Búlúù methylene fún lichen planus ẹnu: ẹ̀rí ìdánwò ìtọ́jú photodynamic

Aláìsàn méjì ka àbájáde kan náà, ṣùgbọ́n ohun tí ọ̀kọ̀ọ̀kan gbọ́ gẹ́gẹ́ bí ìlérí yàtọ̀. Ọ̀kan gbọ́ pé àwọn ọgbẹ́ ti sàn, nítorí náà àìsàn náà ti lọ. Èkejì gbọ́ pé ìrora dín kù, nítorí náà àwọn ọgbẹ́ náà ní láti ti sàn. Òǹkàwé kẹta rí pé ìwọ̀n àtúnpadà àìsàn kéré sí i, ó sì rò pé èyí kan gbogbo ẹni tí ó bẹ̀rẹ̀ ìtọ́jú. Ìtumọ̀ kọ̀ọ̀kan ń da èrò kan pọ̀ mọ́ òmíràn. Àtúnyẹ̀wò yìí ya wọn sọ́tọ̀.

Ohun tí a ń jíròrò ni ìtọ́jú photodynamic pẹ̀lú búlúù methylene tí òṣìṣẹ́ ìṣègùn ń ṣe, tí a sábà ń pè ní MB-PDT, fún lichen planus ẹnu oníọgbẹ́ tí a ti jẹ́rìí sí nípa àyẹ̀wò, tí a sábà ń pè ní OLP. Ẹ̀rí tí a lò níbí jẹ́ ìdánwò ìyàn láìlétò ti ìtọ́jú photodynamic pẹ̀lú corticosteroid tí a ń fi sí ojú ọgbẹ́ fún lichen planus ẹnu oníọgbẹ́, tí a tẹ̀ jáde ní 2026, pẹ̀lú aláìsàn 74 tí a yàn sí àwọn ẹgbẹ́ láìlétò. Ó dán MB-PDT wò gẹ́gẹ́ bí àfikún sí sitẹ́rọ́ìdì, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ohun tí yóò rọ́pò rẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ìtọ́jú ní ilé. Àwọn òǹkàwé tí wọ́n fẹ́ kọ́kọ́ mọ ohun tó jẹ mọ́ ohun tí ìmọ́lẹ̀ ń mú ṣiṣẹ́ yẹ kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú bí búlúù methylene ṣe ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ìmọ́lẹ̀ ń mú ṣiṣẹ́, àwọn tí wọ́n sì ń fi àwọn ìtọ́jú tí a kọ́kọ́ máa ń lò wéra yẹ kí wọ́n ka nípa corticosteroid tí a ń fi sí ojú ọgbẹ́ ẹnu lẹ́gbẹ̀ẹ́ ojú ìwé yìí.

Àwọn èrò méjì tó wà lẹ́yìn ìtọ́jú náà

OLP jẹ́ àìsàn ọlọ́jọ́pípẹ́ ti awọ inú ẹnu tí ìṣe ètò ààbò ara ń fa. OLP oníọgbẹ́, irú tí ìdánwò yìí dá lé, túmọ̀ sí àwọn ibi tí awọ inú ẹnu ya tí ó sì ń dunni, ní ọ̀pọ̀ ìgbà lórí awọ inú ẹ̀rẹ̀kẹ́, tí wọ́n máa ń sàn tí wọ́n sì tún máa ń padà. Ohun pàtàkì nínú bí àìsàn náà ṣe ń hù ni àtúnpadà rẹ̀. Ìwòsàn ní àkókò kúkúrú kò túmọ̀ sí ìṣàkóso àìsàn fún àkókò gígùn, nítorí náà àlàyé olóòtítọ́ èyíkéyìí gbọdọ̀ tọpa ìwòsàn, àwọn àmì àìsàn, àti àtúnpadà àìsàn lọ́tọ̀ọ̀tọ̀.

