Methylene blue nínú ìdánwò G6PD ní yàrá ìdánwò: ohun tí àwọ̀ náà ń ṣe gan-an

Akẹ́kọ̀ọ́ kan wo túùbù méjì lẹ́yìn tí a ti fi wọ́n sí ipò ìgbóná tó yẹ. Ọ̀kan ti yí sí àwọ̀ tí a retí. Èkejì kò yí. Akẹ́kọ̀ọ́ náà pinnu pé aláìsàn kejì ní àìtó glucose-6-phosphate dehydrogenase. Ìpinnu yẹn lè tọ́, ṣùgbọ́n èrò tó fi dé ibẹ̀ fo kókó tó mú kí ìdánwò náà ṣiṣẹ́. Kò sí ohun kan nínú túùbù náà tó ń wọn ensáyímù náà ní tààrà. Túùbù náà ń wọn ohun tí ensáyímù náà ń ṣe jáde, nípa lílo methylene blue gẹ́gẹ́ bí alárinà.

Nígbà tí ọ̀nà àìṣe-tààrà yẹn bá ṣe kedere, ọ̀nà ìṣe ìdánwò náà, àwọn àpẹẹrẹ ìṣàkóso, àti àtòjọ gígùn àwọn àbájáde èké kò ní dà bí ohun tí a kàn yan láìní ìdí mọ́.

Ìdáhùn ní ṣókí

Methylene blue nínú ìdánwò G6PD jẹ́ atọ́ka redox. Ensáyímù G6PD ń ṣe NADPH jáde, àwọn ètò tó gbára lé NADPH sì ń mú kí methylene blue aláwọ̀ búlúù gba ẹlẹ́ktrọ́nù kí ó di irú leuco rẹ̀ tí kò ní àwọ̀ (tàbí kí wọ́n lò ó láti gbé ẹlẹ́ktrọ́nù láti ibì kan sí òmíràn). Ìṣiṣẹ́ ensáyímù tó péye ń mú kí gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù náà lọ dáadáa. Ìṣiṣẹ́ tí kò tó ń mú kí ó lọ lọ́ra tàbí kí ó má parí. Ìyẹn ni gbogbo àmì tí ìdánwò náà ń fi hàn.

Ọ̀nà ìdánwò méjì tí a ti lò láti ìgbà pípẹ́ lo àwọ̀ kan náà, ṣùgbọ́n ohun tí a ń wò ní òpin wọn yàtọ̀. Bí a bá ya wọ́n sọ́tọ̀, ọ̀pọ̀ ìdàrúdàpọ̀ yóò parí.

Ìdánwò méjì, àwọ̀ kan, ìrísí òpin tó yàtọ̀

Àkọ́kọ́ ni ìdánwò gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù ní tààrà láti ọwọ́ methylene blue, tí Sass àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ ṣàpèjúwe, tí Gibbs sì ṣe àyẹ̀wò rẹ̀ lẹ́yìn náà. Níhìn-ín, àwọ̀ fúnra rẹ̀ ni ohun tí a ń wò ní òpin: methylene blue aláwọ̀ búlúù tó wà ní ipò oxidation ń gba ẹlẹ́ktrọ́nù láti di leucomethylene blue tí kò ní àwọ̀, ìyára ìyípadà yẹn sì ń fi agbára láti ṣe NADPH jáde hàn. A ṣe àkọsílẹ̀ àpilẹ̀kọ àkọ́kọ́ nípa àyẹ̀wò yìí lórí PubMed lábẹ́ Sass àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ (1966).

Èkejì ni ìdánwò Brewer fún gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù láti ọwọ́ methemoglobin. Sodium nitrite kọ́kọ́ mú kí hemoglobin pàdánù ẹlẹ́ktrọ́nù, ó sì sọ ọ́ di methemoglobin aláwọ̀ búráùn. Methylene blue wá ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alárinà fún gbígbé ẹlẹ́ktrọ́nù: methylene blue tó ti gba ẹlẹ́ktrọ́nù ń fi agbára gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù ránṣẹ́ sí methemoglobin, ó sì ń sọ ọ́ padà di hemoglobin pupa. Nítorí náà, ohun tí ojú ń rí ní òpin ni ìyàtọ̀ láàárín búráùn àti pupa, kì í ṣe láàárín búlúù àti àìní àwọ̀. Ọ̀nà ìdánwò ìpilẹ̀ṣẹ̀ náà jáde nínú Ìwé Ìròyìn Àjọ Ìlera Àgbáyé (Brewer àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀, 1960).

