Àpilẹ̀kọ
Ìbámu búlúù methylene pẹ̀lú àwọn àlẹ̀, ewéko, ẹ̀dẹ̀, àti àwọn ojò omi òkun
Ẹja tetra tó ń ṣàìsàn gbé ìbéèrè méjì ọ̀tọ̀ kalẹ̀. Ọ̀kan ni bóyá búlúù methylene bá ìṣòro náà mu. Èkejì ni bóyá ojò náà lè gba búlúù methylene rárá. Dídà àwọn méjèèjì pọ̀ ló ń fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìkùnà ìbámu.
Ìtọ́jú ní apá méjì: kẹ́míkà náà àti ètò tí ó wọ̀ sínú rẹ̀. Ohun èlò ìtọ́jú tí kò ní ohun ọ̀ṣọ́ nínú rẹ̀ àti ojò àwùjọ ẹja tí ewéko wà nínú rẹ̀, tí ó sì ti dúró ṣinṣin, jẹ́ ètò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, kódà bí irú ẹja kan náà bá wà nínú wọn. Ìtọ́sọ́nà tí a kọ fún ọ̀kan kò kan èkejì láìsí àyẹ̀wò. Ìtọ́sọ́nà yìí ka ìbámu sí àbùdá ètò náà, ó ń lo àmì ọjà kan gẹ́gẹ́ bí ìtọ́kasí, ó sì ń tọ́ka sí àwọn ibi tí ẹ̀rí kò ti pọ̀.
Ohun tí àmì ọjà ìtọ́kasí náà sọ
Àlàyé ọjà búlúù methylene ti Kordon ṣàpèjúwe ojútùú 2.303% nínú omi fún ẹja ọ̀ṣọ́, pẹ̀lú àwọn ìlò tí a sọ fún ẹyin ẹja, àwọn ìṣòro olu lórí ojú ara, àwọn protozoa kan ní òde ara, àti ìrànlọ́wọ́ nígbà májèlé náítráìtì tàbí cyanide tí a ti mọ̀. Àìsàn bakitéríà, àwọn kòkòrò fluke, Oodinium, àti àìsàn olu tó ti le kò sí nínú àkójọ náà.
Àwọn ìtọ́sọ́nà kan náà ní àwọn ìkìlọ̀ nípa ìbámu. Kordon sọ pé a kò gbọ́dọ̀ lo ọjà náà nínú àwọn ètò tí ó gbára lé ìṣàlẹ̀ nípasẹ̀ ẹ̀dá alààyè, pé ó lè ṣèdíwọ́ fún ìdàgbàsókè ewéko déédéé, pé erogba tí a ti mú ṣiṣẹ́ ń yọ ọ́ kúrò, àti pé àpáta, iyùn, àti igi tó ní ihò kéékèèké ń fa á sínú ara wọn. Ohun èlò tí kò ní ohun ọ̀ṣọ́ nínú rẹ̀ ni ibi ìtọ́jú, silicone lè ní àbàwọ́n tí kò ní parẹ́ mọ́, ìwẹ̀nù sì túmọ̀ sí yíyí omi padà àti lílo erogba tuntun.
Àwọn gbólóhùn wọ̀nyẹn ti dáhùn ìbéèrè méjì tí àwọn ènìyàn sábà máa ń wá. Bí o bá béèrè bí búlúù methylene ṣe ń kan àlẹ̀ ẹ̀dá alààyè, ìdáhùn olùpèsè ni pé kí o mú un jìnnà sí àlẹ̀ náà. Bí o bá béèrè bóyá o lè lo búlúù methylene nínú ojò tí ewéko wà nínú rẹ̀, ìdáhùn ni pé a retí ìdènà sí ìdàgbàsókè. Àlàyé tó tẹ̀ lé yìí sọ ìdí rẹ̀, àti ibi tí ìṣọ́ra gbọdọ̀ rọ́pò dátà tí kò sí.
Ìdánimọ̀ àìsàn àti dídára omi wá ṣáájú àyẹ̀wò yìí, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé nínú búlúù methylene fún ẹja inú ojò. Àwọn àṣìṣe ìpọ́njú kẹ́míkà tí ń mú ìbámu burú sí i wà nínú ìtọ́kasí ìpéye ìwọ̀n lílò, ọgbọ́n ìyàsọ́tọ̀ tó kan ẹyin ní pàtó sì wà nínú ìtọ́sọ́nà ìtọ́jú ní ilé ìyẹ́-ẹyin.
