Àpilẹ̀kọ
Ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà methylene blue fún omi inú rumen
Obìnrin kan tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde ilé-ẹ̀kọ́ pe láti oko kan, ó sì di túùbù aláwọ̀ búlúù mú. Ó ti fi methylene blue sínú omi inú rumen ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá sẹ́yìn, àwọ̀ búlúù náà sì ṣì wà níbẹ̀. Ó béèrè bóyá ó yẹ kí òun fún màlúù náà ní àwọ̀ náà sí i.
Ìbéèrè yẹn fi àìlóye hàn. Nínú ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà methylene blue fún omi inú rumen, inú túùbù ni a ń fi àwọ̀ náà sí, kì í ṣe inú ẹranko láé. Inú túùbù náà ni gbogbo ìdánwò ti ń ṣẹlẹ̀. Wíwọ̀n bí àwọ̀ búlúù ṣe tètè pòórá ń sọ ohun kan fún ọ nípa àwọn ohun alààyè kéékèèké inú àpẹẹrẹ yẹn, kì í ṣe nípa ìtọ́jú tí ẹranko náà nílò.
A lè lóye ohun tó fa ìdàrúdàpọ̀ náà, nítorí methylene blue wà nínú àwọn ipò ìṣègùn ẹranko mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àpilẹ̀kọ yìí ya wọ́n sọ́tọ̀, ó sì fi bí a ṣe lè túmọ̀ àkókò ìdínkù kẹ́míkà papọ̀ mọ́ pH, protozoa, bí àpẹẹrẹ ṣe dára, àti àwọn àmì àìsàn hàn.
Ohun tí ìdánwò náà ń wọ̀n gan-an
Methylene blue máa ń jẹ́ búlúù nígbà tí oxidation bá ṣẹlẹ̀ sí i, ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ má ní àwọ̀ nígbà tí ìdínkù kẹ́míkà bá ṣẹlẹ̀ sí i. Omi inú rumen tuntun láti ara ẹranko tó ní ìlera ní agbára ìdínkù kẹ́míkà tó lágbára, nítorí àwọn baktéríà tí ń ṣiṣẹ́ láìsí oxygen ń mú kí oúnjẹ ẹranko lọ nípasẹ̀ ìbàjẹ́ oníṣẹ́. Tí o bá da àwọ̀ díẹ̀ sínú irú omi bẹ́ẹ̀, ìṣiṣẹ́ kẹ́míkà àwọn baktéríà yóò mú àwọ̀ náà kúrò láàárín ìṣẹ́jú díẹ̀.
Nítorí náà, ìlànà tí ìdánwò náà dá lé lórí rọrùn: àwùjọ àwọn ohun alààyè kéékèèké tí ń ṣiṣẹ́ láìsí oxygen máa ń mú búlúù kúrò kíákíá tí wọ́n bá ń ṣiṣẹ́ dáadáa, wọ́n sì máa ń mú un kúrò lọ́ra tí wọn kò bá ṣiṣẹ́ tàbí tí wọ́n bá ti bà jẹ́. Àkókò kúkúrú túmọ̀ sí pé agbára ìdínkù kẹ́míkà pọ̀ sí i nínú àpẹẹrẹ yẹn. Àkókò gígùn ń tọ́ka sí ìṣiṣẹ́ àwọn ohun alààyè kéékèèké tó dín kù, bí a bá ti gba àpẹẹrẹ náà tí a sì bójú tó o dáadáa.
Kò wọ̀n agbára redox inú rumen ní tààrà. Ìwádìí kan nípa àwọn ọ̀nà ìdánwò nínú màlúù, tí ó fi ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà wé ìwọ̀n millivolt ní tààrà, kò rí ìbáṣepọ̀ onílà tààrà láàárín àkókò ìdínkù àti agbára redox tí a wọ̀n. Ó sì parí pé a kò gbọdọ̀ ka méjèèjì sí ìwọ̀n ohun kan náà tí a lè fi ọ̀kan rọ́pò èkejì. Àkótán ìfiwéra náà wà lórí PubMed. Wo ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà gẹ́gẹ́ bí ìdánwò ìṣiṣẹ́ àwùjọ àwọn ohun alààyè kéékèèké, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́kítíródu olówó pọ́ọ̀kú.
