ME/CFS өчен метилен зәңгәре: дәлилләр һәм PEM

Метилен зәңгәренең ME/CFS өчен нәтиҗәле дәвалау чарасы булуы расланмаган. Бу мәкалә өчен әдәбият эзләгәндә, аның әлеге авыруда көч куйганнан соң хәл начараюын (PEM) киметүен яки көндәлек эшчәнлек сәләтен тотрыклы рәвештә яхшыртуын күрсәткән, пациентлар катнашындагы контрольле сынау табылмады. Лаборатория нәтиҗәләре бу сорауның тикшеренүчеләрне ни өчен кызыксындыруын аңлата. Әмма алар әлегә пациентлар өчен җавап бирми.

Иң мөһим аерма — хәзер үзеңне көчлерәк хис итү белән, соңрак хәлне начарайтмыйча, берәр эшне кабат-кабат башкара алу арасында. Беренчесе турындагы хәбәр икенчесен раслый алмый.

ME/CFS — озакка сузылган арыганлык кына түгел

Миалгик энцефаломиелит/хроник арыганлык синдромы — хас симптомнар җыелмасы булган, кешенең мөмкинлекләрен җитди чикли торган авыру. CDC кыскача китергән диагностик критерийларга авыру башланганчы булган эшчәнлек дәрәҗәсенең алты айдан артык вакыт дәвамында шактый кимүе, ял белән сизелерлек җиңеләйми торган арыганлык, PEM һәм көчне торгызмый торган йокы керә. Шулай ук танып белү функцияләренең бозылуы яки ортостатик түземсезлек булуы кирәк. Ортостатик түземсезлек — тән вертикаль хәлдә булганда симптомнарның көчәюе.

Бу критерийлар клиник бәяләүне, шул исәптән башка мөмкин булган аңлатмаларны карауны таләп итә. Арыганлыкның үзе генә ME/CFS булуын расламый, ә гадәти арыганлыгы булган кешеләрдә алынган нәтиҗәләрне бу авыруга турыдан-туры күчереп булмый.

PEM — кеше элек күтәрә алган физик яки акыл көче куюдан соң авыру хәленең начараюы. CDC клиник ярдәм күрсәтү буенча күрсәтмәләрендә аңлатканча, начараю гадәттә 12 сәгатьтән 48 сәгатькә кадәр вакыт узгач беленә һәм берничә көн яки атна дәвам итә ала. Шуңа күрә төштән соң үткәрелгән бәяләү шул иртәдәге эшчәнлекнең мөһим нәтиҗәсен күрми калырга мөмкин.

Митохондрия тикшеренүләре чынлыкта нәрсә бирә

Митохондрияләр туклыклы матдәләрне күзәнәкләр куллана ала торган энергиягә әйләндерергә ярдәм итә. Метилен зәңгәре электроннарны кабул итеп һәм биреп, оксидлашу-кайтарылу реакцияләрендә катнаша ала. Wen һәм хезмәттәшләренең 2011 елгы тәҗрибәләрендә ул тәҗрибә шартларында NADHтан цитохром cга электроннар күчерүнең альтернатив юлын тәэмин иткән. Үстерелгән нейрон күзәнәкләрендә кислород куллану үзгәргән, ә тикшеренүчеләр шулай ук күселәрдә Паркинсон авыруына охшаш зарарлану һәм баш мие ишемиясе модельләрен өйрәнгән. Болар ME/CFSны дәвалау сынаулары түгел, ә лаборатория һәм хайваннарда үткәрелгән тәҗрибәләр булган.

Бу авыруга хас метаболик тикшеренүләр дә бар. Tomas һәм хезмәттәшләре CFS булган кешеләрнең һәм сәламәт контроль төркемдәгеләрнең канындагы иммун күзәнәкләрен өйрәнгән һәм оксидлашу фосфорлашуында, аеруча максималь сулыш алуда, аермалар тапкан. Бәяләнгән нәтиҗә алынган күзәнәкләрнең лаборатория анализларында үзен ничек тотуы булган. Пациентларга метилен зәңгәре бирелмәгән, һәм тикшеренүдә дәвалаудан соң PEMның җиңеләюе үлчәнмәгән.