Tábìlì ìbámu
“A kò mọ̀” nísàlẹ̀ jẹ́ àbájáde àyẹ̀wò, kì í ṣe àlàfo nínú tábìlì. Ó túmọ̀ sí pé kò sí ìdánwò inú ojò ẹja lábẹ́ ìṣàkóso tó fi hàn pé ó yẹ kí wọ́n fara kan kẹ́míkà náà, nítorí náà ìyàsọ́tọ̀ ni ìlànà àkọ́kọ́.
| Apá ètò | Ìpinnu | Ìdí àti bí a ṣe yẹ kí a ṣe é |
|---|---|---|
| Àlẹ̀ ẹ̀dá alààyè tí ó ti dúró ṣinṣin | Má lò ó nínú ojò àfihàn | Ó ń ṣèdíwọ́ fún ìyípadà amóníà sí náítráìtì àti náítréètì. Ìwádìí omi tútù kan ṣe àkọsílẹ̀ ọjọ́ 16 láìsí ìyípadà yìí lẹ́yìn ìfarakanra 5 mg/L lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Ṣe ìtọ́jú ní ibi ọ̀tọ̀; dán amóníà àti náítráìtì wò nínú ètò èyíkéyìí tí ó fara kan án títí yóò fi padà sí bó ṣe yẹ. |
| Ewéko alààyè | Má lò ó nínú ojò àfihàn | Kordon kìlọ̀ nípa ìdènà sí ìdàgbàsókè. Dátà ewéko duckweed fi ìdàgbàsókè tó dín kù hàn ní 50 mg/L, tó ga ju ìpọ́njú tí a ń lò fún ìtọ́jú lọ gan-an, láìsí dátà lábẹ́ ìṣàkóso fún Anubias, Cryptocoryne, tàbí Java fern ní 1 sí 3 mg/L. Àìsí dátà fún irú ẹ̀dá kan kò túmọ̀ sí ààbò. |
| Ẹ̀dẹ̀, Neocaridina àti Caridina | A kò mọ̀, kà wọ́n sí ẹ̀dá tí ó tètè fara pa | Kò sí dátà ìwọ̀n lílò lábẹ́ ìṣàkóso fún ẹ̀dẹ̀ ọ̀ṣọ́. Dátà àwọn ẹ̀dá aláìní ẹ̀yìn tó ní ìkarahun líle tí wọ́n jọra tako ara wọn, láti ìpalára Daphnia ní ìwọ̀n microgram sí fífarada àwọn ẹ̀dẹ̀ penaeid ní ìwọ̀n tó ga jù bẹ́ẹ̀ lọ. Má jẹ́ kí ẹ̀dẹ̀ wà nínú omi ìtọ́jú. |
| Ìgbín | A kò mọ̀, kà wọ́n sí ẹ̀dá tí ó tètè fara pa | Kò sí dátà ìwọ̀n ìtọ́jú tó wúlò fún ìgbín tí a sábà máa ń rí nínú ojò ẹja. Má ṣe gbà pé ó kò léwu nítorí ìwọ̀n tí a ń lò fún ẹja. |
| Ẹ̀dẹ̀ alápá àti àwọn ẹ̀dá aláìní ẹ̀yìn mìíràn tó ní ìkarahun líle | A kò mọ̀, kà wọ́n sí ẹ̀dá tí ó tètè fara pa | Bí wọ́n ṣe tètè fara pa yàtọ̀ gidigidi láàárín àwọn ẹgbẹ́ ìsọ̀rí ẹ̀dá, nítorí náà fífi àbájáde ẹgbẹ́ kan ṣe ìpinnu fún òmíràn kò ṣiṣẹ́. Yà wọ́n sọ́tọ̀. |
| Àwọn ẹ̀dá aláìní ẹ̀yìn mìíràn | A kò mọ̀, kà wọ́n sí ẹ̀dá tí ó tètè fara pa | “Búlúù methylene fún àwọn ẹ̀dá aláìní ẹ̀yìn” kì í ṣe gbólóhùn kan tó lè kárí gbogbo wọn. Yan ìyàsọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìlànà àkọ́kọ́. |
