Methylene blue àti àìsàn Parkinson: ẹ̀rí ìwádìí ṣáájú àti nínú ènìyàn

Ṣe àwárí methylene blue àti àìsàn Parkinson, ìwọ yóò sì rí àwọn ìsọ pé ó ń ṣiṣẹ́ tí a sọ pẹ̀lú ìdánilójú, ṣùgbọ́n tí ìpìlẹ̀ ẹ̀rí wọn kò lágbára. Ìwádìí eku kan níhìn-ín, ìdánwò sẹ́ẹ̀lì kan lọ́hùn-ún, tí a gbé ọ̀kọ̀ọ̀kan kalẹ̀ bí ẹni pé ìtọ́jú ti fẹ́ dé. Òtítọ́ náà kéré ju bẹ́ẹ̀ lọ, ó sì tún fani mọ́ra jù. Àwọn ìwádìí tó jẹ mọ́ Parkinson gan-an wà, wọ́n dojú kọ ìdáàbòbò mitochondria, ṣùgbọ́n wọn kò sún mọ́ ẹ̀rí nínú ènìyàn rárá. Àpilẹ̀kọ yìí ṣe àkójọ àwọn ìwádìí wọ̀nyẹn ní ọ̀kọ̀ọ̀kan, kí o lè rí ohun tó wà àti ohun tó ṣì kù ní kedere.

Ìdí tí àwọn olùwádìí fi ń padà sí èròjà yìí rọrùn láti lóye. Àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara dopamine tó wà ní substantia nigra nílò agbára púpọ̀ gan-an, àìṣiṣẹ́ complex I àti másùnmáwo oxidative sì jẹ́ apá pàtàkì nínú ọ̀pọ̀ àwọn àwòṣe Parkinson. Methylene blue jẹ́ àwọ̀ tó ń yí láàárín àwọn ipò redox, tó sì lè gba àwọn ẹlẹ́ktrọ́nì láti NADH, kí ó sì gbé wọn lọ sí ọ̀dọ̀ cytochrome c. Nípa bẹ́ẹ̀, ó lè kọjá complex I tí ó ti bàjẹ́ lápá kan, nígbà tí ó tún ń dín másùnmáwo oxidative kù. Ọ̀nà iṣẹ́ mitochondria tó wà lẹ́yìn ìgbékalẹ̀ ẹlẹ́ktrọ́nì yìí ni ohun tó so gbogbo ìdánwò Parkinson tó wà ní ìsàlẹ̀ pọ̀. Ó yẹ kí a lóye bí ìgbékalẹ̀ yìí ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì àti nínú gbogbo ara ẹ̀dá alààyè kí a tó ṣe ìdájọ́ àbájáde èyíkéyìí. Àwọn òǹkàwé tí kò tíì mọ èròjà náà yẹ kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú bí methylene blue ṣe ń ṣiṣẹ́ ní ìpele sẹ́ẹ̀lì. Fi àwòrán yẹn sọ́kàn. Ó ṣàlàyé ìrètí tó wà nínú rẹ̀ àti àwọn ibi tí àlàyé náà kò ti pé mọ́.

Ìwádìí ìdáàbòbò striatum

Ìdánwò tó sún mọ́ Parkinson tí ó sì ṣe kedere jù lọ fi rotenone, májèlé tó ń dí complex I lọ́wọ́, sínú striatum eku tààrà, pẹ̀lú tàbí láìsí methylene blue ní agbègbè náà. Rotenone nìkan fa àwọn àgbègbè ìbàjẹ́ ńlá tí àwọn òǹkọ̀wé fi wé ìkọlù ọpọlọ tó jẹ mọ́ ìyípadà agbára ara. Àwọ̀ tí a fi kún un papọ̀ dín ìwọ̀n àgbègbè ìbàjẹ́ kù sí bí ìdajì, pa ìṣiṣẹ́ cytochrome oxidase mọ́, ó sì dènà ìlọsíwájú másùnmáwo oxidative ní àyíká àgbègbè ìbàjẹ́ náà. Ó tún pa ìṣiṣẹ́ ìyípadà agbára ara mọ́ ní àwọn agbègbè tó ń darí ìṣíkiri tí wọ́n so pọ̀, títí kan substantia nigra àti pedunculopontine nucleus. Ó pa ìsopọ̀ iṣẹ́ mọ́ jákèjádò àwọn àyíká iṣan ara basal ganglia, ó sì dín àìdọ́gba iṣẹ́ ìmọ̀lára àti ìṣíkiri láàárín ẹ̀gbẹ́ méjèèjì ara kù lápá kan.

