རྩོམ་ཡིག
མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད། ནད་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་ལ་དཔྱད་པ།
མདོར་བསྡུས།
སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ལ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་མི་མང་པོས་ཤེས་པ་ལས་རིང་བ་ཡིན། 1970s ནས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་ལི་ཐི་ཡམ་གྱི་ཚབ་དང་ཁ་སྣོན་བཅོས་ཐབས་འཚོལ་སྐབས་ཞིབ་འཇུག་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན། སྤྱིའི་དཔང་རྟགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་ཆུང་སྟེ། གསང་འགེབས་མེད་པའི་ནད་དཔེ་ཚོགས་གཅིག སྔར་གྱི་སྡུར་ཚོད་ཚོད་ལྟ་གཉིས། དེང་དུས་ཀྱི་སྐབས་བསྟུན་བགོ་བཤའི་བརྗེ་རེས་ཞིབ་འཇུག་གཅིག་བཅས་ཡིན། དེ་དག་ཚང་མར་མཚུངས་པའི་བརྡ་རྟགས་ནི། སྔར་ཡོད་བཅོས་ཐབས་ལ་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་སྣོན་བྱས་སྐབས་ཡིད་མུག་དང་ལྷག་ལུས་ཀྱི་ནད་རྟགས་ཇེ་ལེགས་སུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡིན། ཞིབ་འཇུག་གང་གིས་ཀྱང་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་འགོག་པའི་ནུས་པ་མ་བསྟན་ཞིང་། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་བརྡ་རྟགས་གསལ་པོའང་མ་ཐོན། འོན་ཀྱང་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གྲངས་ཉུང་དྲགས་པས། ནད་དེར་འགྱུར་བའི་དྲི་བ་ཐག་གཅོད་མི་ཐུབ། རྫས་འདི་ལ་དཔྱད་པ་བྱེད་མཁན་ཚོས། འདི་དག་སྨན་གཅིག་རྐྱང་གི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་སུ་མ་བརྩི་བར། ཁ་སྣོན་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཏུ་བལྟ་དགོས། ལག་ལེན་གྱི་མཇུག་སྡོམ་གང་ཞིག་བྱེད་པའི་སྔོན་ལ། སྨན་རྫས་ཕན་ཚུན་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་སྐོར་གྱི་ཉེན་བརྡ་ཡང་གཟབ་ནན་གྱིས་བསམ་གཞིག་བྱེད་དགོས།
སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ལ་སྔ་མོ་ནས་དོ་སྣང་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན།
མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་བརྟན་པོར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ། ཞིབ་འཇུག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་མ་མྱོང་། འདིའི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་ཕེ་ནོ་ཐི་ཨ་ཛིན་རིགས་དང་འདྲ་བས། སྔ་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་འདིས་ཁྲག་གི་ཆུ་སེར་ནང་གི་ཝ་ན་ཌེཊ་དེ་བྱེད་ནུས་ཆུང་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་སླར་གསོ་བྱེད་ཐུབ་སྲིད་ཅེས་ཚོད་གཞག་བྱས། དེས་སེམས་ཁམས་ཀྱི་འཁོར་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བར་བསམ་པའི་སོ་ཌི་ཡམ་-པོ་ཊ་སི་ཡམ་ ATPase ཡི་བྱེད་ནུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་སྲིད་པར་བསམས། བསམ་གཞི་འདི་བདེན་དཔང་བྱེད་ཆེད། ནེ་ལར་དང་ལས་རོགས་ཚོས་སེམས་ཁམས་རྒྱུན་མཐུད་དུ་འཁོར་འགྱུར་བྱེད་པའི་ནད་པ་གཉིས་ལ་བཅོས་པ་བྱས་ཤིང་། སེམས་ཁམས་དོ་མཉམ་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་དུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་། དེས་རྗེས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུལ་མ་བཏང་། ཧའུ་ལནཌ་ཀྱིས་སེམས་ནད་གསོ་རིག་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་པར། རྫས་འདི་ཕེ་ནོ་ཐི་ཨ་ཛིན་གྱི་སྔོན་རྫས་ནས་ཚོད་ལྟའི་སེམས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་སྨན་དུ་འགྱུར་བའི་འཕེལ་རིམ་རྗེས་འདེད་བྱས་ཏེ། ལས་ཀ་འདིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད།
