་མཉམ་སྤྱོད་བྱས་པ་དེ་ཡིན།

log10ཉུང་འཕྲི་ཞེས་པས་འབོར་ཚད་ཀྱི་རིམ་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད། logདྲུག་གི་ཉུང་འཕྲི་ནི་ལྡབ་ས་ཡ་གཅིག་གི་ཉུང་འཕྲི་དང་མཚུངས། «རྙེད་ཐུབ་པའི་ཚད་ལས་དམའ་བ» ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཚོད་བཤེར་དེའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཚད་འཇལ་གྱི་དམིགས་ཚད་དེ་རྙེད་མི་ཐུབ་པ་ཆགས་པ་ཡིན། དེས་ནད་དུག་རྩ་བ་ནས་མེད་པའམ་ནད་གསོ་ཐུབ་པ་ར་སྤྲོད་མི་བྱེད།

འདི་དག་ནི་ཚོད་ལྟའི་ཆེད་དུ་ནད་དུག་བསྲེས་པའི་དཔེ་ལེན་ཞིག་གི་ཚད་འཇལ་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་ནང་ཞུགས་མཁན་སུས་ཀྱང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་ནས་འཐུང་མེད། དཔྱད་རྩོམ་དེའི་ནང་ནད་པ་ཞིག་གི་HIVནད་དུག་གི་འབོར་ཚད་སྨན་བཅོས་སྐབས་ཆག་པའི་སྙན་ཐོ་བཀོད་མེད།

ཚོད་ལྟ་ཁང་དང་ནད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྡུར་བའི་རེའུ་མིག

གྲུབ་འབྲས་བསྡུར་བའི་སྔོན་ལ་འཕྲེད་ཐིག་རེ་རེའི་ནང་དོན་ཆ་ཚང་ཀློག་དགོས། ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཆ་དང་། སྤྲོད་སྟངས། ཚད་འཇལ་གྱི་དམིགས་ཚད་བཅས་ཚང་མ་བཤད་ཚུལ་དེ་དང་མཐུན་དགོས།

འཕྲེད་ཐིག་གཉིས་པ་ནི་ཨ་བེ་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་ཚོའི་འཚག་སྦྱང་ཞིབ་འཇུགལ་གོ་དགོས། དེས་འོད་མ་ཕོག་གོང་ཕྲ་ཕུང་ཕྱིར་བཏོན་པའི་ཐོག་ནས་ཁྲག་གཤེར་གྱི་འོད་སྤྱོད་བྱ་རིམ་གྱི་ཚད་བཀག་ཅིག་ལ་དམིགས་ཏེ་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཡོད། འཚག་སྦྱང་དང་འོད་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་ཁ་ནས་འཐུང་བའི་ཚོས་རྫས་གཅིག་པུའི་ནུས་པར་བརྩི་མི་ཐུབ།

སོའི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་འཕྲེད་ཐིག་ནི་HIVཡོད་པའི་མི་12ཞུགས་པའི་ཟླ་བ་དྲུག་གི་ཚོད་ལྟལ་གོ་དགོས། དེའི་ནང་ཞུགས་མཁན་ཚོའི་ཁའི་ནང་སོ་མཐའ་གཙང་སེལ་དང་མཉམ་དུ་ས་གནས་ཀྱི་འོད་ནུས་སྨན་བཅོས་བསྣན་པ་དང་མ་བསྣན་པ་གཉིས་བསྡུར་ཡོད། གྲུབ་འབྲས་ནང་བརྟག་ཆས་འཇུག་པའི་གཏིང་ཚད་དང་ནད་ཐོག་གི་སོ་མཐའི་འབྱར་གནས་ཚད་ཚུད་ཡོད་པ་ལས། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ལུས་ཡོངས་ཀྱི་HIVའགོས་ནད་ཚོད་འཛིན་བྱས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མིན།

ཁྲག་གཤེར་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཤིག་གིས་མིའི་སྨན་བཅོས་ར་སྤྲོད་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན།

འབྲེལ་མཐུད་མི་ཚང་བ་དང་པོ་ནི་སྤྲོད་ལམ་ཡིན། ཚོད་ལྟ་ཁང་གི་དཔེ་ལེན་ནང་། ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ཚོས་རྫས་དང་། ནད་དུག འོད་བཅས་ཀྱི་འཕྲད་སྦྱོར་ཐད་ཀར་ཚོད་འཛིན་བྱེད། ཐོན་རྫས་ཤིག་ཁ་ནས་འཐུང་བས་སྤྲོད་ལམ་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་ཀ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། ཁ་ནས་འཐུང་བའི་སྨན་བཅོས་སྐོར་གྱི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་ལ། སྤྲད་པའི་སྦྱོར་རྫས་དེ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་སུ་སླེབས་པ་དང་། དེར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ནད་དུག་འགོག་པའི་ནུས་པ་སྐྱེད་པ། དེ་ཡང་དང་ལེན་བྱ་རུང་བའི་བདེ་འཇགས་དང་བཅས་བྱེད་ཐུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས། ཁྲག་གཤེར་ཚོད་ལྟ་དེས་ནད་པའི་ཚད་འཇལ་འདི་དག་གང་ཡང་སྤྲོད་མེད།