MB-PDT jẹ́ èrò tó ní apá mẹ́ta: ohun tí ìmọ́lẹ̀ ń mú ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ ní gígùn ìgbì tí ohun náà lè fà sínú ara rẹ̀ pẹ̀lú atẹ́gùn. Bí a bá mú apá kan kúrò, èrò náà kò ní ṣiṣẹ́. Búlúù methylene ń fa ìmọ́lẹ̀ pupa nítòsí 660 nm sínú ara rẹ̀, àwọ̀ náà tí ìmọ́lẹ̀ ti mú ṣiṣẹ́ ń gbé agbára tàbí àwọn elekitironi kọjá nípasẹ̀ àwọn ọ̀nà tó gbẹ́kẹ̀ lé atẹ́gùn, àwọn ẹ̀yà kẹ́míkà tí ó ń fèsì kíákíá tí èyí dá sílẹ̀ sì ń ba àsopọ̀ tí a fojú sí jẹ́ ní ibi náà. Àwọ̀ kan náà láìsí ìmọ́lẹ̀ jẹ́ èrò mìíràn, ìdí nìyẹn tí ìtọ́jú photodynamic pẹ̀lú búlúù methylene fún àwọn àìsàn awọ ara fi ń jẹ́ kí oògùn, ìmọ́lẹ̀, iye tí a lò, àti àkókò láàárín ìlò hàn gbangba fún ìlò kọ̀ọ̀kan. Fún ìlò nínú ẹnu, àwọn òṣìṣẹ́ ìṣègùn ló yẹ kí wọ́n ṣe ìlànà náà, níbi tí wọ́n ti lè rí ọgbẹ́ náà tààrà, tí a sì ti mú ọgbẹ́ náà gbẹ tí a sì ti yà á sọ́tọ̀ kí a tó tan ìmọ́lẹ̀ sí i.

Ohun tí ìdánwò náà ṣe gan-an

Ìdánwò náà wáyé ní ilé ìwòsàn kan ṣoṣo ní Shanghai. Ó gba àwọn àgbà tí àyẹ̀wò àsopọ̀ ti jẹ́rìí sí pé wọ́n ní OLP oníọgbẹ́ tó tóbi ju 5 mm onígun mẹ́rin lọ lábẹ́ àwọn àlàyé ìdánimọ̀ WHO ti 2003 tí a ti ṣàtúnṣe, ó sì yàn aláìsàn 37 láìlétò sí MB-PDT pẹ̀lú lẹ́ẹ̀dì triamcinolone acetonide 0.1 percent, àti 37 sí lẹ́ẹ̀dì nìkan. A ń fi lẹ́ẹ̀dì náà sí ọgbẹ́ ní ẹ̀ẹ̀mẹta lójoojúmọ́ nínú ẹgbẹ́ méjèèjì jálẹ̀ ọ̀sẹ̀ mẹ́rin ìtọ́jú náà. Ẹgbẹ́ PDT fi títan ìmọ́lẹ̀ 660 nm kún un lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ ní 13.2 J fún cm onígun mẹ́rin fún 60 ìṣẹ́jú-àáyá ní ìgbà ìtọ́jú kọ̀ọ̀kan, lẹ́yìn fífi búlúù methylene 0.1 mg fún mL sí ojú ọgbẹ́, fún ìgbà ìtọ́jú tí kò ju mẹ́rin lọ. Olùṣàyẹ̀wò olómìnira tí kò mọ ẹgbẹ́ tí a yàn àwọn aláìsàn sí ló wọn àwọn àbájáde. Àwọn aláìsàn àti àwọn òṣìṣẹ́ ìṣègùn tó ń tọ́jú wọn mọ ẹgbẹ́ tí wọ́n wà, èyí sì wọ́pọ̀ fún ìlànà ìtọ́jú pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ó túmọ̀ sí pé ìrètí lè ní ipa lórí ìròyìn àwọn àmì àìsàn. Àlàyé ìpìlẹ̀ nípa àwọn ọ̀nà fún irú ètò ìdánwò yìí wà nínú bí a ṣe ń ka àwọn ìròyìn ìdánwò photodynamic.

Àwọn ìtúpalẹ̀ àkókò kúkúrú títí dé ọ̀sẹ̀ 4 lo ọ̀nà ìtúpalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ tí a yàn aláìsàn sí ní ìbẹ̀rẹ̀, pẹ̀lú fífi iye tí a fojú díwọ̀n kún dátà tó sọnù. Àtẹ̀lé fún àkókò tó gùn sí i ní ọ̀sẹ̀ 8 àti 12 tọpa àwọn aláìsàn tí wọ́n ti dáhùn sí ìtọ́jú nìkan, èyí sì ṣe pàtàkì gan-an fún àtúnpadà àìsàn, gẹ́gẹ́ bí a ṣe fi hàn ní ìsàlẹ̀. Àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ètò ìtọ́jú ní ilé ìwòsàn àti àbójútó ààbò ní ìdáhùn nínú àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ìtọ́jú photodynamic ẹnu.

