Мәкалә
Пилонидаль синус хирургиясендә метилен зәңгәре: юлларны билгеләү һәм кабатлану турындагы дәлилләр

Пилонидаль синус — койрык сөяге янында тире астында урнашкан юл; аның еш кына операция вакытында күрү кыен булган ян тармаклары да була. Патологик үзгәргән тукыма калганда, операция уңышсыз була, шуңа күрә хирурглар кисү алдыннан һәр тармакны табуның ышанычлы ысулын эзли. Синус тишегенә метилен зәңгәрен кертү юллар системасын зәңгәргә буяп, хирургка эш барышында таянырлык күренеп торган карта бирә.
Бу карта — күрсәтү чарасы, дәвалау түгел. Бу аерма мөһим, чөнки пилонидаль хирургиядә метилен зәңгәре турындагы әдәбиятта ике төрле сорау кушыла. Беренчесе — буягыч барлык патологик үзгәргән тукыманы төгәл билгелиме. Икенчесе — операция вакытында буягыч кулланылган пациентларда еллар узгач авыру сирәгрәк кабатланамы. Буягыч микроскоп астында беренче сынауны үтмәскә, әмма клиникада яхшырак нәтиҗәләр белән бәйле булырга мөмкин, яисә киресенчә. Бу темага иң еш сылтама ясала торган ике басылган тикшеренүнең һәрберсе, төрле тикшеренү схемаларын һәм күзәтү вакытларын кулланып, шушы сорауларның берсенә генә җавап бирә.
Хирург нәрсәне күрергә тырыша
Буягычны яшерен структурага куелган билге итеп күз алдына китерегез. Хирург тиредәге тишек аша зәңгәр сыекча кертә, аның үзара тоташкан юллар буйлап таралуын көтә, аннары буялган тукыманы кисеп ала. Буягыч барып җитмәгән урыннар яки кертү башкарылган юл белән бөтенләй тоташмаган патологик үзгәргән тукыма буялмый кала һәм игътибардан читтә калырга мөмкин.
Шуңа күрә бер-берсеннән бәйсез рәвештә өч төрле хата булырга мөмкин. Буягыч һәр тармакны тутырмаска мөмкин. Хирург буялган тукыманың барысын да алып бетермәскә мөмкин. Һәм буялган чиктән тыштагы тукымада микроскопик патологик үзгәрешләр сакланырга мөмкин. Түбәндәге тикшеренүләр бу чылбырның төрле өлешләрен аерым өйрәнә, шуңа күрә аларның нәтиҗәләрен бергә уртачалаштырырга ярамый.
Операция алымнарын чагыштыручы укучыларга метилен зәңгәренең хирургиядә кулланылышына гомуми күзәтү, шулай ук буягыч белән буяуның тукыманы дәвалаудан нәрсә белән аерылуы һәм кабатлануның ничек билгеләнүе һәм үлчәнүе турындагы аерым аңлатмалар да кызыклы булырга мөмкин.
Озак вакыттан соң кабатлану: күзәтү когорты
Кабатлану турындагы дәлилләр Doll һәм хезмәттәшләре International Journal of Colorectal Disease журналында бастырган ретроспектив когорт тикшеренүеннән килә. Мәкаләнең исеме төп нәтиҗәне турыдан-туры әйтә, ә анда кискен пилонидаль авыруда метилен зәңгәрен кулланудан соңгы озак вакытлы күзәтү күпчелек хирургик тикшеренүләрдәгедән күпкә озаграк дәвам итә.
Тикшерүчеләр 1980 һәм 1996 еллар арасында Германиянең өч хәрби хастаханәсендә пилонидаль авыру аркасында беренче тапкыр операция кичергән 1,960 пациентны ачыклаган, аннары телефон аша җентекле күзәтү өчен аларның 247сен сайлап алган. Күзәтүнең уртача озынлыгы якынча 15 ел булган, иң кыска һәм иң озын вакытлар якынча 9 һәм 25 ел тәшкил иткән. Пациентларның күпчелеге яшь хәрби ир-атлар булган. Хирургик алымнар төрле булган: якынча өчтән икесендә кисеп алу һәм яраны ачык калдырып төзәтү, дүрттән берендә кисеп алу һәм яраны урта сызык буенча беренчел ябу кулланылган, калганнарында марсупиализация башкарылган.