Àlàyé Merck/MSD nípa àìjẹ́ oúnjẹ dáadáa tí kò nira nínú àwọn ẹranko tí ń tún oúnjẹ jẹ fi àkókò ìdínkù kẹ́míkà tó gùn sí àkójọpọ̀ àmì kan náà pẹ̀lú pH rumen tí kò déédéé àti iye protozoa tó dín kù. Kò sí ìwọ̀n kan ṣoṣo tí ń dá àìsàn mọ̀. Àkójọpọ̀ àwọn àmì náà ló ń ṣe bẹ́ẹ̀.
Ìlànà ìdánwò déédéé lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹranko
Àwọn ìlànà yàtọ̀ díẹ̀ láàárín àwọn ilé-ẹ̀kọ́, nítorí náà kọ iye omi àti ìwọ̀n ooru tí o lò sílẹ̀ ní pàtó, kí o sì fi àwọn àbájáde wé ara wọn lábẹ́ ìlànà kan náà nìkan. Ọ̀kan lára àwọn ìlànà tí a sábà máa ń kọ́ ni:
- Gba ó kéré tán 10 sí 20 mL omi inú rumen tuntun, kí itọ́ tó wọ inú rẹ̀, ìfarahàn sí afẹ́fẹ́, àti títutù rẹ̀ kéré bí ó ti lè kéré tó. Ṣe ìdánwò náà láìjáfara.
- Pèsè methylene blue 0.03 percent, èyí tí ó jẹ́ 0.3 mg fún mL kọ̀ọ̀kan.
- Fi àwọ̀ kún un ní 5 percent iye omi náà. Ìyẹn jẹ́ 1.0 mL àwọ̀ sí 20 mL omi, tàbí 0.5 mL àwọ̀ sí 10 mL omi. Méjèèjì fúnni ní ìpín omi sí àwọ̀ kan náà, 20 sí 1.
- Fi omi tí a kò fi àwọ̀ kún láti inú àpẹẹrẹ kan náà sínú túùbù kejì, kí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ìṣàkóso fún àwọ̀.
- Dà á pọ̀ pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́, bẹ̀rẹ̀ sí í ka àkókò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kí o sì jẹ́ kí túùbù náà wà ní ìwọ̀n ooru tó sún mọ́ ti ara, ní àyíká 37 sí 39 degrees Celsius gẹ́gẹ́ bí ìlànà agbègbè rẹ.
- Kọ àkókò tí túùbù ìdánwò fi ní àwọ̀ kan náà pẹ̀lú àpẹẹrẹ ìṣàkóso sílẹ̀. Òrùka búlúù tín-ín-rín ní ojú omi tó kan afẹ́fẹ́ lè ṣì wà, nítorí oxygen ń fa oxidation àwọ̀ náà lẹ́ẹ̀kan sí i níbẹ̀. Má dúró de òrùka yẹn.
Ìmọ̀ kẹ́míkà redox ti methylene blue ṣàlàyé ìdí tí oxygen fi ṣe pàtàkì níbí. Mímì líle, túùbù tí ẹnu rẹ̀ ṣí gbangba, tàbí ìdádúró gígùn máa ń jẹ́ kí oxygen wọ inú rẹ̀, ó sì ń jẹ́ kí àwọ̀ náà dúró ní búlúù fún àkókò tó gùn ju bí rumen fúnra rẹ̀ yóò ṣe jẹ́ lọ. Àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ ọ̀nà gbígba omi inú rumen láìsí ìdọ̀tí ṣe pàtàkì fún ìdí kan náà. Itọ́ máa ń fomi àpẹẹrẹ náà, ó sì ń gbé pH sókè; nítorí náà, nígbà tí wọ́n bá ń lo túùbù ikùn, ọ̀pọ̀ àwọn oníṣègùn máa ń da apá àkọ́kọ́ nù tí iye omi bá tó.
