Búlúù methylene àti wárápá: àwọn àwòṣe ìkọlù àti ẹ̀rí lórí ènìyàn

Olùtọ́jú kan tó ń wá ìsọfúnni nípa búlúù methylene àti àrùn wárápá rí gbólóhùn méjì tó dà bí ẹni pé wọ́n tako ara wọn. Ọ̀kan sọ pé búlúù methylene dín ìkọlù wárápá kù nínú eku. Èkejì sọ pé a ròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ kan tó jọ ìkọlù wárápá nínú aláìsàn tí a fún ní búlúù methylene. Àwọn méjèèjì lè jẹ́ òótọ́ ní àkókò kan náà, nítorí wọ́n ń dáhùn àwọn ìbéèrè tó yàtọ̀ ní àwọn ipò tó yàtọ̀.

Ìdàrúdàpọ̀ náà wá láti inú gbígba “búlúù methylene àti ìkọlù wárápá” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sùn kan ṣoṣo. Méjì ni. Àkọ́kọ́ béèrè bóyá búlúù methylene, tí a fún lábẹ́ àwọn ipò tí a ṣàkóso, yí àwọn ìwọ̀n ìkọlù wárápá padà nínú àwòṣe ẹranko. Èkejì béèrè bóyá ìkọlù wárápá ti ṣẹlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìṣẹ̀lẹ̀ tí kò fẹ́ nínú àwọn ènìyàn tó ń gba oògùn náà fún àwọn ìdí mìíràn. Àpilẹ̀kọ yìí ya àwọn ìbéèrè méjèèjì sọ́tọ̀, ó ṣàtúnyẹ̀wò ohun tí àwọn ìwádìí ìkọlù wárápá méjì tí a sábà ń tọ́ka sí ṣe gan-an, ó sì sọ ohun tí wọn kò fi hàn ní kedere. Fún ìpìlẹ̀ ìmọ̀, wo àkótán tó gbòòrò nípa ìwádìí búlúù methylene, àti fún ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò, wo ìtọ́sọ́nà fún kíkà àwọn ìwádìí búlúù methylene.

Àwọn ìwádìí méjì náà, ní kíkún

Kò sí ìdánwò lórí ènìyàn tó ti dán búlúù methylene wò gẹ́gẹ́ bí ìtọ́jú àrùn wárápá. Ẹ̀rí ìdánwò náà jẹ́ àwọn ìwádìí lórí ẹranko. Àwọn ìwé ìwádìí méjì tí a sábà ń tọ́ka sí jù lọ lo eku, àwọn méjèèjì lo ìwọ̀n oògùn 1 mg fún kg tí a fi sínú ihò inú, àwọn méjèèjì sì ròyìn àmì ipa dídín ìkọlù wárápá kù. Ṣùgbọ́n àwọn ìṣètò ìwádìí wọn dán àwọn èrò ìtọ́jú tó yàtọ̀ wò, nítorí náà àwọn àbájáde wọn ní ìtumọ̀ tó yàtọ̀.

Ìwádìí 1: ìtọ́jú lẹ́yìn tí status epilepticus ti bẹ̀rẹ̀

Nínú ìwádìí 2018 lórí eku nípa status epilepticus tó ń bá a lọ fúnra rẹ̀, Cui àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ dá ìkọlù wárápá ọlọ́jọ̀-gígùn sílẹ̀ nípa fífi iná mànàmáná ru apá basolateral ti amygdala fún ìṣẹ́jú 25, lẹ́yìn náà wọ́n jẹ́rìí iṣẹ́ ìkọlù tó ń bá a lọ lórí EEG. Èyí ṣe pàtàkì nítorí àwòṣe iná mànàmáná ya ìkọlù fúnra rẹ̀ sọ́tọ̀ kúrò nínú majele kẹ́míkà àwọn oògùn tó ń fa ìkọlù. A fún àwọn eku náà ní búlúù methylene ní ìṣẹ́jú 5 lẹ́yìn tí ipò ìkọlù tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bẹ̀rẹ̀; èyí jẹ́ àwòṣe ìtọ́jú dípò ìdènà. Àkọsílẹ̀ EEG wá tẹ̀síwájú fún wákàtí 12, a sì ṣàyẹ̀wò àsopọ̀ ọpọlọ ní wákàtí 24. Ọ̀rọ̀ kíkún ìdánwò status epilepticus náà pèsè àlàyé nípa bí a ṣe ru ọpọlọ àti bí a ṣe ṣe àkọsílẹ̀.