རྗེས་ཀྱི་ལས་ཚུལ་ཞིབ་འཇུག་གིས། རྒྱུ་མཚན་དེ་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་བྱེད་ལས་དང་འཚོ་རླུང་ལྡན་འགྱུར་-སླར་གསོའི་དོ་མཉམ་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བསྐྱར་དུ་བཀོད། ཁྱིམ་རྒྱུད་ཞིབ་འཇུག འཆི་རྗེས་ཀྱི་རིགས་རྫས་མངོན་འདོན་སྐོར་གྱི་རྙེད་དོན། དེ་བཞིན་ POLG1 འགྱུར་བ་ཅན་གྱི་བྱི་བ་ལྟ་བུའི་སྲོག་ཆགས་དཔེ་གཟུགས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས། མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་བྱེད་ལས་ཉམས་པ་དེ་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་དང་འབྲེལ་བར་བསམས་ཡོད། བྱི་བ་དེའི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་དང་འདྲ་བའི་མངོན་རྟགས་ལ་ལི་ཐི་ཡམ་གྱིས་ཆ་ཤས་ཙམ་གྱི་ཕན་འབྲས་སྟོན། ཨལ་ཌའི་2019 ལོའི་དབང་རྩ་དང་སེམས་ནད་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་མིགནང་། རྫས་འདིས་གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་འབྲེལ་ཐག་ནང་འགག་སའི་གནས་རྣམས་བརྒལ་ནས་གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཐུབ་པས། བྱེད་ནུས་ཅན་གྱི་འཚོ་རླུང་རིགས་ཕྱིར་འཛག་པ་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ཅེས་བཤད། དེ་ཡིས་མི་ཊོ་ཀོན་ཌྲི་ཡའི་བྱེད་ལས་སྙོམ་པའི་རྫས་ཤིག་གི་ངོས་ནས་འདི་ལ་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡོད་པར་བརྗོད། གཞན་ཞིག་སྟེ། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཡིད་མུག་འགོག་སྨན་གྱི་འདེམས་རྫས་སུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་མིགནང་། ལས་ཚུལ་གྱི་གསལ་བཤད་ལ་ MAO-A འགོག་པ། ནའི་ཊྲིག་ཨོག་སའིཌ་སིན་ཐེ་སེ་དང་གུ་ཨ་ནི་ལེཊ་སའི་ཀླེ་སེ་འགོག་པ། གཉན་ཚད་འགོག་པའི་ནུས་པ་བཅས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལས་ཚུལ་དེ་དག་ནི་ཚོད་གཞག་ཡིན། ནད་ཐོག་གི་དྲི་བ་ནི། ཚོད་ལྟ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་ཚད་འཇལ་བྱས་པ་དང་། ཆ་རྐྱེན་གང་གི་འོག་ཏུ་བྱས་པ་དེ་ཡིན།
ཚོད་ལྟ་རེ་རེའི་སྐོར།
ནར་ས་པུར་དང་ནེ་ལར་གྱི་ནད་དཔེ་ཚོགས། བཅོས་དཀའ་བའི་ནད་པ་དང་གསང་འགེབས་མེད་པའི་བཅོས་ཐབས།
སྙན་ཐོ་དང་པོ་ནི་སྡུར་ཚོད་མེད་པའི་ནད་དཔེ་ཚོགས་ཤིག་ཡིན། དེར་ཡུན་རིང་གི་ནད་ཡོད་པའམ་ནད་ཚབས་ཆེ་བའི་ནད་པ་24 ལ། ཉིན་རེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་200 ཡང་ན་300 mg ཁ་སྣོན་དུ་སྤྲད་ཅིང་། སྤྱོད་ཡུན་ནི་ཉིན་འགའ་ནས་ལོ་གཅིག་ལས་ལྷག་པའི་བར་ཡིན། ནད་པ་བཅུ་དགུ་ལ་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་(སེམས་ཁམས་འཕར་བ་དང་ཡིད་མུག་གི་)ནད་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་19 ལས་14 ལ་གསལ་པོའི་ལེགས་འགྱུར་བྱུང་བར་བརྩིས། དེ་ནི་ཕན་འབྲས་མངོན་པའི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆ་74 ཡིན། སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ངེས་མེད་དུ་བརྩིས་པའི་ནད་པ་གསུམ་ལ་ཕན་འབྲས་མ་བྱུང་།