Pípè ìdánwò Brewer ní ìdánwò pípa àwọ̀ rẹ́ kò péye nípa kẹ́míkà. Àwọ̀ náà ń yí padà láàárín àwọn ipò rẹ̀; hemoglobin ni ó ń yí àwọ̀ padà. Àwòrán ìsàlẹ̀ tọpasẹ̀ ọ̀nà méjèèjì.

Ìṣesí kẹ́míkà tó jẹ́ ìpìlẹ̀ rẹ̀

G6PD ń mú kí ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ tó ní ìpàdánù ẹlẹ́ktrọ́nù nínú ọ̀nà pentose phosphate ṣẹlẹ̀:

Glucose-6-phosphate + NADP+ di 6-phosphogluconolactone + NADPH + H+

Àwọn sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa tó ti dàgbà gbára lé ọ̀nà yìí gan-an fún NADPH, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé nínú àtúnyẹ̀wò Luzzatto àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ nínú Blood (2020). NADPH ń jẹ́ kí glutathione dúró ní ipò tó ti gba ẹlẹ́ktrọ́nù, ó sì ń dáàbò bo sẹẹli kúrò lọ́wọ́ ìbàjẹ́ tó wá láti oxidation. Methylene blue ń wọ inú ètò yìí gẹ́gẹ́ bí olùgbà ẹlẹ́ktrọ́nù. G6PD tó tó ń pèsè NADPH tó tó, èyí sì ń mú kí gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù lọ dáadáa. G6PD tó kéré ń já ẹ̀wọ̀n náà ní ìsopọ̀ àkọ́kọ́ rẹ̀.

Wo àwọ̀ náà bí ohun èlò tó ń fi iye epo hàn, kì í ṣe ẹ́ńjìnnì. Ó ń ròyìn nípa ìpèsè NADPH. Ohun mìíràn èyíkéyìí tó bá yí ìpèsè yẹn, tàbí ohun tí a ń kà, padà lè yí atọ́ka náà láìsí ìyípadà kankan nínú apilẹ̀ àbùdá.

Bí a ṣe ń ṣe ìdánwò irú Brewer

Àwọn àdàlù kẹ́míkà ìdánwò ti yàtọ̀ láti ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn, nítorí náà a kò gbọdọ̀ ka àpèjúwe fún ìkọ́ni sí ìlànà ìdánwò ilé ìwòsàn. Yàrá ìdánwò kọ̀ọ̀kan ń tẹ̀ lé ìlànà ìṣiṣẹ́ boṣewa tirẹ̀ tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Pẹ̀lú ìkìlọ̀ yẹn, ètò túùbù ìbílẹ̀ ń ṣiṣẹ́ báyìí, ní irú tí a ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ pẹ̀lú túùbù mẹ́ta àti fífi wọ́n sí ìgbóná fún wákàtí 3 nínú àpẹẹrẹ ìmúlò tí a tẹ̀ jáde yìí:

1. Túùbù aláìsàn: ẹ̀jẹ̀ odidi pẹ̀lú glucose, sodium nitrite, àti methylene blue. Nitrite ń dá methemoglobin sílẹ̀, glucose ń pèsè ohun èlò fún ìyípadà kẹ́míkà inú sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa, àwọ̀ náà sì ń pèsè ọ̀nà gbígbé ẹlẹ́ktrọ́nù tó gbára lé NADPH.
2. Àpẹẹrẹ ìṣàkóso oxidation: ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú nitrite àti glucose, ṣùgbọ́n láìsí methylene blue. Ó ń fi ìrísí methemoglobin búráùn ní òpin hàn, èyí tí ó bá àìtó mu.
3. Àpẹẹrẹ ìṣàkóso hemoglobin: ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú omi. Ó ń fi ìrísí hemoglobin pupa ní òpin hàn, èyí tí ó bá ìṣiṣẹ́ déédéé mu.
4. Fi sí ìgbóná gbogbo túùbù ní ìwọ̀n tó sún mọ́ 37 C, ní ọ̀pọ̀ ìgbà fún wákàtí 3, kí o sì máa da wọ́n pọ̀ rọra.
5. Fi omi kún ìpín kékeré láti inú túùbù kọ̀ọ̀kan nínú omi tí a ti fọ̀ mọ́ nípasẹ̀ ìtú-atúnkó, láti tú àwọn sẹẹli ká àti láti mú kí a lè rí ìyàtọ̀ àwọ̀ kedere.
6. Fi wé túùbù aláìsàn pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ ìṣàkóso méjèèjì. Ìpadà sí àwọ̀ pupa ń tọ́ka sí agbára gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù tó pọ̀. Bí àwọ̀ bá ń dúró ní búráùn, ó ń daba àìtó tó pọ̀.