Tábìlì ìfiwéra ìdánwò

Ìwòsàn, ìrora, àtúnpadà àìsàn, àti ìgbésí ayé ojoojúmọ́ yí padà lọ́tọ̀ọ̀tọ̀

Ìwòsàn ní ọ̀sẹ̀ 4 dára sí i pẹ̀lú àpapọ̀ ìtọ́jú méjèèjì. Ìmúlò tó ṣàṣeyọrí nípa àyẹ̀wò ìṣègùn dé aláìsàn 35 nínú 37 (94.6 percent) pẹ̀lú MB-PDT àti sitẹ́rọ́ìdì, ní ìfiwéra pẹ̀lú 26 nínú 37 (70.3 percent) pẹ̀lú sitẹ́rọ́ìdì nìkan, ìyàtọ̀ ojúami 24.3 pẹ̀lú P tó dọ́gba sí 0.006. Pípa ọgbẹ́ dé pátápátá ló jẹ́ ọ̀pọ̀ jù lọ nínú ìyàtọ̀ náà, 27 nínú 37 ní ìfiwéra pẹ̀lú 21 nínú 37. Ìwọ̀n bí agbègbè ọgbẹ́ ṣe dín kù tó pọ̀ sí i ní ìwọ̀n tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò nínú ẹgbẹ́ àpapọ̀ ìtọ́jú ní ọ̀sẹ̀ 4, ìyàtọ̀ náà kò ṣe pàtàkì nípa ìṣirò ní ọ̀sẹ̀ 8, ó sì tún ṣe pàtàkì ní ọ̀sẹ̀ 12. Àmì ìṣírò REU fún bí àìsàn ṣe le tó ní ọ̀pọ̀ ibi dára sí i nínú ẹgbẹ́ méjèèjì láìsí ìyàtọ̀ tó ṣe pàtàkì nípa ìṣirò láàárín ẹgbẹ́ náà ní àkókò kankan, èyí tó rán wa létí pé ọgbẹ́ tó tóbi jù lọ kì í ṣe gbogbo ẹnu.

Ìrora tẹ̀ lé ọ̀nà tó lọ́ra sí i. Àròpín ìdínkù nínú àmì ìṣírò ìrora ní ọ̀sẹ̀ 4 jẹ́ ojúami 3.97 pẹ̀lú àpapọ̀ ìtọ́jú méjèèjì, ní ìfiwéra pẹ̀lú 2.62 fún sitẹ́rọ́ìdì nìkan, pẹ̀lú P tó dọ́gba sí 0.004. Àwọn ẹgbẹ́ náà kò yàtọ̀ ní ọ̀sẹ̀ méjì àkọ́kọ́. Ìyàtọ̀ bẹ̀rẹ̀ sí í hàn ní ọ̀sẹ̀ 3, ó sì tẹ̀ síwájú ní ọ̀sẹ̀ 8 àti 12. Àpẹẹrẹ yẹn bá àfikún ìtọ́jú tó nílò àwọn ìgbà ìtọ́jú léraléra mu, dípò ìtura lójú ẹsẹ̀, ó sì kìlọ̀ fún wa láti má ṣe dá ìlànà náà lẹ́jọ́ lẹ́yìn ìbẹ̀wò kan ṣoṣo.