འདི་ནི་ཚོད་གཞག་གསར་པ་འདོན་པའི་གཞི་ཞིག་ཏུ་བལྟ་དགོས་པ་ལས། ཕན་ནུས་ཀྱི་གཞི་གྲངས་སུ་བལྟ་མི་རུང་། སྐབས་བསྟུན་བགོ་བཤའ་མེད། གསང་འགེབས་མེད། ཚད་གཞི་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་འཇལ་ཐབས་མེད། སྔར་ནས་སྤྱོད་བཞིན་པའི་སྨན་རྫས་ཀྱི་སྙན་ཐོའང་ཆ་ཚང་མེད། བཅོས་དཀའ་བའི་ནད་པའི་གསང་འགེབས་མེད་པའི་ནད་དཔེ་ཚོགས་ནས་ཐོན་པའི་བརྒྱ་ཆ་74 དེས། སྨན་རྫས་ཀྱི་ནུས་པ་ཙམ་མ་ཟད། ལྟ་ཞིབ་པའི་གདེང་འཇོག་དང་ནད་པ་འདེམས་སྟངས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པར་མཚོན།
ནེ་ལར་དང་ལས་རོགས། 1986། ལི་ཐི་ཡམ་དང་མཉམ་དུ་ལོ་གཉིས་ཀྱི་བརྗེ་རེས་སྔོན་འགོག་ཚོད་ལྟ།
འདི་ནི་སྔ་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་རྣམས་ལས་དམིགས་འདུན་ཆེ་ཤོས་ཡིན། སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཡོད་པའི་ནད་པ་31 ལ། ལོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་འགེབས་དང་སྐབས་བསྟུན་བགོ་བཤའི་བརྗེ་རེས་ཚོད་ལྟ་བྱས། ཞུགས་མཁན་རེ་རེར་ལོ་གཅིག་རིང་ཉིན་རེར་300 mg དང་། ལོ་གཞན་དེར་ཉིན་རེར་15 mg སྤྲོད་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། རིམ་པ་དེ་སྐབས་བསྟུན་གྱིས་བསྒྲིགས། 15 mg ཡི་སྨན་ཚད་དེ་སྡུར་གཞིར་བྱས། དེ་འདེམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ནི། གཅིན་པའི་ཁ་དོག་འགྱུར་བས། དངོས་སུ་བྱེད་ནུས་མེད་པའི་སྨན་རྫུན་སྤྱད་དེ་གསང་འགེབས་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་དེ་ཡིན། གལ་ཆེ་ཤོས་ནི། ཞུགས་མཁན་ཚང་མས་དུས་ཡུན་ཧྲིལ་པོར་ལི་ཐི་ཡམ་མུ་མཐུད་སྤྱད་པཡིན། དེས་ན་འདི་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཁ་སྣོན་སྔོན་འགོག་བཅོས་ཐབས་ཤིག་ཡིན།
ནད་པ་31 ལས་བཅུ་བདུན་གྱིས་ལོ་གཉིས་ཀ་མཐར་ཕྱིན། མཐར་ཕྱིན་མཁན་རྣམས་ལ། 300 mg སྤྱད་པའི་ལོར་ཡིད་མུག་གི་ནད་རྟགས་ཀྱི་ཚབས་ཆེ་ཚད་ནི་15 mg སྤྱད་པའི་ལོ་ལས་བསྡོམས་རྩིས་ཀྱི་ངོས་ནས་མངོན་གསལ་དུ་ཆུང་བ་ཡིན། འོན་ཀྱང་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཀྱི་ནད་རྟགས་ཚབས་ཆེ་ཚད་ནི་སྨན་ཚད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁྱད་པར་མེད། སྙན་ཐོར། ཚོད་ལྟའི་རིང་སྨན་ཁང་དུ་ཉལ་དགོས་པའི་ཚད་ནི་ཚོད་ལྟའི་སྔོན་ལས་དམའ་བ་ཡིན་པར་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨལ་ཌའི་རྗེས་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ནང་། འདི་ནི་15 mg སྤྱད་པའི་དུས་སྐབས་ལའང་བྱུང་བར་བཀོད་པས། གྲུབ་འབྲས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པ་རྙོག་དྲ་ཆེ་རུ་བཏང་། ཞིབ་འཇུག་པ་རང་ཚོས་ཀྱང་སྐྱོན་ཆ་རྣམས་གསལ་བཤད་བྱས། དེ་དག་ནི་དཔེ་ཚོགས་ཆུང་བ། བརྒྱ་ཆ་45 བར་མཚམས་སུ་བྲལ་བ། གདེང་འཇོག་གི་འཇལ་ཐབས་སྟབས་བདེ་བ། གསང་འགེབས་ལ་དོགས་པ་ཡོད་པ། 15 mg དེ་སྨན་རྫས་ཀྱི་ངོས་ནས་བྱེད་ནུས་མེད་མིན་ངེས་མེད་པ་བཅས་ཡིན། མཐའ་མའི་དོགས་པ་དེ་ནི། གཤམ་དུ་བཤད་པ་ལྟར། ཕྱིས་སུ་བདེན་པར་མངོན།
ནེ་ལར་གྱི་སྨན་ཚད་ཆུང་བའི་ཡིད་མུག་ཞིབ་འཇུག སྨན་རྫུན་ལ་བྱེད་ནུས་ཡོད་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཚན།
