Àpilẹ̀kọ
Ṣé methylene blue ń tọ́jú UTI? Àwọn àmì àìsàn, àkóràn, àti àwọn òògùn àpapọ̀
Methylene blue nìkan kì í ṣe ìtọ́jú tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ fún àkóràn bakitéríà ní ọ̀nà ìtọ̀. Wíwà rẹ̀ nínú òògùn àpapọ̀ fún ọ̀nà ìtọ̀ kò fi hàn pé ìgò methylene blue tí kò ní òògùn mìíràn yóò wo ìredodo àpò ìtọ̀ sàn, dènà ìpadàbọ̀ rẹ̀, tàbí tọ́jú àkóràn ẹṣẹ́ píró́sítétì. Ìwádìí ilé ìwòsàn tí a jíròrò ní ìsàlẹ̀ dán àwọn òògùn àpapọ̀ wò, ó sì fi àwọn òògùn apakòkòrò kún wọn lẹ́yìn náà.
Ìyàtọ̀ àkọ́kọ́ tí ó wúlò ni láàárín níní ìmọ̀lára pé ara ti yá àti títọ́jú ohun tó fa àìsàn. Àwọn méjèèjì ṣe pàtàkì. Òògùn kan lè dín ìhámọ́ iṣan àpò ìtọ̀ kù nígbà tí bakitéríà ṣì wà; àwọn àmì àìsàn tún lè máa bá a lọ nígbà tí àkóràn bakitéríà kì í ṣe ohun tó ń fà á mọ́. Ìtọ́sọ́nà NIDDK fún ìtọ́jú àkóràn àpò ìtọ̀ ya àwọn òògùn apakòkòrò fún àkóràn bakitéríà sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn òògùn fún ìrora àti àyẹ̀wò síwájú sí i nígbà tí a kò bá lè jẹ́rìí sí àkóràn.
Ohun tí àwọn àmì àìsàn ọ̀nà ìtọ̀ lè fi hàn
Ìmọ̀lára gbígbóná nígbà títọ̀, ìfẹ́ láti tọ̀ lójijì, títọ̀ lemọ́lemọ́, àti àìrọ̀rùn ní ìsàlẹ̀ ikùn lè wáyé pẹ̀lú UTI. Ṣùgbọ́n wọ́n ṣàpèjúwe ohun tí ènìyàn ń ní lára, kì í ṣe pé wọ́n ń dá ohun tó fà á mọ̀. Cystitis túmọ̀ sí ìredodo àpò ìtọ̀; bakitéríà lè fa ìredodo yìí, nígbà tí ìredodo àsopọ̀ àpò ìtọ̀/àkójọpọ̀ àmì ìrora àpò ìtọ̀ jẹ́ ọ̀ràn ìdánimọ̀ àìsàn tí ó yàtọ̀.
Àyẹ̀wò àkóràn àpò ìtọ̀ so ìtàn ìlera, àyẹ̀wò ara, àti àwọn ìdánwò tó yẹ pọ̀. Àyẹ̀wò ìtọ̀ lè rí àwọn nǹkan bí sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun àti ẹ̀jẹ̀. Ìdánwò gbígbìn ìtọ̀ ń wá ìdàgbàsókè bakitéríà, ó sì lè ṣèrànwọ́ nínú yíyan òògùn apakòkòrò. Àwọn ìdánwò wọ̀nyí ń dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nítorí náà “ìdánwò ìtọ̀ mi kò rí nǹkan” nílò àlàyé: ìdánwò wo, nígbà wo, àti ní ìbámu pẹ̀lú ìtọ́jú wo?