Láàárín àkókò wákàtí 12 náà, àwọn eku tí a tọ́jú ní ìpíndọ́gba ìkọlù EEG ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tó tó 29, ní ìfiwéra pẹ̀lú tó tó 39 nínú àwọn ẹranko tí a kò tọ́jú, ìdínkù tó tó 26 nínú ọgọ́rùn-ún. Àpapọ̀ àkókò ìkọlù sì sọ̀kalẹ̀ láti ìṣẹ́jú tó tó 62 sí ìṣẹ́jú tó tó 44, ìdínkù tó tó 29 nínú ọgọ́rùn-ún. Àwọn ẹranko tí a tọ́jú tún fi ìdínkù másùnmáwo oxidative hàn (malondialdehyde tó dín kù, glutathione tí a dáàbò bo dáadáa sí i), ìdínkù pípàdánù àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara ní àwọn agbègbè CA1 àti CA3 ti hippocampus, àti àwọn àmì apoptosis tó yí padà sí ọ̀nà ààbò.

Àwọn ààlà náà hàn gbangba. A ṣàyẹ̀wò ìkọlù nínú ẹranko tó tó 12 ní ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan; ìwọ̀n oògùn kan ṣoṣo ni a dán wò, nítorí náà kò sí ìlà ìbáṣepọ̀ láàárín ìwọ̀n oògùn àti ìdáhùn; àbójútó lẹ́yìn ìtọ́jú jẹ́ wákàtí dípò oṣù; kò sì sí ìfiwéra pẹ̀lú oògùn ìdènà ìkọlù tí a sábà ń lò. Àbájáde náà ṣe àtìlẹ́yìn fún àmì ipa dídín ìkọlù kù ní kíákíá àti dídáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara nínú àwòṣe status epilepticus kan lórí eku. Kò fi hàn pé búlúù methylene ń dènà àrùn wárápá oníbàárà, kò sì sọ ohunkóhun nípa ìwọ̀n oògùn tàbí ààbò nínú àwọn ènìyàn tó ní àrùn wárápá.

Ìwádìí 2: ìtọ́jú ṣáájú ìkọlù kọ̀ọ̀kan tí a dá sílẹ̀

Nínú ìwádìí 2026 lórí eku nípa kindling pentylenetetrazole, Jing àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ lo àkókò tó lòdì sí ti àkọ́kọ́. A fún àwọn eku ní ohun tó ń fa ìkọlù léraléra (35 mg fún kg ti pentylenetetrazole, ní ọjọ́ kan láàárín ọjọ́ méjì, ìgbà 15), a sì fún wọn ní búlúù methylene ní ìṣẹ́jú 30 ṣáájú ìgbà kọ̀ọ̀kan. Èyí jẹ́ ìṣètò tó dà bí ìdènà: ó ń dán bóyá fífúnni ní ìwọ̀n oògùn ìdènà léraléra ń dí ìdàgbàsókè ipò kindling tí ìkọlù ti ń rọrùn láti ṣẹlẹ̀ lọ́wọ́, kì í ṣe bóyá oògùn náà ń dá ìkọlù tó ń lọ lọ́wọ́ dúró tàbí ń tọ́jú àrùn wárápá tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.

Ìkọlù tí kindling rẹ̀ ti pé dàgbà nínú 30 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn eku tí a tọ́jú ṣáájú, ní ìfiwéra pẹ̀lú tó tó 85 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn tí a kò tọ́jú. Èyí jẹ́ ìyàtọ̀ tó tóbi ní iye gangan, pẹ̀lú iye P tí a ròyìn pé ó jẹ́ 0.0078. Ìtọ́jú ṣáájú náà tún fa ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ìkọlù tonic-clonic tó kan gbogbo ara sẹ́yìn, ó sì dín bí wọ́n ṣe pẹ́ tó kù nígbà tí wọ́n ṣẹlẹ̀. EEG, ìyè àwọn sẹ́ẹ̀lì hippocampus, àwọn àmì másùnmáwo oxidative, àti àwọn ìwọ̀n ìrántí nínú ọ̀nà ìdánwò omi olójú-ọ̀nà púpọ̀, gbogbo wọn fi àbájáde tó dára sí i hàn fún ẹgbẹ́ tí a tọ́jú.