རྗེས་ཀྱི་བདུན་ཕྲག་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་འགེབས་སྡུར་ཞིབ་ཅིག་ནང་། ཡིད་མུག་གི་ནད་ཚབས་ཆེ་བའི་ནད་པ་35 ལ་ཉིན་རེར་15 mg དང་བྱེད་ནུས་མེད་པའི་སྨན་རྫུན་སྡུར་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས། དེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་ཕན་འབྲས་བསྡོམས་རྩིས་ཀྱི་ངོས་ནས་མངོན་གསལ་དུ་ལེགས་པ་རྙེད། འདི་ནི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་མིན་པར། སྣེ་གཅིག་གི་ཡིད་མུག་ནད་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན། དེས་ན་འདི་ནི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་མིན་པར། སྤྱིར་བཏང་ཡིད་མུག་གི་དཔང་རྟགསཀྱི་ཁོངས་སུ་འཇོག་དགོས། སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་སྐོར་ཀློག་མཁན་ལ་འདིའི་གལ་ཆེ་ས་ནི་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་ཡིན། བརྗེ་རེས་ཚོད་ལྟ་གཉིས་ཀར་སྡུར་གཞིར་སྤྱད་པའི་15 mg ཡི་སྨན་ཚད་དེ་རང་གིས། བྱེད་ནུས་མེད་པའི་སྨན་རྫུན་ལས་ཕན་འབྲས་ལེགས་པ་བསྟན་ཡོད། དེས་ན་15 mg དང་སྡུར་ནས་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཡང་། ཅི་ཡང་མ་སྤྱད་པ་དང་སྡུར་བའི་ཁྱད་པར་ཆ་ཚང་ལས་ཆུང་བར་མཚོན་སྲིད། དུས་མཚུངས་སུ། སྔར་གྱི་ཚོད་ལྟ་གཉིས་གང་ལའང་དངོས་སུ་སྨན་རྫུན་སྤྱོད་པའི་ཚོགས་མེད་པ་མཚོན།
ཨལ་ཌ་དང་ལས་རོགས། 2017། དེང་དུས་ཀྱི་ཁ་སྣོན་བརྗེ་རེས་ཚོད་ལྟ།
ད་བར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ནན་ཏན་ཤོས་ནང་། སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་རིགས་I ཡང་ན་II དང་ལྷག་ལུས་ཀྱི་ནད་རྟགས་ཡོད་པའི་དར་མ་37 སྐབས་བསྟུན་གྱིས་བགོས། དེ་དག་ལ་ཉིན་རེར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་195 mg དང་15 mg བརྗེ་རེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ། རེ་རེ་བདུན་ཕྲག་13 རིང་སྤྲད་དེ་སྡུར་ཞིབ་བྱས། འདི་ནི་ཁ་སྣོན་བཅོས་ཐབས་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད། ཞུགས་མཁན་ཚང་མ་ལ་ལ་མོ་ཊྲི་ཇིན་སྤྱད་དེ་ཉུང་མཐར་ཟླ་བ་གསུམ་རིང་གནས་སྟངས་བརྟན་པོ་ཡོད་ཅིང་། སྨན་དེ་མུ་མཐུད་སྤྱད། ལི་ཐི་ཡམ། ཌི་ཝལ་པྲོ་ཨེགས། སེམས་ནད་འགོག་སྨན་དང་ཡིད་མུག་འགོག་སྨན་རྣམས་ཀྱང་སྨན་ཚད་བརྟན་པོའི་ཐོག་སྤྱོད་ཆོག་པར་བྱས། ཚོད་ལྟ་འདི་PubMed 27284082 ལ་ཐོ་འགོད་བྱས་ཡོད། འགོ་འཛུགས་སྐབས་ཀྱི་ནད་རྟགས་ནི་ཡང་བ་ནས་འབྲིང་བའི་བར་ཡིན། ཧ་མིལ་ཊན་ཡིད་མུག་གདེང་འཇོག་གི་ཆ་སྙོམས་སྐར་གྲངས་7.6 ཙམ་དང་། མོན་ཊི་གོ་མེ་རི་-ཨས་བརྒ་གི་སྐར་གྲངས་12.7 ཙམ་ཡིན།
གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་ཡིད་མུག་དང་སེམས་འཚབ་ཀྱི་འཇལ་ཚད་ཐོག་195 mg ལ་ཕན་འབྲས་ལེགས་པ་བསྟན། མཐར་ཕྱིན་མཁན་རྣམས་ལ། ཕན་འབྲས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་ནི་ཧ་མིལ་ཊན་ཡིད་མུག་འཇལ་ཐབས་ཐོག་0.71 ཙམ། མོན་ཊི་གོ་མེ་རི་-ཨས་བརྒ་འཇལ་ཐབས་ཐོག་0.80 ཙམ། ཧ་མིལ་ཊན་སེམས་འཚབ་འཇལ་ཐབས་ཐོག་0.79 ཙམ་བཅས་ཡིན། རེ་རེ་བསྡོམས་རྩིས་ཀྱི་ངོས་ནས་མངོན་གསལ་ཡིན། ནད་པ་37 ཚང་མའི་ཆེས་མཐའ་མའི་ལྟ་ཞིབ་གཞི་གྲངས་དེ་རྗེས་ཀྱི་དུས་ཚིགས་ལ་སྤོས་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པས་ཀྱང་། མཚུངས་པའི་མངོན་གསལ་གྲུབ་འབྲས་ཐོན། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཀྱི་སྐར་གྲངས་དམའ་ཞིང་བརྟན་པོར་གནས་པ་དང་། བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་མ་མངོན། ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ཚོགས་ཀྱིས། ཚིག་གི་དྲན་ཤེས། ལས་འཛིན་བྱེད་ལས། ཡིད་གཏད་ཀྱི་འཇལ་ཚད་བཅས་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་ཕན་འབྲས་མ་བསྟན། ཞུགས་མཁན་བཅུ་ཚོད་ལྟ་ལས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། རྒྱུ་མཚན་ནང་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་རྟགས་ཚབས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ། སེམས་འཚབ། ལུས་ནང་ཆུ་བསགས་པ། མོས་མཐུན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་བཅས་ཚུད་ཡོད། མི་འདོད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི། གནས་སྐབས་ཀྱི་གཅིན་གཏོང་སྐབས་ཚ་བ། ཕོ་བ་དང་རྒྱུ་མའི་མི་བདེ་བ། མགོ་ན་བ་བཅས་ཡིན།
ནད་ཐོག་ཚོད་ལྟའི་རེའུ་མིག དངོས་སུ་ཅི་ཞིག་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ།
| ཞིབ་འཇུག | ཇུས་འགོད་དང་n | མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོའི་སྨན་ཚད | མཉམ་སྤྱོད་བཅོས་ཐབས | བརྟག་དཔྱད་དམིགས་ཚད | གྲུབ་འབྲས་གཙོ་བོ | ཚད་བཀག |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ནར་ས་པུར་དང་ནེ་ལར། གསང་འགེབས་མེད་པའི་ནད་དཔེ་ཚོགས | སྡུར་ཚོད་མེད་པའི་ནད་དཔེ་ཚོགས། སྡོམ་24 (སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་19) | ཉིན་རེར་200 ནས་300 mg། ཉིན་3 ནས་ཟླ་བ་19 | བཅོས་དཀའ་བའི་ནད་པ། སྔར་ནས་སྤྱོད་པའི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་ཆ་ཚང་མེད | ལེགས་འགྱུར་ལ་སྨན་པས་གདེང་འཇོག་བྱས་པ | སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་པ་19 ལས་14 ལ་ལེགས་འགྱུར་བྱུང་བར་བརྩིས | སྡུར་ཚོད་མེད། གསང་འགེབས་མེད། དམིགས་ཚད་ནི་མི་སྒེར་གྱི་གདེང་འཇོག་ཡིན། སྨན་སྤྱོད་ཚད་དང་ཡུན་མི་མཚུངས |
| ནེ་ལར་དང་ལས་རོགས། 1986 | ལོ་2 ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་འགེབས་བརྗེ་རེས་ཚོད་ལྟ། 31 ཞུགས། 17 མཐར་ཕྱིན | 300 mg དང་15 mg སྡུར་བ། རེ་རེ་ལོ་གཅིག | ཞུགས་མཁན་ཚང་མས་ལི་ཐི་ཡམ་མུ་མཐུད་སྤྱད | ཡིད་མུག་དང་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཀྱི་ནད་རྟགས་གདེང་འཇོག སྨན་ཁང་དུ་ཉལ་བ | 300 mg ཐོག་ཡིད་མུག་གི་ཚབས་ཆེ་ཚད་ཆུང་བ། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ལ་ཁྱད་པར་མེད | བརྒྱ་ཆ་45 བར་མཚམས་སུ་བྲལ། འཇལ་ཐབས་སྟབས་བདེ། གསང་འགེབས་ལ་སྐྱོན་ཡོད། 15 mg ལ་བྱེད་ནུས་ཡོད་སྲིད |
| ནེ་ལར་གྱི་སྨན་ཚད་ཆུང་བའི་ཞིབ་འཇུག | བདུན་ཕྲག་3 གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་འགེབས་RCT། བྱེད་ནུས་མེད་པའི་སྨན་རྫུན་དང་སྡུར་བ། n=35། ཡིད་མུག་ཚབས་ཆེ་བ | ཉིན་རེར་15 mg | སྔར་ནས་སྤྱོད་པའི་སྨན་རྫས་ཀྱི་སྙན་ཐོ་འདང་ངེས་མེད | ཡིད་མུག་གི་ཚབས་ཆེ་ཚད | 15 mg ནི་སྨན་རྫུན་ལས་ཕན་འབྲས་ལེགས | སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་པའི་ཚོགས་མིན། ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་གནད་བསྡུས་ནང་ཕན་འབྲས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་གྲངས་ཀས་མ་བཀོད |