Àdàlù kan tí a lò ní ìgbà àtijọ́ ní ẹ̀jẹ̀ tó tó 1 mL pẹ̀lú àwọn kẹ́míkà ìdánwò tó sún mọ́ 180 mM sodium nitrite, 280 mM dextrose, àti 0.4 mM methylene blue. Ka àwọn iye wọ̀nyẹn sí àpẹẹrẹ láti inú àwọn ìwé ìwádìí, kì í ṣe ìwọ̀n àṣẹ fún ibi gbogbo.

Kíkà àbájáde

Àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tí kò wọn iye gan-an máa ń ṣe ìyàtọ̀ dára jù lọ ní agbègbè ìdá 30 sí 40 nínú ọgọ́rùn-ún ìṣiṣẹ́ déédéé, gẹ́gẹ́ bí a ti jíròrò nínú àtúnyẹ̀wò Malaria Journal yìí nípa àwọn àlàfo nínú ṣíṣe àwárí G6PD. Nítorí náà, àbájáde àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tó jẹ́ déédéé túmọ̀ sí pé ìdánwò náà kò rí àìtó tó le. Kò jẹ́rìí pé ìṣiṣẹ́ náà jẹ́ déédéé pátápátá.

Ìdí tí àyẹ̀wò àkọ́kọ́ fi lè ṣi ẹni lọ́nà

Ìpọ̀sí reticulocytes lẹ́yìn títú sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa ká ni àpẹẹrẹ tí a mọ̀ dáadáa ti àbájáde tó dà bí déédéé ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ èké. Àwọn sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa tuntun àti reticulocytes ní G6PD púpọ̀ ju àwọn sẹẹli àtijọ́ lọ. Ní àkókò tí sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa ń tú ká lójijì, àwọn sẹẹli tó dàgbà jù àti tí àìtó wọn pọ̀ jù lè ti bàjẹ́ tán, tí àwọn sẹẹli tuntun yóò sì ṣẹ́ kù, tí ìṣiṣẹ́ wọn yóò dà bí déédéé nínú ìdánwò. Ìṣẹ̀lẹ̀ ẹ̀dá kan náà tún ń ṣi àwọn ìdánwò tó ń wọn iye lọ́nà, kì í ṣe àwọn àyẹ̀wò àwọ̀ nìkan.

Gbigba ẹ̀jẹ̀ láìpẹ́ ń bo àìtó mọ́lẹ̀ nítorí àwọn sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa olùfúnni ń fi ensáyímù tiwọn kún àpẹẹrẹ tí a fẹ́ dán wò. Mayo Clinic Laboratories ṣe àtòjọ gbigba ẹ̀jẹ̀ lára àwọn ohun tó ń mú kí àbájáde ensáyímù má ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé, pẹ̀lú ìpọ̀sí reticulocytes àti ìdálọwọ́lé àwọn sẹẹli ẹ̀jẹ̀ funfun.

Àwọn obìnrin heterozygous ni ọ̀ràn tí ó ṣòro jù. Dídá chromosome X kan dúró láìsí ètò àṣàyàn kan ń mú àdàlù àwọn sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa déédéé àti àwọn tí ó ní àìtó wá, àpapọ̀ ìṣiṣẹ́ sì lè wà ní ibikíbi láàárín àìtó tó le àti ohun tí ó dà bí déédéé. Àwọn àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tí kò wọn iye sábà máa ń kọjá àwọn àbùdá àárín tí ó ń farahàn. Àwọn àkọsílẹ̀ WHO nípa ìdánwò G6PD jíròrò ààlà yìí ní kúlẹ̀kúlẹ̀.

Ọjọ́-orí àpẹẹrẹ, ìwọ̀n ìgbóná níbi ìpamọ́, bí ìdájọ́ ìrísí òpin ṣe gbára lé ẹni tó ń wò ó, hematocrit, àti dídára àwọn kẹ́míkà ìdánwò tún ń fi ìdàrúdàpọ̀ kún ìtúpalẹ̀, lórí àwọn ipa ẹ̀dá wọ̀nyí.