Ìṣètò yìí ní àwọn ààlà tirẹ̀. Oògùn náà wà nínú ara ṣáájú gbogbo ìdánwò ìmúfa ìkọlù, nítorí náà ìdánwò náà kò lè ya dídín ìkọlù kù sọ́tọ̀ kúrò nínú dídí ìdàgbàsókè kindling lọ́wọ́. Lẹ́ẹ̀kan sí i, ìwọ̀n oògùn kan ṣoṣo ni a lò, àwọn ẹgbẹ́ kékeré tí a ṣàyẹ̀wò àsopọ̀ àti ìhùwàsí wọn kò pọ̀, kindling sì ń ṣàfarawé apá kan ṣùgbọ́n kì í ṣe gbogbo ẹ̀kọ́ ìṣẹ̀dá àrùn wárápá ènìyàn. Àwọn ìwé méjèèjì tún ní àwọn òǹkọ̀wé kan náà (Cui àti Luo wà lórí àwọn méjèèjì), nítorí náà wọn kì í ṣe àtúndánwò tó ní òmìnira pátápátá. Àbájáde náà ṣe àtìlẹ́yìn fún ìdínkù ìdàgbàsókè kindling lábẹ́ fífún eku ní ìwọ̀n oògùn ìdènà léraléra. Kò fìdí búlúù methylene múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìtọ́jú fún ẹnikẹ́ni tó ti ní àrùn wárápá.

Tábìlì àwòṣe àti ipò: ohun èlò ìtọ́kasí àkọ́kọ́

Tábìlì tó wà nísàlẹ̀ ni ìtọ́kasí pàtàkì fún ojú ìwé yìí. Ìlà kọ̀ọ̀kan kọ́kọ́ sọ ipò náà, lẹ́yìn náà ó sọ ipa tí búlúù methylene kó àti ohun tí àkíyèsí náà lè fi hàn àti ohun tí kò lè fi hàn. A mọ̀ọ́mọ̀ fi àwọn ìgbésẹ̀ ìdánwò àti àwọn ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ tí kò fẹ́ sí àwọn ìlà tó yàtọ̀.