| ཨལ་ཌ་དང་ལས་རོགས། 2017 | བདུན་ཕྲག་13 གྱི་ཕྱོགས་གཉིས་གསང་འགེབས་བརྗེ་རེས་ཚོད་ལྟ། 37 སྐབས་བསྟུན་གྱིས་བགོས། 27 མཐར་ཕྱིན | 195 mg དང་15 mg སྡུར་བ | ཚང་མས་ལ་མོ་ཊྲི་ཇིན་སྤྱད། ལི་ཐི་ཡམ། ཌི་ཝལ་པྲོ་ཨེགས། སེམས་ནད་འགོག་སྨན། ཡིད་མུག་འགོག་སྨན་རྣམས་སྨན་ཚད་བརྟན་པོ་ཡིན་ན་སྤྱོད་ཆོག | MADRS, HAM-D, HAM-A, YMRS, CGI-BP, ཤེས་རྟོགས | 195 mg ཐོག་ཡིད་མུག་དང་སེམས་འཚབ་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་ལེགས་འགྱུར། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་དང་ཤེས་རྟོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་མེད | དཔེ་ཚོགས་ཆུང་། ལྷག་ལུས་ཀྱི་(དྲག་པོ་མིན་པའི་)ནད་རྟགས། སྨན་མང་མཉམ་སྤྱོད། སྔར་གྱི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་རྗེས་སུ་ལྷག་པ། 15 mg ལ་བྱེད་ནུས་ཡོད་སྲིད |
| ནེ་ལར་གྱི་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཚོད་ལྟ | ཕྱོགས་གཉིས་གསང་འགེབས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཞིབ་འཇུག n=18 | ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་སྙན་ཐོ་ནས་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་བདེན་དཔང་བྱེད་མི་ཐུབ | ཐོབ་ཐུབ་པའི་སྙན་ཐོ་ནས་གནས་ཚུལ་འདོན་མི་ཐུབ | སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཀྱི་ནད་རྟགས | སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་འགོག་པའི་ཕན་འབྲས་མ་བསྟན | ཤོག་ངོས་གཉིས་ཀྱི་སྙན་ཐོ། ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་གནད་བསྡུས་མེད། སྨན་ཚད་དང་འཇལ་ཐབས་བདེན་དཔང་བྱེད་མི་ཐུབ |
རྣམ་པ་འདི་དྲང་པོར་དཔྱད་པ།
ཚད་བཀག་རྣམས་བསམ་གཞིག་བྱས་རྗེས་ཀྱང་། ལྟ་ཞིབ་ཀྱི་གནད་གསུམ་གནས་ཐུབ། དང་པོ། ཕན་འབྲས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཚུངས་པ་ཡིན། སྡུར་ཚོད་ཡོད་པའི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གཉིས་ཀར། སྨན་ཚད་མཐོ་བས་ཡིད་མུག་དང་ལྷག་ལུས་ཀྱི་ནད་རྟགས་ལ་ལེགས་འགྱུར་བྱུང་། དེང་དུས་ཀྱི་ཚོད་ལྟར་ཕན་འབྲས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་བ་ཡོད། གཉིས་པ། ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆ་འདི་དག་ནང་གང་གིས་ཀྱང་། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་འགོག་ཐུབ་ཅེས་པའི་བཤད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་མི་བྱེད། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ལ་དམིགས་པའི་ཚོད་ལྟར་ཕན་འབྲས་མ་བྱུང་ཞིང་། བརྗེ་རེས་ཞིབ་འཇུག་རྣམས་ལའང་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་རྙེད། འདི་ནི་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་འགོག་པའི་ཕན་ནུས་མེད་པ་མཚོན་པ་ལས། སྣེ་གཉིས་ཀར་སེམས་ཁམས་བརྟན་པོར་བྱེད་པའི་དཔང་རྟགས་མིན། གསུམ་པ། བཅོས་ཐབས་སྤྱད་རྗེས་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་བྱུང་བའི་བརྡ་རྟགས་མ་མངོན་ཡང་། བཤད་པ་དེའི་དཔང་རྟགས་ཀྱི་ལྗིད་ཚད་ཆུང་། འགོ་འཛུགས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་སྐར་གྲངས་ཀླད་ཀོར་དང་ཉེ་བ་ཡིན་པ་དང་། སྨན་སྤྱད་པའི་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གྲངས་ནི་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཙམ་ཡིན། དེས་ན་ཞིབ་འཇུག་འདི་དག་གིས་ནད་ཐོག་གི་ངོས་ནས་གལ་ཆེ་བའི་ཚད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་ཉེན་ཁ་རྙེད་མི་ཐུབ། ཡང་དག་པའི་བཤད་སྟངས་ནི། ནད་དེར་འགྱུར་བའི་བརྡ་རྟགས་མ་མཐོང་ཞེས་པ་ཡིན་པ་ལས། ནད་དེར་འགྱུར་བའི་ཉེན་ཁ་མེད་པ་བདེན་དཔང་བྱས་ཞེས་པ་མིན།
ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་གྱི་དཀའ་ངལ་གཉིས་ལ་ནན་བཤད་བྱེད་འོས། གང་ལགས་ཤེ་ན། དེ་གཉིས་དཔང་རྟགས་ཀྱི་གཞི་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་གཅིན་པའི་ཁ་དོག་འགྱུར་བ་དང་། སྨན་ཚད་ཆུང་བའི་སྡུར་གཞི་དེ་བྱེད་ནུས་མེད་པར་བསམས་ནས་ཁ་དོག་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་དེ་ལད་མོ་བྱེད་ཆེད་དུ་བདམས་པས། བརྗེ་རེས་ཞིབ་འཇུག་རེ་རེའི་གསང་འགེབས་ལ་ཇུས་འགོད་རང་ནས་སྐྱོན་ཡོད། དེ་མ་ཟད་ཚོད་གཞག་དེ་མ་འགྲུབ། སྨན་ཚད་ཆུང་བ་དེས་ཡིད་མུག་ལ་བྱེད་ནུས་མེད་པའི་སྨན་རྫུན་ལས་ཕན་འབྲས་ལེགས་པ་བསྟན། དེས་ན་གལ་ཆེ་བའི་སྡུར་ཞིབ་དེ་དག་ནི། སྨན་དང་སྨན་རྫུན་བར་གྱི་ཚོད་ལྟ་མིན་པར། གཉིས་ཀར་བྱེད་ནུས་ཡོད་སྲིད་པའི་སྤྱོད་ཐབས་གཉིས་ཀྱི་སྨན་ཚད་སྡུར་བ་ཡིན། ཚུལ་འདིས་ཚད་འཇལ་བྱས་པའི་ཕན་འབྲས་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་དཀའ་ཞིང་། ཚད་ལྡན་གྱི་སྨན་རྫུན་སྡུར་ཚོད་ཡིད་མུག་འགོག་སྨན་ཚོད་ལྟ་རྣམས་དང་མཉམ་དུ་བསྡུས་ནས་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་མི་ཐུབ།
འདིར་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་གསལ་པོར་བཟུང་རྒྱུ་གལ་ཆེ། འདི་དག་ནི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཀྱི་དམིགས་ཚད་ཡོད་པའི། ནད་དེའི་ཚོད་ལྟ་ཡིན། དེ་དག་མི་ཚོགས་གཞན་ནས་ཐོབ་པའི་དཔང་རྟགས་དང་བསྲེ་མི་རུང་། འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཡིག་ཆར་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་ཀློག་མཁན་ཚོས། སེམས་འཚབ་སྐོར་གྱི་རྙེད་དོན། ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག། བདེ་འཇགས་དང་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་གནས་ཚུལབཅས་ལ་སོ་སོར་གཟིགས་དགོས། གང་ལགས་ཤེ་ན། རེ་རེར་ཞིབ་འཇུག་ཇུས་འགོད་དང་ཉེན་ཁའི་བསམ་གཞིག་མི་འདྲ་བ་ཡོད།
སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ལ་སྨན་མང་མཉམ་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་འཇགས་རྒྱབ་ལྗོངས།
སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་སྨན་རྫས་རྒྱུན་དུ་སྤྲོད་པའི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་པ་ཚོ་དང་། ཐད་ཀར་འབྲེལ་བའི་ཉེན་བརྡ་གཉིས་ཡོད། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་དང་དེའི་བརྗེ་ཚབ་འབྲས་རྫས་Azure B ནི། ནུས་པ་ཆེ་ཞིང་ཕྱིར་ལྡོག་ཐུབ་པའི་MAO-A འགོག་རྫས་ཡིན། དེ་དག་SSRIs། SNRIs དང་སེ་རོ་ཊོ་ནིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་སྨན་གཞན་དང་མཉམ་དུ་སྤྱད་ན། སེ་རོ་ཊོ་ནིན་གྱི་ནད་རྟགས་ཚོགས་སློང་སྲིད། དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་དུག་ཕོག་པའི་ནད་དཔེ་ཕལ་ཆེར་ཚང་མར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྡོད་རྩའི་ནང་སྤྲད་ཡོད། དེང་དུས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ཚོད་ལྟར། ཞུགས་མཁན་37 