Башка нәтиҗәләр «энергия аз җитештерелә» дигән гади аңлатманы катлауландыра. Fluge һәм хезмәттәшләренең 200 пациент һәм 102 сәламәт кеше катнашындагы тикшеренүендә аминокислоталарның бүленеше энергия алмашының үзгәрүенә ишарә иткән. Пациентларның кан сывороткасы тәэсиренә дучар ителгән мускул күзәнәкләре культураларында, лактатның артык күп бүленеп чыгуы белән беррәттән, митохондриаль сулыш алу арткан. Төрле күзәнәкләр һәм тәҗрибә шартлары төрле күренешләр бирергә мөмкин. Шуңа күрә «сулыш алуның артуы» үзеннән-үзе савыгуны күрсәтүче аңлаешлы билге түгел.

Бу тикшеренүләрне дәвалау белән бәйләүче фикер йөртүдә тикшерелмәгән бер адым бар: электроннар күчерүне үзгәртә торган препарат тиешле тукымалардагы авыру процессын да яхшыртырга тиеш, һәм аның зыяны файдасын юкка чыгармаска тиеш. Метилен зәңгәренең митохондрияләргә йогынтысы турындагы киңрәк раслауларда да механизмны нәтиҗәдән шулай ук аерырга кирәк.

Дәлилләр һәм нәтиҗәләр таблицасы

Дәлил яки раслау	Нәрсәне раслый ала	ME/CFS өчен тагын нәрсә кирәк
Метилен зәңгәре нейрон күзәнәкләрендә сулыш алуны үзгәртә	Билгеләнгән лаборатория системасындагы биохимик тәэсирне	Тәэсирнең анализ күрсәткечен генә үзгәртмичә, авыру хәлен яхшыртуы турында дәлил
Пациентларның кан күзәнәкләрендә биоэнергетик аермалар бар	Авыру булу-булмау белән күзәнәк күрсәткечләре арасындагы бәйләнешне	Клиник яктан әһәмиятле файданы күрсәтүче дәвалау чагыштыруы
Кемдер аны кабул иткәннән соң үзен уяурак хис итүен хәбәр итә	Шул мизгелдәге шәхси тәҗрибәсен	Соңарып барлыкка килгән симптомнарны, тискәре тәэсирләрне һәм берничә көн дәвамындагы эшчәнлек сәләтен бәяләү
Арыганлык күрсәткече яхшыра	Билгеле бер симптом үлчәмендәге үзгәрешне	PEM, йокы, танып белү функцияләре һәм кирәкле көндәлек эшләр дә яхшырамы-юкмы икәнен ачыклау
Эшчәнлек шактый кимегәндә, хәлнең кискен начараю очраклары сирәгәя	Йөкләнеш кимү белән бергә булган үзгәрешне	Яхшыруның эшчәнлекне җайлаштыру, дәвалау, табигый үзгәрешләр яки берничә фактор белән бәйлеме икәнен ачыклау

Phoenix Rising форумындагы метилен зәңгәре турында фикер алышу пациентларның тәҗрибә, иминлек һәм продукт сыйфаты турындагы сорауларын күрсәтә. Мондый сөйләшүләр өйрәнергә кирәкле мәсьәләләрне ачыкларга ярдәм итә ала. Әмма аларда дәвалауның нәтиҗәлелеген билгеләү өчен кирәкле контрольле чагыштыру һәм эзлекле күзәтү юк.

Яхшы узган бер сәгатьне генә түгел, аннан соңгы көннәрне дә бәяләгез

Күз алдына китерик: бер кеше дүшәмбе көнне фикеренең ачыграк булуын сизә һәм хатларга җавап бирүгә күбрәк вакыт сарыф итә. Сишәмбе аңа ашарга әзерләүдә ярдәм кирәк була; чәршәмбе игътибарны туплау гадәттәгедән начаррак булып кала. Сишәмбе һәм чәршәмбедәге хәлне теркәмичә, дүшәмбене яхшыру дип атау клиник яктан мөһим мәгълүматны югалту булыр иде. Вакыйгаларның тулы эзлеклелеген карамыйча, начараюны берәр матдәгә яки өстәмә эшчәнлеккә бәйләү дә вакытыннан алда булыр иде.

Файдалы нәтиҗә күрсәткечләренә PEMның авырлыгы һәм дәвамлылыгы, кеше өчен мөһим эшләрне кабат башкара алу, хәлне торгызу вакыты һәм кирәкле ярдәм керә. Кеше лабораториядәге бер санның үзгәрүенә караганда кыска хәбәрне укуны яки мөстәкыйль юынуны әһәмиятлерәк дип санарга мөмкин. Табиб белән теләсә нинди фикер алышуда бу өстенлекләр исәпкә алынырга тиеш.