Àwọn àmì àìsàn tí ń bá a lọ nígbà tí ìdánwò kò rí nǹkan nílò àfiyèsí. Bí ìdánwò gbígbìn ìtọ̀ kò bá rí bakitéríà, ìyẹn kì í ṣe ìdí láti kọbi ara sí ìrora, ṣùgbọ́n ìrora náà kò jẹ́ ẹ̀rí àkóràn tí ó fara sin. Gbólóhùn ìdúró Ẹgbẹ́ Ìmọ̀ Ọ̀nà Ìtọ̀ ti Australia àti New Zealand jẹ́wọ́ àwọn ààlà ìdánimọ̀ àìsàn, ó sì dámọ̀ràn àyẹ̀wò tí a ṣe ní ìbámu pẹ̀lú ipò ẹnì kọ̀ọ̀kan. A gbọ́dọ̀ túmọ̀ èsì náà pẹ̀lú àwọn àmì àìsàn àti àwọn ohun mìíràn tí àyẹ̀wò rí, dípò kí ó di ìdí láti bẹ̀rẹ̀ lílo òògùn apakòkòrò léraléra láìsí ìtọ́jú àti àbójútó.
Ìdínkù àmì àìsàn ní ìfiwéra pẹ̀lú ìtọ́jú àkóràn
Lo ìfiwéra yìí nígbà tí o bá ń ṣàyẹ̀wò ohun tí a sọ pé ọjà kan lè ṣe tàbí tí o bá ń jíròrò bí ara ṣe dáhùn sí ìtọ́jú. Ó ya ohun tí a ṣàkíyèsí sọ́tọ̀ kúrò nínú ìparí tí ohun náà lè ṣe àtìlẹ́yìn fún.
| Ohun tí a ṣàkíyèsí tàbí ohun tí ìtọ́jú ń lépa | Ohun tí ó lè sọ fún ọ | Ohun tí kò lè fìdí múlẹ̀ fúnra rẹ̀ |
|---|---|---|
| Ìdínkù gbígbóná, ìfẹ́ láti tọ̀ lójijì, tàbí ìhámọ́ iṣan àpò ìtọ̀ | Àwọn àmì àìsàn ti dín kù, èyí sì jẹ́ èsì tó ṣe pàtàkì | Pé bakitéríà wà ní ìbẹ̀rẹ̀ tàbí pé a ti mú wọn kúrò |
| Ìṣe lòdì sí bakitéríà lábẹ́ àwọn ipò yàrá ìwádìí | Ohun kan ní ipa lórí bakitéríà lábẹ́ àwọn ipò tí a fi dán an wò | Pé ọjà tí a mu lẹ́nu ń dé ìwọ̀n tó lè ṣiṣẹ́ nínú ọ̀nà ìtọ̀ aláìsàn láìléwu |
| Ìdánwò gbígbìn ìtọ̀ tí kò rí bakitéríà | A kò rí ìdàgbàsókè bakitéríà tó tó láti ròyìn lábẹ́ àwọn ipò ìdánwò náà | Ìdí tí àwọn àmì àìsàn fi ń bá a lọ, tàbí bóyá ọjà kan pàtó ló fa èsì náà |
| Ìtọ́jú UTI bakitéríà lábẹ́ ìtọ́sọ́nà oníṣègùn | Ìtọ́jú ń dojú kọ àkóràn tí a ti ṣàyẹ̀wò, pẹ̀lú àbójútó lẹ́yìn ìtọ́jú ní ìbámu pẹ̀lú ipò aláìsàn | Pé ohun kan náà ló ń fa gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ iwájú tàbí pé wọ́n nílò òògùn kan náà |
| Ìtọ̀ búlúù tàbí aláwọ̀ ewé lẹ́yìn methylene blue | Àwọ̀ náà lè yí àwọ̀ ìtọ̀ padà | Pípa bakitéríà, àṣeyọrí ìtọ́jú, tàbí ìwọ̀n bí àkóràn ṣe le tó |
Fún àpẹẹrẹ, ẹnì kan bẹ̀rẹ̀ sí í lo wàláà àpapọ̀, ó sì ròyìn pé ìrora ìhámọ́ iṣan dín kù ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ náà. Ìyẹn jẹ́ ìsọfúnni tó wúlò nípa àmì àìsàn. Láti sọ pé methylene blue wo àkóràn kan sàn, àwọn ìbéèrè mìíràn ṣì wà: ṣé àkóràn wà, kí ni ohun mìíràn tó wà nínú wàláà náà, ṣé a tún lo àwọn òògùn apakòkòrò, kí sì ni ó ṣẹlẹ̀ ní àyẹ̀wò lẹ́yìn ìtọ́jú?