ལས་20 ལ་ཡིད་མུག་འགོག་སྨན་སྤྱོད་ཆོག་པར་བྱས་ཤིང་། སེ་རོ་ཊོ་ནིན་དང་འབྲེལ་བའི་མི་འདོད་པའི་བྱུང་བ་མ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་ཉམས་མྱོང་ཆུང་ངུ་དེས་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་ཉེན་བརྡ་དེ་རྩིས་མེད་བྱེད་མི་ཐུབ། ད་ལྟའི་སྡོད་རྩའི་ནང་སྤྱོད་པའི་ཐོན་རྫས་ཀྱི་གསལ་བཤད་ནང་། གནད་འདིའི་སྐོར་སྒྲོམ་ནང་ཉེན་བརྡ་བཀོད་ཡོད། གཞན་ཡང་། གླུ་ཀོ་ས་-6-ཕོས་ཕེཊ་ཌི་ཧའི་ཌྲོ་ཇེ་ནེ་སེ་མི་འདང་བ་ནི་སྨན་འདི་སྤྱོད་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན། གང་ལགས་ཤེ་ན། མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོས་ཁྲག་གི་དམར་ཕྲ་འཇིག་པ་སློང་སྲིད། དེང་དུས་ཀྱི་ཚོད་ལྟས་ཀྱང་ནད་པ་དེ་འདྲ་མ་བཅུག སྨན་རྫས་འདི་དག་མཉམ་དུ་སྤྱོད་མཁན་གང་ཡིན་ཡང་སྨན་པའི་ལྟ་སྐྱོང་དགོས། འདི་ནི་དངོས་སུ་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་ཐུབ་པའི་སྨན་རྫས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཡིན་པ་ལས། གནོད་པ་མེད་པའི་ཁ་སྣོན་རྫས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་མིན།
དྲི་བ་འདིའི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས།
སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ནད་ནང་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་སྤྱོད་པའི་ཡིག་ཆ་ནི། གྲངས་ཉུང་། རྙིང་པ། ཕྱོགས་སྟོན་ཙམ་བྱེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་། སྤུས་ཚད་ལེགས་པའི་དེང་དུས་ཀྱི་སྔོན་ཚོད་ཞིབ་འཇུག་གཅིག་བཅས་ཡིན། དྲང་པོའི་མདོར་བསྡུས་ནི། ཉིན་རེར་195 ནས་300 mg ཙམ་གྱི་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ཁ་སྣོན་དུ་སྤྱད་པས། དཔེ་ཚོགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནང་ཡིད་མུག་དང་ལྷག་ལུས་ཀྱི་ནད་རྟགས་ཐེངས་མང་ཇེ་ཡང་དུ་བཏང་། ཐེངས་གཅིག་ལ་སེམས་འཚབ་ཀྱི་ཕན་འབྲས་བརྡ་རྟགས་བསྟན། ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ཕན་འབྲས་མ་བསྟན། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་འགོག་པའི་ནུས་པ་མ་བསྟན། དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་འདི་ཙམ་གྱིས་རྙེད་ཐུབ་པའི་སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་དུ་འགྱུར་བའི་བརྡ་རྟགས་ཀྱང་མ་བསྟན་པ་དེ་ཡིན། དངོས་སུ་སྨན་རྫུན་སྡུར་ཚོད་ཡོད་པ། སེམས་ཁམས་གཉིས་སྣེའི་ཡིད་མུག་དྲག་པོའི་ནད་པའི་ཚོགས་ཡོད་པ། སེམས་ཁམས་འཕར་ནད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་སྔོན་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ། གསང་འགེབས་ཀྱི་བྱ་ཐབས་འདང་ངེས་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ཆེ་བ་ད་དུང་བྱས་མེད། དེ་དག་མ་བྱས་བར། གནས་སྟངས་འདིར་མེ་ཐི་ལིན་སྔོན་པོ་ནི་ད་དུང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་པའི་ཁ་སྣོན་བཅོས་ཐབས་ཤིག་ཏུ་གནས། མུ་མཐུད་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་འོས་པའི་དོ་སྣང་ཡོད་ཀྱང་། མཇུག་སྡོམ་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཐུབ་པའི་དཔང་རྟགས་ཧ་ཅང་མི་འདང་།