| Ẹja tí kò ní ìrẹjẹ, loach, ọ̀pọ̀ ẹja catfish | Ṣọ́ra, ṣe àyẹ̀wò lọ́tọ̀ | A kò tíì mọ àwọn ààlà ìwọ̀n fún àwọ̀ mímọ́ dáadáa. Àwọn àyẹ̀wò ìwádìí pè é ní ohun tí kò léwu tó malachite green, ṣùgbọ́n wọ́n tún mẹ́nu ba ikú nínú àwọn irú ẹja kan; àwọn ìdánwò catfish tó wà da àwọ̀ pọ̀ mọ́ iyọ̀. Gba ìmọ̀ràn dókítà ẹranko tó kan irú ẹja náà ní pàtó. |
| Ẹja omi iyọ̀, ojò ìyàsọ́tọ̀ tí kò ní ohun ọ̀ṣọ́ | Àmì ọjà náà ní ẹja òkun nínú rẹ̀, fún ìyàsọ́tọ̀ nìkan | Lo ohun èlò ìtọ́jú fún ẹja nìkan pẹ̀lú fífi afẹ́fẹ́ sínú omi àti àbójútó. Èyí kò túmọ̀ sí pé kò léwu fún àkójọpọ̀ iyùn. |
| Ojò àfihàn àkójọpọ̀ iyùn, àwọn iyùn, àpáta alààyè | Yàgò fún un | Àpáta alààyè sábà máa ń jẹ́ àlẹ̀ ẹ̀dá alààyè, iyùn àti àpáta tó ní ihò kéékèèké ń fa àwọ̀ sínú ara wọn gẹ́gẹ́ bí Kordon ṣe sọ, ẹ̀rí sì fi hàn pé ìyípadà amóníà sí náítráìtì àti náítréètì nínú omi òkun lè fara pa. Ìdánwò kan lórí iyùn rírọ̀ ní nǹkan bí ìdámẹ́wàá ìpọ́njú ìtọ́jú kò fi ààbò múlẹ̀. |
| Erogba, àwọn ohun èlò àlẹ̀ tó ní ihò kéékèèké, silicone | Yọ kúrò tàbí gba pípàdánù àwọ̀ | Erogba ń yọ àwọ̀ kúrò nígbà ìtọ́jú, òun sì ni ohun èlò ìwẹ̀nù tí a sọ pé kí a lò lẹ́yìn náà. Àwọn ohun èlò tó ní ihò kéékèèké ń fa á sínú ara wọn; silicone lè ní àbàwọ́n. |
| Ẹ̀rọ yíyọ foomu amuaradagba | A kò mọ̀ | Kò sí dátà tó ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé nípa àwọ̀ mímọ́ àti ẹ̀rọ yíyọ foomu. Àwọn ọjà àdàlù tí ń sọ fún àwọn olùlò pé kí wọ́n dá yíyọ foomu dúró ní àwọn èròjà mìíràn, wọn kò sì fi ohunkóhun hàn nípa búlúù methylene nìkan. |
Ìtọ́kasí ààbò fún àwọn irú ẹ̀dá tí ó tètè fara pa àti àwọn ẹ̀dá aláìní ẹ̀yìn ṣàkójọ àwọn ohun tí a kò mọ̀ wọ̀nyí ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ sí i.
Ìdí tí àlẹ̀ ẹ̀dá alààyè fi ṣe pàtàkì jù lọ
Àwọn kòkòrò tí ń yí amóníà padà sí náítráìtì àti náítréètì ń ṣiṣẹ́ lórí amóníà àti náítráìtì nígbà tí ẹja ń tẹ̀ síwájú láti máa ṣe ìdọ̀tí, nítorí náà dídín iṣẹ́ àwọn kòkòrò náà kù ń dá ìṣòro pàjáwìrì kejì sílẹ̀ nínú àkọ́kọ́. Ìtọ́sọ́nà UF/IFAS nípa kẹ́míkà nínú àwọn ètò tí ń tún omi ṣàn ká fi búlúù methylene sínú àkójọ àwọn ohun tí ń ṣèdíwọ́ fún àlẹ̀ ẹ̀dá alààyè, ó sì dámọ̀ràn kí a ṣe ìtọ́jú ẹja nínú àwọn ojò tí a ti yà kúrò nínú ètò náà, pẹ̀lú yíyí apá ńlá omi padà kí a tó so wọ́n pọ̀ padà.