Ipò	Ipa búlúù methylene	Àkókò	Àbájáde tí a wọn	Ohun tí ó fi hàn
Status epilepticus tí a dá sílẹ̀ pẹ̀lú iná mànàmáná nínú eku, 2018	Ìtọ́jú ìdánwò, 1 mg/kg sínú ihò inú	5 min lẹ́yìn tí a fìdí ipò ìkọlù múlẹ̀; EEG fún 12 h	Iye ìkọlù EEG àti àpapọ̀ àkókò ìkọlù; àsopọ̀ hippocampus ní 24 h	Àmì ipa dídín ìkọlù kù ní kíákíá nínú àwòṣe kan; kì í ṣe ìdènà àrùn wárápá oníbàárà, kì í ṣe ẹ̀rí ìmúlò rere nínú ènìyàn
Kindling pentylenetetrazole léraléra nínú eku, 2026	Ìtọ́jú ìdánwò ṣáájú, 1 mg/kg ṣáájú ìdánwò ìmúfa kọ̀ọ̀kan	30 min ṣáájú ìgbà kọ̀ọ̀kan nínú ìgbà 15 tí a fún wọn ní ohun tó ń fa ìkọlù	Ìwọ̀n kindling tó pé, àkókò títí ìkọlù fi bẹ̀rẹ̀ àti bí ó ṣe pẹ́ tó, EEG, ìhùwàsí ìrántí, àwọn àmì àsopọ̀	Ìdàgbàsókè kindling tó dín kù lábẹ́ fífúnni ní ìwọ̀n oògùn ìdènà; kì í ṣe ìtọ́jú àrùn wárápá tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀
Methemoglobinemia tí a ní lẹ́yìn ìbí, lílo sínú iṣan ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú ìwé oògùn	Ìtọ́jú tí a fọwọ́ sí fún àrùn mìíràn	Nígbà ìtọ́jú, ní ọ̀pọ̀ ìgbà 1 mg/kg	Àbójútó ààbò	Ìṣẹ̀lẹ̀ líle kan tó jọ ìkọlù wárápá nínú ẹgbẹ́ ààbò aláìsàn 24 gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ àlàyé lọ́wọ́lọ́wọ́ fún búlúù methylene tí a ń fi sínú iṣan ẹ̀jẹ̀; ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ tó bá lílo oògùn mu ní àkókò, kì í ṣe ìwọ̀n ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun, kì í sì í ṣe ẹ̀rí ohun tó fà á
Àkójọpọ̀ àmì àìsàn serotonin pẹ̀lú àwọn oògùn tó ní ipa lórí serotonin	Ohun tó lè dá ipò náà sílẹ̀ nípasẹ̀ dídènà monoamine-oxidase	Lẹ́yìn lílo rẹ̀ papọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn ìtọ́jú ìsoríkọ́ tàbí àwọn oògùn tó jọ wọ́n	Àkójọpọ̀ àmì àìsàn, tó lè ní ìkọlù wárápá nínú	Ìbáṣepọ̀ oògùn tí a mọ̀ pẹ̀lú ìkìlọ̀ inú àpótí nínú àlàyé ìkọ̀wé oògùn; wo àkójọpọ̀ àmì àìsàn serotonin àti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn ìtọ́jú ìsoríkọ́ àti àwọn oògùn mìíràn tó ní ipa lórí serotonin; àtúnyẹ̀wò oníṣètò kan rí ìṣẹ̀lẹ̀ 50 tí a tẹ̀ jáde, gbogbo wọn pẹ̀lú lílo àwọn oògùn ìtọ́jú ìsoríkọ́ tó ní ipa lórí serotonin ní àkókò kan náà
Àìṣiṣẹ́ ọpọlọ dáadáa tí ifosfamide fà	Ìtọ́jú tí kò sí nínú àwọn lílo tí a fọwọ́ sí, tí a fún fún àìṣiṣẹ́ ọpọlọ dáadáa náà	Nígbà tàbí lẹ́yìn ipa majele ifosfamide lórí ètò iṣan ara	Ìdàrúdàpọ̀, ìkọlù wárápá, àìmọ̀kan jíjinlẹ̀, ìmúláradá	A lè retí ìkọlù níbí láti inú àìṣiṣẹ́ ọpọlọ dáadáa fúnra rẹ̀, nítorí náà a kò lè sọ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ pé búlúù methylene ló fà á; ẹ̀rí àǹfààní jẹ́ ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀ kọ̀ọ̀kan ní pàtàkì, pẹ̀lú aláìsàn 28 nínú 38 tí a tọ́jú tí a ròyìn pé ipò wọn dára sí i nínú àtúnyẹ̀wò kan nípa ìtọ́jú àìṣiṣẹ́ ọpọlọ dáadáa tí ifosfamide fà

Ìdí tí àkókò àti àwọn àbájáde tí a wọn fi pinnu ìtumọ̀ ìwádìí kan

Àlàyé méjì ló gbé ọ̀pọ̀ jù lọ nínú ìtumọ̀ ìwádìí ìkọlù wárápá: ìgbà tí a fúnni ní oògùn, àti ohun tí a wọn.

Àkókò kọ́kọ́. Oògùn tí a fún ṣáájú gbogbo ìdánwò ìmúfa ìkọlù, gẹ́gẹ́ bí nínú ìwádìí kindling, lè dà bí ẹni pé ó ṣiṣẹ́ dáadáa nítorí pé ó dín ìṣẹ̀lẹ̀ kọ̀ọ̀kan tí a dá sílẹ̀ kù tàbí pé ó fa ìlànà kindling lọ́ra. Oògùn tí a fún lẹ́yìn tí ìkọlù ti bẹ̀rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí nínú ìwádìí status epilepticus, ń dojú kọ ìdánwò tó le sí i, tó sì ní ìbáṣepọ̀ tó pọ̀ sí i pẹ̀lú ìtọ́jú aláìsàn. Kò sí èyíkéyìí nínú àwọn ìṣètò méjèèjì tó bá ipò ènìyàn tó ti ní àrùn wárápá tí ó ń gba oògùn ìdènà ìkọlù lójoojúmọ́ mu; ìdí nìyẹn tí a kò fi lè sọ àkókò lílo nínú ẹranko di ìmọ̀ràn ìtọ́jú.