Àwọn àlàyé ìdíwọ̀ méjì ṣe pàtàkì. Àkọ́kọ́, a fún eku ní àwọ̀ náà papọ̀ pẹ̀lú májèlé, kì í ṣe lẹ́yìn tí ìbàjẹ́ ti fìdí múlẹ̀. Nítorí náà, èyí jẹ́ ìdènà nínú ipò ìdánwò tó dà bí ti àwo yàrá ìwádìí, kì í ṣe ìtọ́jú àìsàn. Èkejì, methylene blue kò mú ìṣiṣẹ́ complex I padà nínú mitochondria tí a ti yà sọ́tọ̀. Ìdáàbòbò náà wá láti inú àtìlẹ́yìn lòdì sí oxidation àti àtìlẹ́yìn ìyípadà agbára ara ní àyíká ìpalára náà, kì í ṣe láti inú àtúnṣe complex tó bàjẹ́ fúnra rẹ̀. Ìyàtọ̀ yẹn wà káàkiri gbogbo àwọn ìwé ìwádìí náà.

Àwọn ìwádìí ìdáàbòbò dopamine

Àwòṣe eku kan tó kan gbogbo ara sún mọ́ bí ìbàjẹ́ Parkinson ṣe rí ní tòótọ́. Rotenone tí a fi páńpù kékeré wọ ara dín dopamine inú striatum kù, ó sì pa àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara dopamine ní substantia nigra. Ní ìdakejì, fífúnni ní methylene blue ní ìwọ̀n kékeré papọ̀ pẹ̀lú rẹ̀ mú ìpele dopamine padà fẹ́rẹ̀ẹ́ pátápátá, ó sì dín pípadánù àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara, ìdíwọ́ complex I-III, àwọn ẹ̀yà oxygen tó ń fèsì kánkán, àti àwọn àìlera nínú ìdánwò rotarod, bí eku ṣe ń rìn, àti catalepsy kù gidigidi (PMID 21454572). Ìwádìí eku rotenone kejì tí ó lo fífúnni lábẹ́ awọ ara rí i pé bí ìwọ̀n ṣe ń yí padà ni ìdínkù oxidation ọ̀rá, gliosis, TNF-alpha, àti caspase-3 ṣe ń yí padà, ìwọ̀n tó ga jù sì ni ó pa àbàwọ́n tyrosine hydroxylase mọ́ dáadáa jù. Ní ìpele mitochondria, methylene blue ní ìwọ̀n nanomolar mú hydrogen peroxide pọ̀ sí i gẹ́gẹ́ bí àmì hormesis, láìba DNA mitochondria jẹ́. Fífúnni ṣáájú sì dáàbò bo mitochondria tó wà ní apá ìsàlẹ̀ ọpọlọ àárín kúrò lọ́wọ́ ìbàjẹ́ mtDNA tí rotenone ń fà.

Iṣẹ́ MPTP nínú eku kékeré tọ́ka sí ọ̀nà kan náà, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ìkìlọ̀ tó ṣe pàtàkì jù. Fífúnni ṣáájú ní 20 mg/kg/day pa àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara nigrostriatal àti dopamine inú striatum mọ́, pẹ̀lú àmì pé ọ̀nà ìfiranṣẹ́ BDNF ní ipa nínú rẹ̀ (PMID 29882218). Ohun tó mú ìdánilójú pọ̀ sí i ni pé ìwádìí MPTP/probenecid ti ìgbà pípẹ́ kan bẹ̀rẹ̀ sí í fúnni ní methylene blue láti ẹnu lẹ́yìn tí àìlera agbára òórùn dídá ti fara hàn nìkan. Síbẹ̀, ó mú agbára òórùn dídá, ìṣọ̀kan ìṣíkiri, àti ìwàláàyè àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara dopamine sunwọ̀n sí i (PMID 29684508). Ohun pàtàkì ni pé ẹgbẹ́ náà ṣe ìdánwò ìṣàkóso tí àwọn oníyèméjì ń béèrè, wọ́n sì fi hàn pé ìwọ̀n kékeré náà kò dín MPP+, èròjà májèlé tí ara ń ṣe láti MPTP, kù nínú striatum. Èyí yọ àlàyé àṣìṣe ìdánwò tó rọrùn jù lọ kúrò. Iṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara dopamine tí a fi MPP ṣe ìdánwò fi àlàyé sí i nípa ọ̀nà iṣẹ́ náà: ìṣiṣẹ́ complex I àti ATP padà, pẹ̀lú ìfiranṣẹ́ AKT-Nrf2 tó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí oxidation (PMID 34352280), bákan náà pẹ̀lú ìkọ̀wé jiini parkin tí NRF2 ń darí àti dídá mitochondria tuntun tí ó padà bọ̀ sípò nínú àwòṣe másùnmáwo ti ìgbà pípẹ́.