Ohun tí àwọn àkíyèsí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ń wọ̀n
Àkókò ìdínkù kẹ́míkà ń dáhùn ìbéèrè kan ṣoṣo. Àyẹ̀wò rumen tó wà nísàlẹ̀ fi ohun tí àkíyèsí kọ̀ọ̀kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹranko ń fi kún àyẹ̀wò hàn. Lo gbogbo ìlà, kì í ṣe àpótí kan ṣoṣo.
| Àkíyèsí | Ohun tí ó ń wọ̀n | Ohun tí a sábà máa ń rí lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹranko | Àwọn ohun tí ó sábà máa ń daru àbájáde |
|---|---|---|---|
| Àkókò ìdínkù kẹ́míkà methylene blue | Ìṣiṣẹ́ ìdínkù kẹ́míkà àwọn baktéríà tí ń ṣiṣẹ́ láìsí oxygen nínú àpẹẹrẹ | Nínú màlúù, ó sábà jẹ́ ìṣẹ́jú 2 sí 6; nínú àgùntàn àti ewúrẹ́, ó sábà yára ju bẹ́ẹ̀ lọ, a sì ń lo ìṣẹ́jú 6 gẹ́gẹ́ bí ààlà ìṣiṣẹ́ tó péye, nígbà tí àkókò tó kọjá ìṣẹ́jú 10 kò déédéé rárá | Àpẹẹrẹ tó tutù, tí a dádúró ṣáájú ìdánwò, tí afẹ́fẹ́ wọ̀, tàbí tí itọ́ fomi rẹ̀; ohun tí àwọn ohun alààyè kéékèèké lè ṣiṣẹ́ lé lórí tó kéré lẹ́yìn àìní ìfẹ́ oúnjẹ fún ìgbà pípẹ́; àwọn oògùn apakòkòrò tí a fún ní ẹnu; fífi àbájáde wé ara wọn nígbà tí ìpín àwọ̀ tàbí ìwọ̀n ooru yàtọ̀ |
| pH rumen | Ipò kẹ́míkà, iye àsíìdì tàbí alkali | Màlúù tí ń jẹ oúnjẹ aláwọ̀ọ̀rẹ́ sábà wà ní àyíká 6.0 sí 7.2; àwọn ìwé nípa àwọn ẹranko kékeré tí ń tún oúnjẹ jẹ sábà tọ́ka sí bí 6.5 sí 7.5; irú oúnjẹ àti àkókò tó ti kọjá lẹ́yìn jíjẹ ń yí ìwọ̀n náà padà | Itọ́ tó wọ inú àpẹẹrẹ tí a gba pẹ̀lú túùbù ikùn ń gbé pH sókè; pípadánù carbon dioxide lẹ́yìn gbígba àpẹẹrẹ; jíjẹ irúgbìn ń sọ pH kalẹ̀ |
| Iye protozoa àti agbára ìrìn wọn | Ipò àwùjọ àwọn ohun alààyè kéékèèké tó ní irun kéékèèké, pàápàá àwọn irú ńlá tó tètè ní ìpalára nígbà ìdàrúdàpọ̀ | Ọ̀pọ̀ ohun alààyè ti onírúurú ìwọ̀n tó ń rìn gidigidi sí ọ̀nà pàtó nínú ẹ̀kán omi tuntun tó gbóná | Títutù ń fa ìrìn lọ́ra; àsíìdì tó pọ̀ gan-an lè pa protozoa run; ìdádúró ń mú àpẹẹrẹ tó déédéé dà bí ẹni pé kò ṣiṣẹ́ dáadáa |