Àyẹ̀wò àkọ́kọ́ kì í ṣe ìdánimọ̀ àìsàn

Àbájáde àyẹ̀wò àkọ́kọ́ tó fi àìtó hàn, tó wà ní àárín, tàbí tí kò bá ipò aláìsàn mu nílò ìdánwò ensáyímù G6PD tó ń wọn iye ìṣiṣẹ́. WHO ka lílo spectrophotometry lábẹ́ ìṣàkóso ìwọ̀n ìgbóná láti wọn iye sí ọ̀nà àtọ́kasí. Nínú ìdánwò yẹn, a fi glucose-6-phosphate àti NADP+ kún omi tó jáde láti sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa tí a ti tú ká, a sì ń tọpasẹ̀ NADPH tí ó ṣẹ̀dá nípa bí fífa ìmọ́lẹ̀ wọlé ṣe ń pọ̀ sí i ní 340 nm. Ìyára ìyípadà náà bá ìṣiṣẹ́ ensáyímù mu, a sì sábà máa ń ṣàtúnṣe rẹ̀ sí iye hemoglobin, ní ẹyọ ìṣiṣẹ́ fún gírámù kan. A ṣe àkótán ìṣe lọ́wọ́lọ́wọ́ ní àwọn yàrá ìdánwò ilé ìwòsàn nínú àkọsílẹ̀ ìwé àtòjọ ìdánwò Mayo fún ìṣiṣẹ́ G6PD.

Ìtumọ̀ àbájáde ń lo ààlà àtọ́kasí tí yàrá ìdánwò ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀, èyí tí a sábà ń gbé kalẹ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ déédéé nínú àwùjọ. A sábà ń jíròrò àìtó ní àyíká ààlà ìdá 30 nínú ọgọ́rùn-ún, àti ìṣiṣẹ́ àárín ní òkè rẹ̀. Àwọn àpèjúwe àfojúsùn WHO fún àwọn ìdánwò G6PD (2022) ṣàlàyé ìlànà ìdánimọ̀ yẹn. Bí títú sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa ká tàbí gbigba ẹ̀jẹ̀ láìpẹ́ bá mú kí ṣíṣe ìdánimọ̀ àbùdá tó ń farahàn má ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé, tún ìdánwò ṣe lẹ́yìn tí àpapọ̀ àwọn sẹẹli ẹ̀jẹ̀ pupa bá tún dé ìwọ̀ntúnwọ̀nsì. Ìdánwò molikula lè fi ìsọfúnni kún un láìrọ́pò wíwọn ensáyímù.

Ààlà kan tó yẹ kí a pa mọ́

Methylene blue nínú àwọn ìdánwò wọ̀nyí jẹ́ kẹ́míkà yàrá ìdánwò tí a ń lò ní òde ara. Òtítọ́ yẹn jẹ́ ọ̀rọ̀ tó yàtọ̀ sí ààbò fífún aláìsàn ní methylene blue, èyí tí a ṣàlàyé nínú ìtọ́sọ́nà nípa àwọn ipò tí kò yẹ kí a lo methylene blue. Kẹ́míkà inú ẹ̀dá so wọ́n pọ̀, nítorí oògùn náà tún gbára lé gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù tó sinmi lórí NADPH, ṣùgbọ́n àwọ̀ nínú túùbù ìdánwò kì í ṣe ìwọ̀n oògùn nínú ẹ̀jẹ̀. Fún àlàyé nípa bí àwọ̀ náà ṣe ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọ̀ fún fífi sẹẹli hàn ní ipò mìíràn, wo àwọn ìlànà fífi methylene blue ṣe àwọ̀ fún àyẹ̀wò, àti fún ẹgbẹ́ kẹ́míkà tí ó wà nínú rẹ̀, àwọn àwọ̀ redox nínú yàrá ìdánwò.

Àyẹ̀wò àkọ́kọ́ ń béèrè bóyá agbára gbígba ẹlẹ́ktrọ́nù dà bí ẹni pé ó péye. Ìmúdájú ń béèrè iye ensáyímù tó wà níbẹ̀ gan-an. Àwọ̀ náà ń dáhùn ìbéèrè àkọ́kọ́ dáadáa, níwọ̀n ìgbà tí kò sí ẹni tó ń béèrè pé kí ó dáhùn èkejì.