Буягыч куллану ягыннан бүленеш гади булган: 197 пациентка операция башында юллар системасының чикләрен билгеләү өчен метилен зәңгәре кертелгән, ә 50 пациентка кертелмәгән. Буягыч бер тапкыр саклык белән кертелгән дип тасвирланган, ләкин концентрациясе дә, күләме дә күрсәтелмәгән. Куллану очраклы тәртиптә билгеләнмәгән. Хирурглар буягычны кискен абсцессларга караганда свищлар барлыкка китерүче хроник авыруда күпкә ешрак, шулай ук синус тишекләре күбрәк булганда ешрак сайлаган, шуңа күрә ике төркем баштан ук төрле булган.
Кабатлану алдан билгеләнгән телефон сораштыруы ярдәмендә бәяләнгән. Пациентларда авыру башта төзәлгәннән соң гына кабатланган дип саналган; моннан тыш, соңрак койрык сөяге җәрәхәтләнмәгән булырга һәм бер катгый критерий (табиб куйган диагноз, кабат кисү яки кисеп алу, яңа синус, тишектәге йон, эренле бүлендек) яисә ике йомшак критерий (кызару, шешү, авырту, бүлендек) булырга тиеш булган.
Бөтен чор өчен төзәтүләрсез кабатлану саны буягыч кулланылган 197 пациентның 32сендә (16 процент), буягычсыз 50 пациентның 15ендә (30 процент) булган. Күзәтү вакытларының төрле булуын исәпкә алган 20 еллык Kaplan-Meier бәяләмәләре буягыч белән якынча 20 процент, ә буягычсыз 38 процент булган; log-rank тестының p кыйммәте 0.018 тәшкил иткән. Күп үзгәрешле Cox моделендә авторлар буягыч куллану өчен шанслар нисбәтенә охшаш 0.45 нисбәтен хәбәр иткән. Кабатлануларның күпчелеге биш ел эчендә күзәтелгән, ләкин кайберләре операциядән соң 17 ел үткәч кенә барлыкка килгән. Шуңа күрә метилен зәңгәренең пилонидаль авыру кабатлануына бәйләнеше турындагы фикерләрне бәяләгәндә озак күзәтү мөһим.
Аерым төркемнәрдәге күренешне саклык белән бәяләргә кирәк. Абсцесс барлыкка китерүче кискен авыруда 20 еллык бәяләмәләр буягыч белән якынча 19 процент, буягычсыз 43 процент булган, ләкин пациентлар саны 79 гына булганлыктан, аерма статистик әһәмияткә ирешмәгән (p = 0.078). Хроник авыруда бәяләмәләр якынча 19 процент һәм 24 процент булган (p = 0.35), ягъни асылда күрсәтеп була торган аерма булмаган. Димәк, гомуми бәйләнеш нигездә мөстәкыйль нәтиҗә чыгару өчен артык кечкенә булган бер төркем хисабына формалашкан; шул ук вакытта тикшеренүдә дәвалау очраклы тәртиптә билгеләнмәгән, ә контроль төркемдә 50 пациент кына булган.
Бу тикшеренүнең нәрсәне күрсәтмәве дә шул ук дәрәҗәдә мөһим. Ул юлларны билгеләү төгәллеген үлчәмәгән, буягыч кулланылган һәм кулланылмаган операцияләр арасында гистологияне чагыштырмаган, шулай ук яра өзлегүләре яки төзәлү вакыты буенча буягычлы һәм буягычсыз төркемнәрне чагыштыру өчен яраклы мәгълүмат бирмәгән. Бу — бер тарихи когортта буягыч куллану белән озак вакыттан соң сирәгрәк кабатлану арасындагы бәйләнеш дәлиле, буягычның моңа сәбәп булуын раслау түгел. Буягыч сайлау күрсәтмәләренә бәйле буталдыручы йогынты, чор йогынтысы һәм төрле хирургик алымнарның катнашуы хәл ителмәгән мәсьәләләр булып кала.