Ní ti àtúnpadà àìsàn, iye tí a fi ṣe ìpín ló pinnu ìtumọ̀. Àkọsílẹ̀ ìdánwò fún ìwádìí OLP oníọgbẹ́ yìí ṣàlàyé àtúnpadà àìsàn láàárín àwọn aláìsàn tí wọ́n ti sàn, àwọn iye sì fi hàn pé àwọn tí wọ́n ti sàn túmọ̀ sí àwọn tó dáhùn pátápátá sí ìtọ́jú: 27 ní ìfiwéra pẹ̀lú 21 ní ọ̀sẹ̀ 8, tí ó dín sí 26 ní ìfiwéra pẹ̀lú 20 ní ọ̀sẹ̀ 12. Ní ọ̀sẹ̀ 8, àtúnpadà àìsàn jẹ́ 2 nínú 27 (7.4 percent) ní ìfiwéra pẹ̀lú 5 nínú 21 (23.8 percent), ìyàtọ̀ náà kò sì ṣe pàtàkì nípa ìṣirò. Ní ọ̀sẹ̀ 12, ó jẹ́ 3 nínú 26 (11.5 percent) ní ìfiwéra pẹ̀lú 8 nínú 20 (40.0 percent), pẹ̀lú P tó dọ́gba sí 0.038. Èyí jẹ́ àbájáde fún ẹgbẹ́ kékeré àwọn tó dáhùn sí ìtọ́jú, kì í ṣe àbájáde ìtúpalẹ̀ gbogbo àwọn aláìsàn gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ tí a yàn wọn sí ní ìbẹ̀rẹ̀, nítorí àwọn aláìsàn tí wọn kò tíì sàn jáde kúrò nínú ìtúpalẹ̀ àtúnpadà àìsàn láti gba ìtọ́jú mìíràn. Òǹkọ̀wé tó ròyìn 11.5 ní ìfiwéra pẹ̀lú 40.0 percent láìsọ pé iye tí a fi ṣe ìpín jẹ́ 26 ní ìfiwéra pẹ̀lú 20 ń tún àṣìṣe tó wọ́pọ̀ jù lọ ṣe nínú àwọn ìròyìn tí àwọn mìíràn kọ nípa àpilẹ̀kọ ìwádìí yìí.

Dídára ìgbésí ayé àti ìṣesí ọkàn fi irú àpẹẹrẹ tó yàtọ̀ sí ara rẹ̀ yìí hàn. Dídára ìgbésí ayé tó jẹ mọ́ ẹnu lórí OHIP-14 dára sí i púpọ̀ sí i pẹ̀lú àpapọ̀ ìtọ́jú méjèèjì, pẹ̀lú P tó dọ́gba sí 0.002, àníyàn lórí GAD-7 sì dín kù púpọ̀ sí i, pẹ̀lú P tó dọ́gba sí 0.007. Ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn lórí PHQ-9 kò yàtọ̀. Àwọn àmì ìṣírò àníyàn àti ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn ní ìbẹ̀rẹ̀ kéré, nítorí náà àwọn ìwọ̀n wọ̀nyí ń wọn ìyípadà kékeré nínú àpẹẹrẹ àwọn ènìyàn tí ipa náà kàn díẹ̀, dípò ìtọ́jú àníyàn tàbí ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn tí a ti jẹ́rìí sí nípa àyẹ̀wò ìṣègùn.

Àwọn ààlà tí òǹkàwé tó ṣọ́ra yẹ kí ó rántí

Iye àwọn ènìyàn nínú ìwádìí ni ààlà àkọ́kọ́. Ìṣirò náà rò pé ìmúlò tó ṣàṣeyọrí yóò jẹ́ 37 ní ìfiwéra pẹ̀lú 79 percent, ó ṣètò agbára ìṣirò 80 percent fún àbájáde àkọ́kọ́ ní ọ̀sẹ̀ 4, ó sì yọrí sí àpapọ̀ aláìsàn 74. Iye yẹn kò lè ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ìpinnu tó dájú nípa àwọn ẹgbẹ́ kékeré àtúnpadà àìsàn ti 26 ní ìfiwéra pẹ̀lú 20, àwọn ìwọ̀n dídára ìgbésí ayé, tàbí àwọn ìpalára tí kì í sábà ṣẹlẹ̀. Àìsí ìṣẹ̀lẹ̀ búburú kankan nínú aláìsàn 74 fún ọ̀sẹ̀ 12 mú kí ìpalára tó ń ṣẹlẹ̀ lọ́pọ̀ ìgbà má ṣe ṣeé retí, ṣùgbọ́n kò sọ púpọ̀ nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí kì í sábà ṣẹlẹ̀; àwọn ọ̀nà ìwádìí náà sì béèrè ní pàtó nípa ìrora ẹnu, ìgbóná awọ inú ẹnu, àti ìyípadà nínú bí a ṣe ń mọ adùn, lábẹ́ àwọn àlàyé ìwọ̀n májèlé tó jẹ́ àfọwọ́kọ.