Eku 6-OHDA, àwòṣe ìbàjẹ́ ẹ̀gbẹ́ kan ṣoṣo tí a mọ̀ dáadáa, fúnni ní àbájáde tó kéré jù lọ. Methylene blue tí a ń fúnni láti ẹnu lójoojúmọ́, tí a bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn iṣẹ́ abẹ, pa àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara dopamine ní substantia nigra mọ́ díẹ̀, ó sì mú àwọn apá kan ti àfiyèsí sunwọ̀n sí i. Ṣùgbọ́n kò mú iṣẹ́ ìṣíkiri tàbí iṣẹ́ ẹsẹ̀ iwájú padà (PMID 28694175). Àbájáde kékeré náà fúnni ní ìmọ̀. Èròjà tí ó ń gba gbogbo ohun là nínú gbogbo àwòṣe sábà máa ń jẹ́ pé kò gba ohunkóhun là ní tòótọ́. Níhìn-ín, irú àǹfààní tí a rí ń yàtọ̀, gẹ́gẹ́ bí ẹ̀kọ́ ìṣẹ̀dá alààyè ṣe rí gan-an.

Ẹ̀ka alpha-synuclein

Yàtọ̀ sí iṣẹ́ májèlé náà, ètò methylthioninium tí a ti dín kù nípa redox dán bóyá èròjà náà ń dí ìkójọpọ̀ alpha-synuclein fúnra rẹ̀ lọ́wọ́ wò. Nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì tó ń ṣe alpha-synuclein ènìyàn, fọ́ọ̀mù tí a ti dín kù náà yọ àwọn ìkójọpọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ àti àwọn ìkójọpọ̀ ọlọ́ṣọ̀ọ́ iṣan kúrò, pẹ̀lú EC50 tó sún mọ́ 1 micromolar. Fífúnni láti ẹnu fún ọ̀sẹ̀ mẹ́fà sì dín ìbàjẹ́ kù jákèjádò ọ̀pọ̀ agbègbè ọpọlọ, ó sì mú àwọn ìṣíkiri aláìdéédéé padà bọ̀ sípò nínú eku kékeré tí a ti yí jiini wọn padà (PMID 29375308). Ìwádìí àtẹ̀lé nínú ìlà kejì ti àwọn eku tí a ti yí jiini wọn padà rí i pé alpha-synuclein ní àwọn ibi ìsopọ̀ sẹ́ẹ̀lì iṣan ara padà sí ìpele ti àwọn eku tí a kò yí jiini wọn padà, a sì ṣàtúnṣe àwọn àìdéédéé olùgbà glutamate. Síbẹ̀, kò sí ipa lórí ìhùwàsí tó mú ìdánilójú (PMID 35709886).

Ṣàkíyèsí pé èròjà náà ti yí padà. Àwọn ìwádìí wọ̀nyí lo LMTM/HMTM, iyọ̀ tí a ti dín kù nípa redox tí a sì mú dúró ṣinṣin, tí a ṣe fún ètò Alzheimer; wọn kò lo chloride tí a ti ṣe oxidize tí a ń tà gẹ́gẹ́ bí àwọ̀. Bí fọ́ọ̀mù kan ṣe ń ṣiṣẹ́ kò túmọ̀ sí pé èkejì yóò ṣiṣẹ́ bẹ́ẹ̀ láìsí ẹ̀rí, ìyàtọ̀ tí àwọn àkọsílẹ̀ ìdánwò Alzheimer ṣàlàyé ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́.