Àwọn àbájáde tí a wọn wá ní kejì. Iye ìkọlù EEG láàárín wákàtí 12, ìwọ̀n kindling, àti àìsí ìkọlù nínú ènìyàn jẹ́ àwọn àbájáde tó yàtọ̀. Àwọn àmì àsopọ̀ bí glutathione tàbí iye sẹ́ẹ̀lì ń ṣàlàyé àwọn ọ̀nà tí ipa náà lè gbà ṣẹlẹ̀, ìhùwàsí nínú ọ̀nà ìdánwò omi olójú-ọ̀nà púpọ̀ sì ń tọ́ka sí àwọn ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú iṣẹ́ ara nínú eku, ṣùgbọ́n kò sí èyíkéyìí nínú wọn tó jẹ́ àbájáde ìtọ́jú àrùn wárápá nínú ènìyàn. Àbájáde àsopọ̀ tó dára lẹ́gbẹ̀ẹ́ àbájáde ìkọlù tó ní ìlọsíwájú díẹ̀ ń fún àlàyé nípa ìṣẹ̀dá ara lókun; kò sọ àbájáde ìkọlù náà di ẹ̀rí ìtọ́jú nínú ènìyàn.

Ohun tí èyí túmọ̀ sí fún àwọn ìpinnu ìtọ́jú

Àwọn àmì ipa dídín ìkọlù kù nínú ẹranko jẹ́ ìdí láti ṣe ìwádìí sí i, kì í ṣe ìdí láti yí ìtọ́jú padà. Ẹnikẹ́ni kò gbọ́dọ̀ bẹ̀rẹ̀, dáwọ́ dúró, tàbí ṣàtúnṣe oògùn ìdènà ìkọlù tí a kọ fún un lórí ìpìlẹ̀ àwọn ìwádìí eku, búlúù methylene kì í sì í ṣe ìtọ́jú àrùn wárápá tí a fọwọ́ sí ní irú ìmúrasílẹ̀ kankan. Ẹnikẹ́ni tó ń ronú nípa lílo rẹ̀ gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ jíròrò gbogbo àkójọ àwọn oògùn rẹ̀ pẹ̀lú oníṣègùn rẹ̀, nítorí ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn tó ní ipa lórí serotonin tí a mẹ́nu kàn lókè ni ewu tó ní í ṣe pẹ̀lú ìkọlù tí ẹ̀rí rẹ̀ dájú jù lọ nínú àkọsílẹ̀ ènìyàn, a sì lè yẹra fún un.

Àkótán òtítọ́ náà wọ inú ìpínrọ̀ kan. Àwọn ìwádìí kékeré méjì lórí eku, ní ìwọ̀n oògùn 1 mg fún kg kan náà, ròyìn ìkọlù tó dín kù ní iye tàbí ní bí wọ́n ṣe le tó: ọ̀kan nígbà tí oògùn náà tẹ̀lé status epilepticus tí a dá sílẹ̀ pẹ̀lú iná mànàmáná, èkejì nígbà tí ó ṣáájú àwọn ìdánwò ìmúfa pẹ̀lú kẹ́míkà léraléra. Ní ọ̀tọ̀, àwọn àkọsílẹ̀ ààbò ènìyàn ní àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó jọ ìkọlù wárápá, tí wọ́n pọ̀ sí i ní àwọn ipò ìbáṣepọ̀ oògùn àti àìsàn líle dípò ìtọ́jú àrùn wárápá. Kò sí èyíkéyìí nínú àwọn àkójọpọ̀ ẹ̀rí méjèèjì tó fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé èkejì kò tọ́, kò sì sí èyíkéyìí tó fìdí búlúù methylene múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìtọ́jú àrùn wárápá. A kó àwọn ìbéèrè tó wọ́pọ̀ nípa àwọn ipa ẹ̀gbẹ́ àti àwọn ìṣọ́ra jọ sínú àwọn ìbéèrè tí a sábà ń béèrè nípa ààbò búlúù methylene.