Àtẹ̀lé ni ààlà kejì. Ọ̀sẹ̀ méjìlá láti ìgbà ìyàn láìlétò jẹ́ nǹkan bí ọ̀sẹ̀ mẹ́jọ lẹ́yìn ìgbà ìtọ́jú ìmọ́lẹ̀ tó kẹ́yìn. OLP máa ń tún padà ní ọ̀pọ̀ oṣù àti ọdún, nítorí náà ìfiwéra àtúnpadà àìsàn ní ọ̀sẹ̀ 12 jẹ́ ẹ̀rí ìbẹ̀rẹ̀, kì í ṣe ìdánilójú pé àbájáde náà yóò pé. Ètò ìwádìí ní ilé ìwòsàn kan ṣoṣo ni ààlà kẹta. Ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ kan, ẹ̀rọ kan, ètò ìlò sitẹ́rọ́ìdì kan, àti àpẹẹrẹ àwọn ènìyàn tí ó ju 80 percent wọn lọ jẹ́ obìnrin tó sún mọ́ ọjọ́ orí 59 ṣàpèjúwe ilé ìwòsàn yẹn dáadáa, ṣùgbọ́n kò ṣàpèjúwe àwọn ibi mìíràn dáadáa tó bẹ́ẹ̀.

Àwọn àṣìṣe méjì nínú ìròyìn yẹ fún àkíyèsí kí àwọn òǹkọ̀wé má bàa dà wọ́n kọ. Àpilẹ̀kọ náà so ààlà ìgbẹ́kẹ̀lé ní ojúami percent láti 7.9 sí 40.7 percent mọ́ ìpín ewu 1.35, ṣùgbọ́n ààlà yẹn bá ìyàtọ̀ gangan ti ojúami 24.3 mu, kì í ṣe ìpín náà. Àti pé abala ìjíròrò sọ pé a kò rí ìyàtọ̀ pàtàkì ti ojúami 10 tí a ti sọ tẹ́lẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìyàtọ̀ ìmúlò tó ṣàṣeyọrí tí a ròyìn ju ojúami 10 lọ. Kò sí èyíkéyìí nínú àwọn àṣìṣe náà tó yí àwọn iye gangan padà, èyí tí ó jẹ́ àwọn òtítọ́ tó dúró ṣinṣin: 35 nínú 37 ní ìfiwéra pẹ̀lú 26 nínú 37 fún ìmúlò tó ṣàṣeyọrí, àti 3 nínú 26 ní ìfiwéra pẹ̀lú 8 nínú 20 fún àtúnpadà àìsàn ní ọ̀sẹ̀ 12 láàárín àwọn tó dáhùn pátápátá sí ìtọ́jú.

Ìpinnu pàtàkì náà ní ààlà tó dín, èyí sì ni agbára rẹ̀. Fún àwọn àgbà tí àyẹ̀wò àsopọ̀ ti jẹ́rìí sí pé wọ́n ní OLP oníọgbẹ́, fífi ìgbà ìtọ́jú PDT pẹ̀lú búlúù methylene lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ ní ilé ìwòsàn, tí kò ju mẹ́rin lọ, kún triamcinolone tí a ń fi sí ojú ọgbẹ́ mú ìwòsàn àti ìdínkù ìrora dára sí i ní ọ̀sẹ̀ 4, pẹ̀lú àmì àbájáde àtúnpadà àìsàn ní ọ̀sẹ̀ 12 tí ó kan àwọn tó dáhùn pátápátá sí ìtọ́jú nìkan, àti àǹfààní dídára ìgbésí ayé lórí àwọn ìwọ̀n ipa lórí ẹnu àti àníyàn. Kò dán àwọ̀ nìkan, àwọn ẹ̀rọ ìlò ní ilé, àwọn gígùn ìgbì mìíràn, tàbí ìṣàkóso àìsàn fún àkókò gígùn wò. Àwọn aláìsàn tó ń ronú nípa rẹ̀ yẹ kí wọ́n béèrè lọ́wọ́ òṣìṣẹ́ ìṣègùn wọn nípa ìjẹ́rìísí ìdánimọ̀ àìsàn, iye ìgbà ìtọ́jú, bí a ṣe retí pé ìrora yóò yí padà ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sí mẹ́rin, àti bí a ṣe máa tọpa àtúnpadà àìsàn lẹ́yìn sáà àkọ́kọ́.