| Òórùn, àwọ̀, àti bí omi ṣe rí | Irú ìbàjẹ́ oníṣẹ́ àti ìdọ̀tí | Omi tó ní òórùn dídùn díẹ̀, tó jẹ́ búráùn aláwọ̀ ewé díẹ̀, tó sì ní ìlẹ̀mọ́ díẹ̀ | Òórùn jíjẹrà tàbí òórùn ekan nígbà tí ìwọ̀ntúnwọ̀nsì àwọn ohun alààyè kéékèèké bà jẹ́ gan-an; omi fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ tàbí omi tó ní itọ́ púpọ̀ lẹ́yìn gbígba àpẹẹrẹ tí kò dára |
| Ìhámọ́ rumen àti ìfẹ́ oúnjẹ | Ìṣiṣẹ́ àwọn ikùn iwájú àti bí gbogbo ẹranko ṣe ń jẹun | Ìhámọ́ déédéé àti àtúnjẹ oúnjẹ tí kò dáwọ́ dúró nínú ẹranko tó jí pépé | Ìyípadà oúnjẹ láìpẹ́, ìrora, àìtó omi nínú ara, àìsàn tó kan gbogbo ara |
Tábìlì náà ni kókó. Àkókò ìdínkù kẹ́míkà tó gùn pẹ̀lú protozoa tí ń lọ lọ́ra, pH tí kò déédéé, àti ìhámọ́ tí kò lágbára ń tọ́ka sí ìṣiṣẹ́ àwọn ohun alààyè kéékèèké tó dín kù lóòótọ́. Àkókò gígùn nìkan nínú ẹranko tó jí pépé, tó ń tún oúnjẹ jẹ, tí protozoa rẹ̀ sì ń rìn gidigidi ń tọ́ka sí àpẹẹrẹ náà, kì í ṣe rumen. Gba àpẹẹrẹ tuntun kí o tó gbé ìgbésẹ̀.
Títúmọ̀ àkókò pẹ̀lú pH àti ìtàn ẹranko
Irú oúnjẹ ló ń pinnu ìpìlẹ̀ ìwọ̀n. Oúnjẹ tí oúnjẹ onípọ̀ èròjà pọ̀ nínú rẹ̀ máa ń lọ nípasẹ̀ ìbàjẹ́ oníṣẹ́ kíákíá, ó sì lè mú àwọ̀ náà kúrò ní bí ìṣẹ́jú kan, nígbà tí oúnjẹ koríko gbígbẹ lè gba ìṣẹ́jú mélòó kan, kódà nínú àwọn ẹranko tó ní ìlera. Nítorí náà, àkókò kúkúrú nìkan kò fi ìlera tó dára jù hàn. Ó fi hàn pé ohun tí ó lè lọ nípasẹ̀ ìbàjẹ́ oníṣẹ́ pọ̀ sí i, ó sì pàdé àwọn ohun alààyè kéékèèké tó ń ṣiṣẹ́.
Jíjẹ irúgbìn tó pọ̀ jù lọ gan-an ń yí ìlànà rọrùn yẹn padà. Ìbàjẹ́ oníṣẹ́ carbohydrate ní ìbẹ̀rẹ̀ lè lágbára, lẹ́yìn náà ìpalára àsíìdì máa ń tẹ iṣẹ́ àwùjọ àwọn ohun alààyè kéékèèké déédéé àti protozoa mọ́lẹ̀, àkókò ìdínkù kẹ́míkà sì máa ń gùn. Ìdí nìyẹn tí òfin kan tí a ń kọ́ fi sọ pé ìdánwò náà kò wúlò nígbà tí pH rumen bá wà ní ìsàlẹ̀ bí 5.5. Ní àkókò yẹn, àwùjọ àwọn ohun alààyè kéékèèké tí a ń dán wò ti yí padà.
Ìtọ́sọ́nà tó wúlò fún àkójọpọ̀ àwọn àmì:
- pH déédéé pẹ̀lú ìdínkù kẹ́míkà láàárín bí ìṣẹ́jú 6 ń tọ́ka sí àwùjọ àwọn ohun alààyè kéékèèké tó ń ṣiṣẹ́ dáadáa.