འབྲེལ་མཐུད་མི་ཚང་བ་གཉིས་པ་ནི་འགོས་ནད་རང་ཉིད་ཡིན། NIHཡིས་གབ་གནས་HIVགསོག་གནས་སྐོར་བྱས་པའི་འགྲེལ་བཤདནང་། ནུས་ལྡན་སྨན་བཅོས་ཀྱིས་ནད་དུག་སྐྱེད་པ་གནོན་པའི་སྐབས་སུའང་མུ་མཐུད་དུ་གནས་ཐུབ་པའི་ནད་དུག་འགོས་པའི་ཕྲ་ཕུང་སྐོར་བཤད་ཡོད། ལོགས་སུ་བཀར་བའི་གཤེར་ཁུའི་དཔེ་ལེན་ཞིག་གི་འགོས་ནུས་མེད་པར་བཟོས་པས། མིའི་ལུས་ནས་ཕྲ་ཕུང་དེ་དག་ཕྱིར་བཏོན་པ་སྟོན་མི་ཐུབ། ནད་ཐོག་ནད་དུག་གི་འབོར་ཚད་རྙེད་མི་ཐུབ་པ་ཆགས་ཀྱང་HIVརྩ་མེད་དུ་བཏང་བའི་དོན་མིན།

འབྲེལ་མཐུད་མི་ཚང་བ་གསུམ་པ་ནི་གྲུབ་འབྲས་ཡིན། འགོས་ནུས་ཀྱི་ཚོད་བཤེར་གྱིས་དཔེ་ལེན་ཞིག་གིས་ཚོད་ལྟ་ཁང་གི་ཕྲ་ཕུང་ལ་ནད་དུག་འགོ་ཐུབ་མིན་བརྟག་གི་ཡོད། ནད་ཐོག་ནད་དུག་གི་འབོར་ཚད་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་ནད་པ་ནས་བླངས་པའི་ཁྲག་གི་དཔེ་ལེན་ནང་གི་HIV RNAཚད་འཇལ་བྱེད། NIHཡི་ལྟ་ཞིབ་ལམ་སྟོནགྱིས་RNAཚད་འཇལ་དེ་དང་། ནད་འགོག་ནུས་པར་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པར་ཕན་པའི་CD4ཕྲ་ཕུང་གི་གྲངས་ཀ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསལ་སྟོན་བྱེད། ཚད་འཇལ་འདི་དག་གིས་དྲི་བ་མི་འདྲ་བར་ལན་འདེབས་ཀྱི་ཡོད་པས། གཅིག་གི་ཚབ་ཏུ་གཞན་ཞིག་སྤྱོད་མི་ཐུབ།

ཁྲག་གི་ཐོན་རྫས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གྲུབ་འབྲས་ལའང་རང་གི་ཚད་བཀག་གསལ་བཟོ་དགོས། པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཁྲག་བླུགས་བརྒྱུད་ཀྱི་འགོས་ནད་ཞིབ་འཇུག་ཅིགགིས་2005ལོར་ཞལ་འདེབས་བྱས་པའི་ཁྲག་ལས་བྱུང་བའི། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ལས་སྣོན་བྱས་པའི་ཁྲག་གཤེར་དང་འབྲེལ་བའི་HIVའགོས་པ་ཐོ་བཀོད་བྱས་ཡོད། སྙན་ཐོ་དེས་ཚོད་ལྟ་ཁང་ནང་འགོས་ནུས་མེད་པར་བཟོས་པའི་གྲུབ་འབྲས་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་གི་མེད། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གནས་སྟངས་ཚང་མར་ཁག་ཐེག་བྱེད་པར་འགྲེལ་མི་རུང་བ་སྟོན་གྱི་ཡོད། ལས་སྣོན་མ་ལག་དང་དེ་དག་གི་ནུས་པ་ར་སྤྲོད་སྐོར་ནི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཁྲག་གཤེར་ནང་གི་ནད་སྐྱེད་རྐྱེན་ཉུང་དུ་གཏོང་བའི་ལམ་སྟོན་ལོགས་སུ་བཀོད་ཡོད།

ད་ལྟའི་HIVསྨན་བཅོས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གྱིས་གང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ།