Ìdí mẹ́ta láti ka gbogbo àbájáde lẹ́ẹ̀mejì

Àkọ́kọ́, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo fífúnni ni a ṣe papọ̀ pẹ̀lú májèlé tàbí ṣáájú rẹ̀. Àwọ̀ náà ti wà níbẹ̀ ṣáájú májèlé tàbí ní àkókò kan náà pẹ̀lú rẹ̀. Èyí dán bóyá àtìlẹ́yìn mitochondria lè dènà ìpalára wò, èyí sì jẹ́ ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tó bófin mu. Ṣùgbọ́n kò ṣàwòṣe aláìsàn tí ó ti ń pàdánù sẹ́ẹ̀lì iṣan ara fún ọ̀pọ̀ ọdún, tó wá bẹ̀rẹ̀ sí í lo àfikún.

Èkejì, methylene blue ń dí ensaemusi kan náà tó ń mú MPTP ṣiṣẹ́ lọ́wọ́. MPTP, tó jẹ́ aṣáájú májèlé, kò léwu títí MAO-B yóò fi yí i padà sí MPP+. Methylene blue ń dín ìyípadà yẹn kù ní ìpele nanomolar, nítorí náà àbájáde ìdáàbòbò nínú ìwádìí MPTP lè túmọ̀ sí pé májèlé náà kò ṣiṣẹ́ rárá, dípò pé a gba àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara là. Ìwádìí ti ìgbà pípẹ́ tó wà lókè bọ́ lọ́wọ́ àríyànjiyàn yìí nítorí ìdánwò ìṣàkóso MPP+ rẹ̀. Àwọn ìwádìí tí kò ní ìdánwò ìṣàkóso yẹn kò bọ́ lọ́wọ́ rẹ̀.

Ẹ̀kẹta, ìbàjẹ́ tí májèlé ń fà kì í ṣe àìsàn Parkinson. Rotenone, MPTP, àti 6-OHDA ṣàfihàn pípadánù dopamine àti másùnmáwo oxidative lọ́nà tó jọ ti àìsàn náà dáadáa. Ṣùgbọ́n wọn kò ṣàfihàn bí àìsàn náà ṣe ń tẹ̀ síwájú fún ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún, bí ìbàjẹ́ synuclein ṣe ń tàn, tàbí bí àwọn àyíká iṣan ara ṣe ń tún ara wọn ṣe nínú àìsàn ènìyàn. Gbígba ẹranko là jẹ́ ìdí láti ṣe ìdánwò, kì í ṣe àwòtẹ́lẹ̀ àbájáde wọn.

Ẹ̀rí nínú ènìyàn: kò tíì sí

Títí di 2026, kò sí ìdánwò tí a ti tẹ̀ jáde tí ó pín àwọn ènìyàn sí ẹgbẹ́ láìṣètò tẹ́lẹ̀, kò sì sí ìdánwò ìdásí tí a ti forúkọ sílẹ̀ tí ó ń lọ lọ́wọ́ fún methylene blue, LMTM, tàbí HMTM lórí àìsàn Parkinson. Àtúnyẹ̀wò ìtọ́jú tuntun kan ṣe àkójọ ìdánwò Parkinson tí a ti tẹ̀ jáde gẹ́gẹ́ bí òdo, àti àwọn tó ń lọ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí òdo. Àwọn ètò LMTM/HMTM tí a forúkọ sílẹ̀ jẹ mọ́ àìsàn Alzheimer àti ìyàwèrè frontotemporal irú tó ń kan ìhùwàsí, àbájáde wọn kò sì lè jẹ́ ẹ̀rí fún Parkinson. Ẹnikẹ́ni tó ń ta methylene blue fún àwọn àmì àìsàn Parkinson lónìí ń fa ìtumọ̀ ẹ̀rí eku àti sẹ́ẹ̀lì kọjá ààlà rẹ̀. Irú fífa ìtumọ̀ ẹ̀rí bẹ́ẹ̀ ti kùnà fún ọ̀pọ̀ àwọn èròjà tí a rò pé ó lè dáàbò bo sẹ́ẹ̀lì iṣan ara, tí wọ́n sì dà bí ẹni pé wọ́n ní ìrètí ju èyí lọ.