- pH déédéé pẹ̀lú àkókò ìdínkù kẹ́míkà tó gùn gan-an ń tọ́ka sí àìṣiṣẹ́ nítorí àìní ìfẹ́ oúnjẹ, ipa oògùn apakòkòrò, tàbí àpẹẹrẹ tí kò péye.
- pH tó ga pẹ̀lú àkókò ìdínkù kẹ́míkà tó gùn sábà máa ń tẹ̀ lé àìní ìfẹ́ oúnjẹ fún ìgbà pípẹ́, nígbà tí ohun tí àwọn ohun alààyè kéékèèké lè ṣiṣẹ́ lé lórí kéré; ṣùgbọ́n ronú nípa itọ́ tó lè ti wọ inú àpẹẹrẹ láti inú túùbù.
- pH tó lọ sílẹ̀ pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ protozoa tó dín kù ń mú ìfura dìde sí àìwọ̀ntúnwọ̀nsì àwọn ohun alààyè kéékèèké tó ní í ṣe pẹ̀lú carbohydrate. Ìtọ́sọ́nà lórí títúmọ̀ pH rumen ṣe ìrànlọ́wọ́ níbí. Àwọn ìwọ̀n tó wà ní ìsàlẹ̀ 5.5 pẹ̀lú gbogbo ara tí kò jí pépé ń tọ́ka kúrò ní àìjẹ́ oúnjẹ dáadáa tí kò nira, sí jíjẹ irúgbìn tó pọ̀ jù àti àsíìdì tó pọ̀ gan-an.
Kọ lílo tetracyclines ní ẹnu láìpẹ́, ionophores nínú oúnjẹ, lílo àwọn oògùn apakòkòrò tó ń ṣiṣẹ́ káàkiri ara fún ìgbà pípẹ́, ìyípadà oúnjẹ lójijì, bí àìní ìfẹ́ oúnjẹ ṣe pẹ́ tó, àti iye omi tí ẹranko ń mu sílẹ̀ ní gbogbo ìgbà. Ìwé ìtọ́sọ́nà MSD kìlọ̀ ní pàtó pé tetracyclines tí a fún ní ẹnu lè tẹ iṣẹ́ àwọn ohun alààyè kéékèèké inú rumen mọ́lẹ̀ gidigidi. Ionophores máa ń yí àwùjọ àwọn baktéríà padà ní ìmọ̀ọ́mọ̀. Láìsí ìtàn yẹn, a kò lè túmọ̀ àkókò gígùn náà.
Bí àpẹẹrẹ ṣe dára yẹ kí ó ṣe pàtàkì bákan náà. Ìwádìí tí a ṣe lábẹ́ ìṣàkóso rí i pé àwọn àpẹẹrẹ tí a gba pẹ̀lú túùbù ikùn ní pH tó ga àti iye àwọn àsíìdì ọ̀rá tí ń tètè di òru tó kéré ju àwọn àpẹẹrẹ tí a gba pẹ̀lú cannula láti ara ẹranko kan náà lọ, pàápàá nítorí itọ́. Àkókò ìdínkù kẹ́míkà gùn sí i ní ìwọ̀n tó ṣe pàtàkì ní ìṣẹ́jú 60 lẹ́yìn gbígba àpẹẹrẹ fún gbogbo iye omi tí a dán wò, àwọn àpẹẹrẹ kékeré sì ní ipa jù lọ. Gba ó kéré tán 10 mL, ṣe ìdánwò láàárín ìṣẹ́jú 30, ṣe ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà ní kutukutu, jẹ́ kí àpẹẹrẹ náà máa gbóná, kí o sì dín ìfarakanra rẹ̀ pẹ̀lú afẹ́fẹ́ kù.
Ìlò mẹ́ta tí a kò gbọdọ̀ dà pọ̀
Àwọ̀ kan náà, àwọn ètò mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.