Буягыч чынлыкта нәрсәне буйый: парлы үрнәкләр тикшеренүе
Икенче тикшеренү юлларны билгеләү мәсьәләсен турыдан-туры карый, ләкин аның схемасын ялгыш аңлау җиңел. Idiz һәм хезмәттәшләре үзләре проспектив рандомизацияләнгән сынау дип атаган эшне бастырган, һәм метилен зәңгәре белән юнәлтелгән пилонидаль кисеп алудагы парлы гистопатология тикшеренүенә әле дә кайчак рандомизацияләнгән дәлил буларак сылтама ясала. Шул ук тикшеренүнең сынаулар реестрындагы язмасында төркемнәргә бүлү дә, яшерү дә булмаган бер генә төркем күрсәтелә. Шуңа күрә аны дөрес итеп буягычлы һәм буягычсыз алымнарның рандомизацияләнгән чагыштыруы түгел, ә һәр пациенттан алынган парлы үрнәкләре булган проспектив бер төркемле тикшеренү дип классификацияләргә кирәк.
Анда өзлегүләрсез беренчел авыруы булган утыз өч пациент катнашкан. Кискен ялкынсыну, абсцесс һәм кабатланган авыру тикшеренүдән чыгарылган, шуңа күрә бу пациентлар төркеме Doll тикшеренүендә иң зур йогынты фаразланган кискен авырулы төркемнең диярлек капма-каршысы булган. Һәр пациентка һәр синус тишеге аша кимендә 4 mL метилен зәңгәре кертелгән; басым буягыч юлдан агып чыгарлык булган. Аннары хирург барлык зәңгәр тукыманы синус тишеге белән бергә бер үрнәк итеп кисеп алган (1 нче төркем), калган куышлыкны тикшергән һәм макроскопик яктан шикле булган буялмаган грануляция тукымасын аерым икенче үрнәк итеп кисеп алган (2 нче төркем).
Үрнәкләрнең кайсы төркемгә каравын белмәгән патолог ике үрнәктә дә биш микроскопик билгене баллар белән бәяләгән: зурайган йон фолликуллары, таралган кератин пластинкалары, ялкынсыну инфильтрациясе, йон үзәкләре һәм фиброз.
Буягыч иң көчле патологик үзгәрешләр булган тукыманы аерып күрсәткән, ләкин аларның тулы чиген билгеләмәгән. Буялмаган икенче үрнәктә тайпылышлар еш очраган: 33 үрнәкнең 31ендә зурайган фолликуллар, 33нең 29ында кератин пластинкалары, 33нең 30ында ялкынсыну булган. Йон үзәкләре төркемнәрне иң ачык аерган билге булган: алар буялган 33 үрнәкнең 29ында, әмма буялмаган 33 үрнәкнең 5ендә генә табылган. Һәр билге өчен уртача чагылыш баллары буялган тукымада югарырак булган. Гади итеп әйткәндә, зәңгәр чик патологик үзгәрешләрнең үзәген билгеләгән, ләкин гистологик яктан үзгәргән бөтен тукыманы эченә алмаган.
Хәтта бу нәтиҗәгә дә ике чикләү кагыла. Икенче үрнәк бөтен буялмаган тукымадан системалы рәвештә алынмаган. Ул хирург шикле грануляция тукымасын күреп, кабат кисеп алырга карар иткәндә генә алынган. Шуңа күрә үрнәкләр күбесенчә буялмаган өлкәләрнең иң начар күренгән урыннарыннан җыелган һәм буягыч белән юлларны билгеләүнең чын сизгерлеген яки ялган тискәре нәтиҗәләр ешлыгын бирә алмый. Өстәвенә, тикшеренүдә бернинди клиник нәтиҗәләр дә хәбәр ителмәгән: кабатлану ешлыгы да, инфекция ешлыгы да, яра кырыйлары аерылу ешлыгы да, төзәлү вакыты да юк. Зәңгәр чиктән тыштагы микроскопик тайпылыш — суррогат күрсәткеч, ул бу пациентларда авыруның кабатланачагын расламый.