Àwọn ọ̀rọ̀ ààbò tó jẹ mọ́ àwọn aláìsàn Parkinson ní pàtó

Apá yìí kì í ṣe ìkìlọ̀ gbogbogbò. Ó jẹ mọ́ ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn tí àwọn aláìsàn Parkinson ń lò ní tòótọ́. Methylene blue ìpilẹ̀ jẹ́ olùdènà MAO-A tó lágbára tí ìdíwọ́ rẹ̀ lè yí padà, ó sì tún ń dí MAO-B lọ́wọ́ ní àwọn ìpele tó ga jù. Rasagiline, selegiline, àti safinamide jẹ́ àwọn olùdènà MAO-B tí àwọn àkọlé wọn sọ pé a kò gbọ́dọ̀ lò wọ́n papọ̀ pẹ̀lú àwọn olùdènà MAO mìíràn, tàbí tí wọ́n kìlọ̀ lòdì sí irú àkópọ̀ bẹ́ẹ̀. Ìdí ni pé ìdíwọ́ tó ń bọ̀ lé ara rẹ̀ lè fa májèlé serotonin àti àwọn ìhùwàsí ara tó ń mú títẹ ẹ̀jẹ̀ ga. Fífi methylene blue kún irú ètò oògùn bẹ́ẹ̀ jẹ́ ìbáṣepọ̀ tó ṣe pàtàkì ní ìtọ́jú aláìsàn, kò sì sí dátà Parkinson tó fi hàn pé àwọn fọ́ọ̀mù LMTM/HMTM tí a ti dín kù yàgò fún un.

A ti ṣàkọsílẹ̀ ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn tó ń kan serotonin nínú ènìyàn. Nínú àtúnyẹ̀wò oníṣètò kan nípa ìdàrúdàpọ̀ ọpọlọ lẹ́yìn fífi methylene blue wọ iṣan ẹ̀jẹ̀, 25 nínú 26 ìṣẹ̀lẹ̀ ṣẹlẹ̀ nínú àwọn aláìsàn tó ń lo oògùn ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn tó ń kan serotonin. Àwọn ọjà methylene blue tí a ń lò láti ẹnu tún ti fa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àkójọpọ̀ àmì àìsàn serotonin tí a ti ròyìn. Ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn wọ́pọ̀ nínú àìsàn Parkinson, a sì máa ń tọ́jú rẹ̀ pẹ̀lú SSRIs tàbí SNRIs, nítorí náà ìbáṣepọ̀ eléwu yìí ṣeé ṣe níhìn-ín ju ní ọ̀pọ̀ ẹgbẹ́ ènìyàn mìíràn lọ. Àwọn àlàyé ààbò àti ìbáṣepọ̀ ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ àti bí ìwádìí ìtọ́jú aláìsàn ṣe rí ní gbòòrò ṣe àlàyé àwọn ewu wọ̀nyí nínú àyíká wọn. Ẹnikẹ́ni tó ń ronú nípa lílo methylene blue pẹ̀lú oògùn Parkinson tàbí oògùn ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn nílò àbójútó oníṣègùn ṣáájú ìdánwò èyíkéyìí, kì í ṣe lẹ́yìn tí àwọn àmì àìsàn bá fara hàn.

Àkótán náà wọ inú àkójọ kan. Àwọn àwòṣe májèlé àti synuclein fi ìdáàbòbò mitochondria àti dopamine hàn lọ́nà tó dúró ṣinṣin, pẹ̀lú àwọn ìdáhùn sí ìwọ̀n tí ó jẹ́ ojúlówó. Àwọn àṣìṣe ìdánwò mẹ́ta tí a dárúkọ fi ààlà sí gbogbo àbájáde MPTP àti fífúnni papọ̀, ẹ̀rí pé ó ń ṣiṣẹ́ nínú ènìyàn sì ṣì wà ní òdo ìdánwò. Èyí jẹ́ ètò ìwádìí tó yẹ kí a máa tọpinpin, kì í ṣe ìtọ́jú tó yẹ kí a rà.