Àkọ́kọ́ ni ìdánwò omi inú rumen tí a ṣàlàyé níbí. Àpẹẹrẹ rẹ̀ ni omi inú rumen tí a gbà. A fi àwọ̀ kún un níta ara, in vitro, ní 0.03 percent. Ohun tí a ń wọ̀n ní ìparí ni àkókò tí àwọ̀ fi pòórá. Ète rẹ̀ ni láti ṣàyẹ̀wò ìṣiṣẹ́ ìdínkù kẹ́míkà àwọn ohun alààyè kéékèèké.
Èkejì ni methylene blue tí a fún ẹranko alààyè tó ń tún oúnjẹ jẹ. Àpẹẹrẹ tí a ti fìdí múlẹ̀ ni ìtọ́jú nípasẹ̀ iṣan ẹ̀jẹ̀ fún májèlé nitrate tàbí nitrite pẹ̀lú methemoglobinemia, níbi tí oògùn náà ti ń mú hemoglobin padà sí ipò tó lè ṣiṣẹ́. Àwọn òfin nípa iye oògùn, bí a ṣe pèsè rẹ̀, ìyókù oògùn, àti àkókò ìdádúró kí a tó lo àwọn ohun tí ẹranko ń pèsè wà ní ìmúlò. Ìpinnu yẹn kò ní ohunkóhun ṣe pẹ̀lú wíwọ̀n àkókò nínú túùbù. Tí a bá lo àwọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun ìtọpinpin inú ara, in vivo, nínú ìlànà kan pàtó, kókó rẹ̀ ni ibi tí àwọ̀ ń lọ, kì í ṣe bí àwọn ohun alààyè kéékèèké inú rumen ṣe tètè fa ìdínkù kẹ́míkà rẹ̀.
Ẹ̀kẹta ni ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà wàrà. Wàrà ni àpẹẹrẹ rẹ̀. A fi àwọ̀ kún àpẹẹrẹ wàrà náà. Pípòórá búlúù kíákíá sábà ń tọ́ka sí ìṣiṣẹ́ àwọn ohun alààyè kéékèèké tó pọ̀ sí i àti agbára wàrà láti dúró láìbàjẹ́ tó kéré, nígbà tí ìdínkù kẹ́míkà lọ́ra ń tọ́ka sí dídára tó ga. Ó jẹ́ ti ìmọ̀ àwọn ohun alààyè kéékèèké nínú oúnjẹ àti ìdánwò dídára wàrà, kì í ṣe ìṣègùn rumen, kì í sì í ṣe kíkà iye baktéríà.
Sísọ àwọn orúkọ ní kedere ń dènà àṣìṣe: àkókò ìdínkù kẹ́míkà omi inú rumen, ìtọ́jú methylene blue káàkiri ara tàbí lílo rẹ̀ fún ìtọpinpin, àti ìdánwò ìdínkù kẹ́míkà wàrà. Òfin ààbò náà lè wọ inú gbólóhùn kan. Àwọ̀ fún ìdánwò rumen dúró sínú túùbù yàrá ìdánwò, a sì máa ń sọ túùbù yẹn nù. A kò fún ẹranko ní àwọ̀ náà láé láti ṣe ìdánwò yìí.
Òfin ṣókí fún ìpè láti oko
Jẹ́ kí àwọ̀ náà jẹ́ 0.03 percent àti apá 1 àwọ̀ sí apá 20 omi ní gbogbo ìgbà, dán omi tuntun wò ní ìwọ̀n ooru tó sún mọ́ ti ara ní ìfiwéra pẹ̀lú àpẹẹrẹ ìṣàkóso tí a kò fi àwọ̀ kún, kí o sì túmọ̀ iye ìṣẹ́jú náà pẹ̀lú pH, agbára ìrìn protozoa, bí gbígba àpẹẹrẹ ṣe dára, irú oúnjẹ, àwọn oògùn, ìhámọ́, ìfẹ́ oúnjẹ, ìgbẹ́, àti bí omi ṣe tó nínú ara. Nọ́ńbà kan ṣoṣo kò lè dá àìjẹ́ oúnjẹ dáadáa mọ̀ láé. Àkójọpọ̀ àwọn àmì tó bá ara wọn mu ló lè ṣe bẹ́ẹ̀.