Ìdí tí àwọn òògùn àpapọ̀ fi yàtọ̀
Àkọlé kápúsù Uribel lórí DailyMed ṣàpèjúwe ìdínkù àwọn àmì àìsàn ọ̀nà ìtọ̀ tó ń fa ìbínú àsopọ̀. Àwọn èròjà rẹ̀ ní àwọn iṣẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí a ṣàlàyé:
| Èròjà | Iṣẹ́ tí àkọlé kápúsù yìí ṣàpèjúwe |
|---|---|
| Hyoscyamine | Ó ń jẹ́ kí iṣan dídán sinmi láti dín ìhámọ́ kù |
| Phenyl salicylate | Ó ń tú salicylate sílẹ̀ fún ìdínkù ìrora |
| Methenamine | Ó ń tú formaldehyde sílẹ̀ nínú ìtọ̀ tó ní ásíìdì, èyí sì ń ṣiṣẹ́ lòdì sí bakitéríà |
| Sodium phosphate monobasic | Ó ń ṣèrànwọ́ láti pa ìtọ̀ mọ́ ní ipò ásíìdì tí methenamine nílò láti ṣiṣẹ́ |
| Methylene blue | Ó ní agbára àìlágbára láti pa kòkòrò; ó lè yí àwọ̀ ìtọ̀ padà |
Àkọlé yìí sọ ní kedere pé FDA kò fọwọ́ sí àkọlé náà, bẹ́ẹ̀ ni kò tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ọjà yìí kò léwu àti pé ó ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Wíwà lórí DailyMed kì í ṣe ìwé ẹ̀rí ìfọwọ́sí. Àkópọ̀ àwọn èròjà máa ń yàtọ̀, nítorí náà ṣàyẹ̀wò àpò ọjà gangan dípò kí o fi tábìlì yìí sí gbogbo ọjà tí orúkọ rẹ̀ jọra. Ìtọ́sọ́nà wa sí àwọn òògùn àpapọ̀ fún ọ̀nà ìtọ̀ tí ó ní methylene blue ṣàlàyé àwọn ìyàtọ̀ láàárín àwọn ọjà náà.
Methenamine àti methylene blue jẹ́ àwọn èròjà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn ìmọ̀ràn NICE fún UTI tí ń padà wá ní methenamine hippurate gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìdènà fún àwọn aláìsàn tí a yàn, lẹ́yìn tí a ti tọ́jú UTI èyíkéyìí tí ó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ dáadáa. Ìmọ̀ràn yẹn kò fìdí methylene blue múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdènà, bẹ́ẹ̀ ni kò túmọ̀ sí pé a lè fi òògùn àpapọ̀ fún ìdínkù àmì àìsàn rọ́pò methenamine hippurate.
Ohun tí ìdánwò òògùn àpapọ̀ náà díwọ̀n ní tòótọ́
Ìdánwò 2020 tí Gama àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ṣe, pẹ̀lú pínpín sí ẹgbẹ́ láìsí ètò àṣàyàn àti láìjẹ́ kí aláìsàn tàbí olùwádìí mọ ẹgbẹ́ tí aláìsàn wà, gba àgbàlagbà 288 tí ìredodo àpò ìtọ̀ ń padà bá, tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé obìnrin ni gbogbo wọn. Ó fi methenamine àti methylene blue tí a mu lẹ́nu wé òògùn àpapọ̀ tí ó ní àwọn èròjà náà pẹ̀lú acriflavine àti belladonna. Kò sí ẹgbẹ́ tí ó lo methylene blue nìkan, kò sì sí ẹgbẹ́ tí ó lo òògùn aláìní èròjà ìtọ́jú.
Èsì àkọ́kọ́ tí a ń díwọ̀n ni ìdàgbàsókè nínú apá ìwé ìbéèrè tó dá lórí bí ìtọ̀ ṣe ń jáde déédéé lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta. Ìdàgbàsókè wáyé nínú 69.4% àti 72.2% àwọn ẹgbẹ́ náà, lẹ́sẹẹsẹ, láìsí ìyàtọ̀ tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò láàárín wọn. Lẹ́yìn náà, a fi àwọn òògùn apakòkòrò tí a yàn gẹ́gẹ́ bí èsì ìdánwò gbígbìn ìtọ̀ kún ìtọ́jú fún ọjọ́ mẹ́ta tó kẹ́yìn nínú ìwádìí ọlọ́jọ́ mẹ́fà náà.