Bí wọ́n ṣe tètè fara pa yàtọ̀ gẹ́gẹ́ bí àwùjọ kòkòrò ṣe rí. Iṣẹ́ yàrá ìdánwò rí i pé ìwọ̀n apá 10 nínú bílíọ̀nù kan ṣèdíwọ́ fún ẹ̀dá omi òkun kan tí ń fi oxygen yí amóníà padà, nígbà tí òmíràn nílò apá 10 nínú mílíọ̀nù kan, àwọn sẹ́ẹ̀lì kan sì kú dípò kí iṣẹ́ wọn dín kù fún ìgbà díẹ̀. Iṣẹ́ ìwádìí omi òkun tún rí i pé àìpé iṣẹ́ yíyí amóníà padà nípasẹ̀ oxygen ń bá a lọ lẹ́yìn tí a ti rọ́pò omi ìtọ́jú.
Kò sí àkókò ìmúpadàbọ̀ àlẹ̀ ẹ̀dá alààyè lẹ́yìn búlúù methylene tó kan gbogbo ètò. Ọjọ́ 16 náà jẹ́ àbájáde omi tútù kan ní ìfarakanra kan, kì í ṣe ìlérí, a kò sì gbọ́dọ̀ tọ́ka sí i gẹ́gẹ́ bí àkókò ìlànà. Ka àlẹ̀ tó fara kan án sí èyí tí iṣẹ́ rẹ̀ ti bàjẹ́ títí ìdánwò yóò fi fi òmíràn hàn: ṣàyẹ̀wò amóníà àti náítráìtì lójoojúmọ́, jẹ́ kí oxygen pọ̀, má sì ka àwọ̀ búlúù tó ń rọlẹ̀ sí ẹ̀rí. Erogba àti yíyí omi padà ń yọ àwọ̀ kúrò; ìdánwò nìkan ló ń fi ìmúpadàbọ̀ àwọn kòkòrò alààyè hàn. Ìtọ́sọ́nà ìlera ẹja ti UF/IFAS fi ìdánwò omi sí ipò àkọ́kọ́ nígbà tí ẹja bá dà bí ẹni pé ó ń ṣàìsàn, ìtọ́sọ́nà rẹ̀ nípa amóníà sì sọ pé amóníà tó ń ṣe ìpalára kò ní àwọ̀ tàbí òórùn.
Ewéko, ẹ̀dẹ̀, ìgbín, àti ẹja tí kò ní ìrẹjẹ
Fún àwọn ojò tí ewéko wà nínú wọn, ìkìlọ̀ olùpèsè ni ẹ̀rí tó lágbára jù lọ tí ó kan wọn tààrà. Àbájáde duckweed fi hàn pé ọ̀nà tí ìpalára náà fi ń ṣẹlẹ̀ ṣeé ṣe, ṣùgbọ́n kò ṣètò ààlà fún àwọn irú ẹ̀dá inú ojò ẹja ní ìpọ́njú ìtọ́jú. Ṣe ìtọ́jú ní òde ojò àfihàn tí ewéko wà nínú rẹ̀.
Fún ẹ̀dẹ̀ àti ìgbín, kò sí ìwọ̀n tí a lè sọ pé kò léwu. “Ṣé búlúù methylene kò léwu fún ẹ̀dẹ̀” àti “ṣé búlúù methylene kò léwu fún ìgbín” méjèèjì ní ìdáhùn pé a kò mọ̀, èyí tí ó túmọ̀ sí ní ìṣe pé kí a má jẹ́ kí wọ́n fara kan àwọ̀ náà. Má ṣe tún omi ìtọ́jú lò fún yíyí omi padà ní ibòmíràn, kí o sì ya àwọn àwọ̀n àti páìpù fífa omi tí a lò fún ìtọ́jú sọ́tọ̀.