2025ལོའི་ཟླ་དགུ་པའི་ཚེས་25ལ་གསར་སྒྱུར་བྱས་པའི་རེ་ཊྲོ་ནད་དུག་འགོག་པའི་སྨན་བཅོས་འགོ་འཛུགས་སྐོར་གྱི་NIHཡི་གྲོས་འདེབསཀྱིས། HIVཡོད་པའི་མི་ཚང་མར་ARTསྤྱོད་པ་དང་། ནད་ངོས་བཟུང་བྱས་རྗེས་ལམ་སེང་ངམ་གང་མགྱོགས་ཀྱིས་འགོ་འཛུགས་རྒྱུའི་གྲོས་འདེབས་བྱེད། དམིགས་ཡུལ་ནང་ནད་དུག་མུ་མཐུད་དུ་གནོན་པ་དང་། ནད་ན་བ་དང་འཆི་བ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ། འགོས་པ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་བཅས་ཚུད་ཡོད། སྨན་བཅོས་འདེམས་སྐབས་མི་དེའི་ནད་ཐོག་གནས་སྟངས་ལའང་བསམ་གཞིག་བྱེད།

རྩོམ་འདིའི་ཆེད་དུ་ཞིབ་བཤེར་བྱས་པའི་ཁུངས་ཡིག་དག་ནང་། སིལ་ཚོང་གི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་ནས་འཐུང་བ་ནི་ནུས་ལྡན་གྱི་HIVསྨན་བཅོས་ཤིག་ཡིན་པར་ར་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ནད་ཐོག་སྒྲུབ་བྱེད་རྙེད་མེད། འདི་ནི་རྙེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་སྐོར་གྱི་བཤད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། མ་འོངས་པར་བྱེད་སྲིད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚང་མའི་མཇུག་འབྲས་སྔ་ས་ནས་ཐག་ཆོད་ཟིན་པའི་བཤད་པ་མིན། འདིར་གླེང་བའི་ཚོད་ལྟ་ཁང་གི་དཔྱད་རྩོམ་དག་གིས་ARTའི་ཚབ་བྱེད་པ་དང་། HIVཚོད་འཛིན་གྱི་ཆེད་དུ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་སྣོན་བྱེད་པ། ནད་གསོ་ཐུབ་པར་བཤད་པ་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མི་ཐུབ།

སྨན་བཅོས་བར་ཆད་སྐོར་གྱི་NIHཡི་ལམ་སྟོནགྱིས་ནད་དུག་སླར་འཕེལ་བ་དང་། ནད་འགོག་ནུས་པ་ཉམས་པ། ནད་ཐོག་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བ་བཅས་འབྱུང་སྲིད་པའི་མཇུག་འབྲས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། སྨན་བཅོས་བཀའ་ཤོག་ལྟར་གྱི་HIVསྨན་བཅོས་མུ་མཐུད་དུ་བྱེད་དགོས། ཁ་སྣོན་བྱེད་འདོད་པ་གང་ཡོད་ཀྱང་HIVགསོ་སྐྱོང་ཚོགས་པར་བསྟན་ནས་དཔྱད་ཞིབ་ཞུ་དགོས།

སྨན་བཅོས་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་ལ་ཞིབ་བཤེར་ཇི་ལྟར་བྱེད་དགོས་སམ།

དངོས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་དེ་སྤྲོད་རོགས་ཞེས་ཞུས་རྗེས། གནད་དོན་བཞི་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས། སུའམ་གང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། གང་སྤྲད་ཡོད་པ། ཇི་ལྟར་སྤྲད་ཡོད་པ། གང་འགྱུར་ཡོད་པ་བཅས་ཡིན། «མིའི་ཁྲག་གཤེར» ཞེས་པས་དཔེ་ལེན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་མཚོན་པ་ལས། མིའི་སྨན་བཅོས་ཚོད་ལྟ་ཞིག་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ། «HIVཡོད་པའི་ནད་པ» ཞེས་པས་ཞུགས་མཁན་ཚོ་མཚོན་པ་ལས། སྨན་བཅོས་བྱས་པའི་ནད་ནི་HIVཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ།

རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་ལུང་འདྲེན་དག་ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པར་དྲ་ཐོག་གི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་ཐབས་ཞིབ་བཤེར་ཐོ་གཞུངབེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། ནད་ཐོག་གྲོས་བསྡུར་གྱི་ཆེད་དུ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་སྐོར་ནད་ཐོག་སྨན་པར་འདྲི་དགོས་པའི་དྲི་བ་འདི་དགབེད་སྤྱད་དེ། ཐོན་རྫས་ཀྱི་ཁ་བྱང་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་དྲ་ཐག་སྨན་པ་མཇལ་བའི་སྐབས་འཁྱེར་དགོས། འབྲེལ་ཡོད་དྲི་བ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་བྱེ་བྲག་དེས་ནད་པའི་གྲུབ་འབྲས་བྱེ་བྲག་དེ་འབྱུང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མིན་དེ་ཡིན།