Nítorí náà, ìwádìí náà ń fún wa ní ìmọ̀ nípa àwọn àmì àìsàn fún ìgbà kúkúrú nígbà ìtọ́jú àpapọ̀ tí ó wà lábẹ́ àbójútó. Kò lè ya ipa methylene blue sọ́tọ̀, fi hàn pé ó lè pa bakitéríà run fúnra rẹ̀, tàbí fìdí ìdènà ìgbà pípẹ́ múlẹ̀. Ìlànà rẹ̀ kì í ṣe ètò ìtọ́jú nílé, àwọn èsì rẹ̀ kò sì fìdí ìmúnádóko múlẹ̀ fún ìredodo ẹṣẹ́ píró́sítétì oníbàjẹ́ tí bakitéríà ń fà.
Ìrora àpò ìtọ̀ tí ń bá a lọ, ìredodo ẹṣẹ́ píró́sítétì, àti òkúta
Nígbà tí àwọn àmì àìsàn bá padà wá, àyẹ̀wò nílò láti ya àwọn àkóràn tí ń ṣẹlẹ̀ léraléra sọ́tọ̀ kúrò lára ìṣòro àmì àìsàn tí ń bá a lọ. A ń dá ìredodo àsopọ̀ àpò ìtọ̀ mọ̀ nípa ṣíṣàyẹ̀wò àwọn àmì àìsàn àti yíyọ àwọn ìdí mìíràn kúrò, nípa lílo ìtàn ìlera, àyẹ̀wò ara, àti àwọn ìdánwò bí ó ṣe yẹ. A kì í dá a mọ̀ kìkì nítorí pé ìdánwò gbígbìn ìtọ̀ kan kò rí bakitéríà.
Ìyàtọ̀ kan náà ṣe pàtàkì fún àwọn ọkùnrin tí ó ní ìrora agbègbè ìbàdí, ìrora nígbà títọ̀, tàbí “ìredodo ẹṣẹ́ píró́sítétì” tí kò dà bí ẹni pé ó ń lọ rárá. NIDDK ya ìredodo ẹṣẹ́ píró́sítétì tí bakitéríà ń fà sọ́tọ̀ kúrò nínú ìredodo ẹṣẹ́ píró́sítétì oníbàjẹ́, èyí tí a kì í sábà rí àkóràn nínú rẹ̀. Àkójọpọ̀ àmì ìrora agbègbè ìbàdí oníbàjẹ́ lè nílò ọ̀nà tó yàtọ̀ sí títọ́jú àkóràn ẹṣẹ́ píró́sítétì tí a ti fìdí múlẹ̀. Kì í ṣe àwọn àmì àìsàn ọ̀nà ìtọ̀ tàbí ìdáhùn fún ìgbà díẹ̀ sí ohun ìtọ́jú kan ló ń dá kòkòrò tó fa àìsàn mọ̀.
Ohun tí a sọ nípa òkúta nílò ẹ̀rí ọ̀tọ̀. Bí òkúta kan kò bá hàn mọ́ nínú àwòrán àyẹ̀wò tí a ṣe lẹ́yìn náà, kò fi hàn pé methylene blue ló yọ́ ọ, ìyípadà nínú ìrora kò sì díwọ̀n ohun tí òkúta náà jẹ́ tàbí bí ó ṣe tóbi tó. Àyẹ̀wò àti ìtọ́jú òkúta sinmi lórí àwọn àbùdá òkúta náà. Ìdánwò òògùn àpapọ̀ tí a mẹ́nuba lókè kò gba àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ní òkúta kíndìnrín rí. Kò pèsè ẹ̀rí kankan fún yíyọ́ òkúta.