Ẹja tí kò ní ìrẹjẹ nílò àyẹ̀wò kọ̀ọ̀kan. Fífarada dá lórí bí àkókò ṣe gùn àti ìpọ́njú: ẹja goldfish tí a fi sí 2 mg/L fún ọjọ́ 21 fi ìyípadà nínú ìdàgbàsókè àti iṣẹ́ ara hàn, èyí tó gùn ju ìtọ́jú ọjọ́ 3 sí 5 lọ gan-an, ṣùgbọ́n ó fi hàn pé dátà ìtọ́jú àkókò kúkúrú kò bo ìfarakanra àkókò gígùn. Má ṣe lo ìwọ̀n ẹja tó ní ìrẹjẹ fún loach tàbí catfish tí kò ní ìrẹjẹ, má sì da iyọ̀ àti àwọ̀ pọ̀ láìsí ìmọ̀ràn, nítorí àwọn ìdánwò àdàlù kò ya ààlà ìwọ̀n àwọ̀ náà sọ́tọ̀.
Àwọn ètò omi òkun jẹ́ ọ̀ràn ọ̀tọ̀
“Búlúù methylene fún ẹja omi iyọ̀” ṣàpèjúwe ìyàsọ́tọ̀, kì í ṣe títọ́jú àkójọpọ̀ iyùn. Ohun èlò tí kò ní ohun ọ̀ṣọ́, tí ó sì jẹ́ fún ẹja nìkan, ní ìwọ̀n omi tí a díwọ̀n, fífi afẹ́fẹ́ sínú omi, kò sì ní àkójọpọ̀ iyùn nínú rẹ̀. Ojò àfihàn àkójọpọ̀ iyùn ní àwọn iyùn, àwọn ẹ̀dá mollusk, àwọn ẹ̀dá aláìní ẹ̀yìn tó ní ìkarahun líle, àpáta alààyè tó ń ṣe iṣẹ́ àlẹ̀, àti ẹ̀rọ yíyọ foomu tí a kò tíì mọ bí ó ṣe ń bá àwọ̀ náà ṣiṣẹ́. Ìrírí àwùjọ ẹ̀dá omi tútù kò kan èyí, nítorí àwọn ẹ̀dá, àlẹ̀, àti àwọn ojú ohun èlò tí àwọ̀ ń lẹ̀ mọ́ yàtọ̀ pátápátá.
Ya ẹja sọ́tọ̀, má sì fi ọwọ́ kan àkójọpọ̀ iyùn náà. Má jẹ́ kí omi ìtọ́jú sàn sí ibikíbi nítòsí ojò ìkójọpọ̀ omi tó so mọ́ ojò àfihàn.
Ìṣètò tó ń yẹra fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìkùnà
Lo ohun èlò ìtọ́jú tí kò ní ohun ọ̀ṣọ́ nígbàkigbà tí ojò àfihàn bá ní àlẹ̀ tí ó ti dúró ṣinṣin, ewéko, ẹ̀dẹ̀, ìgbín, àpáta alààyè, tàbí iyùn. Èyí kan ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo ojò àfihàn. Yọ erogba kúrò nígbà ìfarakanra, jẹ́ kí ìṣàlẹ̀ nípasẹ̀ ohun èlò àti fífi afẹ́fẹ́ sínú omi máa ṣiṣẹ́ níbi tí ìlànà ti gbà á láàyè, kí o sì díwọ̀n omi ìtọ́jú gangan ní àwọn ẹyọ ìwọ̀n tí àmì ọjà náà lò. Lẹ́yìn àkókò ìtọ́jú tí a sọ, yí omi padà kí o sì fi erogba tuntun sí i, lẹ́yìn náà ṣe àbójútó ẹja tí a ń tọ́jú àti ètò àkọ́kọ́ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀.
Kí o tó fi ìwọ̀n kẹ́míkà náà sínú omi, kọ ìṣòro náà, ọjà àti ìpọ́njú rẹ̀ gan-an, ìwọ̀n omi tí a díwọ̀n, àkókò lílò, àti ètò àkíyèsí sílẹ̀. Bí tábìlì lókè bá samisi ẹ̀dá èyíkéyìí nínú ojò gẹ́gẹ́ bí èyí tí a kò mọ̀ ìbámu rẹ̀, ìlà yẹn nìkan ti tó láti yan ohun èlò ọ̀tọ̀. Ṣe ìpinnu ìbámu kí omi tó di búlúù.