Эшчәнлекне көйләү өчен NICE хәзерге энергия мөмкинлекләре чикләрендә индивидуаль алым тәкъдим итә һәм физик күнегүләрне алдан билгеләнгән адымнар белән арттыра торган программаларны кулланмаска киңәш итә. Вакытлыча үзеңне яхшырак хис итү, күбрәк көч куеп, мөмкинлекләр чиген сынап карау өчен нигез түгел.

Эшчәнлек һәм соңарып барлыкка килгән симптомнар көндәлеге

Табиб белән фикер алышу өчен гадәти тормышыгызны теркәп барырга бастырып чыгару өчен текст көндәлеген кулланыгыз. Бу — күзәтүгә ярдәмче чара, диагностик бәяләү шкаласы да, метилен зәңгәрен сынау планы да түгел. Көчегездән килгәнен генә языгыз. Караучы кеше ярдәм итә ала, ә кайбер язмаларның булмавы ярый.

Үзегез өчен файдалы ике яки өч күрсәткеч сайлагыз, мәсәлән, укый алу, ашарга әзерләү яки юынуда кирәкле ярдәм. Мөмкинлекләрне үлчәү өчен махсус эш башкару урынына, чынлыкта нәрсә булганын тасвирлагыз. Кирәк булганда физик, акыл, эмоциональ, сизү йөкләнешләрен һәм вертикаль хәлдә булуны теркәгез. Ялны һәм даруларга яки көн тәртибенә инде кертелгән үзгәрешләрне дә күрсәтегез.

Вакыт ноктасы	Эшчәнлек һәм шартлар	Симптомнар һәм эшчәнлек сәләте
Гадәти эш алдыннан	Көн/вакыт; соңгы эшчәнлек; йокы	Бүгенге гадәти симптомнар; инде кирәк булган ярдәм
Эш вакытында яки аннан соң озак та үтмәстән	Нәрсә булды; якынча дәвамлылык; утыру, басып тору яки ярым яту	Шунда ук барлыкка килгән симптомнар; эш тәмамланды, кыскартылды яки туктатылды
Киләсе көн	Яңа йөкләнешләр һәм ял	Яңа яки көчәйгән симптомнар; башлану вакыты; көндәлек мөмкинлекләрдәге үзгәрешләр
Икенче көн	Яңа йөкләнешләр һәм ял	Дәвам итүче яки соңарып барлыкка килгән начараю; кирәкле ярдәм
Кирәк булса, аннан соңгы көннәр	Көндәлек шартларны кыскача тасвирлау	Гадәти башлангыч хәлгә кайту яки дәвам итүче үзгәреш

Кабул итүгә вакыйгалар эзлеклелеген, шул исәптән үзгәрешсез булып күренгән көннәрне дә, алып килегез. Яхшыру булып күренгән үзгәрешләр охшаш йөкләнеш шартларындамы, күбрәк ярдәм яки шактый күбрәк ял булгандамы күзәтелгәнен сорагыз. Шәхси көндәлек сәбәп-Нәтиҗә бәйләнешен раслый алмый, әмма ул кыска консультацияне мәгълүматлырак итә ала.

Иминлек — дәвалау турындагы сорауның бер өлеше

Метилен зәңгәре фармакологик яктан актив. Вена эченә кертелә торган PROVAYBLUE өчен АКШта расланган куллану күрсәтмәләре ME/CFSка түгел, ә барлыкка килгән метгемоглобинемиягә кагыла. Анда серотонинергик дарулар һәм опиоидлар белән кулланганда җитди серотонин синдромы турында кисәтелә, ә G6PD җитмәгәндә, гемолитик анемия куркынычы аркасында, куллану тыела. Бу инъекцион препаратның күрсәтмәсе авыз аша кабул итеп үз-үзеңне дәвалау схемасын расламый.

Табиб белән метилен зәңгәре турында фикер алышуга барганда, даруларның һәм өстәмәләрнең тулы исемлеген алып килегез. Аңа урын бирү өчен билгеләнгән дәвалауны туктатмагыз. Ачыкларга кирәкле сорау — бу авыруга хас дәлилләр сезнең өчен әһәмиятле файданы раслыймы, һәм соңарып барлыкка килгән начараюны һәм тиешле тискәре тәэсирләрне тану юлы бармы.