Mú ìsọfúnni yìí lọ sí ìpàdé pẹ̀lú oníṣègùn
Lo àtòjọ yìí láti mú kí àyẹ̀wò àwọn àmì àìsàn tí ń padà wá rọrùn. Ṣe àkọsílẹ̀ ohun tí o ṣàkíyèsí láì pinnu tẹ́lẹ̀ pé bakitéríà ló fa gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀.
- Àkọsílẹ̀ àsìkò àwọn àmì àìsàn: ọjọ́ àkọ́kọ́, ibi ìrora, bí o ṣe ń tọ̀ lemọ́lemọ́ tó, ibà, ẹ̀jẹ̀ tí a lè rí, àti bóyá ìrora yí padà bí àpò ìtọ̀ ṣe ń kún tàbí ṣófo. Ṣe àkọsílẹ̀ àwọn àkókò tí kò sí àmì àìsàn àti, nígbà tí ó bá yẹ, ìrora agbègbè ìbàdí tàbí ìrora tó ní í ṣe pẹ̀lú títú àtọ̀ jáde.
- Àwọn ìròyìn ìdánwò gangan: àyẹ̀wò ìtọ̀, ìdánwò gbígbìn ìtọ̀, èsì bí bakitéríà ṣe ń dáhùn sí òògùn apakòkòrò, àti àwòrán àyẹ̀wò. Fi àwọn ọjọ́ sínú rẹ̀ àti bóyá a gba àwọn àpẹẹrẹ ṣáájú tàbí lẹ́yìn lílo àwọn òògùn apakòkòrò tàbí òògùn ọ̀nà ìtọ̀.
- Àkọsílẹ̀ àsìkò ìtọ́jú: orúkọ àwọn òògùn apakòkòrò àti àwọn òògùn fún àmì àìsàn, ọjọ́ tí o lò wọ́n, ìyípadà tí o ṣàkíyèsí, àti àwọn ipa búburú. Mú fọ́tò àwọn àkọlé ọjà àpapọ̀ àti àkọlé methylene blue èyíkéyìí tí kò ní òògùn mìíràn wá.
- Ìsọfúnni ìlera àti òògùn tó ṣe pàtàkì: bóyá oyún lè wà, ìṣòro kíndìnrín, òkúta tí o ti ní rí, ìṣòro fífi àpò ìtọ̀ ṣófo, àwọn àìfaradà ara sí nǹkan, àti gbogbo òògùn tí oníṣègùn kọ àti àwọn àfikún oúnjẹ. Ìròyìn ọ̀ràn kan nípa òògùn ìdínkù ìrora ọ̀nà ìtọ̀ tí a mu lẹ́nu ṣàpèjúwe ìpalára láti ọ̀dọ̀ serotonin pẹ̀lú ọjà kan tó ní methylene blue, èyí tó mú kí sísọ nípa lílo òògùn ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn àti òògùn mìíràn tó ní ipa lórí serotonin ṣe pàtàkì gan-an.
- Ìbéèrè fún àbójútó lẹ́yìn ìtọ́jú: “Kí ni ó ṣe àtìlẹ́yìn fún wíwà àkóràn nínú ìṣẹ̀lẹ̀ yìí, kí ni a pinnu láti lò fún ìdínkù àmì àìsàn, kí sì ni ó yẹ kí ó ṣẹlẹ̀ bí àwọn àmì àìsàn bá ń bá a lọ?” Lo ìtọ́sọ́nà tó gbòòrò sí i fún àwọn ìbéèrè nípa methylene blue láti béèrè lọ́wọ́ oníṣègùn fún ìjíròrò tó dá lórí òògùn pàtó.
Kàn sí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera bí o bá fura sí àkóràn àpò ìtọ̀. Wá ìtọ́jú kíákíá fún àwọn àmì tí ó lè jẹ́ ti àkóràn kíndìnrín, títí kan ibà tàbí ìwárìrì, ìrora ẹ̀yìn tàbí ẹ̀gbẹ́ ara, tàbí èébì. Àìlè tọ̀ náà nílò àyẹ̀wò kíákíá. Má ṣe dúró de àwọ̀ tàbí òògùn ìdínkù àmì àìsàn láti ṣiṣẹ́ ní àwọn ipò wọ̀nyí.