Ике тикшеренүне янәшә куеп карау
| Doll һәм хезмәттәшләре, 2008 | Idiz һәм хезмәттәшләре, 2014 | |
|---|---|---|
| Тикшеренү схемасы | Ретроспектив күзәтү когорты, буягычлы һәм буягычсыз төркемнәрнең рандомизацияләнмәгән чагыштыруы | Проспектив бер төркемле тикшеренү, һәр пациенттан алынган парлы үрнәкләр |
| Пациентлар | 247, кискен һәм хроник авырулар катнаш, хәрби хастаханәләр | 33, өзлегүләрсез беренчел авыру гына |
| Буягыч куллану протоколы | Бер тапкыр кертү, доза хәбәр ителмәгән | Һәр тишеккә кимендә 4 mL, концентрация хәбәр ителмәгән |
| Төп нәтиҗә күрсәткече | Сораштыру буенча кабатлану, уртача 15 ел | Буягыч чигеннән тыш калган микроскопик патологик үзгәрешләр, клиник күзәтү юк |
| Ярага кагылышлы нәтиҗәләр | Буягычлы һәм буягычсыз төркемнәрне чагыштыру өчен яраклы мәгълүмат юк | Хәбәр ителмәгән |
| Төп нәтиҗә | 20 ел эчендә кабатлану буягыч белән якынча 20%, буягычсыз 38% | Буялмаган тукымада да патологик үзгәрешләр бар, әмма алар көчсезрәк |
Бу юллардан бердәм нәтиҗә чыгарып булмый. Когорт тикшеренүе юлларны билгеләү төгәллеген тикшермичә, дистә еллар дәвамындагы клиник нәтиҗәне үлчи. Парлы үрнәкләр тикшеренүе исә бернинди клиник нәтиҗәне үлчәмичә, микроскоп астында билгеләүнең тулылыгын тикшерә. Аларның берсе дә буягыч белән юнәлтелгән һәм юнәлтелмәгән операцияләрне кабатлану һәм яра нәтиҗәләре буенча бергә бәяләгән рандомизацияләнгән чагыштыру түгел; бу ике дәлил арасында андый сынау юк.
Шуңа күрә хирург белән пилонидаль синус операциясендә метилен зәңгәрен куллану мөмкинлекләрен тикшергәндә, нигезле өч фикер әйтергә була. Беренчедән, озак дәвам иткән, ләкин рандомизацияләнмәгән бер тикшеренү буягыч куллануны сирәгрәк кабатлану белән бәйли; бу бәйләнеш нигездә кискен очракларда күренә һәм аның билгесезлеге зур. Икенчедән, механизмны өйрәнгән бер кечкенә тикшеренү буяуның патологик үзгәрешләрнең гистологик таралышын тулысынча күрсәтмәвен ачыклый, әмма өстәмә микроскопик табылдыкларның кабатлануга сәбәп булуын күрсәтми. Өченчедән, ике тикшеренүнең берсе дә буягыч белән юнәлтелгән хирургиядә яра инфекциясе, төзәлү тизлеге яки өзлегүләр ешлыгы турындагы фикерләрне нигезләми, чөнки аларның берсе дә бу чагыштыруларны үлчәмәгән.
Димәк, консультациядә бирелергә тиешле гамәли сорау тар кысаларда кала: планлаштырылган алымны (яраны ачык калдырып төзәтү, ябу яки тукыма лоскуты белән ябу) исәпкә алып, хирург юлларны табу өчен буягыч кулланамы һәм куышлык кырыендагы шикле буялмаган тукыма белән нишли? Дәлилләр буягыч белән кабатлану арасында мөмкин булган, ләкин расланмаган бәйләнешне һәм аның анатомик билгеләү чарасы буларак документлаштырылган чикләвен күрсәтә. Моннан тыш һәрнәрсә — экстраполяция.